shì míng
释名
yòu míng huáng dān dān fěn zhū fěn qiān huá
又名黄丹、丹粉、朱粉、铅华。
xì yòng qiān liú huáng xiāo shí děng hé liàn ér chéng
系用铅、硫磺、硝石等合炼而成。
qì wèi
气味
xīn wēi hán wú dú
辛、微寒、无毒。
zhǔ zhì
主治
xiāo kě fán luàn
消渴烦乱。
yòng qiān dān yī qián xīn jí shuǐ sòng xià
用铅丹一钱,新汲水送下。
fú yào hòu yi chī qiáo mài zhōu
服药后,宜吃荞麦粥。
tǔ nì bù zhǐ
吐逆不止。
yòng qiān dān sì liǎng jiā mǐ cù bàn jīn jiān gàn zài tàn huǒ zhōng duàn hóng lěng dìng hòu yán wèi mò hé mǐ fàn zuò chéng wán zǐ rú wú zǐ dà
用铅丹四两,加米醋半斤,煎干,在炭火中煅红,冷定后,研为末,和米饭做成丸子,如梧子大。
měi fú qī wán cù tāng sòng xià
每服七丸,醋汤送下。
cǐ fāng míng bì xiá dān
此方名“碧霞丹”。
xiǎo ér tǔ nì shuǐ shàng
小儿吐逆水上。
yòng qiān dān yán mò jiā zǎo ròu dǎo yún zuò chéng wán zǐ rú qiàn zi dà
用铅丹研末,加枣肉捣匀,做成丸子,如芡子大。
zhēn tiāo yī wán zài dēng shàng shāo guò yán wèi xì mò rǔ zhī diào fú
针挑一丸,在灯上烧过,研为细末,乳汁调服。
cǐ fāng míng shāo zhēn wán
此方名“烧针丸”。
lìng yī pèi fāng zài shāo zhēn wán de yào fāng zhōng jiā zhū shā kū fán gè shǎo xǔ
另一配方:在烧针丸的药方中加朱砂、枯矾各少许。
fǎn wèi qì nì
反胃气逆。
yòng qiān dān bái fán gè èr liǎng shēng shí tíng zhī bàn liǎng
用铅丹、白矾各二两,生石亭脂半两。
xiān bǎ dān fán liǎng yào fàng zài gān guō lǐ shāo tàn duàn hóng fàng lěng liǎng tiān zài jiā rù shí tíng zhī gòng yán wèi mò hé mǐ fàn shǎo xǔ niē chéng wán zǐ rú lǜ dòu dà
先把丹、矾两药放在坩锅里,烧炭煅红,放冷两天,再加入石亭脂,共研为末,和米饭少许,捏成丸子,如绿豆大。
měi rì fú shí wǔ wán mǐ tāng sòng xià
每日服十五丸,米汤送下。
chì bái xiè lì
赤白泄痢。
bǎ zǎo ròu dǎo làn jiā rù qiān dān bái fán děng fēn gè rú zào jiǎo zi dà zài jiā mǐ fàn shǎo xǔ hé chéng tuán wán rú dàn zǐ dà
把枣肉捣烂,加入铅丹、白矾等分,各如皂角子大,再加米饭少许,和成团丸,如弹子大。
yǐ tiě sī chuān tuán wán zài dēng shàng shāo tòu lěng hòu yán wèi xì mò mǐ tāng chōng fú
以铁丝穿团丸,在灯上烧透,冷后研为细末,米汤冲服。
yòu fāng qiān dān chǎo chéng zǐ sè jiā rù chǎo huáng lián gè děng fēn
又方:铅丹,炒成紫色,加入炒黄连,各等分。
yán xì jiā hu zuò wán rú má zi dà
研细,加糊作丸,如麻子大。
měi fú wǔ shí wán shēng jiāng gān cǎo tāng sòng xià
每服五十丸,生姜甘草汤送下。
rèn fù fù tòng xià lì
妊妇腹痛下痢。
yòng wū gǔ jī dàn yí gè ké shàng kāi xiǎo kǒng ràng dàn bái liú chū dān liú dàn huáng
用乌骨鸡蛋一个,壳上开小孔,让蛋白流出,单留蛋黄。
cóng kǒng kǒu zhuāng jìn qiān dān wǔ qián jiǎo yún wài yòng ní fēng hǎo fàng zài huǒ huī lǐ wēi gàn yán wèi xì mò
从孔口装进铅丹五钱,搅匀,外用泥封好,放在火灰里煨干,研为细末。
měi fú èr qián mǐ tāng sòng xià
每服二钱,米汤送下。
tù xiě ké xuè
吐血、咳血。
yòng qiān dān yī qián xīn jí shuǐ sòng xià
用铅丹一钱,新汲水送下。
hán rè nüè jí
寒热疟疾。
yòng qiān dān bǎi cǎo shuāng děng fēn yán xì
用铅丹、百草霜等分,研细。
fā bìng zhī rì kōng fù fú sān qián mǐ tāng sòng xià
发病之日,空腹服三钱,米汤送下。
liǎng fù kě yù
两服可愈。
jiā fàn huò suàn zuò chéng wán yào chī yě yǒu xiào
加饭或蒜做成丸药吃,也有效。
yòu fāng qiān dān yī liǎng héng shān mò sān liǎng hé mì zuò wán rú wú zǐ dà měi fú wǔ shí wán shī jiǔ sòng xià
又方:铅丹一两、恒山末三两,和蜜做丸,如梧子大,每服五十丸,湿酒送下。
qīng chén chī yī cì bìng jiāng fā wèi fā shí chī yī cì yǒu xiào
清晨吃一次,病将发未发时吃一次,有效。
yòu fāng qiān dān chǎo guò èr liǎng dú suàn yī bǎi gè gòng dǎo chéng ní zuò chéng wán zǐ rú wú zǐ dà
又方:铅丹(炒过)二两、独蒜一百个,共捣成泥,做成丸子,如梧子大。
měi fú jiǔ wán kōng fù fú cháng liú shuǐ sòng xià
每服九丸,空腹服,长流水送下。
nüè fā guò liǎng sān cì hòu cái fú yào zuì jiàn xiào
疟发过两、三次后才服药,最见效。
cǐ fāng yì kě zhì lì jí
此方亦可治痢疾。
yòu fāng qiān dān chǎo guò bàn liǎng tóng biàn jìn guò de qīng hāo èr liǎng gòng yán wèi mò
又方:铅丹(炒过)半两、童便浸过的青蒿二两,共研为末。
měi fú èr qián hán duō jiǔ sòng xià rè duō yòng chá sòng xià
每服二钱,寒多酒送下,热多用茶送下。
xiǎo ér nüè zhuàng rè bù hán
小儿疟,壮热不寒。
yòng qiān dān èr qián mì shuǐ sòng xià
用铅丹二钱,蜜水送下。
rú jiān wù hán zé yǐ jiǔ sòng xià
如兼恶寒,则以酒送下。
cǐ fāng míng guǐ kū dān
此方名“鬼哭丹”。
fēng
风 。
yòng qiān dān èr liǎng bái fán èr liǎng fēn bié yán xì
用铅丹二两、白矾二两,分别研细。
qǔ liǎng kuài zhuān pù dì shàng zhuān shàng diàn zhǐ qī céng zhǐ shàng pù dān dān shàng fǔ fán
取两块砖铺地上,砖上垫纸七层,纸上铺丹,丹上辅矾。
zhōu wéi jià liǔ mù chái fén shāo yuē shāo wán chái shí jīn jí tíng shāo dài lěng qǔ yào hé yán
周围架柳木柴焚烧,约烧完柴十斤,即停烧待冷,取药合研。
měi fú èr qián wēn jiǔ sòng xià
每服二钱,温酒送下。
cǐ fāng míng qū fēng sàn
此方名“驱风散”。
kè wǔ zhōng è cǐ bìng bìng xiàng shì rén xíng lù shàng hū rán xīn fù jiǎo tòng zhàng mǎn qì chōng
客忤中恶(此病病象是:人行路上,忽然心腹绞痛,胀满气冲;
huò tū rán dǎo dì sì zhī quē lěng shèn zhì bù jiù
或突然倒地,四肢阙冷,甚至不救)。
yòng qiān dān yī xiǎo chá chí diào mì sān hé guàn xià
用铅丹一小茶匙,调蜜三合灌下。
yī qiè mù jí fán mù jí yì zhàng ér bàn yǒu hūn huā xiàn xiàng zhě kě zhì kě zhàng ér wú cuò huā gǎn zhě bù zhì
一切目疾(凡目疾,翳障而伴有昏花现象者可治,可障而无错花感者不治)。
yòng fēng mì bàn jīn zài qiān guō zhōng áo chéng zǐ sè kuài fàng rù qiān dān èr liǎng shuǐ yī liǎng zài liàn zhì shuǐ qì quán jǐn dào zài yí kuài juàn bù shàng guò lǜ
用蜂蜜半斤,在铅锅中熬成紫色块,放入铅丹二两,水一两,再炼至水气全尽,倒在一块绢布上过滤。
qǔ lǜ xià de xì fěn zhuāng zài píng zi lǐ mái dì xià èr shí tiān cái qǔ chū diǎn yǎn
取滤下的细粉,装在瓶子里,埋地下二十天,才取出点眼。
měi rì diǎn qī cì
每日点七次。
rú yào zhān yǎn bù kāi zé xǐ le zhòng diǎn
如药粘眼不开,则洗了重点。
yòu fāng qiān dān fēng mì tiáo yún tān bù piàn shàng tiē tài yáng xué
又方:铅丹、蜂蜜调匀,摊布片上,贴太阳穴。
zhì chì yǎn tòng yǒu xiào
治赤眼痛有效。
yòu fāng qiān dān bái fán děng fēn yán mò diǎn yǎn
又方:铅丹、白矾,等分研末,点眼。
yòu fāng qiān dān wū zéi gǔ děng fēn wèi mò jiā fēng mì zhēng hòu diǎn yǎn
又方:铅丹、乌贼骨,等分为末,加蜂蜜蒸后点眼。
zhì yǎn jīng hóng jiǔ shēng yì
治眼睛红久生翳。
yòu fāng qiān dān bàn liǎng diào lǐ yú dǎn zhī chéng gāo diǎn yǎn
又方:铅丹半两,调鲤鱼胆汁成膏,点眼。
zhì yǎn shēng zhū guǎn
治眼生珠管。
yòu fāng qiān dān qīng fěn děng fēn wèi mò chuī shǎo xǔ rù ěr nèi
又方:铅丹、轻粉,等分为末,吹少许入耳内。
zuǒ yǎn bìng qiàn chuī yòu ěr yòu yǎn bìng chuī zuǒ ěr
左眼病,欠吹右耳,右眼病,吹左耳。
zhì dòu zhěn shēng yì
治痘疹生翳。
xiǎo ér zhòng shé shé zhǒng hòu
小儿重舌(舌肿厚)。
yòng qiān dān yī lì rú huáng dòu dà fàng zài shé xià
用铅丹一粒,如黄豆大,放在舌下。
xiǎo ér kǒu chuāng mí làn
小儿口疮糜烂。
yòng qiān dān yī qián shēng mì yī liǎng tiáo yún zhēng dào hēi sè yòng jī máo zhàn qǔ chá chuāng shàng
用铅丹一钱、生蜜一两,调匀,蒸到黑色,用鸡毛蘸取搽疮上。
yè xià hú chòu
腋下狐臭。
yòng qiān dān jiā zài qīng fěn zhōng yǐ kǒu shuǐ tiáo hé jīng cháng chá yè xià
用铅丹加在轻粉中,以口水调和,经常搽腋下。
xiē zǐ shì shāng
蝎子螫伤。
yòng cù diào qiān dān tu chá
用醋调铅丹涂搽。
dāo shāng
刀伤。
yòng qiān dān huá shí děng fēn fū shāng chù
用铅丹、滑石等分,敷伤处。
wài zhì zhǒng tòng
外痔肿痛。
yòng qiān dān huá shí děng fēn yán xì xīn jí shuǐ diào tu
用铅丹、滑石等分,研细,新汲水调涂。
yì tiān tu wǔ cì
一天涂五次。
lián chuāng
臁疮。
yòng qiān dān yī liǎng huáng là yī liǎng xiāng yóu wǔ qián áo chéng gāo zǐ
用铅丹一两,黄蜡一两,香油五钱,熬成膏子。
xiān yǐ cōng jiāo tāng xǐ huàn chù rán hòu tiē fū yào gāo
先以葱椒汤洗患处,然后贴敷药膏。
yòu fāng qiān dān shuǐ fēi guò zài chǎo guò qǔ yī liǎng
又方:铅丹,水飞过,再炒过,取一两;
huáng jiǔ jìn qī rì bèi gān yě qǔ yī liǎng
黄,酒浸七日,焙干,也取一两;
lìng qǔ qīng fěn bàn liǎng
另取轻粉半两。
fēn bié yán wèi xì mò
分别研为细末。
xiān yǐ kǔ chá xǐ chuāng suí yòng qīng fěn bǎ chuāng tián mǎn zài fū shàng qiān dān wài céng zé yòng huáng xì mò tān chéng gāo tiē shàng bú yào jiē dòng jǐ tiān jí jiàn xiào
先以苦茶洗疮,随用轻粉把疮填满,再敷上铅丹,外层则用黄细末摊成膏贴上,不要揭动,几天即见效。
fù fāng
附方
qiān dān zuò yào yòng tú hěn guǎng
铅丹作药,用途很广。
lǐ shí zhēn duì zhè zhǒng yào de zhǔ yào gōng xiào gài kuò de hěn hǎo qiān dān tǐ zhòng xìng chén néng zhuì tán qù qiè gù zhì jīng diān kuáng tǔ nì fǎn wèi yǒu jī gù
李时珍对这种药的主要功效,概括得很好:铅丹体重性沉,能坠痰去怯,故治惊癫狂、吐逆反胃有奇故;
néng xiāo jī shā chóng gù hàn gān jí xià lì nüè jí yǒu shí jì
能消积杀虫,故汉疳疾、下痢、疟疾有实绩;
néng jiě rè bá dú zhǎng ròu qù yū gù zhì è chuāng zhǒng dú jí rù gāo yào shì wài kē bì yòng de yào wù
能解热、拔毒、长肉、去瘀,故治恶疮肿毒及入膏药,是外科必用的药物。