lián shēng zhě zhāng dé rén
廉生者,彰德人。
shǎo dǔ xué
少笃学;
rán zǎo gū jiā shén pín
然早孤,家甚贫。
yī rì tā chū mù guī shī tú
一日他出,暮归失途。
rù yī cūn yǒu ǎo lái wèi yuē lián gōng zi hé zhī
入一村,有媪来谓曰:“廉公子何之?
yè de wú shēn hu
夜得毋深乎?
shēng fāng huáng jù gèng bù xiá wèn qí shuí hé biàn qiú jià tà
”生方皇惧,更不暇问其谁何,便求假榻。
ǎo yǐn qù rù yī dà dì
媪引去,入一大第。
yǒu shuāng huán lóng dēng dǎo yī fù rén chū nián sì shí yú jǔ zhǐ dà jiā
有双鬟笼灯,导一妇人出,年四十余,举止大家。
ǎo yíng yuē lián gōng zi zhì
媪迎曰:“廉公子至。
shēng qū bài
”生趋拜。
fù xǐ yuē gōng zǐ xiù fā hé dàn zuò fù jiā wēng hu
妇喜曰:“公子秀发,何但作富家翁乎!
jí shè yán fù cè zuò quàn lèi shén yīn ér zì jǐ jǔ bēi wèi cháng yǐn jǔ zhù yì wèi cháng shí
”即设筵,妇侧坐,劝酹甚殷,而自己举杯未尝饮,举箸亦未尝食。
shēng huáng huò lǚ shěn fá yuè
生惶惑,屡审阀阅。
xiào yuē zài jǐn sān jué gào jūn zhī
笑曰:“再尽三爵告君知。
shēng rú mìng yǐn
”生如命饮。
fù yuē wáng fu liú shì kè jiāng yòu zāo biàn jù yǔn
妇曰:“亡夫刘氏,客江右,遭变遽殒。
wèi wáng rén dú jū huāng pì rì jiù líng luò
未亡人独居荒僻,日就零落。
suī yǒu liǎng sūn fēi chī xiāo jí nú tái ěr
虽有两孙,非鸱鸮即驽骀耳。
gōng zǐ suī yì xìng yì sān shēng gǔ ròu yě
公子虽异姓,亦三生骨肉也;
qiě zhì xìng chún dǔ gù suì tiǎn rán xiāng jiàn
且至性纯笃,故遂腼然相见。
wú tā fán báo cáng shù jīn yù qiàn gōng zǐ chí fàn jiāng hú fēn qí yíng yú yì shèng àn tóu yíng kū sǐ yě
无他烦,薄藏数金,欲倩公子持泛江湖,分其赢余,亦胜案头萤枯死也。
shēng cí yuē shào nián shū chī kǒng fù zhòng tuō
”生辞曰:“少年书痴,恐负重托。
fù yuē dú shū zhī jì xiān yú móu shēng
”妇曰:“读书之计,先于谋生。
gōng zǐ cōng míng hé zhī bù kě
公子聪明,何之不可?
qiǎn bì yùn zī chū jiāo duì bā bǎi yú liǎng
”遣婢运资出,交兑八百余两。
shēng huáng kǒng gù cí fù yuē qiè yì zhī gōng zǐ wèi guàn mào qiān dàn shì wèi zhī dāng wú bù lì
生惶恐固辞,妇曰:“妾亦知公子未惯懋迁,但试为之,当无不利。
shēng lǜ zhòng jīn fēi yī rén kě rèn móu hé shāng lǚ
”生虑重金非一人可任,谋合商侣。
fù yuē wù xū
妇曰:“勿须。
dàn mì yī piáo què ān liàn zhī pū wèi gōng zǐ fú yì zú yǐ
但觅一朴悫谙练之仆,为公子服役足矣。
suì lún xiān zhǐ yǐ bo zhī yuē wu xìng zhě jí
”遂轮纤指以卜之曰:“伍姓者吉。
mìng pú mǎ náng jīn sòng shēng chū yuē xī jǐn dí zhǎn hou xǐ bǎo zhuāng yǐ
”命仆马囊金送生出,曰:“腊尽涤盏,候洗宝装矣。
yòu gù pū yuē cǐ mǎ diào liáng kě yǐ chéng yù jí zèng gōng zi wù xū jiāng huí
”又顾仆曰:“此马调良,可以乘御,即赠公子,勿须将回。
shēng guī yè cái sì gǔ pū xì mǎ zì qù
”生归,夜才四鼓,仆系马自去。
míng rì duō fāng mì yì guǒ de wu xìng yīn hòu jià zhāo zhī
明日多方觅役,果得伍姓,因厚价招之。
wǔ lǎo yú xíng lǚ yòu wéi rén gàng zhuō bù gǒu zī cái xī yǐ fù zhī
伍老于行旅,又为人戆拙不苟,资财悉倚付之。
wǎng shè jīng xiāng suì miǎo shǐ de guī jì lì sān bèi
往涉荆襄,岁杪始得归,计利三倍。
shēng yǐ de wu lì duō yú cháng gé wài lìng yǒu kuì shǎng móu tóng fēi sǎ bù lìng zhǔ zhī
生以得伍力多,于常格外,另有馈赏,谋同飞洒,不令主知。
fu dǐ jiā fù yǐ qiǎn rén jiàng yíng suì yǔ jù qù
甫抵家,妇已遣人将迎,遂与俱去。
jiàn táng shàng huá yán yǐ shè
见堂上华筵已设;
fù chū bèi jí wèi láo
妇出,备极慰劳。
shēng nà zī qì jí chéng bù
生纳资讫,即呈簿;
fù zhì bù gù
妇置不顾。
shǎo qǐng jí xí gē wǔ tāng tà wu yì cì yán wài shè jìn zuì fāng guī
少顷即席,歌舞鞺鞳,伍亦赐筵外舍,尽醉方归。
yīn shēng wú jiā shì liú shǒu xīn suì
因生无家室,留守新岁。
cì rì yòu qiú jī pán fù yuē hòu wú xū ěr qiè kuài jì jiǔ yǐ
次日又求稽盘,妇曰:“后无须尔,妾会计久矣。
nǎi chū cè shì shēng dēng zhì shén xī bìng gěi pū zhě yì zài qí shàng
”乃出册示生,登志甚悉,并给仆者亦载其上。
shēng yuē fū rén zhēn shén rén yě
生曰:“夫人真神人也!
guò shù rì guǎn gǔ fēng shèng dài ruò zǐ zhí
”过数日,馆谷丰盛,待若子侄。
yī rì táng shàng shè xí yī dōng miàn yī nán miàn
一日堂上设席,一东面,一南面;
táng xià shè yī yán xī xiàng
堂下设一筵西向。
wèi shēng yuē míng rì cái xīng lín zhào yi kě yuǎn xíng
谓生曰:“明日财星临照,宜可远行。
jīn wéi zhǔ jià cū shè zǔ zhàng yǐ zhuàng xíng sè
今为主价粗设祖帐,以壮行色。
shǎo jiàn wu yì hū zhì cì zuò táng xià
”少间伍亦呼至,赐坐堂下。
yī shí gǔ zhēng míng guō
一时鼓钲鸣聒。
nǚ yōu jìn chéng qǔ mù shēng mìng chàng táo zhū fù
女优进呈曲目,生命唱《陶朱富》。
fù yuē cǐ xiān zhào yě dāng de xī shī zuò nèi zhù yǐ
妇曰:“此先兆也,当得西施作内助矣。
yàn ba réng yǐ quán jīn fù shēng yuē cǐ xíng bù kě yǐ suì yuè jì fēi huò jù wàn wù guī yě
”宴罢,仍以全金付生,曰:“此行不可以岁月计,非获巨万勿归也。
qiè yǔ gōng zǐ suǒ píng zhě zài fú mìng suǒ xìn zhě zài fù xīn
妾与公子,所凭者在福命,所信者在腹心。
wù láo jì suàn yuǎn fāng zhī yíng chù qiè zì zhī zhī
勿劳计算,远方之盈绌,妾自知之。
shēng wěi wěi ér tuì
”生唯唯而退。
wǎng kè huái shàng jìn shēn wèi cuó jiǎ yú nián lì yòu shù bèi
往客淮上,进身为鹾贾,逾年利又数倍。
rán shēng shì dú cāo chóu bù wàng shū juàn suǒ yǔ yóu jiē wén shì
然生嗜读,操筹不忘书卷,所与游皆文士;
suǒ huò jì yíng yǐn sī zhǐ zhī jiàn xiè rèn yú wu
所获既盈,隐思止之,渐谢任于伍。
táo yuán xuē shēng yǔ zuì shàn shì guò fǎng zhī xuē yī mén jù shì bié yè hūn mù wú suǒ fù zhī hūn rén yán shēng rù sǎo tà zuò chuī
桃源薛生与最善,适过访之,薛一门俱适别业,昏暮无所复之,阍人延生入,扫榻作炊。
xì jí zhǔ rén qǐ jū gài shì shí fāng é chuán cháo tíng yù xuǎn liáng jiā nǚ kào biān tíng mín jiān sāo dòng
细诘主人起居,盖是时方讹传朝廷欲选良家女,犒边庭,民间骚动。
wén yǒu shào nián wú fù zhě bù tōng méi yuē jìng yǐ nǚ sòng zhū qí jiā zhì yǒu yī xī ér de liǎng fù zhě
闻有少年无妇者,不通媒约,竟以女送诸其家,至有一夕而得两妇者。
xuē yì xīn hūn yú dà xìng yóu kǒng yú mǎ xuān dòng wèi dà lìng suǒ wén gù zàn qiān yú xiāng
薛亦新婚于大姓,犹恐舆马喧动,为大令所闻,故暂迁于乡。
shēng jì liú chū gēng xiàng jǐn fāng jiāng fú tà jiù qǐn hū wén shù rén pái tà rù
生既留,初更向尽,方将拂榻就寝,忽闻数人排闼入。
hūn rén bù zhī hé yǔ dàn wén yī rén yún guān rén jì bù zài jiā bǐng zhú zhě hé rén
阍人不知何语,但闻一人云:“官人既不在家,秉烛者何人?
hūn rén dá shì lián gōng zi yuǎn kè yě
”阍人答:“是廉公子,远客也。
é ér wèn zhě yǐ rù páo mào guāng jié lüè yī jǔ shǒu jí jí bāng zú
”俄而问者已入,袍帽光洁,略一举手,即诘邦族。
shēng gào zhī
生告之。
xǐ yuē wú tóng xiāng yě
喜曰:“吾同乡也。
yuè jiā shuí shì
岳家谁氏?
dá yún wú zhī
”答云:“无之。
yì xǐ qū chū jí zhāo yī shào nián tóng rù jìng yǔ wèi lǐ
”益喜,趋出,即招一少年同入,敬与为礼。
cu ran yuē shí gào gōng zǐ mǒu mù xìng
卒然曰:“实告公子:某慕姓。
jīn xī cǐ lái jiāng sòng shě mèi yú xuē guān rén zhì cǐ fāng zhī wú yì
今夕此来,将送舍妹于薛官人,至此方知无益。
jìn tuì wéi gǔ zhī jì shì féng gōng zǐ níng fēi shù hu
进退维谷之际,适逢公子,宁非数乎!
shēng yǐ wèi xī qí rén gù chóu chú bù gǎn yīng
”生以未悉其人,故踌躇不敢应。
mù jìng bù tīng qí zhì cí jí hū sòng nǚ zhě
慕竟不听其致词,急呼送女者。
shǎo jiàn èr ǎo fú nǚ láng rù zuò shēng tà shàng
少间二媪扶女郎入,坐生榻上。
nì zhī nián shí wǔ liù jiā miào wú shuāng
睨之年十五六,佳妙无双。
shēng xǐ shǐ zhěng jīn xiàng mù zhǎn xiè
生喜,始整巾向慕展谢;
yòu zhǔ hūn rén xíng gū lüè jìn kuǎn qià
又嘱阍人行沽,略尽款洽。
mù yán xiān shì zhāng dé rén
慕言:‘先世彰德人;
mǔ zú yì shì jiā jīn líng yí yǐ
母族亦世家,今陵夷矣。
wén wài zǔ yí yǒu liǎng sūn bù zhī jiā kuàng hé sì
闻外祖遗有两孙,不知家况何似。
shēng wèn yī shuí
”生问:“伊谁?
yuē wài zǔ liú zì huī ruò wén zài jùn běi sān shí lǐ
”曰:“外祖刘,字晖若,闻在郡北三十里。
shēng yuē pū jùn chéng dōng nán rén qù běi lǐ pō yuǎn
”生曰:“仆郡城东南人,去北里颇远;
nián yòu zuì shǎo wú duō jiāo zhī
年又最少,无多交知。
jùn zhōng cǐ xìng zuì fán zhǐ zhī jùn běi yǒu liú jīng qīng yì wén xué shì wèi shěn shì fǒu
郡中此姓最繁,止知郡北有刘荆卿,亦文学士,未审是否?
rán pín yǐ
然贫矣!
mù yuē mǒu zǔ mù shàng zài zhāng jùn měi yù fú liǎng chèn guī zàng gù lǐ yǐ zī fǔ wèi bàn gū yóu chí chí
”慕曰:“某祖墓尚在彰郡,每欲扶两榇归葬故里,以资斧未办,姑犹迟迟。
jīn mèi zǐ cóng qù guī jì yì jué yǐ
今妹子从去,归计益决矣。
shēng wén zhī ruì rán zì rèn
”生闻之,锐然自任。
èr mù jù xǐ
二慕俱喜。
jiǔ shù xíng cí qù
酒数行辞去。
shēng què pū yí dēng qín sè zhī ài bù kě shèng yán
生却仆移灯,琴瑟之爱,不可胜言。
cì rì xuē yǐ zhī zhī qū rù chéng chú bié yuàn guǎn shēng
次日薛已知之,趋入城,除别院馆生。
shēng yì huái jiāo pán yǐ liú wu jū sì zhuāng zī fǎn táo yuán tóng èr mù qǐ yuè fù mǔ hái gǔ liǎng jiā xì xiǎo zài yǔ jù guī
生诣淮,交盘已,留伍居肆,装资返桃源,同二慕启岳父母骸骨,两家细小,载与俱归。
rù mén ān zhì yǐ náng jīn yì zhǔ
入门安置已,囊金诣主。
qián pū yǐ hou yú tú
前仆已候于途。
cóng qù fù nì jiàn sè xǐ yuē táo zhū gōng zài de xī zǐ lái yǐ
从去,妇逆见,色喜曰:“陶朱公载得西子来矣!
qián rì wèi kè jīn rì wú shēng xù yě
前日为客,今日吾甥婿也。
zhì jiǔ yíng chén bèi yì qīn ài
”置酒迎尘,倍益亲爱。
shēng fú qí xiān zhī yīn wèn fū rén yǔ yuè mǔ yuǎn jìn
生服其先知,因问:“夫人与岳母远近?
fù yún wù wèn jiǔ zì zhī zhī
”妇云:“勿问,久自知之。
nǎi duī jīn àn shàng guā fēn wèi wǔ
”乃堆金案上,瓜分为五;
zì qǔ qí èr yuē wú wú yòng chù liáo yí zhǎng sūn
自取其二,曰:“吾无用处,聊贻长孙。
shēng yǐ guò duō cí bù shòu
”生以过多,辞不受。
qī rán yuē wú jiā líng luò zhái zhōng qiáo mù bèi rén fá zuò xīn
凄然曰:“吾家零落,宅中乔木被人伐作薪;
sūn zi qù cǐ pō yuǎn mén hù xiāo tiáo fán gōng zǐ yī yíng bàn zhī
孙子去此颇远,门户萧条,烦公子一营办之。
shēng nuò ér jīn zhǐ shōu qí bàn fù qiáng nà zhī
”生诺,而金止收其半,妇强纳之。
sòng shēng chū huī tì ér fǎn
送生出,挥涕而返。
shēng yí guài jiān huí shì dì zhái zé wèi xū mù
生疑怪间,回视第宅,则为墟墓。
shǐ wù fù jí qī zhī wài zǔ mǔ yě
始悟妇即妻之外祖母也。
jì guī shú mù tián yī qǐng fēng zhí wěi lì
既归,赎墓田一顷,封植伟丽。
liú yǒu èr sūn zhǎng jí jīng qīng
刘有二孙,长即荆卿;
cì yù qīng yǐn bó wú lài jiē pín
次玉卿,饮博无赖,皆贫。
xiōng dì yì shēng shēn xiè shēng xī hòu zèng zhī
兄弟诣生申谢,生悉厚赠之。
yóu cǐ wǎng lái zuì rěn
由此往来最稔。
shēng pō dào qí jīng shāng zhī yóu yù qīng qiè yì zhǒng zhōng duō jīn yè hé bó tú shù bèi fā mù sōu zhī pōu guān lù zì jìng wú shǎo huò shī wàng ér sàn
生颇道其经商之由,玉卿窃意冢中多金,夜合博徒数辈,发墓搜之,剖棺露胔,竟无少获,失望而散。
shēng zhī mù bèi fā yǐ gào jīng qīng
生知墓被发,以告荆卿。
yì tóng yàn zhī rù kuàng jiàn àn shàng lěi lěi qián suǒ fēn jīn jù zài
诣同验之,入圹,见案上累累,前所分金具在。
jīng qīng yù yǔ shēng gòng qǔ zhī
荆卿欲与生共取之。
shēng yuē fū rén yuán liú cǐ yǐ dài xiōng yě
生曰:“夫人原留此以待兄也。
jīng qīng nǎi náng yùn ér guī gào zhū yì zǎi fǎng jī shén yán
”荆卿乃囊运而归,告诸邑宰,访缉甚严。
hòu yī rén mài fén zhōng yù zān huò zhī qióng xùn qí dǎng shǐ zhī yù qīng wéi shǒu
后一人卖坟中玉簪,获之,穷讯其党,始知玉卿为首。
zǎi jiāng zhì yǐ jí xíng jīng qīng dài āi jǐn de shē sǐ
宰将治以极刑,荆卿代哀,仅得赊死。
mù nèi wài liǎng jiā bìng lì yíng shàn jiào qián yì jiān měi
墓内外两家并力营缮,较前益坚美。
yóu cǐ lián liú jiē fù wéi yù qīng rú gù
由此廉、刘皆富,惟玉卿如故。
shēng jí jīng qīng cháng hé rùn zhī ér zhōng bù zú gōng qí dǔ bó
生及荆卿常河润之,而终不足供其赌博。
yī yè dào rù shēng jiā zhí suǒ jīn zī
一夜盗入生家,执索金资。
shēng suǒ cáng jīn jiē yǐ qiān wǔ bǎi wèi gè fā shì zhī
生所藏金皆以千五百为个,发示之。
dào qǔ qí èr zhǐ yǒu guǐ mǎ zài jiù yòng yǐ yùn zhī ér qù
盗取其二,止有鬼马在厩,用以运之而去。
shǐ shēng sòng zhū yě nǎi shì zhī
使生送诸野,乃释之。
cūn zhòng wàng dào huǒ wèi yuǎn zào zhú zhī
村众望盗火未远,噪逐之。
zéi jīng dùn
贼惊遁。
gòng zhì qí chù zé jīn wěi lù cè mǎ yǐ chéng huī jìn
共至其处,则金委路侧,马已成灰烬。
shǐ zhī mǎ yì guǐ yě
始知马亦鬼也。
shì yè zhǐ shī jīn chuàn yī méi ér yǐ
是夜止失金钏一枚而已。
xiān shì dào zhí shēng qī yuè qí měi jiāng yù yín
先是盗执生妻,悦其美,将欲淫。
yī dào dài miàn jù lì hē zhǐ zhī shēng shì yù qīng
一盗带面具,力呵止之,声似玉卿。
dào shì shēng qī dàn tuō wàn chuàn ér qù
盗释生妻,但脱腕钏而去。
shēng yǐ shì yí yù qīng rán xīn qiè dé zhī
生以是疑玉卿,然心窃德之。
hòu dào yǐ chuàn zhì dǔ wèi bǔ yì suǒ huò jí qí dǎng guǒ yǒu yù qīng
后盗以钏质赌,为捕役所获,诘其党,果有玉卿。
zǎi nù bèi jí wǔ dú
宰怒,备极五毒。
xiōng yǔ shēng móu yù wèi huì tuō móu wèi chéng ér yù qīng yǐ sǐ
兄与生谋,欲为贿脱,谋未成而玉卿已死。
shēng yù shí xù qí qī zǐ
生狱时恤其妻子。
shēng hòu dēng xián shū shù shì jiē sù fēng yān
生后登贤书,数世皆素封焉。
wū hū
唉!
tān zì zhī diǎn huà xíng xiàng shén jìn hū pín
“贪”字之点画形象甚近乎“贫”。
rú yù qīng zhě kě yǐ jiàn yǐ
如玉卿者,可以鉴矣!