本草纲目 · 李时珍 · Chapter 165 of 877

草部·人参

PinyinModern Translation
Size

shì míng

释名

yì míng huáng cān xuè cān rén xián guǐ gài shén cǎo tǔ jīng dì jīng hǎi yú zhòu miàn huán dān

亦名黄参、血参、人衔、鬼盖、神草、土精、地精、海腴、皱面还丹。

qì wèi

气味

gēn gān wēi hán wú dú

(根)甘、微寒、无毒。

zhǔ zhì

主治

yīn kuī yáng jué zhī zhèng hūn xuàn zì hàn tán míng mài dà

阴亏阳绝之症(昏眩、自汗、痰鸣、脉大)。

yòng rén cān shí liǎng xì qiè jiā shuǐ èr shí wǎn jìn tòu yǐ sāng chái huō huǎn jiān chéng gāo

用人参十两细切,加水二十碗浸透,以桑柴火缓煎成膏。

měi fú yī zhì sān wǎn

每服一至三碗。

chí xù fú zhì bìng yù

持续服至病愈。

yǐ fāng míng rén shēn gāo

以方名“人参膏”。

xiōng zhōng pǐ jiān xié xià nì qì qiǎng xīn

胸中痞坚,胁下逆气抢心。

yòng rén cān bái zhú gān jiāng gān cǎo gè sān liǎng jiā shuǐ bā shēng jiān zhì sān shēng

用人参、白术、干姜、甘草各三两,加水八升,煎至三升。

měi fú yī shēng yì tiān fú sān cì

每服一升,一天服三次。

cǐ fāng míng zhì zhōng tāng lǐ zhōng tāng

此方名“治中汤”(理中汤)。

pí wèi qì xū bù sī yǐn shí

脾胃气虚,不思饮食。

yòng rén cān yī qián bái zhú èr qián fú líng yī qián jiǔ gān cǎo wǔ fēn jiāng sān piàn zǎo yī méi jiā shuǐ èr bēi jiān zhì yī bēi fàn qián wēn fú

用人参一钱、白术二钱、茯苓一钱、灸甘草五分、姜三片、枣一枚,加水二杯,煎至一杯,饭前温服。

cǐ fāng míng sì jūn zǐ tāng àn gè yào fèn liàng zài cǐ fāng zhōng bù zài zhé kòu

此方名“四君子汤”(按:各药分量在此方中不再折扣)。

kāi wèi huà tán

开胃化痰。

yòng rén cān èr liǎng bèi bàn xià wǔ qián jiāng zhī jìn hòu bèi gān gòng yán wèi mò huó miàn róu chéng wán zǐ rú lǜ dòu dà

用人参二两(焙)、半夏五钱(姜汁浸后焙干),共研为末,和面揉成丸子,如绿豆大。

měi fú sān shí zhì wǔ shí wán jiāng tāng sòng xià

每服三十至五十丸,姜汤送下。

fàn hòu fú

饭后服。

yì tiān fú sān cì

一天服三次。

yào zhōng jiā chén pí wǔ qián yì kě

药中加陈皮五钱亦可。

wèi hán qì mǎn jī bù néng shí

胃寒气满,饥不能食。

yòng rén cān èr qián shēng fù zǐ bàn qián shēng jiāng èr qián jiā shuǐ qī hé jiān chéng èr hé diào rù jī dàn qīng yí gè kōng xīn fú xià

用人参二钱、生附子半钱、生姜二钱,加水七合煎成二合,调入鸡蛋清一个,空心服下。

wèi xū è xí huò ǒu tù yǒu tán

胃虚恶习,或呕吐有痰。

yòng rén cān yī liǎng jiā shuǐ èr wǎn jiān chéng yī wǎn zài jiā zhú lì yī bēi jiāng zhī sān shi

用人参一两,加水二碗,煎成一碗,再加竹沥一杯、姜汁三匙。

wēn fú

温服。

cǐ fāng zuì yi lǎo rén

此方最宜老人。

fǎn wèi yǐn shí rù kǒu jí tǔ bìng rén shuāi ruò wú lì

反胃(饮食入口即吐,病人衰弱无力)。

yòng rén cān sān liǎng qiē piàn jiā shuǐ yī shēng zhǔ chéng sì hé rè fú

用人参三两,切片,加水一升,煮成四合,热服。

tóng shí yòng rén cān zhī jiā jī dàn bái xiè bái jí tóu zhǔ sù mǐ zhōu chī

同时用人参汁加鸡蛋白、薤白(即头)煮粟米粥吃。

rèn fù fù tòng tǔ suān bù néng yǐn shí

妊妇腹痛吐酸,不能饮食。

yòng rén cān pào gān jiāng děng fēn wèi mò

用人参、炮干姜,等分为末。

jiā shēng dì huáng zhī zuò chéng wán zǐ rú wú zǐ dà

加生地黄汁,做成丸子,如梧子大。

měi fú wǔ shí wán mǐ tāng sòng xià

每服五十丸,米汤送下。

yáng xū qì chuǎn zì hàn dào hàn qì duǎn tóu yūn

阳虚气喘,自汗盗汗,气短头晕。

yòng rén cān wǔ qián shú fù zǐ yī liǎng fēn wéi sì tiè

用人参五钱、熟附子一两,分为四帖。

měi tiè yǐ shēng jiāng shí piàn jiā yuè èr wǎn jiān chéng yī wǎn wēn fú

每帖以生姜十片,加月二碗,煎成一碗,温服。

chuǎn jí yù jué

喘急欲绝。

yòng rén cān mò jiān tāng měi fú yī chá shi

用人参末煎汤,每服一茶匙。

yì tiān fú wǔ zhì liù cì

一天服五至六次。

chǎn hòu fā chuǎn

产后发喘。

yòng rén cān mò yī liǎng

用人参末一两;

lìng yǒu sū mù èr liǎng jiā shuǐ èr wǎn jiān chéng yī wǎn hòu diào cān mò nèi fú

另有苏木二两,加水二碗,煎成一碗后,调参末内服。

yǒu tè xiào

有特效。

chǎn hòu zhū xū fā rè zì zhī

产后诸虚、发热、自汁。

yòng rén cān dāng guī děng fēn wèi mò

用人参、当归,等分为末;

lìng yǐ shuǐ sān shēng jiā zhū yāo zǐ yí gè qiē piàn nuò mǐ bàn hé cōng bái èr gè zhǔ mǐ zhì shú

另以水三升,加猪腰子一个(切片),糯米半合,葱白二个,煮米至熟。

qǔ zhī yī wǎn jiāng rén shēn dāng guī yào mò diào rù jiān tāng fàn qián wēn fú

取汁一碗,将人参、当归药末调入煎汤,饭前温服。

chǎn hòu dà biàn bù néng chū xuè hěn duō

产后大便不能,出血很多。

yòng rén cān má zi rén zhǐ ké mài fū chǎo guò gòng yán xì jiā mì chéng wán rú wú zǐ dà

用人参、麻子仁、枳壳(麦麸炒过),共研细,加蜜成丸,如梧子大。

měi fú wǔ shí wán mǐ tāng sòng xià

每服五十丸,米汤送下。

héng shēng dǎo chǎn

横生倒产。

yòng rén cān mò rǔ xiāng mò gè yī wǒ dān shā wǔ fēn gòng yán xì jiā jī dàn bái yí gè shēng jiāng zhī sān shi jiǎo yún hòu lěng fú

用人参末、乳香末各一我,丹砂五分,共研细,加鸡蛋白一个,生姜汁三匙,搅匀后冷服。

yǒu tè xiào

有特效。

zhēng chōng zì hàn xīn qì bù zú

怔忡自汗,心气不足。

yòng rén cān dāng guī gè bàn liǎng hé yān zhū yāo zǐ yī duì qiē piàn tóng jiān kōng xīn fú

用人参、当归各半两,和阉猪腰子一对(切片)同煎,空心服。

yào zhā bèi gān wèi mò yǐ shān yào mò zuò hu huò yào chéng wán rú lǜ dòu dà

药渣焙干为末,以山药末作糊和药成丸,如绿豆大。

měi fú wǔ shí wán zǎo tāng sòng xià

每服五十丸,枣汤送下。

yào zhōng yì kě jiā rǔ xiāng èr qián

药中亦可加乳香二钱。

fèi xū jiǔ hāi

肺虚久咳。

yòng rén cān èr liǎng lù jiǎo jiāo jiǔ guò yī liǎng gòng yán wèi mò měi fú sān qián

用人参二两、鹿角胶(灸过)一两,共研为末,每服三钱。

bò hé chǐ tāng rú cōng sòng xià

薄荷豉汤(如葱)送下。

chuǎn sou ké xuè mài ruò wú lì

喘嗽咳血,脉弱无力。

yòng rén cān mò sān qián jī dàn bái tiáo yún qīng chén fú xià fú hòu jí qù zhěn yǎng wò

用人参末三钱,鸡蛋白调匀,清晨服下,服后即去枕仰卧。

bìng bù jiǔ zhě yī fù kě yù

病不久者,一服可愈。

jiǔ bìng zhě liǎng fù yǒu xiào

久病者两服有效。

yǐ wū jī dàn de dàn bái diào yào

以乌鸡蛋的蛋白调药。

xiào guǒ gèng jiā

效果更佳。

ké sòu tù xiě

咳嗽吐血。

yòng rén cān huáng qí miàn fěn gè yī liǎng bǎi hé wǔ qián gòng yán wèi mò dī shuǐ zuò chéng wán zǐ rú wú zǐ dà

用人参、黄芪、面粉各一两,百合五钱,共研为末,滴水做成丸子,如梧子大。

měi fú wǔ shí wán

每服五十丸。

fàn qián fú máo gēn tāng sòng xià

饭前服,茅根汤送下。

yòu fāng rén shēn rǔ xiāng dān shā děng fēn wèi mò jiā wū méi ròu hé chéng wán zǐ rú dàn zǐ dà měi tiān fú yī wán kāi shuǐ sòng xià

又方:人参、乳香、丹砂,等分为末,加乌梅肉和成丸子,如弹子大,每天服一丸,开水送下。

tù xiě xià xuè xuè rú quán yǒng

吐血下血,血如泉涌。

yòng rén cān wǔ qián bèi cè bǎi yè xiān zhēng hòu bèi jīng jiè suì shāo cún xìng gè wǔ qián gòng yán wèi mò

用人参五钱(焙)、侧柏叶(先蒸后焙)、荆芥穗(烧存性)各五钱,共研为末。

měi qǔ èr qián jiā rù miàn fěn èr qián zhōng yǐ shuǐ diào chéng xī hu chī xià

每取二钱加入面粉二钱中,以水调成稀糊吃下。

bí xuè bù zhǐ

鼻血不止。

yòng rén cān nèn liǔ zhī děng fēn wèi mò

用人参、嫩柳枝,等分为末。

měi fú yī qián rì fú sān cì

每服一钱,日服三次。

wú liǔ zhī kě yòng lián zǐ xīn dài

无柳枝可用莲子心代。

yīn xū niào xuè

阴虚尿血。

yòng rén cān bèi huáng qí yán shuǐ jiǔ děng fēn wèi mò

用人参(焙)、黄芪(盐水灸),等分为末;

lìng yòng hóng pí luó bo yī méi qiē chéng sì piàn mì jiǔ jiǔ guò zài jiǔ yǐ yòng jìn èr liǎng fēng mì wéi zhǐ

另用红皮萝卜一枚,切成四片蜜灸,灸过再灸,以用尽二两蜂蜜为止。

měi fú yǐ luó bo yī piàn zhàn yào mò chī yán kāi shuǐ sòng xià

每服以萝卜一片蘸药末吃,盐开水送下。

shuǐ kě

水渴。

yòng rén cān mò dàn bái tiáo yún

用人参末,蛋白调匀。

měi fú yī qián

每服一钱。

yì tiān fú sān sì cì

一天服三、四次。

yòu fāng rén shēn guā lóu gēn děng fēn shēng yán wèi mò liàn mì huò wán rú wú zǐ dà

又方:人参、栝楼根等分,生研为末,炼蜜和丸,如梧子大。

měi fú bǎi wán fàn qián yǐ mài mén dōng jiān tāng sòng xià

每服百丸,饭前以麦门冬煎汤送下。

yì tiān fú liǎng cì

一天服两次。

cǐ fāng míng yù hú wán

此方名“玉壶丸”。

yòu fāng rén shēn yī liǎng gān cǎo èr liǎng xióng zhū dǎn zhī jìn hòu jiā jiǔ nǎo zi bàn qián gòng yán wèi mò diào mì zuò chéng wán zǐ rú qiàn zi dà

又方:人参一两,甘草二两(雄猪胆汁浸后加灸),脑子半钱,共研为末,调蜜做成丸子,如芡子大。

měi cì jué yī wán lěng kāi shuǐ sòng xià

每次嚼一丸,冷开水送下。

yòu fāng rén shēn yī liǎng gé fěn èr liǎng gòng yán wèi mò

又方:人参一两,葛粉二两,共研为末。

tóng shí zài zhū tāng yī shēng zhōng jiā yào sān qián mì èr liǎng màn huǒ áo chéng gāo zǐ

同时,在猪汤一升中,加药三钱、蜜二两,慢火熬成膏子。

měi yè hán yān yī chí

每夜含咽一匙。

sān cì jiàn xiào

三次见效。

lì jiǔ yūn jué liù mài chén xiāng

痢久晕厥,六脉沉香。

yòng rén cān fù zǐ gè yī liǎng bàn měi cì qǔ bàn liǎng jiā shēng jiāng shí piàn dīng xiāng shí wǔ lì jīng mǐ yī zuǒ zài shuǐ èr wǎn zhōng jiān zhì yī wǎn bàn kōng xīn wēn fú

用人参、附子各一两半,每次取半两,加生姜十片、丁香十五粒、粳米一撮,在水二碗中煎至一碗半,空心温服。

jìn kǒu lì

禁口痢。

yòng rén cān lián ròu gè sān qián shuǐ jiān chéng nóng tāng yī kǒu yī kǒu xì tūn zhī

用人参、莲肉各三钱,水煎成浓汤,一口一口细吞之。

huò jiā jiāng zhī chǎo guò huáng lián sān qián tóng jiān yì kě

或加姜汁炒过黄连三钱同煎亦可。

lǎo rén xū lì bù zhǐ bù néng yǐn shí

老人虚痢不止,不能饮食。

yòng rén cān yī liǎng lù jiǎo yī liǎng lù jiǎo qù pí chǎo guò wǔ qián gòng yán wèi mò měi fú yī chá shi mǐ tāng diào xià

用人参一两、鹿角一两、鹿角(去皮,炒过)五钱,共研为末,每服一茶匙,米汤调下。

yì tiān fú sān cì

一天服三次。

shāng hán huài zhèng shāng hán zhèng huò qí tā shí yì bìng jiǔ tǐ ruò mài chén fú bù xǐng rén shì

伤寒坏症(伤寒症或其他时疫,病久体弱,脉沉伏,不省人事)。

yòng rén cān yī liǎng jiā shuǐ èr bēi jiān zhì yī bēi yǐ jǐng shuǐ jìn lěng hòu fú xià

用人参一两,加水二杯,煎至一杯,以井水浸冷后服下。

bù jiǔ bí liáng chū hàn jì yào yǒu xiào

不久,鼻梁出汗,既药有效。

cǐ fāng míng duó mìng sàn jí fù mài tāng

此方名“夺命散”(即“复脉汤”)。

shāng hán jué nì shēn yǒu wēi rè fán zào liù mài chén xì

伤寒厥逆(身有微热,烦躁,六脉沉细)。

yòng rén cān bàn liǎng shuǐ zhǔ diào niú dǎn nán xīng mò èr qián rè fú

用人参半两,水煮,调牛胆南星末二钱,热服。

jīn gǔ fēng tòng

筋骨风痛。

yòng rén cān sì liǎng jiǔ pào sān tiān qǔ chū shài gān yǔ tǔ fú líng yī jīn shān cí gū yī liǎng gòng yán wèi mò liàn mì huò yào wèi wán rú wú zǐ dà

用人参四两,酒泡三天,取出晒干,与土茯苓一斤、山慈姑一两,共研为末,炼蜜和药为丸,如梧子大。

měi fú yī bǎi wán fàn qián fú mǐ tāng sòng xià

每服一百丸,饭前服,米汤送下。

xiǎo ér fēng chōu jīn

小儿风抽筋。

yòng rén cān gé fěn dān shā děng fēn wèi mò jiā mǔ zhū xuè hé chéng wán zǐ rú lǜ dòu dà

用人参、蛤粉、丹砂,等分为末,加母猪血和成丸子,如绿豆大。

měi fú wǔ shí wán jīn yín tāng sòng xià

每服五十丸,金银汤送下。

yì tiān fú liǎng cì

一天服两次。

xiǎo ér jīng hòu yǎn xié

小儿惊后眼斜。

yòng rén cān ē jiāo nuò mǐ chǎo chéng zhū gè yī qián jiā shuǐ yī wǎn jiān zhì qī chéng wēn fú

用人参、阿胶、糯米(炒成珠)各一钱,加水一碗,煎至七成,温服。

yì tiān fú liǎng cì

一天服两次。

wú gōng fēng chài shì shāng

蜈蚣、蜂虿螫伤。

yòng rén cān mò tú fū

用人参末涂敷。

✦ You read 草部·人参

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.