shì míng
释名
jí qiān fěn yòu yǒu jiě xī qiān huá dìng fěn wǎ fěn guāng fěn shuǐ fěn bái fěn guān fěn hú fěn děng míng
即铅粉,又有解锡、铅华、定粉、瓦粉、光粉、水粉、白粉、官粉、胡粉等名。
jiù rì fù nǚ yòng lái cā liǎn
旧日妇女用来擦脸。
gǔ rén chēng qiān wèi hēi xī suǒ yǐ qiān fěn yòu jiào zuò fěn xī
古人称铅为黑锡,所以铅粉又叫做粉锡。
qì wèi
气味
xīn hán wú dú
辛、寒、无毒。
zhǔ zhì
主治
láo fù yǔ shí fù àn dà bìng chū yù shàng wèi huī fù biàn yǒu xìng jiāo yǐn qǐ fā shāo biàn chì luǎn zhǒng huò suō rù děng zhèng zhuàng jiào zuò láo fù
劳复与食复(按:大病初愈,尚未恢复,便有性交,引起发烧、便赤、卵肿或缩入等症状,叫做“劳复”。
yīn tān shí ér jiù bìng fù fā jiào zuò shí fù
因贪食而旧病复发,叫做“食复”)。
yòng fěn xī shǎo xǔ shuǐ chōng fú
用粉锡少许,水冲服。
xiǎo ér pí xiè bù zhǐ
小儿脾泄不止。
yòng hóng zǎo èr shí gè qù hé jiāng fěn xī tián rù zài wǎ shàng hōng gān qù zǎo liú fěn zài yán xì
用红枣二十个,去核,将粉锡填入,在瓦上烘干,去枣留粉,再研细。
měi fú sān fēn mǐ tāng sòng xià
每服三分,米汤送下。
chì bái lì
赤白痢。
yòng fěn xī yī liǎng diào jī dàn qīng hé jiǔ hōng jiāo yán xì
用粉锡一两,调鸡蛋清,和灸烘焦,研细。
měi cì yòng lěng shuǐ chōng fú yī qián
每次用冷水冲服一钱。
xiǎo ér gān lì àn yóu gān jí yǐn qǐ shí lì shí zhǐ
小儿疳痢(按:由疳疾引起,时痢时止。
lì shí hóng bái jiān yǒu quán shēn huáng shòu
痢时,红白兼有,全身黄瘦)。
yòng fěn xī xiān zhēng hòu áo děng biàn sè shí měi fú bàn qián mǐ tāng sòng xià
用粉锡先蒸后熬,等变色时,每服半钱,米汤送下。
xiǎo ér fù zhàng
小儿腹胀。
yòng yán áo fěn xī děng biàn sè hòu jí qǔ yǐ mó cā fù bù
用盐熬粉锡,等变色后,即取以摩擦腹部。
xiǎo ér dù pí biàn qīng jí wéi wēi xiǎn
小儿肚皮变青,极为危险。
yòng shàng fǎ kě zhì hǎo
用上法可治好。
xiǎo ér yè tí bù zhǐ
小儿夜啼不止。
yòng fěn xī rú sān lì dòu zi nà yàng dà de liàng shuǐ chōng fú
用粉锡如三粒豆子那样大的量,水冲服。
yì tiān fú sān cì
一天服三次。
shēn rè duō hàn
身热多汗。
yòng fěn xī bàn jīn léi wán sì liǎng gòng yán xì dàng zuò pū fěn pū shēn
用粉锡半斤、雷丸四两,共研细,当作扑粉扑身。
tāo chóng huí chóng
绦虫蛔虫。
yòng shǎo liàng fěn xī chǎo hòu fàng zài ròu tāng lǐ kōng xīn fú xià dà xiào
用少量粉锡,炒后放在肉汤里空心服下,大效。
bí xuè bù zhǐ
鼻血不止。
yòng cù chǎo fěn xī fú yī qián jí jiàn xiào
用醋炒粉锡,服一钱,即见效。
chǐ fèng chū xuè
齿缝出血。
yòng fěn xī bàn liǎng shè xiāng bàn qián wò shí cā yá
用粉锡半两、麝香半钱,卧时擦牙。
diē dǎ yū xuè
跌打瘀血。
yòng fěn xī yī qián hé shuǐ chōng fú
用粉锡一钱,和水冲服。
suī liǎn qīng qì duǎn yù sǐ zhě yì yǒu xiào
虽脸青、气短、欲死者亦有效。
diē dǎ duàn gǔ
跌打断骨。
yòng fěn xī péng shā děng fēn yán xì
用粉锡、硼砂等分,研细。
měi fú yī qián sū mù tāng sòng xià
每服一钱,苏木汤送下。
yi duō yǐn sū mù tāng
宜多饮苏木汤。
miàn pí zhuā shāng
面皮抓伤。
yòng xiāng yóu diào fěn xī chá huàn chù
用香油调粉锡搽患处。
dǎ shāng hòu zhǒng tòng chéng chuāng
打伤后肿痛成疮。
yòng fěn xī yī liǎng shēng chì shí zhī yī qián shuǐ yín yī fēn bàn má yóu diào chéng gāo tān zài yóu zhǐ shàng tiē diàn chù
用粉锡一两、生赤石脂一钱、水银一分,拌麻油,调成膏,摊在油纸上贴佃处。
tuō ròu de dì fāng kě yǒu gāo tián mǎn zài bāo zā hǎo
脱肉的地方,可有膏填满,再包扎好。
huáng shuǐ nóng chuāng
黄水脓疮。
yòng fěn xī duàn huáng sān qián jiā sōng xiāng sān qián huáng dān yī qián xì fán èr qián gòng yán wèi mò
用粉锡煅黄三钱,加松香三钱、黄丹一钱、细矾二钱,共研为末。
dào rù xiāng yóu èr liǎng áo chéng gāo zǐ tu chá
倒入香油二两,熬成膏子涂搽。
kǒu jué shēng chuāng
口角生疮。
yòng chǎo fěn xī yī fēn huáng lián bàn liǎng gòng yán wèi mò chá huàn chù
用炒粉锡一分、黄连半两,共研为末,搽患处。
fān huā è chuāng àn chuāng nèi yǒu mǐ lì zhuàng xiǎo kē pò zé chū xuè fān chū yú wài gù chēng fān huā
翻花恶疮(按:疮内有米粒状小颗,破则出血),翻出于外,故称翻花)。
yòng fěn xī yī liǎng yān zhī yī liǎng gòng yán wèi mò
用粉锡一两、胭脂一两,共研为末。
zài yán shuǐ xǐ jìng huàn chù hòu jí jiāng yào chá shàng
在盐水洗净患处后,即将药搽上。
yì tiān chá wǔ cì
一天搽五次。
fēng cháo chuāng
蜂巢疮。
yòng fěn xī zhū shā děng fēn yán xì diào mì chá chuāng shàng
用粉锡、朱砂等分,研细,调蜜搽疮上。
tāng huǒ shāng
汤火伤。
yòng yáng zǐ gǔ suǐ diào fěn xī tu chá
用羊子骨髓调粉锡涂搽。
qú sōu niào chuāng àn cǐ chuāng chū qǐ rú sù jiàn dà rú dòu hòu chéng jiāng pào è hàn liú chū téng tòng nán rěn tóng shí yǒu qīng dù fā rè hé quán shēn bù shì děng zhèng zhuàng
蠼螋尿疮(按:此疮初起如粟,渐大如豆,后成浆泡,恶汗流出,疼痛难忍,同时有轻度发热和全身不适等症状。
chén cáng qì hái shuō zhè zhǒng chuāng néng rào yāo shēng zhǎng
陈藏器还说:这种疮能绕腰生长。
kàn lái hěn kě néng shì dài zhuàng pào zhěn
看来很可能是“带状泡疹”)。
yòng cù diào fěn xī tu chá
用醋调粉锡涂搽。
zhū shé yǎo shāng
诸蛇咬伤。
yòng fěn xī hé dà suàn dǎo rú ní tu shāng kǒu
用粉锡和大蒜捣如泥,涂伤口。
mù yì
目翳。
yòng fěn xī diǎn yì shàng yǒu xiào
用粉锡点翳上,有效。
kǒu gàn wú jīn
口干无津。
yòng gōng zhū dǎn wǔ gè jiǔ zhǔ dào dǎn náng pò làn shí jiā fěn xī yī liǎng yán yún zuò chéng wán zǐ rú qiàn zi dà
用公猪胆五个,酒煮,到胆囊破烂时,加粉锡一两,研匀,做成丸子,如芡子大。
měi cì hán yī wán yàn zhī tūn xià
每次含一丸,咽汁吞下。
fù zhōng biē zhèng àn cǐ bìng shì fù zhōng yǒu yìng kuài huò zhǒng qǐ wài tū rú biē fú shēn
腹中鳖症(按:此病是腹中有硬块,或肿起外突,如鳖伏身)。
yòng shǔ mǐ lín zhī chōng fěn xī shī fú dà xiào
用黍米淋汁冲粉锡湿服,大效。
bèi chuāng bèi tòng
背疮、背痛。
yòng fěn xī èr liǎng má yóu sān liǎng màn huǒ áo tóng shí yòng liǔ zhī jí jiǎo
用粉锡二两、麻油三两,慢火熬,同时用柳枝急搅。
dào dī hàn chéng zhū shí jiā bái jiāo mò shǎo xǔ fàng rù shuǐ pén zhōng jìn liǎng rì qǔ chū tān yóu zhǐ shàng tiē huàn chù
到滴汗成珠时,加白胶末少许,放入水盆中浸两日,取出摊油纸上贴患处。
cǐ fāng míng shén yìng gāo
此方名“神应膏”。
fù fāng
附方
fěn xī de zhǔ yào gōng néng gǔ chēng néng fú wǔ shī
粉锡的主要功能,古称“能伏五尸”。
wǔ shī de bìng xiàng zhōng yǒu lèi sì jīn zhī suǒ wèi ái zhèng de bìng xiàng
五尸的病象中,有类似今之所谓癌症的病象。
yòu gǔ zhī suǒ wèi zhèng jiǎ qí zhōng yě yǒu de lèi sì ái zhèng ér fěn xī zhèng shì zhì liáo zhèng jiǎ de yào yào zhī yī
又:古之所谓“症瘕”,其中也有的类似癌症,而粉锡正是治疗症瘕的要药之一。
yīn cǐ fěn xī shì fǒu yǔ zhì ái yǒu guān shì zhí de tàn tǎo de
因此,粉锡是否与治癌有关,是值得探讨的。
qīng dài zhào xué mǐn zài qí suǒ zhe de běn cǎo gāng mù shí yí zhōng rèn wéi běn pǐn yǒu dú
清代赵学敏在其所著的《本草纲目拾遗》中认为本品有毒。