wáng xī zì guì ān dà míng shì jiā zǐ
王樨字桂庵,大名世家子。
shì nán yóu
适南游。
pō zhōu jiāng àn
泊舟江岸。
lín zhōu yǒu bǎng rén nǚ xiù lǚ qí zhōng fēng zī sháo jué
临舟有榜人女绣履其中,风姿韶绝。
wáng kuī jì jiǔ nǚ ruò bù jué
王窥既久,女若不觉。
wáng lǎng yín luò yáng nǚ ér duì mén jū gù shǐ nǚ wén
王朗吟“洛阳女儿对门居”,故使女闻。
nǚ shì jiě qí wèi jǐ zhě lüè jǔ shǒu yī xié shùn zhī fǔ shǒu xiù rú gù
女似解其为己者,略举首一斜瞬之,俯首绣如故。
wáng shén zhì yì chí yǐ jīn yī dìng tóu zhī duò nǚ jīn shàng
王神志益驰,以金一锭投之,堕女襟上;
nǚ shi qì zhī jīn luò àn biān
女拾弃之,金落岸边。
wáng shi guī yì guài zhī yòu yǐ jīn chuàn zhì zhī duò zú xià
王拾归,益怪之,又以金钏掷之,堕足下;
nǚ cāo yè bù gù
女操业不顾。
wú hé bǎng rén zì tā guī wáng kǒng qí jiàn chuàn yán jié xīn jí shén
无何榜人自他归,王恐其见钏研诘,心急甚;
nǚ cóng róng yǐ shuāng gōu fù bì zhī
女从容以双钩覆蔽之。
bǎng rén jiě lǎn jìng qù
榜人解缆径去。
wáng xīn qíng sàng wǎng chī zuò níng sī
王心情丧惘,痴坐凝思。
shí wáng fāng sàng ǒu huǐ bù jí méi dìng zhī
时王方丧偶,悔不即媒定之。
nǎi xún zhōu rén jiē bù shí qí hé xìng
乃询舟人,皆不识其何姓。
fǎn zhōu jí zhuī zhī yǎo bù zhī qí suǒ wǎng
返舟急追之,杳不知其所往。
bù dé yǐ fǎn zhōu ér nán
不得已返舟而南。
wu bì běi xuán yòu yán jiāng xì fǎng bìng wú yīn hào
务毕北旋,又沿江细访,并无音耗。
dǐ jiā qǐn shí jiē yíng niàn zhī
抵家,寝食皆萦念之。
yú nián fù nán mǎi zhōu jiāng jì ruò jiā yān
逾年复南,买舟江际若家焉。
rì rì xì shù xíng zhōu wǎng lái zhě fān jí jiē shú ér nǎng zhōu shū yǎo
日日细数行舟,往来者帆楫皆熟,而曩舟殊杳。
jū bàn nián zī qìng ér guī
居半年资罄而归。
xíng sī zuò xiǎng bù néng shǎo zhì
行思坐想,不能少置。
yī yè mèng zhì jiāng cūn guò shù mén jiàn yī jiā chái fēi nán xiàng mén nèi shū zhú wèi lí yì shì tíng yuán jìng rù
一夜梦至江村,过数门,见一家柴扉南向,门内疏竹为篱,意是亭园,径入。
yǒu yè hé yī zhū hóng sī mǎn shù
有夜合一株,红丝满树。
yǐn niàn shī zhōng mén qián yī shù mǎ yīng huā cǐ qí shì yǐ
隐念:诗中“门前一树马缨花”,此其是矣。
guò shù wǔ wěi ba guāng jié
过数武,苇笆光洁。
yòu rù zhī jiàn běi shě sān yíng shuāng fēi hé yān
又入之,见北舍三楹,双扉阖焉。
nán yǒu xiǎo shè hóng jiāo bì chuāng
南有小舍,红蕉蔽窗。
tàn shēn yī kuī zé yí jià dāng mén yí huà qún qí shàng zhī wèi nǚ zǐ guī tà è rán què tuì
探身一窥,则椸架当门,椸画裙其上,知为女子闺闼,愕然却退;
ér nèi yì jué zhī yǒu bēn chū kàn kè zhě fěn dài wēi chéng zé zhōu zhōng rén yě
而内亦觉之,有奔出瞰客者,粉黛微呈,则舟中人也。
xǐ chū wàng wài yuē yì yǒu xiāng féng zhī qī hu
喜出望外,曰:“亦有相逢之期乎!
fāng jiāng xiá jiù nǚ fù shì guī shū rán jīng jué shǐ zhī shì mèng
”方将狎就,女父适归,倏然惊觉,始知是梦。
jǐng wù lì lì rú zài mù qián
景物历历,如在目前。
mì zhī kǒng yú rén yán pò cǐ jiā mèng
秘之,恐与人言,破此佳梦。
yòu nián yú zài shì zhèn jiāng
又年余再适镇江。
jùn nán yǒu xú tài pú yǔ yǒu shì yì zhāo yǐn
郡南有徐太仆,与有世谊,招饮。
xìn mǎ ér qù wù rù xiǎo cūn dào tú jǐng xiàng fǎng fú píng shēng suǒ lì
信马而去,误入小村,道途景象,仿佛平生所历。
yī mén nèi mǎ yīng yī shù mèng jìng wǎn rán
一门内马缨一树,梦境宛然。
hài jí tóu biān ér rù
骇极,投鞭而入。
zhǒng zhǒng wù sè yǔ mèng wú bié
种种物色,与梦无别。
zài rù zé fáng shè yī rú qí shù
再入,则房舍一如其数。
mèng jì yàn bù fù yí lǜ zhí qū nán shě zhōu zhōng rén guǒ zài qí zhōng
梦既验,不复疑虑,直趋南舍,舟中人果在其中。
yáo jiàn wáng jīng qǐ yǐ fēi zì zhàng chì wèn hé chǔ nán zǐ
遥见王,惊起,以扉自幛,叱问:“何处男子?
wáng qūn xún jiān yóu nǐ shì mèng
”王逡巡间,犹疑是梦。
nǚ jiàn bù qū shén jìn pēng rán jiōng hù
女见步趋甚近,閛然扃户。
wáng yuē qīng bù yì zhì chuàn zhě yé
王曰:“卿不忆掷钏者耶?
bèi shù xiāng sī zhī kǔ qiě yán mèng zhēng
”备述相思之苦,且言梦征。
nǚ gé chuāng shěn qí jiā shì wáng jù dào zhī
女隔窗审其家世,王具道之。
nǚ yuē jì shǔ huàn yì zhōng kuì bì yǒu jiā rén yān yòng qiè
女曰:“既属宦裔,中馈必有佳人,焉用妾?
wáng yuē fēi yǐ qīng gù hūn qǔ gù yǐ jiǔ yǐ
”王曰:“非以卿故,婚娶固已久矣!
nǚ yuē guǒ rú suǒ yún zú zhī jūn xīn
”女曰:“果如所云,足知君心。
qiè cǐ qíng nán gào fù mǔ rán yì fāng mìng ér jué shù jiā
妾此情难告父母,然亦方命而绝数家。
jīn chuàn yóu zài liào zhōng qíng zhě bì yǒu hào wèn ěr
金钏犹在,料锺情者必有耗问耳。
fù mǔ ǒu shì wài qī xíng qiě zhì
父母偶适外戚,行且至。
jūn gū tuì qiàn bīng wěi qín jì wú bù suì
君姑退,倩冰委禽,计无不遂;
ruò wàng yǐ fēi lǐ chéng ǒu zé yòng xīn zuǒ yǐ
若望以非礼成耦,则用心左矣。
wáng cāng cù yù chū
”王仓卒欲出。
nǚ yáo hū wáng láng yuē qiè yún niang xìng mèng shì
女遥呼王郎曰:“妾芸娘,姓孟氏。
fù zì jiāng lí
父字江蓠。
wáng jì ér chū
”王记而出。
ba yán zǎo fǎn yè jiāng lí
罢筵早返,谒江蓠。
jiāng yíng rù shè zuò lí xià
江迎入,设坐篱下。
wáng zì dào jiā fá jí zhì lái yì jiān nà bǎi jīn wèi pìn
王自道家阀,即致来意,兼纳百金为聘。
wēng yuē xī nǚ yǐ zì yǐ
翁曰:“息女已字矣。
wáng yuē xùn zhī shén què gù dài pìn ěr hé jiàn jué zhī shēn
”王曰:“讯之甚确,固待聘耳,何见绝之深?
wēng yuē shì jiān suǒ shuō bù gǎn wèi kuáng
”翁曰:“适间所说,不敢为诳。
wáng shén qíng jù shī gǒng bié ér fǎn
”王神情俱失,拱别而返。
dàng yè zhǎn zhuǎn wú rén kě méi
当夜辗转,无人可媒。
xiàng yù yǐ qíng gào tài pú kǒng qǔ bǎng rén nǚ wèi xiān shēng xiào
向欲以情告太仆,恐娶榜人女为先生笑;
jīn qíng jí wú kě wèi méi zhì míng yì tài pú shí gào zhī
今情急无可为媒,质明诣太仆,实告之。
tài pú yuē cǐ wēng yǔ yǒu guā gé shì zǔ mǔ dí sūn hé bù zǎo yán
太仆曰:“此翁与有瓜葛,是祖母嫡孙,何不早言?
wáng shǐ tǔ yǐn qíng
”王始吐隐情。
tài pú yí yuē jiāng lí gù pín sù bù yǐ cāo zhōu wèi yè de wú wù hu
太仆疑曰:“江蓠固贫,素不以操舟为业,得毋误乎?
nǎi qiǎn zi dà láng yì mèng mèng yuē pū suī kōng kuì fēi mài hūn zhě
”乃遣子大郎诣孟,孟曰:“仆虽空匮,非卖婚者。
nǎng gōng zǐ yǐ jīn zì méi liàng pū bì wèi lì dòng gù bù gǎn fù wèi hūn yīn
曩公子以金自媒,谅仆必为利动,故不敢附为婚姻。
jì chéng xiān shēng mìng bì wú cuò miù
既承先生命,必无错谬。
dàn wán nǚ pō shì jiāo ài hǎo mén hù zhé biàn niù què bù dé bù yǔ shāng què miǎn tā rì yuàn hūn yě
但顽女颇恃娇爱,好门户辄便拗却,不得不与商榷,免他日怨婚也。
suì qǐ shǎo rù ér fǎn gǒng shǒu yī rú zūn mìng yuē qī nǎi bié
”遂起,少入而返,拱手一如尊命,约期乃别。
dà láng fù mìng wáng nǎi shèng bèi qín zhuāng nà cǎi yú mèng jiǎ guǎn tài pú zhī jiā qīn yíng chéng lǐ
大郎复命,王乃盛备禽妆,纳采于孟,假馆太仆之家,亲迎成礼。
jū sān rì cí yuè běi guī
居三日,辞岳北归。
yè sù zhōu zhōng wèn yún niang yuē xiàng yú cǐ chù yù qīng gù yí bù lèi zhōu rén zi
夜宿舟中,问芸娘曰:“向于此处遇卿,固疑不类舟人子。
dāng rì fàn zhōu hé zhī
当日泛舟何之?
dá yún qiè shū jiā jiāng běi ǒu jiè piān zhōu yī xǐng shì ěr
”答云:“妾叔家江北,偶借扁舟一省视耳。
qiè jiā jǐn kě zì jǐ rán tǎng lái wù pō bù guì shì zhī
妾家仅可自给,然傥来物颇不贵视之。
xiào jūn shuāng tóng rú dòu lǚ yǐ jīn zī dòng rén
笑君双瞳如豆,屡以金资动人。
chū wén yín shēng zhī wèi fēng yǎ shì yòu yí wéi xuān báo zi zuò dàng fù tiāo zhī yě
初闻吟声,知为风雅士,又疑为儇薄子作荡妇挑之也。
shǐ fù jiàn jīn chuàn jūn sǐ wú dì yǐ
使父见金钏,君死无地矣。
qiè lián cái xīn qiè fǒu
妾怜才心切否?
wáng xiào yuē qīng gù xiá shén rán yì duò wú shù yǐ
”王笑曰:“卿固黠甚,然亦堕吾术矣!
nǚ wèn hé shì
”女问:“何事?
wáng zhǐ ér bù yán
”王止而不言。
yòu gù jí zhī nǎi yuē jiā mén rì jìn cǐ yì bù néng zhōng mì
又固诘之,乃曰:“家门日近,此亦不能终秘。
shí gào qīng wǒ jiā zhōng gù yǒu qī zài wú shàng shū nǚ yě
实告卿:我家中固有妻在,吴尚书女也。
yún niang bù xìn wáng gù zhuàng qí cí yǐ shí zhī
”芸娘不信,王故壮其词以实之。
yún niang sè biàn mò yí shí jù qǐ bēn chū
芸娘色变,默移时,遽起,奔出;
wáng lǚ zhuī zhī zé yǐ tóu jiāng zhōng yǐ
王履追之,则已投江中矣。
wáng dà hū zhū chuán jīng nào yè sè hūn mēng wéi yǒu mǎn jiāng xīng diǎn ér yǐ
王大呼,诸船惊闹,夜色昏蒙,惟有满江星点而已。
wáng dào tòng zhōng yè yán jiāng ér xià yǐ zhòng jià mì qí hái gǔ yì wú jiàn zhě
王悼痛终夜,沿江而下,以重价觅其骸骨,亦无见者。
yì yì ér guī yōu tòng jiāo jí
悒悒而归,忧痛交集。
yòu kǒng wēng lái shì nǚ wú cí kě duì
又恐翁来视女,无词可对。
yǒu zǐ zhàng guān hé nán suì mìng jià zào zhī nián yú shǐ guī
有姊丈官河南,遂命驾造之,年余始归。
tú zhōng yù yǔ xiū zhuāng mín shè jiàn fáng láng qīng jié yǒu lǎo yù nòng ér shà jiān
途中遇雨,休装民舍,见房廊清洁,有老妪弄儿厦间。
r jiàn wáng rù jí pū qiú bào wáng guài zhī
儿见王入,即扑求抱,王怪之。
yòu shì r xiù wǎn kě ài lǎn zhì xī tóu yù huàn zhī bù qù
又视儿秀婉可爱,揽置膝头,妪唤之不去。
shǎo qǐng yǔ jì wáng jǔ r fù yù xià táng cù zhuāng
少顷雨霁,王举儿付妪,下堂趣装。
ér tí yuē ā diē qù yǐ
儿啼曰:“阿爹去矣!
yù chǐ zhī ā zhī bù zhǐ qiáng bào ér qù
”妪耻之,呵之不止,强抱而去。
wáng zuò dài zhì rèn hū yǒu lì zhě zì píng hòu bào r chū zé yún niang yě
王坐待治任,忽有丽者自屏后抱儿出,则芸娘也。
fāng chà yì jiān yún niang mà yuē fù xīn láng
方诧异间,芸娘骂曰:“负心郎!
yí cǐ yí kuài ròu yān zhì zhī
遗此一块肉,焉置之?
wáng nǎi zhī wèi jǐ zi
”王乃知为己子。
suān lái cì xīn bù xiá wèn qí wǎng jì xiān yǐ qián yán zhī xì shǐ rì zì bái
酸来刺心,不暇问其往迹,先以前言之戏,矢日自白。
yún niang shǐ fǎn nù wèi bēi
芸娘始反怒为悲。
xiāng xiàng tì líng
相向涕零。
xiān shì dì zhǔ mò wēng liù xún wú zi xié ǎo wǎng cháo nán hǎi
先是,第主莫翁,六旬无子,携媪往朝南海。
guī tú pō jiāng jì yún niang suí bō xià shì chù wēng zhōu
归途泊江际,芸娘随波下,适触翁舟。
wēng mìng cóng rén zhěng chū zhī liáo kòng zhōng yè shǐ jiàn sū
翁命从人拯出之,疗控终夜始渐苏。
wēng ǎo shì zhī shì hǎo nǚ zǐ shén xǐ yǐ wéi jǐ nǚ xié guī
翁媪视之,是好女子,甚喜,以为己女,携归。
jū shù yuè yù wèi zé xù nǚ bù kě
居数月,欲为择婿,女不可。
yú shí yuè shēng yī zi míng yuē jì shēng
逾十月,生一子,名曰寄生。
wáng bì yǔ qí jiā jì shēng fāng zhōu suì yě
王避雨其家,寄生方周岁也。
wáng yú shì jiě zhuāng rù bài wēng ǎo suì wèi yuè xù
王于是解装,入拜翁媪,遂为岳婿。
jū shù rì shǐ jǔ jiā guī
居数日,始举家归。
zhì zé mèng wēng zuò dài yǐ liǎng yuè yǐ
至,则孟翁坐待已两月矣。
wēng chū zhì jiàn pū bèi qíng cí huǎng hū xīn pō yí guài
翁初至,见仆辈情词恍惚,心颇疑怪;
jì jiàn shǐ gòng huān wèi
既见始共欢慰。
lì shù suǒ zāo nǎi zhī qí zhī wú zhě yǒu yóu yě
历述所遭,乃知其枝梧者有由也。