qín gōng zhào sū zǐ wèi wèi qín wáng yuē chén wén míng wáng zhī yú qí mín yě bó lùn ér jì yì zhī shì gù guān wú fá shì ér lì bù kùn
秦攻赵，苏子为谓秦王曰：“臣闻明王之于其民也，博论而技艺之，是故官无乏事而力不困；
yú qí yán yě duō tīng ér shí yòng zhī shì gù shì wú bài yè ér è bù zhāng
于其言也，多听而时用之，是故事无败业而恶不章。
chén yuàn wáng chá chén zhī suǒ yè ér xiào zhī yú yī shí zhī yòng yě
臣愿王察臣之所谒，而效之于一时之用也。
chén wén huái zhòng bǎo zhě bù yǐ yè xíng
臣闻怀重宝者，不以夜行；
rèn dà gōng zhě bù yǐ qīng dí
任大功者，不以轻敌。
shì yǐ xián zhě rèn zhòng ér xíng gōng zhī zhě gōng dà zé cí shùn
是以贤者任重而行恭，知者功大则辞顺。
gù mín bù è qí zūn ér shì bù dù qí yè
故民不恶其尊，而世不妬其业。
chén wén zhī bǎi bèi zhī guó zhě mín bù lè hòu yě
臣闻之：百倍之国者，民不乐后也；
gōng yè gāo shì zhě rén zhǔ bù zài xíng yě
功业高世者，人主不再行也；
lì jìn zhī mín rén zhě bù yòng yě
力尽之民，仁者不用也；
qiú dé ér fǎn jìng shèng zhǔ zhī zhì yě
求得而反静，圣主之制也；
gōng dà ér xī mín yòng bīng zhī dào yě
功大而息民，用兵之道也。
jīn yòng bīng zhōng shēn bù xiū lì jìn bù ba zhào nù bì yú qí jǐ yì zhào jǐn cún zāi rán ér sì lún zhī guó yě jīn suī de hán dān fēi guó zhī cháng lì yě
今用兵终身不休，力尽不罢，赵怒必于其己邑，赵仅存哉!然而四轮之国也，今虽得邯郸，非国之长利也。
yì zhě de guǎng ér bù gēng mín léi bù xiū yòu yán zhī yǐ xíng fá zé suī cóng ér bù zhǐ yǐ
意者地广而不耕，民羸不休，又严之以刑罚，则虽从而不止矣。
yǔ yuē zhàn shèng ér guó wēi zhě wù bù duàn yě
语曰：‘战胜而国危者，物不断也。
gōng dà ér quán qīng zhě de bù rù yě
功大而权轻者，地不入也。
gù guò rèn zhī shì fù bù dé yú zi
’故过任之事，父不得于子；
wú yǐ zhī qiú jūn bù dé yú chén
无已之求，君不得于臣。
gù wēi zhī wèi zhù zhě qiáng chá hu xī mín zhī wèi yòng zhě bó míng hu qīng zhī wéi zhòng zhě wáng
故微之为著者强，察乎息民之为用者伯，明乎轻之为重者王。
qín wáng yuē guǎ rén àn bīng xī mín zé tiān xià bì wéi cóng jiāng yǐ nì qín
秦王曰：“寡人案兵息民，则天下必为从，将以逆秦。
sū zǐ yuē chén yǒu yǐ zhī tiān xià zhī bù néng wéi cóng yǐ nì qín yě
”苏子曰：“臣有以知天下之不能为从以逆秦也。
chén yǐ tián dān rú ěr wèi dà guò yě
臣以田单、如耳为大过也。
qǐ dú tián dān rú ěr dà wéi guò zāi tiān xià zhī zhǔ yì jǐn guò yǐ fu lǜ shōu wáng qí ba chu bì wèi yǔ bù kě zhī zhī zhào yù yǐ qióng qín zhé hán chén yǐ wéi zhì yú yě
岂独田单、如耳大为过哉?天下之主亦尽过矣!夫虑收亡齐、罢楚、敝魏与不可知之赵，欲以穷秦折韩，臣以为至愚也。
fu qí wēi xuān shì zhī xián zhǔ yě dé bó ér de guǎng guó fù ér yòng mín jiāng wǔ ér bīng qiáng
夫齐威、宣，世之贤主也，德博而地广，国富而用民，将武而兵强。
xuān wáng yòng zhī hòu fù hán wēi wèi yǐ nán fá chu xi gōng qín wèi qí bīng kùn yú xiáo sāi zhī shàng shí nián ràng de qín rén yuǎn jì bù fú ér qí wèi xū lì
宣王用之，后富韩威魏，以南伐楚，西攻秦，为齐兵困于殽塞之上，十年攘地，秦人远迹不服，而齐为虚戾。
fu qí bīng zhī suǒ yǐ pò hán wèi zhī suǒ yǐ jǐn cún zhě hé yě shì zé fá chu gōng qín ér hòu shòu qí yāng yě
夫齐兵之所以破，韩、魏之所以仅存者，何也?是则伐楚攻秦，而后受其殃也。
jīn fù fēi yǒu qí wēi xuān zhī yú yě jīng bīng fēi yǒu fù hán jìn wèi zhī kù yě ér jiāng fēi yǒu tián dān sī mǎ zhī lǜ yě
今富非有齐威、宣之余也，精兵非有富韩劲魏之库也，而将非有田单、司马之虑也。
shōu pò qí ba chu bì wèi bù kě zhī zhī zhào yù yǐ qióng qín zhé hán chén yǐ wéi zhì wù
收破齐、罢楚、敝魏、不可知之赵，欲以穷秦折韩、臣以为至误。
chén yǐ cóng yī bù kě chéng yě
臣以从一不可成也。
kè yǒu nán zhě jīn chén yǒu huàn yú shì
客有难者，今臣有患于世。
fu xíng míng zhī jiā jiē yuē bái mǎ fēi mǎ yě
夫刑名之家，皆曰‘白马非马’也。
yǐ rú bái mǎ shí mǎ nǎi shǐ yǒu bái mǎ zhī wèi yě
已如白马实马，乃使有白马之为也。
cǐ chén zhī suǒ huàn yě
此臣之所患也。
xī zhě qín rén xià bīng gōng huái fú qí rén sān guó cóng zhī
“昔者秦人下兵攻怀，服其人，三国从之。
zhào shē bào nìng jiāng chu yǒu sì rén qǐ ér cóng zhī
赵奢、鲍佞将，楚有四人起而从之。
lín huái ér bù jiù qín rén qù ér bù cóng
临怀而不救，秦人去而不从。
bù shí sān guó zhī zēng qín ér ài huái xié wàng qí zēng huái ér ài qín yá fu gōng ér bù jiù qù ér bù cóng shì yǐ sān guó zhī bīng yīn ér zhào shē bào nìng zhī néng yě
不识三国之憎秦而爱怀邪?忘其憎怀而爱秦邪?夫攻而不救，去而不从，是以三国之兵因，而赵奢、鲍佞之能也。
gù liè dì yǐ bài yú qí
故裂地以败于齐。
tián dān jiāng qí zhī liáng yǐ bīng héng xíng yú zhōng shí sì nián zhōng shēn bù gǎn shè bīng yǐ gōng qín zhé hán yě ér chí yú fēng nèi bù shí cóng zhī yī chéng è cún yě
田单将齐之良，以兵横行于中十四年，终身不敢设兵以攻秦折韩也，而驰于封内，不识从之一成恶存也。
yú shì qín wáng jiě bīng bù chū yú jìng zhū hóu xiū tiān xià ān èr shí jiǔ nián bù xiāng gōng
于是秦王解兵不出于境，诸侯休，天下安，二十九年不相攻。