tài yuán gěng shì gù dà jiā dì zhái hóng kuò
太原耿氏,故大家,第宅弘阔。
hòu líng yí lóu shě lián gèn bàn kuàng fèi zhī yīn shēng guài yì táng mén zhé zì kāi yǎn jiā rén héng zhōng yè hài huā
后凌夷,楼舍连亘,半旷废之,因生怪异,堂门辄自开掩,家人恒中夜骇哗。
gěng huàn zhī yí jū bié shù liú yī lǎo wēng mén yān
耿患之,移居别墅,留一老翁门焉。
yóu cǐ huāng luò yì shén huò wén xiào yǔ gē chuī shēng
由此荒落益甚,或闻笑语歌吹声。
gěng yǒu cóng zǐ qù bìng kuáng fàng bù jī zhǔ wēng yǒu suǒ wén jiàn bēn gào zhī
耿有从子去病,狂放不羁,嘱翁有所闻见,奔告之。
zhì yè jiàn lóu shàng dēng guāng míng miè zǒu bào shēng
至夜,见楼上灯光明灭,走报生。
shēng yù rù chān qí yì zhǐ zhī bù tīng
生欲入觇其异,止之不听。
mén hù sù suǒ xí shí jìng bō hāo péng qū zhé ér rù
门户素所习识,竟拨蒿蓬,曲折而入。
dēng lóu chū wú shǎo yì
登楼,初无少异。
chuān lóu ér guò wén rén yǔ qiē qiē
穿楼而过,闻人语切切。
qián kuī zhī jiàn jù zhú shuāng shāo qí míng rú zhòu
潜窥之,见巨烛双烧,其明如昼。
yī sōu rú guān nán miàn zuò yī ǎo xiāng duì jù nián sì shí yú
一叟儒冠南面坐,一媪相对,俱年四十余。
dōng xiàng yī shào nián kě èr shí xǔ
东向一少年,可二十许。
yòu yī nǚ láng cái jí jī ěr
右一女郎,才及笄耳。
jiǔ zì mǎn àn wéi zuò xiào yǔ
酒胾满案,围坐笑语。
shēng tū rù xiào hū yuē yǒu bù sù zhī kè yī rén lái
生突入,笑呼曰:“有不速之客一人来!
qún jīng bēn nì
”群惊奔匿。
dú sōu chà wèn shuí hé rù rén guī tà
独叟诧问:“谁何入人闺闼?
shēng yuē cǐ wǒ jiā yě jūn zhàn zhī
”生曰:“此我家也,君占之。
zhǐ jiǔ zì yǐn bù yāo zhǔ rén wú nǎi tài lìn
旨酒自饮,不邀主人,毋乃太吝?
sōu shěn dì zhī yuē fēi zhǔ rén yě
”叟审谛之,曰:“非主人也。
shēng yuē wǒ kuáng shēng gěng qù bìng zhǔ rén zhī cóng zǐ ěr
”生曰:“我狂生耿去病,主人之从子耳。
sōu zhì jìng yuē jiǔ yǎng shān dǒu
”叟致敬曰:“久仰山斗!
nǎi yī shēng rù biàn hū jiā rén yì zhuàn shēng zhǐ zhī
”乃揖生入,便呼家人易馔,生止之。
sōu nǎi zhuó kè
叟乃酌客。
shēng yuē wú bèi tōng jiā zuò kè wú yōng jiàn bì hái qí zhāo yǐn
生曰:“吾辈通家,座客无庸见避,还祈招饮。
sōu hū xiào r
”叟呼:“孝儿!
é shào nián zì wài rù
”俄少年自外入。
sōu yuē cǐ tún ér yě
叟曰:“此豚儿也。
yī ér zuò lüè shěn mén fá
”揖而坐,略审门阀。
sōu zì yán yì jūn xìng hú
叟自言:“义君姓胡。
shēng sù háo tán lùn fēng shēng xiào r yì tì tǎng qīng tǔ jiān yǎ xiàng ài yuè
”生素豪,谈论风生,孝儿亦倜傥,倾吐间,雅相爱悦。
shēng èr shí yī zhǎng xiào r èr suì yīn dì zhī
生二十一,长孝儿二岁,因弟之。
sōu yuē wén jūn zǔ zuǎn tú shān wài zhuàn zhī zhī hu
叟曰:“闻君祖纂《涂山外传》,知之乎?
dá yuē zhī zhī
”答曰:“知之。
sōu yuē wǒ tú shān shì zhī miáo yì yě
”叟曰:“我涂山氏之苗裔也。
táng yǐ hòu pǔ xì yóu néng yì zhī
唐以后,谱系犹能忆之;
wǔ dài ér shàng wú chuán yān
五代而上无传焉。
xìng gōng zǐ yī chuí jiào yě
幸公子一垂教也。
shēng lüè shù tú shān nǚ zuǒ yǔ zhī gōng fěn shì duō cí miào xù quán yǒng
”生略述涂山女佐禹之功,粉饰多词,妙绪泉涌。
sōu dà xǐ wèi zǐ yuē jīn xìng de wén suǒ wèi wén
叟大喜,谓子曰:“今幸得闻所未闻。
gōng zǐ yì fēi tā rén kě qǐng ā mǔ jí qīng fèng lái gòng tīng zhī yì lìng zhī wǒ zǔ dé yě
公子亦非他人,可请阿母及青凤来共听之,亦令知我祖德也。
xiào r rù wéi zhōng
”孝儿入帏中。
shǎo shí ǎo xié nǚ láng chū shěn gù zhī ruò tài shēng jiāo qiū bō liú huì rén jiān wú qí lì yě
少时媪偕女郎出,审顾之,弱态生娇,秋波流慧,人间无其丽也。
sōu zhǐ ǎo yuē cǐ wèi lǎo jīng
叟指媪曰:“此为老荆。
yòu zhǐ nǚ láng cǐ qīng fèng bǐ rén zhī yóu nǚ yě
”又指女郎:“此青凤,鄙人之犹女也。
pō huì suǒ wén jiàn zhé jì bù wàng gù huàn lìng tīng zhī
颇慧,所闻见辄记不忘,故唤令听之。
shēng tán jìng ér yǐn zhān gù nǚ láng tíng dì bù zhuǎn
”生谈竟而饮,瞻顾女郎,停睇不转。
nǚ jué zhī fǔ qí shǒu
女觉之,俯其首。
shēng yǐn niè lián gōu nǚ jí liǎn zú yì wú yùn nù
生隐蹑莲钩,女急敛足,亦无愠怒。
shēng shén zhì fēi yáng bù néng zì zhǔ pāi àn yuē de fù rú cǐ nán miàn wáng bù yì yě
生神志飞扬,不能自主,拍案曰:“得妇如此,南面王不易也!
ǎo jiàn shēng jiàn zuì yì kuáng yǔ nǚ jù qù
”媪见生渐醉益狂,与女俱去。
shēng shī wàng nǎi cí sōu chū
生失望,乃辞叟出。
ér xīn yíng yíng bù néng wàng qíng yú qīng fèng yě
而心萦萦,不能忘情于青凤也。
zhì yè fù wǎng zé lán shè yóu fāng níng dài zhōng xiāo jì wú shēng hāi
至夜复往,则兰麝犹芳,凝待终宵,寂无声咳。
guī yǔ qī móu yù xié jiā ér jū zhī jì dé yī yù
归与妻谋,欲携家而居之,冀得一遇。
qī bù cóng
妻不从。
shēng nǎi zì wǎng dú yú lóu xià
生乃自往,读于楼下。
yè fāng píng jī yī guǐ pī fà rù miàn hēi rú qī zhāng mù shì shēng
夜方凭几,一鬼披发入,面黑如漆,张目视生。
shēng xiào niān zhǐ yán mò zì tu zhuó zhuó rán xiāng yǔ duì shì guǐ cán ér qù
生笑,拈指研墨自涂,灼灼然相与对视,鬼惭而去。
cì yè gēng shēn miè zhú yù qǐn wén lóu hòu fā jiōng pì zhī pēng rán
次夜更深,灭烛欲寝,闻楼后发扃,辟之閛然。
jí qǐ kuī chān zé fēi bàn qǐ
急起窥觇,则扉半启。
é wén lǚ shēng xì suì yǒu zhú guāng zì fáng zhōng chū
俄闻履声细碎,有烛光自房中出。
shì zhī zé qīng fèng yě
视之,则青凤也。
zhòu jiàn shēng hài ér què tuì jù hé shuāng fēi
骤见生,骇而却退,遽阖双扉。
shēng zhǎng guì ér zhì cí yuē xiǎo shēng bù bì xiǎn è shí yǐ qīng gù
生长跪而致词曰:“小生不避险恶,实以卿故。
xìng wú tā rén dé yī wò shǒu wèi xiào sǐ bù hàn ěr
幸无他人,得一握手为笑,死不憾耳。
nǚ yáo yǔ yuē quán quán shēn qíng qiè qǐ bù zhī
”女遥语曰:“惓惓深情,妾岂不知?
dàn wú shū guī xùn yán jǐn bù gǎn fèng mìng
但吾叔闺训严谨,不敢奉命。
shēng gù āi zhī yuē yì bù gǎn wàng jī fū zhī qīn dàn yī jiàn yán sè zú yǐ
”生固哀之,曰:“亦不敢望肌肤之亲,但一见颜色足矣。
nǚ shì kěn kě qǐ guān chū zhuō qí bì ér yè zhī
”女似肯可,启关出,捉其臂而曳之。
shēng kuáng xǐ xiāng jiāng rù lóu xià yōng ér jiā zhū xī
生狂喜,相将入楼下,拥而加诸膝。
nǚ yuē xìng yǒu sù fēn guò cǐ yī xī jí xiāng sī wú yì yǐ
女曰:“幸有夙分,过此一夕,即相思无益矣。
wèn hé gù
”问:“何故?
yuē ā shū wèi jūn kuáng gù huà lì guǐ yǐ xiāng xià ér jūn bù dòng yě
”曰:“阿叔畏君狂,故化厉鬼以相吓,而君不动也。
jīn yǐ bǔ jū tā suǒ yī jiā jiē yí shí wù fù xīn jū ér qiè liú shǒu míng rì jí fā yǐ
今已卜居他所,一家皆移什物赴新居,而妾留守,明日即发矣。
yán yǐ yù qù yún kǒng shū guī
”言已欲去,云:“恐叔归。
shēng qiáng zhǐ zhī yù yǔ wèi huan
”生强止之,欲与为欢。
fāng chí lùn jiān sōu yǎn rù
方持论间,叟掩入。
nǚ xiū jù wú yǐ zì róng wǎn shǒu yī chuáng niān dài bù yǔ
女羞惧无以自容,挽手依床,拈带不语。
sōu nù yuē jiàn bèi rǔ wǒ mén hù
叟怒曰:“贱辈辱我门户!
bù sù qù biān tà qiě cóng qí hòu
不速去,鞭挞且从其后!
nǚ dī tóu jí qù sōu yì chū
”女低头急去,叟亦出。
shēng wěi ér tīng zhī hē gòu wàn duān wén qīng fèng yīng yīng chuò qì
生尾而听之,诃诟万端,闻青凤嘤嘤啜泣。
shēng xīn yì rú gē dà shēng yuē zuì zài xiǎo shēng yǔ qīng fèng hé yǔ
生心意如割,大声曰:“罪在小生,与青凤何与!
tǎng yòu qīng fèng dāo jù fū yuè yuàn shēn shòu zhī
倘宥青凤,刀锯𫓧钺,愿身受之!
liáng jiǔ jì rán nǎi guī qǐn
”良久寂然,乃归寝。
zì cǐ dì nèi jué bù fù shēng xī yǐ
自此第内绝不复声息矣。
shēng shū wén ér qí zhī yuàn shòu yǐ jū bù jiào zhí
生叔闻而奇之,愿售以居,不较直。
shēng xǐ xié jiā kǒu ér qiān yān
生喜,携家口而迁焉。
jū yú nián shén shì ér wèi cháng xū yú wàng qīng fèng yě
居逾年甚适,而未尝须臾忘青凤也。
huì qīng míng shàng mù guī jiàn xiǎo hú èr wèi quǎn bī zhú
会清明上墓归,见小狐二,为犬逼逐。
qí yī tóu huāng cuàn qù
其一投荒窜去;
yī zé huáng jí dào shàng wàng jiàn shēng yī yī āi tí ěr jí shǒu shì qǐ qí yuán
一则皇急道上,望见生,依依哀啼,?耳辑首,似乞其援。
shēng lián zhī qǐ shang jīn tí bào yǐ guī
生怜之,启裳衿提抱以归。
bì mén zhì chuáng shàng zé qīng fèng yě
闭门,置床上,则青凤也。
dà xǐ wèi wèn
大喜,慰问。
nǚ yuē shì yǔ bì zǐ xì gòu cǐ dà ě
女曰:“适与婢子戏,遘此大厄。
tuō fēi láng jūn bì zàng quǎn fù
脱非郎君,必葬犬腹。
wàng wú yǐ fēi lèi jiàn zēng
望无以非类见憎。
shēng yuē rì qiè huái sī xì yú hún mèng
”生曰:“日切怀思,系于魂梦。
jiàn qīng rú de yì bǎo hé zēng zhī yún
见卿如得异宝,何憎之云!
nǚ yuē cǐ tiān shù yě bù yīn diān fù hé de xiāng cóng
”女曰:“此天数也,不因颠覆,何得相从?
rán xìng yǐ bì zǐ bì yán qiè yǐ sǐ kě yǔ jūn jiān yǒng yuē ěr
然幸矣,婢子必言妾已死,可与君坚永约耳。
shēng xǐ lìng shě shě zhī
”生喜,另舍舍之。
jī èr nián yú shēng fāng yè dú xiào r hū rù
积二年余,生方夜读,孝儿忽入。
shēng chuò dú yà jí suǒ lái xiào r fú dì chuàng rán yuē jiā jūn yǒu héng nán fēi jūn mò jiù
生辍读,讶诘所来,孝儿伏地怆然曰:“家君有横难,非君莫救。
jiāng zì yì kěn kǒng bú jiàn nà gù yǐ mǒu lái
将自诣恳,恐不见纳,故以某来。
wèn hé shì
”问:“何事?
yuē gōng zǐ shi mò sān láng fǒu
”曰:“公子识莫三郎否?
yuē cǐ wú nián jie zǐ yě
”曰:“此吾年家子也。
xiào r yuē míng rì jiāng guò tǎng xié yǒu liè hú wàng jūn liú zhī yě
”孝儿曰:“明日将过,倘携有猎狐,望君留之也。
shēng yuē lóu xià zhī xiū gěng gěng zài niàn tā shì bù gǎn yù wén
”生曰:“楼下之羞,耿耿在念,他事不敢预闻。
bì yù pū xiào mián bó fēi qīng fèng lái bù kě
必欲仆效绵薄,非青凤来不可!
xiào r líng tì yuē fèng mèi yǐ yě sǐ sān nián yǐ
”孝儿零涕曰:“凤妹已野死三年矣。
shēng fú yī yuē jì ěr zé hèn zī shēn ěr
”生拂衣曰:“既尔,则恨滋深耳!
zhí juǎn gāo yín shū bù gù zhān
”执卷高吟,殊不顾瞻。
xiào r qǐ kū shī shēng yǎn miàn ér qù
孝儿起,哭失声,掩面而去。
shēng rú qīng fèng suǒ gào yǐ gù
生如青凤所,告以故。
nǚ shī sè yuē guǒ jiù zhī fǒu
女失色曰:“果救之否?
yuē jiù zé jiù zhī
”曰:“救则救之。
shì bù zhī nuò zhě yì liáo yǐ bào qián héng ěr
适不之诺者,亦聊以报前横耳。
nǚ nǎi xǐ yuē qiè shǎo gū yī shū chéng lì
”女乃喜曰:“妾少孤,依叔成立。
xī suī huò zuì nǎi jiā fàn yīng ěr
昔虽获罪,乃家范应尔。
shēng yuē chéng rán dàn shǐ rén bù néng wú jiè jiè ěr
”生曰:“诚然,但使人不能无介介耳。
qīng guǒ sǐ dìng bù xiāng yuán
卿果死,定不相援。
nǚ xiào yuē rěn zāi
”女笑曰:“忍哉!
cì rì mò sān láng guǒ zhì lòu yīng hǔ chàng pú cóng shén hè
”次日,莫三郎果至,镂膺虎韔,仆从甚赫。
shēng mén nì zhī
生门逆之。
jiàn huò qín shén duō zhōng yī hēi hú xuè yīn máo gé
见获禽甚多,中一黑狐,血殷毛革。
fǔ zhī pí ròu yóu wēn
抚之皮肉犹温。
biàn tuō qiú bì qǐ de zhui bǔ
便托裘敝,乞得缀补。
mò kǎi rán jiě zèng shēng jí fù qīng fèng nǎi yǔ kè yǐn
莫慨然解赠,生即付青凤,乃与客饮。
kè jì qù nǚ bào hú yú huái sān rì ér sū zhǎn zhuǎn fù huà wèi sōu
客既去,女抱狐于怀,三日而苏,展转复化为叟。
jǔ mù jiàn fèng yí fēi rén jiān
举目见凤,疑非人间。
nǚ lì yán qí qíng
女历言其情。
sōu nǎi xià bài cán xiè qián qiān xǐ gù nǚ yuē wǒ gù wèi rǔ bù sǐ jīn guǒ rán yǐ
叟乃下拜,惭谢前愆,喜顾女曰:“我固谓汝不死,今果然矣。
nǚ wèi shēng yuē jūn rú niàn qiè hái qí yǐ lóu zhái xiāng jiǎ shǐ qiè dé yǐ shēn fǎn bǔ zhī sī
”女谓生曰:“君如念妾,还祈以楼宅相假,使妾得以申返哺之私。
shēng nuò zhī
”生诺之。
sōu nǎn rán xiè bié ér qù rù yè guǒ jǔ jiā lái yóu cǐ rú jiā rén fù zǐ wú fù cāi jì yǐ
叟赧然谢别而去,入夜果举家来,由此如家人父子,无复猜忌矣。
shēng zhāi jū xiào ér shí gòng tán yàn
生斋居,孝儿时共谈宴。
shēng dí chū zi jiàn zhǎng suì shǐ fu zhī gài xún xún shàn jiào yǒu shī fàn yān
生嫡出子渐长,遂使傅之,盖循循善教,有师范焉。