shì míng
释名
yì míng bái yào gěng cǎo jì
亦名白药、梗草、荠
qì wèi
气味
gēn xīn wēi wēn yǒu xiǎo dú
(根)辛、微温、有小毒。
lǐ shí zhēn rèn wéi dāng yǐ kǔ xīn píng wèi
李时珍认为:“当以苦、辛、平为”。
zhǔ zhì
主治
xiōng mǎn bù tòng
胸满不痛。
yòng jié gěng zhǐ ké děng fēn
用桔梗、枳壳等分。
jiān shuǐ èr bēi chéng yī bēi wēn fú
煎水二杯,成一杯,温服。
shāng hán fù zhàng yīn yáng bù hé
伤寒腹胀(阴阳不和)。
yòng jié gěng bàn xià chén pí gè sān qián shēng jiāng wǔ piàn jiān shuǐ èr bēi chéng yī bēi fú
用桔梗、半夏、陈皮各三钱,生姜五片,煎水二杯,成一杯服。
cǐ fāng míng jié gěng bàn xià tāng
此方名“桔梗半夏汤”。
tán sou chuǎn jí
痰嗽喘急。
yòng jié gěng yī liǎng bàn yán xì yòng tóng biàn bàn shēng jiān chéng sì hé qù zhā hòu wēn fú
用桔梗一两半,研细,用童便半升,煎成四合,去渣后温服。
fèi yōng ké sòu xiōng mǎn zhèn hán mài shù yàn gàn xiān tǔ chòu tán hòu tǔ chòu nóng
肺痈咳嗽(胸满振寒,脉数咽干,先吐臭痰,后吐臭脓)。
yòng jié gěng yī liǎng gān cǎo èr liǎng jiā shuǐ sān shēng zhǔ chéng yī shēng wēn fú
用桔梗一两、甘草二两,加水三升,煮成一升,温服。
tǔ chū nóng yīn shí shì bìng jiàn yù zhī xiàng
吐出脓因时,是病渐愈之象。
cǐ fāng míng jié gěng tāng
此方名“桔梗汤”。
hóu bì
喉痹。
yòng jié gěng èr liǎng shuǐ sān shēng jiān chéng yī shēng
用桔梗二两,水三升,煎成一升。
yī cì fú xià
一次服下。
yàn tòng
咽痛。
xiān fú gān cǎo tāng rú bù yù zài fú jié gěng tāng
先服甘草汤,如不愈,再服桔梗汤。
kǒu shé shēng chuāng
口舌生疮。
zhì fǎ tóng shàng
治法同上。
chóng yá zhǒng tòng
虫牙肿痛。
yòng jié gěng yì yǐ děng fēn wèi mò nèi fú
用桔梗、薏苡,等分为末,内服。
gǔ cáo fēng yá yín zhǒng tòng
骨槽风(牙龈肿痛)。
yòng jié gěng yán xì yǔ zǎo ròu diào chéng wán zǐ rú zào jiǎo zi dà
用桔梗研细,与枣肉调成丸子,如皂角子大。
guǒ mián nèi shàng xià yá yǎo zhù
裹棉内,上下牙咬住。
cháng yòng jīng jiè jiān tāng sou kǒu
常用荆芥煎汤嗽口。
yá gān
牙疳。
yòng jié gěng huí xiāng děng fēn lüè shāo hòu yán xì fū huàn chù
用桔梗、茴香等分,略烧后研细敷患处。
yǎn jīng tòng yǎn fā hēi
眼睛痛,眼发黑。
yòng jié gěng yī jīn hēi qiān niú tóu sān liǎng gòng yán xì jiā mì chéng wán rú wú zǐ dà
用桔梗一斤、黑牵牛头三两,共研细,加蜜成丸,如梧子大。
měi fú sì shí wán wēn shuǐ sòng xià
每服四十丸,温水送下。
yì tiān fú èr cì
一天服二次。
cǐ fāng chēng jié gěng wán
此方称“桔梗丸”。
bí xuè bù zhǐ
鼻血不止。
yòng jié gěng yán xì jiā shuǐ diào yún
用桔梗研细,加水调匀。
měi fú yī chá shi yì tiān fú sì cì
每服一茶匙,一天服四次。
yào zhōng jiā shēng xī niú jiǎo xiè yì kě
药中加生犀牛角屑亦可。
tù xiě xià xuè
吐血下血。
zhì fǎ tóng shàng
治法同上。
dǎ shāng è xuè
打伤阏血。
yòng jié gěng mò měi fú shǎo xǔ mǐ tāng sòng xià
用桔梗末,每服少许,米汤送下。
zhōng gǔ xià xuè xià xuè rú jī gān sè dà liàng pái chū bìng rè hěn xiǎn
中蛊下血(下血如鸡肝色,大量排出,病热很险)。
yòng jié gěng yán xì měi fú yī chá shi jiǔ sòng xià
用桔梗研细,每服一茶匙,酒送下。
yì tiān fú sān cì
一天服三次。
chū shí xū qiáng guàn
初时须强灌。
yuē qī tiān zhī hòu xuè zhǐ
约七天之后,血止。
kě chī zhū gān tāng bǔ shēn tǐ
可吃猪肝汤补身体。
yào zhōng yě kě jiā xī jiǎo yòng liàng yǔ jié gěng děng fēn
药中也可加犀角,用量与桔梗等分。
huái yùn zhōng è xīn fù tū rán dà tòng
怀孕中恶(心腹突然大痛)。
yòng jié gěng yī liǎng cuò xì jiā shēng jiāng sān piàn
用桔梗一两,锉细,加生姜三片。
shuǐ yī bēi jiān fú
水一杯煎服。
fù fāng
附方
shén nóng běn cǎo jīng zhǐ yǒu jié gěng ér wú jì dàn jì jié gěng yī míng jì
《神农本草经》只有桔梗而无荠,但记桔梗一名荠。
míng yī bié lù cái rèn wéi zhè liǎng gè míng chēng shì bù tóng de zhí wù yīn wèi tā men de xìng wèi hé gōng yòng dōu bù xiāng tóng
《名医别录》才认为这两个名称是不同的植物,因为它们的性味和功用都不相同。