本草纲目 · 李时珍 · Chapter 226 of 877

草部·恶实

PinyinModern Translation
Size

shì míng

释名

yì míng lì shí mǎ yì míng shǔ zhān niú bàng dà lì zi bàng wēng cài biàn qiān niú biān fú cì

亦名荔实、马亦名鼠粘、牛蒡、大力子、蒡翁菜、便牵牛、蝙蝠刺。

qì wèi

气味

zi xīn píng wú dú

(子)辛、平、无毒。

gēn jīng kǔ hán wú dú

(根、茎)苦、寒、无毒。

zhǔ zhì

主治

shēn zhǒng yù liè

身肿欲裂。

yòng niú bàng zi èr liǎng chǎo guò yán xì

用牛蒡子二两,炒过,研细。

měi fú èr qián wēn shuǐ sòng xià

每服二钱,温水送下。

yī rì fú sān cì

一日服三次。

fēng rè fú zhǒng yān hóu bì sè

风热浮肿(咽喉闭塞)。

yòng niú bàng zi yī hé chǎo bàn shēng bàn shú yán xì

用牛蒡子一合,炒半生半熟,研细。

měi fú yī chí rè jiǔ sòng xià

每服一匙,热酒送下。

xiǎo shé tòng

小舌痛。

yòng niú bàng zi shí gāo děng fēn wèi mò chá diào fú

用牛蒡子、石膏,等分为末,茶调服。

xiǎo shé tòng

小舌痛。

yòng niú bàng zi chǎo gān cǎo shēng děng fēn wèi mò

用牛蒡子(炒)、甘草(生),等分为末。

shuǐ jiān hán yān

水煎,含咽。

cǐ fāng míng qǐ guān sàn

此方名“启关散”。

fēng rè yǐn zhěn

风热瘾疹。

yòng niú bàng zi chǎo fú píng děng fēn wèi mò

用牛蒡子(炒)、浮萍等分为末。

měi fú èr qián yǐ bò hé tāng sòng xià

每服二钱,以薄荷汤送下。

yá tòng

牙痛。

yòng niú bàng zi chǎo guò jiān shuǐ hán sou

用牛蒡子(炒过),煎水含嗽。

fù nǚ chuī rǔ

妇女吹乳。

yòng niú bàng zi yī qián shè xiāng shǎo xǔ wēn jiǔ xiǎo kǒu sòng xià

用牛蒡子一钱、麝香少许,温酒小口送下。

guān jié zhǒng tòng fēng rè gōng fàn shǒu zhǐ chì zhǒng chuáng mù shèn zhì gōng dá jiān bèi liǎng xī yù shǔ rè zé biàn mì

关节肿痛(风热攻犯手指,赤肿床木,甚至攻达肩背两膝,遇暑热则便秘)。

yòng niú bàng zi sān liǎng xīn dòu chǐ chǎo qiāng huó gè yī liǎng gòng yán wèi mò

用牛蒡子三两,新豆豉(炒)、羌活各一两,共研为末。

měi fú èr qián bái kāi shuǐ sòng xià

每服二钱,白开水送下。

liú xíng xìng rè zhèng xiǎo rè bù tuì fán zào fā kě sì zhī wú lì bù sī yǐn shí

流行性热症(小热不退,烦躁发渴,四肢无力,不思饮食)。

yòng niú bàng gēn dǎo zhī fú yī xiǎo wǎn yǒu xiào

用牛蒡根捣汁服一小碗,有效。

shāng hán chōu jīn hàn hòu shòu hán shǒu zú chōu tòng

伤寒抽筋(汗后受寒,手足抽痛)。

yòng niú bàng gēn shí tiáo má huáng niú xī tiān nán xīng gè liù qián xiān cuò hòu yán jiā hǎo jiǔ yī shēng zài tóng yán zhà yào qǔ zhī jiān chéng hēi gāo

用牛蒡根十条,麻黄、牛膝、天南星各六钱,先锉后研,加好酒一升,再同研,榨药取汁,煎成黑膏。

měi fú yī qián wēn jiǔ sòng xià

每服一钱,温酒送下。

yī rì fú sān cì

一日服三次。

yī qiè fēng jí nián jiǔ bù yù

一切风疾,年久不愈。

yòng niú bàng gēn yī shēng shēng dì huáng gǒu qǐ zǐ niú xī gè sān shēng zhuāng zài dài zi lǐ pào zài sān shēng jiǔ nèi

用牛蒡根一升,生地黄、枸杞子、牛膝各三升,装在袋子里,泡在三升酒内。

měi tiān qǔ yǐn shì liàng

每天取饮适量。

lǎo rén zhòng fēng kǒu mù chōu dòng fán mèn bù ān

老人中风(口目抽动,烦闷不安)。

yòng niú bàng gēn qù pí qiè yī shēng shài gān dǎ chéng miàn jiā dà mǐ sì hé hé zuò chéng bǐng zài chǐ zhī zhōng zhǔ shóu tiān cōng jiāo wǔ wèi

用牛蒡根去皮,切一升,晒干,打成面,加大米四合,合做成饼,在豉汁中煮熟,添葱椒五味。

jīng cháng kōng xīn qǔ shí jí yǒu xiào

经常空心取食,极有效。

tóu miàn hū zhǒng huò lián shǒu zú hóng zhǒng

头面忽肿,或连手足红肿。

yòng niú bàng gēn xǐ jìng yán làn jiā jiǔ jiān chéng gāo tān bù shàng tiē zhǒng chù

用牛蒡根洗净研烂,加酒煎成膏,摊布上贴肿处。

tóng shí yǐ rè jiǔ sòng fú gēn mò yī èr shi jí gǎn zhǒng xiāo tòng jiǎn

同时以热酒送服根末一、二匙,即感肿消痛减。

tóu fēng bái xiè

头风白屑。

yòng niú bàng yè dǎo zhī áo nóng tu tóu shàng

用牛蒡叶捣汁,熬浓涂头上。

dì èr tiān zǎo chén yǐ zào jiá shuǐ xǐ qù

第二天早晨,以皂荚水洗去。

hóu zhōng rè zhǒng

喉中热肿。

yòng niú bàng gēn yī shēng jiā shuǐ wǔ shēng jiān chéng yī shēng fēn sān cì fú

用牛蒡根一升,加水五升,煎成一升,分三次服。

yá tòng

牙痛。

chǐ yín zhǒng yòng niú bàng gēn yī jīn dǎo zhī jiā yán huā yī qián zài yín qì zhōng áo chéng gāo tu yá yín

齿龈肿,用牛蒡根一斤,捣汁,加盐花一钱,在银器中熬成膏,涂牙龈。

xiàng yǐng

项瘿。

yòng niú bàng gēn yī shēng jiā shuǐ sān shēng zhǔ chéng yī shēng bàn fēn sān cì fú

用牛蒡根一升,加水三升,煮成一升半,分三次服。

huò jiāng gēn yán wèi mò jiā mì zuò chéng wán zǐ cháng fú

或将根研为末,加蜜做成丸子,常服。

xiǎo biàn bù tōng qí fù jí tòng

小便不通、脐腹急痛。

yòng niú bàng yè zhī shēng dì huáng zhī gè èr hé hé yún jiā mì èr hé

用牛蒡叶汁、生地黄汁各二合,和匀,加蜜二合。

měi qǔ yī hé yòu shuǐ bàn wǎn jiān kāi jǐ cì diào huá shí mò yī qián fú xià

每取一合,又水半碗,煎开几次,调滑石末一钱服下。

zhū chuāng zhǒng dú

诸疮肿毒。

yòng niú bàng gēn sān tiáo xǐ jìng zhǔ làn dǎo chéng zhī jiā mǐ zhǔ zhōu měi shí yī wǎn

用牛蒡根三条,洗净,煮烂,捣成汁,加米煮粥,每食一碗。

yuè jīng bù tōng fù lèi zhàng tòng

月经不通(腹肋胀痛)。

yòng niú bàng gēn èr jīn cuò xiǎo zhēng sān biàn zhuāng rù bù dài zài èr dòu jiǔ zhōng pào wǔ tiān

用牛蒡根二斤,锉小,蒸三遍,装入布袋,在二斗酒中泡五天。

fàn qián wēn fú yī wǎn

饭前温服一碗

fù fāng

附方

yuán dài li gǎo shuō shǔ zhān zi qí yòng yǒu sì zhì fēng shī yǐn zhěn yān hóu fēng rè sàn zhū zhǒng chuāng yáng zhī dú lì níng zhì yāo xī zhī fēng shì yě

元代李杲说:“鼠粘子其用有四:治风湿瘾疹,咽喉风热,散诸肿疮疡之毒,利凝滞腰膝之风是也。

✦ You read 草部·恶实

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.