宋史 · 脱脱 · Chapter 293 of 496

列传·卷五十二

PinyinModern Translation
Size

tián xī wáng yǔ chēng zhāng yǒng

田锡王禹偁张咏

tián xī zì biǎo shèng jiā zhōu hóng yǎ rén

田锡,字表圣,嘉州洪雅人。

yòu cōng wù hào dú shū zhǔ wén

幼聪悟,好读书属文。

yáng huī zhī zǎi é méi sòng bái zǎi yù jīn jiē hòu yù zhī wèi zhī yán yù yáo shì shēng chēng xī rán

杨徽之宰峨眉,宋白宰玉津,皆厚遇之,为之延誉,繇是声称翕然。

tài píng xīng guó sān nián jìn shì gāo děng shì hè jiāng zuò jiān chéng tōng pàn xuān zhōu

太平兴国三年,进士高等,释褐将作监丞、通判宣州。

qiān zhù zuò láng jīng xī běi lù zhuǎn yùn pàn guān

迁著作郎、京西北路转运判官。

gǎi zuǒ shí yí zhí shǐ guǎn cì fēi yú

改左拾遗、直史馆,赐绯鱼。

xī hǎo yán shí wù jì jū jiàn guān jí shàng shū xiàn jūn guó yào jī zhě yī cháo tíng dà tǐ zhě sì

锡好言时务,既居谏官,即上疏献军国要机者一、朝廷大体者四。

qí lüè yuē

其略曰:

qǐng suì wáng shī píng tài yuán wèi shǎng jūn gōng qì jīn èr zài

顷岁王师平太原,未赏军功,迄今二载。

yōu yàn qiè jù gù dāng yòng bīng suī bǐng chén móu bì zī wǔ lì

幽燕窃据,固当用兵,虽禀宸谋,必资武力。

yuàn bì xià yīn jiāo yīn gēng jí zhī lǐ yì píng jiǎn zhī gōng zé jià yù róng chén mò cí wéi zhòng cǐ yào jī yě

愿陛下因郊禋、耕籍之礼,议平戬之功,则驾驭戎臣,莫兹为重,此要机也。

jīn jiāo zhōu wèi xià zhàn shì wú gōng chūn qiū suǒ wèi lǎo shī fèi cái zhě shì yě

今交州未下,战士无功,《春秋》所谓"老师费财"者是也。

chén wén shèng rén bù wu guǎng jiāng shì wéi wu guǎng dé yè shēng jiào yuǎn bèi zì dāng lái bīn

臣闻圣人不务广疆士,惟务广德业,声教远被,自当来宾。

zhōu chéng wáng shí yuè cháng jiǔ yì lái gòng qiě yuē tiān wú xùn fēng jí yǔ hǎi bù yáng bō sān nián yǐ

周成王时,越裳九译来贡,且曰:"天无迅风疾雨、海不扬波三年矣。

yì zhě zhōng guó qí yǒu shèng rén hu

意者中国其有圣人乎?

hé wǎng cháo zhī

盍往朝之。

jiāo zhōu zhàng hǎi de zhī rú huò shí tián chén yuàn bì xià wu xiū dé yǐ lái yuǎn wú dùn bīng yǐ cuò ruì yòu hé bì yǐ zuì ěr mán yí shàng láo zhèn nù hu

"交州瘴海,得之如获石田,臣愿陛下务修德以来远,无钝兵以挫锐,又何必以蕞尔蛮夷,上劳震怒乎?

cǐ dà tǐ zhī yī yě

此大体之一也。

jīn jiàn guān bù wén tíng zhēng jǐ shì zhōng bù wén fēng bó zuǒ yòu shǐ bù wén shēng bì xuān jì yán dòng qǐ shèng cháo měi shì hu

今谏官不闻廷争,给事中不闻封驳,左右史不闻升陛轩、记言动,岂圣朝美事乎?

yòu yù shǐ bù gǎn tán zòu zhōng shū shè rén wèi cháng fǎng yǐ zhèng shì jí xián yuàn suī yǒu shū jí ér wú zhí guān mì shū shěng suī yǒu zhí guān ér wú tú jí

又御史不敢弹奏,中书舍人未尝访以政事,集贤院虽有书籍而无职官,秘书省虽有职官而无图籍。

chén yuàn bì xià zé cái rèn rén shǐ gè sī qí jú gǒu zhí yè xiū jǔ zé wēi yí zì yán

臣愿陛下择才任人,使各司其局,苟职业修举,则威仪自严。

cǐ dà tǐ zhī èr yě

此大体之二也。

ěr zhě yù xiàn píng níng jīng shī fù shù

尔者寓县平宁,京师富庶。

jūn yíng mǎ jiān mǐ bù huī chóng

军营马监,靡不恢崇;

fó sì dào gōng xī jiē lún huàn

佛寺道宫,悉皆轮奂。

jiā yòu pì xī yuàn guǎng yù chí suī zhōu zhī líng yòu hàn zhī kūn míng wèi zú wéi bǐ

加又辟西苑,广御池,虽周之灵囿,汉之昆明,未足为比。

ér shàng shū shěng jiǎo ài yóu shén láng cáo wú běn jú shàng shū wú tīng shì

而尚书省湫隘尤甚,郎曹无本局,尚书无听事。

jiǔ sì sān jiān yù tiān jiē zhī liǎng láng gòng yuàn jiù wǔ chéng wáng miào shì qǐ tài píng zhī zhì dù yá

九寺三监,寓天街之两廊,贡院就武成王庙,是岂太平之制度邪?

chén yuàn bì xià bié xiū xǐng sì yòng liè zhí guān

臣愿陛下别修省寺,用列职官。

cǐ dà tǐ zhī sān yě

此大体之三也。

àn yù guān lìng jiā niǔ yǒu duǎn cháng qián suǒ yǒu qīng zhòng chǐ cùn jīn liǎng bìng zǎi xíng shū wèi wén yǐ tiě wèi jiā zhě yě

案狱官令,枷杻有短长,钳锁有轻重,尺寸斤两,并载刑书,未闻以铁为枷者也。

xī táng tài zōng guān míng táng tú jiàn rén zhī wǔ zàng jiē lì yú bèi suì jiǎn tú xíng

昔唐太宗观《明堂图》,见人之五藏皆丽于背,遂减徒刑。

kuàng lóng píng zhī shí jiāng cuò xíng bù yòng yú fǎ suǒ wú qù zhī kě yǐ

况隆平之时,将措刑不用,于法所无,去之可矣。

cǐ dà tǐ zhī sì yě

此大体之四也。

shū zòu yōu zhào bāo dá cì qián wǔ shí wàn

疏奏,优诏褒答,赐钱五十万。

liáo yǒu wèi xī yuē jīn rì zhī shì xiān yǐ yi shǎo huì yǐ yuǎn chán jì

僚友谓锡曰:"今日之事鲜矣,宜少晦以远谗忌。

xī yuē shì jūn zhī chéng wéi kǒng bù jié shěn tiān zhí qí xìng qǐ wèi yī shǎng duó yá

"锡曰:"事君之诚,惟恐不竭,矧天植其性,岂为一赏夺邪?

shí zhào pǔ wèi xiāng lìng yǒu sī shòu qún chén zhāng zòu bì xiān bái xī

"时赵普为相,令有司受群臣章奏,必先白锡。

xī yí shū yú pǔ yǐ wéi shī zhì gōng zhī tǐ pǔ yǐn jiù xiè zhī

锡贻书于普,以为失至公之体,普引咎谢之。

liù nián wèi hé běi zhuǎn yùn fù shǐ yì shū yán biān shì yuē

六年,为河北转运副使,驿书言边事曰:

chén wén dòng jìng zhī jī bù kě wàng jǔ

臣闻动静之机,不可妄举;

ān wēi zhī lǐ bù kě qīng yán

安危之理,不可轻言。

lì hài xiāng shēng biàn yì bù dìng

利害相生,变易不定;

qǔ shě wú huò sī lǜ bì jīng

取舍无惑,思虑必精。

fu dòng jìng zhī jī bù kě wàng jǔ zhě dòng wèi yòng bīng jìng wèi chí zhòng

夫动静之机,不可妄举者,动谓用兵,静谓持重。

yīng dòng ér jìng zé yǎng kòu yǐ shēng jiān

应动而静,则养寇以生奸;

yīng jìng ér dòng zé shī shí yǐ bài shì

应静而动,则失时以败事。

dòng jìng zhōng jié nǎi de qí yi

动静中节,乃得其宜。

jīn běi bǐ yì sāo gài yì yǒu yǐ jū biān rèn zhě guī yáng mǎ xì lì wèi jié qín bǔ zhǎn xiǎo shèng wèi gōng jiǎ yuàn jié chóu xīng róng zhì kòu zhí cǐ zhī yóu

今北鄙绎骚,盖亦有以居边任者,规羊马细利为捷,矜捕斩小胜为功,贾怨结仇,兴戎致寇,职此之由。

qián suì biān chuí chù rǎo qīn yū gé lù róng qí jì tuì wàn shèng fāng guī

前岁边陲俶扰,亲迂革辂,戎骑既退,万乘方归。

shì jiē shī wǒ jī xiān luò qí shù nèi láo fán hào yì kě shèng yán zāi

是皆失我机先,落其术内,劳烦耗斁,可胜言哉。

fú yuàn shēn chì jiàng shuài shèn gù fēng shǒu wù shàng xiǎo gōng

伏愿申饬将帅,慎固封守,勿尚小功。

xǔ tōng hù shì fú huò fán kǒu fǔ ér hái zhī

许通互市,俘获蕃口,抚而还之。

rú cǐ bù chū wǔ zài hé shuò zhī mín de wù nóng yè tíng zhàng zhī de kě jī jūn zhū

如此不出五载,河朔之民,得务农业,亭障之地,可积军诸。

rán hòu dài qí luàn ér qǔ zhī zé kè chéng qí shuāi ér bīng zhī zé jiàng jì xīn fú ér wàng guī zé lì shěng ér gōng bèi

然后待其乱而取之则克,乘其衰而兵之则降,既心服而忘归,则力省而功倍。

chéng yuàn kǎo gǔ dào wu yuǎn tú shì suí huái wàn guó zhī xīn yòng jià yù sì yí zhī cè shì jiè zhé fā lǐ guì shēn móu suǒ wèi ān wēi zhī lǐ bù kě qīng yán zhě

诚愿考古道,务远图,示绥怀万国之心,用驾驭四夷之策,事戒辄发,理贵深谋,所谓安危之理,不可轻言者。

guó jiā wu dà tǐ qiú zhì zhì zé ān

国家务大体,求至治则安;

shě jìn móu yuǎn láo ér wú gōng zé wēi

舍近谋远,劳而无功则危。

wèi jūn yǒu cháng dào wéi chén yǒu cháng zhí shì wu dà tǐ yě

为君有常道,为臣有常职,是务大体也。

shàng bù jù jiàn xià bù yǐn qíng shì qiú zhì zhì yě

上不拒谏,下不隐情,是求至治也。

hàn wǔ dì gōng bǐng wǔ jié dēng chán yú zhī tái

汉武帝躬秉武节,登单于之台;

táng tài zōng shǒu jié yǔ yī fá liáo dōng zhī guó zé shì shě jìn móu yuǎn yě

唐太宗手结雨衣,伐辽东之国:则是舍近谋远也。

shā mò qióng huāng de zhī wú yòng zé shì láo ér wú gōng yě

沙漠穷荒,得之无用,则是劳而无功也。

zài wèi zhī chén gǎn yán zhě shǎo yán ér jiàn tīng wèi bì méng fú yán ér bù cóng fāng qiě yú huò yù xià bù yǐn qíng de hu

在位之臣,敢言者少,言而见听,未必蒙福,言而不从,方且虞祸,欲下不隐情得乎?

è zài qí wu dà tǐ ér qiú zhì zhì yě

恶在其务大体而求至治也。

chén yòu wèi lì hài xiāng shēng biàn yì bù dìng zhě bīng shū yuē bù néng jǐn zhī yòng bīng zhī hài zhě zé bù néng jǐn zhī yòng bīng zhī lì

臣又谓利害相生,变易不定者,《兵书》曰:"不能尽知用兵之害者,则不能尽知用兵之利。

gài shì yǒu kě jìn ér tuì zé hài chéng zhī shì zhì yān

"盖事有可进而退,则害成之事至焉;

kě tuì ér jìn zé lì yòng zhī shì qù yān

可退而进,则利用之事去焉。

kě sù ér huǎn zé lì bì cóng zhī ér shī

可速而缓,则利必从之而失;

kě huǎn ér sù zé hài bì yóu zhī ér zhì

可缓而速,则害必由之而致。

kě zhū ér shè zé jiān guǐ zhī xīn huò yǒu shí ér shēng hài

可诛而赦,则奸宄之心,或有时而生害;

kě shè ér zhū zé huàn yǒng zhī rén huò wú xīn yú lì guó

可赦而诛,则患勇之人,或无心于利国。

kě shǎng ér fá zé yǒu yǐ hài qín láo zhī gōng

可赏而罚,则有以害勤劳之功;

kě fá ér shǎng zé yǒu yǐ lì tiě yú zhī xìng

可罚而赏,则有以利僣逾之幸。

néng shěn lì hài zé wèi cōng míng

能审利害,则为聪明。

yǐ tiān xià zhī ěr tīng zhī zé cōng yǐ tiān xià zhī mù shì zhī zé míng

以天下之耳听之则聪,以天下之目视之则明。

gù shū yuē míng sì mù dá sì cōng cǐ zhī wèi yě

故《书》曰"明四目、达四聪",此之谓也。

chén yòu wèi qǔ shě bù kě yǐ yǒu huò zhě gù yuē mèng bēn zhī hú yí bù rú tóng zǐ zhī bì zhì

臣又谓取舍不可以有惑者,故曰"孟贲之狐疑,不如童子之必至"。

sī lǜ bù kě yǐ bù jīng zhě gù yuē chà ruò háo lí miào yǐ qiān lǐ

思虑不可以不精者,故曰"差若毫厘,缪以千里"。

zì guó jiā tú yàn yǐ lái lián bīng wèi jiě cái yòng bù dé bù hào rén xīn bù dé bù yōu yuàn bì xià jīng sī lǜ jué qǔ shě wú shǐ kuàng rì chí jiǔ qióng bīng jí wǔ yān

自国家图燕以来,连兵未解,财用不得不耗,人心不得不忧,愿陛下精思虑,决取舍,无使旷日持久,穷兵极武焉。

shū zòu shàng jiā zhī

书奏,上嘉之。

qī nián xǐ zhī xiāng zhōu gǎi yòu bǔ quē

七年,徙知相州,改右补阙。

fù shàng zhāng lùn shì

复上章论事。

míng nián yí mù zhōu

明年,移睦州。

mù zhōu rén jiù zǔ lǐ jiào xī jiàn kǒng zǐ miào biǎo qǐng yǐ jīng jí gěi zhū shēng zhào cì jiǔ jīng zì shì rén zhī xiàng xué

睦州人旧阻礼教,锡建孔子庙,表请以经籍给诸生,诏赐《九经》,自是人知向学。

huì wén míng diàn zāi yòu bài zhāng jí yán shí zhèng shàng jiā nà yān

会文明殿灾,又拜章极言时政,上嘉纳焉。

zhuǎn qǐ jū shè rén hái pàn dēng wén gǔ yuàn shàng shū qǐng fēng shàn

转起居舍人,还判登闻鼓院,上书请封禅。

yǐ běn guān zhī zhì gào xún jiā bīng bù yuán wài láng

以本官知制诰,寻加兵部员外郎。

duān gǒng èr nián jīng jī dà hàn xī shàng zhāng yǒu tiáo biàn dào zhì yǔ wǔ zǎi xiàng ba wèi hù bù láng zhōng chū zhī chén zhōu

端拱二年,京畿大旱,锡上章,有"调变倒置"语,忤宰相,罢为户部郎中,出知陈州。

zuò jī liú shā rén yù zé shòu hǎi zhōu tuán liàn fù shǐ hòu xǐ dān zhōu

坐稽留杀人狱,责授海州团练副使,后徙单州。

zhào wèi gōng bù yuán wài láng fù lùn shí zhèng quē shī é zhào zhí jí xián yuàn

召为工部员外郎,复论时政阙失,俄诏直集贤院。

zhì dào zhōng fù jiù guān

至道中,复旧官。

zhēn zōng sì wèi qiān lì bù

真宗嗣位,迁吏部。

chū shǐ qín lǒng hái lián shàng zhāng yán shǎn xī shù shí zhōu kǔ yú líng xià zhī yì shēng mín zhòng kùn shàng wèi zhī qī rán

出使秦、陇,还,连上章言,陕西数十州苦于灵、夏之役,生民重困,上为之戚然。

tóng zhī shěn guān yuàn jiān tōng jìn yín tái fēng bó sī cì jīn zǐ

同知审官院兼通进、银台、封驳司,赐金紫;

yǔ wèi tíng shì lián zhí yǐ yì lùn bù xié qiú ba chū zhī tài zhōu

与魏廷式联职,以议论不协求罢,出知泰州。

huì huì xīng jiàn bài shū qǐng zé gōng yǐ dá tiān jiè zài zhào jiàn biàn diàn

会彗星见,拜疏请责躬以答天戒,再召见便殿。

jí xíng jiàng zhōng shǐ fǔ yù réng jiā yōu cì

及行,降中使抚谕,仍加优赐。

xián píng sān nián zhào jìn chén jǔ xián liáng fāng zhèng hàn lín xué shì chéng zhǐ sòng bái yǐ xī yìng zhào

咸平三年,诏近臣举贤良方正,翰林学士承旨宋白以锡应诏。

hái cháo lǚ zhào duì yán shì

还朝,屡召对言事。

xī cháng zòu yuē bì xià jí wèi yǐ lái zhì tiān xià hé dào

锡尝奏曰:"陛下即位以来,治天下何道?

chén yuàn yǐ huáng wáng zhī dào zhì zhī

臣愿以皇王之道治之。

jiù yǒu yù lǎn dàn jì fēn mén shì lèi

旧有《御览》,但记分门事类。

chén qǐng chāo lüè sì bù bié wèi yù lǎn sān bǎi liù shí juǎn wàn jǐ zhī xiá rì lǎn yī juàn jīng suì ér bì

臣请钞略四部,别为《御览》三百六十卷,万几之暇,日览一卷,经岁而毕。

yòu cǎi jīng shǐ yào qiē zhī yán

又采经史要切之言。

wèi yù píng fēng shí juǎn zhì yǐ zuò zhī cè zé zhì luàn xīng wáng zhī jiàn cháng zài mù yǐ

为《御屏风》十卷,置扆座之侧,则治乱兴亡之鉴,常在目矣。

zhēn zōng shàn qí yán zhào shǐ guǎn yǐ qún shū jiè zhī měi chéng shū shù juǎn jí xiān jìn nèi

"真宗善其言,诏史馆以群书借之,每成书数卷,即先进内。

xī nǎi xiān shàng yù lǎn sān shí juǎn yù píng fēng wǔ juǎn

锡乃先上《御览》三十卷、《御屏风》五卷。

yù lǎn xù yuē shèng rén zhī dào bù zài fāng cè

《御览序》曰:"圣人之道,布在方册。

liù jīng zé yán gāo zhǐ yuǎn fēi jiǎng qiú tǎo lùn bù kě cè qí yuān shēn

《六经》则言高旨远,非讲求讨论,不可测其渊深。

zhū shǐ zé jī yì shì shū fēi cān huì yì tóng qǐ yì jì qí fán zá

诸史则迹异事殊,非参会异同,岂易记其繁杂。

zǐ shū zé yì duān zhī shuō shèng wén jí zé zōng jīng zhī cí guǎ

子书则异端之说胜,文集则宗经之辞寡。

fēi liè jīng yì yǐ wéi jiàn jiè jǔ gāng yào yǐ guān huì tōng wèi rì lǎn zhī shū zī rì xīn zhī dé zé suī bái shǒu wèi néng qióng jīng shěn wáng zhě hu

非猎精义以为鉴戒,举纲要以观会通,为日览之书,资日新之德,则虽白首,未能穷经,矧王者乎?

chén měi dú shū sī yǐ suǒ de shàng bǔ shèng cōng kě yǐ míng yú zuò yú zhě shū yú yù píng

臣每读书,思以所得上补圣聪,可以铭于座隅者,书于御屏;

kě yǐ yòng yú cháng dào zhě lù wèi yù lǎn

可以用于常道者,录为御览。

jì yǐ juān āi zhī wēi shàng bì tiān dì zhī dé bǐ gōng yè yǔ yáo shùn bǐ chóng ér shēng líng yì jī rén shòu zhī yù yǐ

冀以涓埃之微,上裨天地之德,俾功业与尧、舜比崇,而生灵亦跻仁寿之域矣。

yù píng fēng xù yuē gǔ zhī dì wáng pán yú jiē míng jǐ zhàng yǒu jiè gài qǐ jū bì dǔ ér sù yè bù wàng yě

《御屏风序》曰:"古之帝王,盘盂皆铭,几杖有戒,盖起居必睹,而夙夜不忘也。

tāng zhī pán míng yuē gǒu rì xīn rì rì xīn yòu rì xīn

汤之《盘铭》曰:'苟日新,日日新,又日新。

wǔ wáng míng yú jǐ zhàng yuē ān bù wàng wēi cún bù wàng wáng shú wéi èr zhě hòu bì wú xiōng

'武王铭于几杖曰:'安不忘危,存不忘亡,熟惟二者,后必无凶。

táng huáng mén shì láng zhào zhì wèi gāo zōng jiǎng xiào jīng jǔ qí yào qiē zhě yán zhī yuē tiān zǐ yǒu zhèng chén qī rén suī wú dào bù shī qí tiān xià

'唐黄门侍郎赵智为高宗讲《孝经》,举其要切者言之曰:'天子有争臣七人,虽无道不失其天下。

xiàn zōng cǎi shǐ hàn sān guó yǐ lái jīng jì zhī yào hào qián dài jūn chén shì jì shū yú píng jiān

'宪宗采《史》、《汉》、《三国》已来经济之要,号《前代君臣事迹》,书于屏间。

chén měi lǎn jīng shǐ zi jí yīn qǔ qí yǔ yào zhé yòng jìn xiàn tí zhī yù píng zhì zhī zuò yòu rì xī guān shěng zé shèng dé rì xīn yǔ tāng wǔ bǐ lóng yǐ

臣每览经、史、子、集,因取其语要,辄用进献,题之御屏,置之座右,日夕观省,则圣德日新,与汤、武比隆矣。

wǔ nián zài zhǎng yín tái lǎn tiān xià zòu zhāng yǒu yán mín jī dào qǐ jí zhào chì bù biàn zhě xī tiáo zòu qí shì

五年,再掌银台,览天下奏章,有言民饥盗起及诏敕不便者,悉条奏其事。

shàng duì zǎi xiàng chēng xī de zhèng chén zhī tǐ jí rì yǐ běn guān jiān shì yù shǐ zhī zá shì zhuó yòu jiàn yì dài fū shǐ guǎn xiū zhuàn

上对宰相称锡"得争臣之体",即日以本官兼侍御史知杂事,擢右谏议大夫、史馆修撰。

lián shàng bā shū jiē zhí yán shí zhèng dé shī

连上八疏,皆直言时政得失。

liù nián dōng bìng zú nián liù shí sì

六年冬,病卒,年六十四。

yí biǎo quàn shàng yǐ cí jiǎn shǒu wèi yǐ qīng jìng huà rén jū ān sī wēi zài zhì sī luàn

遗表劝上以慈俭守位,以清净化人,居安思危,在治思乱。

shàng lǎn zhī cè rán wèi zǎi xiàng li hàng yuē tián xī zhí chén yě

上览之恻然,谓宰相李沆曰:"田锡,直臣也。

cháo tíng shǎo yǒu quē shī fāng zài sī lǜ xī zhī zhāng zòu yǐ zhì yǐ

朝廷少有阙失,方在思虑,锡之章奏已至矣。

ruò cǐ jiàn guān yì bù kě de

若此谏官,亦不可得。

jiē xī jiǔ zhī tè zèng gōng bù shì láng

"嗟惜久之,特赠工部侍郎。

lù qí èr zi bìng wèi dà lǐ píng shì gěi fèng zhōng sàng

录其二子,并为大理评事,给奉终丧。

xī gěng jiè guǎ hé wèi cháng qū quán guì zhī mén jū gōng tíng wēi zuò zhōng rì wú xiè róng

锡耿介寡合,未尝趋权贵之门,居公庭,危坐终日,无懈容。

mù wèi zhēng li jiàng zhī wéi rén yǐ jìn guī xiàn tì wéi jǐ rèn

慕魏征、李绛之为人,以尽规献替为己任。

cháng yuē wú lì cháo yǐ lái zhāng shū wǔ shí yǒu èr jiē jiàn chén rèn zhí zhī cháng yán

尝曰:"吾立朝以来,章疏五十有二,皆谏臣任职之常言。

gǒu huò cóng xìng yě qǐ kě cáng fù shì hòu bàng shí mài zhí yá

苟获从,幸也,岂可藏副示后,谤时卖直邪?

xī mìng fén zhī

"悉命焚之。

rán xìng níng zhí zhì jùn wú chēng

然性凝执,治郡无称。

suǒ zhe yǒu xián píng jí wǔ shí juǎn

所著有《咸平集》五十卷。

wáng yǔ chēng zì yuán zhī jì zhōu jù yě rén

王禹偁,字元之,济州钜野人。

shì wèi nóng jiā jiǔ suì néng wén bì shì ān jiàn ér qì zhī

世为农家,九岁能文,毕士安见而器之。

tài píng xīng guó bā nián zhuó jìn shì shòu chéng wǔ zhǔ bù

太平兴国八年擢进士,授成武主簿。

xǐ zhī cháng zhōu xiàn jiù gǎi dà shì píng shì

徙知长洲县,就改大事评事。

tóng nián shēng luō chǔ yuē shí zǎi wú xiàn rì xiāng yǔ fù yǒng rén duō chuán sòng

同年生罗处约时宰吴县,日相与赋咏,人多传诵。

duān gǒng chū tài zōng wén qí míng zhào shì zhuó yòu shí yí zhí shǐ guǎn cì fēi

端拱初,太宗闻其名,召试,擢右拾遗、直史馆,赐绯。

gù shì cì fēi zhě gěi tú jīn yín dài shàng tè mìng yǐ wén xī dài chǒng zhī

故事,赐绯者给涂金银带,上特命以文犀带宠之。

jí rì xiàn duān gǒng zhēn yǐ yù guī fěng

即日献《端拱箴》以寓规讽。

shí běi tíng wèi níng fǎng qún chén yǐ biān shì

时北庭未宁,访群臣以边事。

yǔ chēng xiàn yù róng shí cè dà lüè jiǎ hàn shì yǐ míng zhī hàn shí èr jūn yán xián míng zhě wén jǐng yě

禹偁献《御戎十策》,大略假汉事以明之:"汉十二君,言贤明者,文、景也;

yán hūn luàn zhě āi píng yě

言昏乱者,哀、平也。

rán ér wén jǐng zhī shì jūn chén chán yú zuì wéi qiáng shèng sì xíng qīn lüè hòu jì zhì yōng huǒ zhào gān quán

然而文、景之世,军臣单于最为强盛,肆行侵掠,候骑至雍,火照甘泉。

āi píng zhī shí hū hán yá chán yú měi suì lái cháo wěi zhì chēng chén biān fēng ba jǐng

哀、平之时,呼韩邪单于每岁来朝,委质称臣,边烽罢警。

hé yá

何邪?

gài hàn wén dāng jūn chén qiáng shèng zhī shí ér wài rèn rén nèi xiū zhèng shǐ bù néng wèi shēn huàn zhě yóu hu dé yě

盖汉文当军臣强盛之时,而外任人、内修政,使不能为深患者,由乎德也。

āi píng dāng hū hán shuāi ruò zhī jì suī wài wú liáng jiāng nèi wú xián chén ér zhì qí lái cháo zhě xì yú shí yě

哀、平当呼韩衰弱之际,虽外无良将,内无贤臣,而致其来朝者,系于时也。

jīn guó jiā zhī guǎng dà bù xià hàn cháo bì xià zhī shèng míng qǐ ràng wén dì

今国家之广大,不下汉朝,陛下之圣明,岂让文帝。

qì dān zhī qiáng shèng bù jí jūn chén chán yú zhì rú náo biān qīn sāi qǐ yǒu hòu jì zhì yōng ér huǒ zhào gān quán zhī huàn hu

契丹之强盛,不及军臣单于,至如挠边侵塞,岂有候骑至雍,而火照甘泉之患乎?

yì zài hu wài rèn rén nèi xiū dé ěr

这也是因为我朝能在外重用能人,在内完善政治。

chén yú yǐ wéi wài zé hé bīng shì ér zhòng jiāng quán ba xiǎo chén xiòng luó biān shì háng jiān dié lí qí dǎng qiǎn zhào bǎo zhōng zhé yù qīng lǜ suǒ bù yǐ jǐ jiǎo

臣愚以为:外则合兵势而重将权,罢小臣诇逻边事,行间谍离其党,遣赵保忠、折御卿率所部以掎角。

xià zhào gǎn lì biān rén shǐ zhī qǔ yàn jì jiù jiāng fēi tān qí tǔ dì

下诏感励边人,使知取燕蓟旧疆,非贪其土地;

nèi zé shěng guān yǐ kuān jīng fèi yì wén shì yǐ jī wǔ fū xìn yòng dà chén yǐ zī qí móu bù guì xū míng yǐ jiè wú yì jìn yóu duò yǐ hòu mín lì

内则省官以宽经费,抑文士以激武夫,信用大臣以资其谋,不贵虚名以戒无益,禁游惰以厚民力。

dì shēn jiā zhī

"帝深嘉之。

yòu yǔ xià hóu jiā zhèng luō chǔ yuē dù gǎo biǎo qǐng tóng xiào sān shǐ shū duō suǒ lí zhèng

又与夏侯嘉正、罗处约、杜镐表请同校《三史书》,多所厘正。

èr nián qīn shì gòng shì zhào yǔ chēng fù shī lì jiù

二年,亲试贡士,召禹偁,赋诗立就。

shàng yuè yuē cǐ bù yú yuè biàn tiān xià yǐ

上悦曰:"此不逾月遍天下矣。

jí bài zuǒ sī jiàn zhī zhì gào

"即拜左司谏、知制诰。

shì dōng jīng chéng hàn yǔ chēng shū yún yī gǔ bù shōu wèi zhī jǐn wǔ gǔ bù shōu wèi zhī jī

是冬,京城旱,禹偁疏云:"一谷不收谓之馑,五谷不收谓之饥。

jǐn zé dài fū yǐ xià jiē sǔn qí lù

馑则大夫以下,皆损其禄;

jī zé jǐn wú lù lǐn shí ér yǐ

饥则尽无禄,廪食而已。

jīn hàn yún wèi zhān sù mài wèi zhuó jì wú jī xù mín jī kě yōu

今旱云未沾,宿麦未茁,既无积蓄,民饥可忧。

wàng xià zhào zhí yún jūn chén zhī jiān zhèng jiào yǒu quē zì chéng yú fú yù xià zhì bǎi guān fèng liào fēi sù wèi jūn shì biān tíng jiàng shuài xī dì jiǎn zhī shàng dá tiān qiǎn xià yàn rén xīn sì yǔ zú fù gù

望下诏直云:'君臣之间,政教有阙,自乘舆服御,下至百官奉料,非宿卫军士、边庭将帅,悉第减之,上答天谴,下厌人心,俟雨足复故。

chén cháo xíng zhōng jiā zuì pín fèng zuì báo yì yuàn shǒu jiǎn fèng yǐ shú hào dù zhī jiù

'臣朝行中家最贫,奉最薄,亦愿首减奉,以赎耗蠹之咎。

wài zé tíng suì shì zhī wù

外则停岁市之物;

nèi zé bà gōng qiǎo zhī jì

内则罢工巧之伎。

jìn chéng jué tǔ qīn zhǒng mù zhě yì zhī

近城掘土,侵冢墓者瘗之;

wài zhōu pèi lì zhī zhòng fēi zāng dào zhě shì zhī

外州配隶之众,非赃盗者释之。

rán hòu yǐ gǔ zhě měng hǔ dù hé fēi huáng yuè jìng zhī shì jiè chì zhōu xiàn guān lì

然后以古者猛虎渡河、飞蝗越境之事,戒敕州县官吏。

qí yú jūn mín xíng zhèng zhī bì fēi chén suǒ zhī zhě wàng wěi zǎi chén cái yì bān xíng dàn gǎn rén xīn bì zhào hé qì

其余军民刑政之弊,非臣所知者,望委宰臣裁议颁行,但感人心,必召和气。

wèi jǐ pàn dà lǐ sì lú zhōu yāo ní dào ān wū sòng xú xuàn dào ān dāng fǎn zuò yǒu zhào wù zhì

未几,判大理寺,庐州妖尼道安诬讼徐铉,道安当反坐,有诏勿治。

yǔ chēng kàng shū xuě xuàn qǐng lùn dào ān zuì zuò biǎn shāng zhōu tuán liàn fù shǐ suì yú yí jiě zhōu

禹偁抗疏雪铉,请论道安罪,坐贬商州团练副使,岁余移解州。

sì nián zhào bài zuǒ zhèng yán shàng yǐ qí xìng gāng zhí bù róng wù mìng zǎi xiàng jiè zhī

四年,召拜左正言,上以其性刚直不容物,命宰相戒之。

zhí hóng wén guǎn qiú bǔ jùn yǐ biàn fèng yǎng dé zhī dān zhōu cì qián sān shí wàn

直弘文馆,求补郡以便奉养,得知单州,赐钱三十万。

zhì jùn shí wǔ rì zhào wèi lǐ bù yuán wài láng zài zhī zhì gào

至郡十五日,召为礼部员外郎,再知制诰。

lǚ xiàn tǎo li jì qiān pián yí yǐ wéi jì qiān bù bì láo lì ér zhū zì kě yòng jì ér qǔ

屡献讨李继迁便宜,以为继迁不必劳力而诛,自可用计而取。

wèi yi míng shù jì qiān zuì è xiǎo yù fán hàn chuí lì shǎng cì gāo yǔ guān zī zé jì qiān shēn shǒu bù xiāo jí qín yǐ

谓宜明数继迁罪恶,晓谕蕃汉,垂立赏赐,高与官资,则继迁身首,不枭即擒矣。

qí hòu pān luō zhī shè sǐ jì qiān xià rén kuǎn fù zú rú yǔ chēng yán

其后潘罗支射死继迁,夏人款附,卒如禹偁言。

zhì dào yuán nián zhào rù hàn lín wéi xué shì zhī shěn guān yuàn jiān tōng jìn yín tái fēng bó sī

至道元年,召入翰林为学士,知审官院兼通进、银台、封驳司。

zhào mìng yǒu bù biàn zhě duō suǒ lùn zòu

诏命有不便者,多所论奏。

xiào zhāng huáng hòu bēng qiān zǐ gōng yú gù yān guó cháng gōng zhǔ dì qún chén bù chéng fú

孝章皇后崩,迁梓宫于故燕国长公主第,群臣不成服。

yǔ chēng yǔ kè yán hòu cháng mǔ xìn yí tiān xià dāng zūn yòng jiù lǐ

禹偁与客言,后尝母信仪天下,当遵用旧礼。

zuò bàng shàn ba wèi gōng bù láng zhōng zhī chú zhōu

坐谤讪,罢为工部郎中、知滁州。

chū yǔ chēng cháng cǎo li jì qiān zhì sòng mǎ wǔ shí pǐ wèi rùn bǐ yǔ chēng què zhī

初,禹偁尝草《李继迁制》,送马五十匹为润笔,禹偁却之。

jí chū chú mǐn rén zhèng bāo tú bù lái yè yǔ chēng ài qí rú yǎ wèi mǎi yī mǎ

及出滁,闽人郑褒徒步来谒,禹偁爱其儒雅,为买一马。

huò yán mǎi mǎ kuī jià zhě tài zōng yuē bǐ néng què jì qiān wǔ shí mǎ gù kěn kuī yī mǎ jià zāi

或言买马亏价者,太宗曰:"彼能却继迁五十马,顾肯亏一马价哉?

yí zhī yáng zhōu

"移知扬州。

zhēn zōng jí wèi qiān zhì xíng bù huì zhào qiú zhí yán yǔ chēng shàng shū yán wǔ shì

真宗即位,迁秩刑部,会诏求直言,禹偁上疏言五事:

yī yuē jǐn biān fáng tōng méng hǎo shǐ niǎn yùn zhī mín yǒu suǒ xiū xī

一曰谨边防,通盟好,使辇运之民有所休息。

fāng jīn běi yǒu qì dān xi yǒu jì qiān

方今北有契丹,西有继迁。

qì dān suī bù qīn biān shù bīng qǐ néng jiǎn xiāo

契丹虽不侵边,戍兵岂能减削?

jì qiān jì wèi guī mìng kuì xiǎng gù nán qǐn tíng

继迁既未归命,馈饷固难寝停。

guān fǔ zhī mín dào xuán yóu shén

关辅之民,倒悬尤甚。

chén yú yǐ wéi yi chì fēng jiāng zhī lì zhì shū liáo chén bǐ dá qí zhǔ qǐng xún jiù hǎo

臣愚以为宜敕封疆之吏,致书辽臣,俾达其主,请寻旧好。

xià zhào shè jì qiān zuì fù yǔ xià tái

下诏赦继迁罪,复与夏台。

bǐ bì gǎn ēn nèi fù qiě shǐ tiān xià zhī bì xià qū jǐ ér wèi mín yě

彼必感恩内附,且使天下知陛下屈己而为民也。

èr yuē jiǎn rǒng bīng bìng rǒng lì shǐ shān zé zhī ráo shāo liú yú xià

二曰减冗兵,并冗吏,使山泽之饶,稍流于下。

dāng qián dé kāi bǎo zhī shí tǔ dì wèi guǎng cái fù wèi fēng rán ér jī hé dōng bèi běi bǐ guó yòng wèi zú bīng wēi yì qiáng qí yì ān zài

当干德、开宝之时,土地未广,财赋未丰,然而击河东,备北鄙,国用未足,兵威亦强,其义安在?

yóu suǒ xù zhī bīng ruì ér bù zhòng suǒ yòng zhī jiāng zhuān ér bù yí gù yě

由所蓄之兵锐而不众,所用之将专而不疑故也。

zì hòu jǐn qǔ dōng nán shù guó yòu píng hé dōng tǔ dì cái fù kě wèi guǎng qiě fēng yǐ ér bīng wēi bù zhèn guó yòng zhuǎn jí qí yì ān zài

自后尽取东南数国,又平河东,土地财赋,可谓广且丰矣,而兵威不振,国用转急,其义安在?

yóu suǒ xù zhī bīng rǒng ér bù jìn ruì suǒ yòng zhī jiāng zhòng ér bù zì zhuān gù yě

由所蓄之兵冗而不尽锐,所用之将众而不自专故也。

chén yú yǐ wéi yi jīng zhì bīng fù rú kāi bǎo zhōng zé kě gāo zhěn ér zhì yǐ

臣愚以为宜经制兵赋,如开宝中,则可高枕而治矣。

qiě kāi bǎo zhōng shè guān zhì shǎo

且开宝中设官至少。

chén běn lǔ rén zhàn jí jì shàng wèi jí dì shí yī zhōu zhǐ yǒu cì shǐ yī rén sī hù yī rén dāng shí wèi cháng quē shì

臣本鲁人,占籍济上,未及第时,一州止有刺史一人、司户一人,当时未尝阙事。

zì hòu yǒu tuán liàn tuī guān yī rén tài píng xīng guó zhōng zēng zhì tōng pàn fù shǐ pàn guān tuī guān ér jiān jiǔ què shuì suàn yòu zēng sì yuán

自后有团练推官一人,太平兴国中,增置通判、副使、判官、推官,而监酒、榷税算又增四员。

cáo guān zhī wài gèng yì sī lǐ

曹官之外,更益司理。

wèn qí zū shuì jiǎn yú nǎng rì yě

问其租税,减于曩日也;

wèn qí rén mín táo yú xī shí yě

问其人民,逃于昔时也。

yī zhōu jì ěr tiān xià kě zhī

一州既尔,天下可知。

rǒng lì hào yú shàng rǒng bīng hào yú xià cǐ suǒ yǐ jǐn qǔ shān zé zhī lì ér bù néng zú yě

冗吏耗于上,冗兵耗于下,此所以尽取山泽之利,而不能足也。

fu shān zé zhī lì yǔ mín gòng zhī

夫山泽之利,与民共之。

zì hàn yǐ lái qǔ wèi guó yòng bù kě qì yě

自汉以来,取为国用,不可弃也;

rán yì bù kě jǐn yě

然亦不可尽也。

zhī rú chá fǎ cóng gǔ wú shuì táng yuán hé zhōng yǐ yòng bīng qí cài shǐ shuì chá

只如茶法从古无税,唐元和中,以用兵齐、蔡,始税茶。

táng shǐ chēng shì suì de qián sì shí wàn guàn jīn zé shù bǎi wàn yǐ mín hé yǐ kān

唐史称是岁得钱四十万贯,今则数百万矣,民何以堪?

chén gù yuē jiǎn rǒng bīng bìng rǒng lì shǐ shān zé zhī ráo shāo liú yú xià zhě cǐ yě

臣故曰减冗兵,并冗吏,使山泽之饶,稍流于下者此也。

sān yuē jiān nán xuǎn jǔ shǐ rù guān bù làn

三曰艰难选举,使入官不滥。

gǔ zhě xiāng jǔ lǐ xuǎn wèi guān zé rén shì jūn zǐ xué xíng xiū yú jiā rán hòu jiàn zhī cháo tíng lì dài suī yǒu yán gé wèi cháng yuǎn qù qí dào

古者乡举里选,为官择人,士君子学行修于家,然后荐之朝廷,历代虽有沿革,未尝远去其道。

duò táng shǐ yǒu kē shì tài zǔ zhī shì měi suì jìn shì bù guò sān shí rén jīng xué wǔ shí rén

隋、唐始有科试,太祖之世,每岁进士不过三十人,经学五十人。

zhòng yǐ zhū hóu bù dé zòu pì shì dà fū hǎn yǒu zī yīn gù yǒu zhōng shēn bù huò yī dì mò chǐ bù huò yī guān zhě

重以诸侯不得奏辟,士大夫罕有资荫,故有终身不获一第,没齿不获一官者。

tài zōng yù dé wáng fān dǔ qí rú cǐ

太宗毓德王藩,睹其如此。

lín yù zhī hòu bù qiú bèi yǐ qǔ rén shě duǎn yòng cháng bá shí dé wǔ

临御之后,不求备以取人,舍短用长,拔十得五。

zài wèi jiāng yú èr jì dēng dì dài jìn wàn rén suī yǒu jùn jié zhī cái yì yǒu róng yì ér de

在位将逾二纪,登第殆近万人,虽有俊杰之才,亦有容易而得。

chén yú yǐ wéi shù bǎi nián zhī jiān nán gù xiān dì jì zhī yǐ fàn qǔ èr shí zài zhī pèi zé bì xià yi jiū zhī yǐ jiù zhāng wàng yǐ jǔ chǎng hái yǒu sī rú gù shì

臣愚以为数百年之艰难,故先帝济之以泛取,二十载之霈泽,陛下宜纠之以旧章,望以举场还有司,如故事。

zhì yú lì bù quán guān yì fēi dì wáng gōng qīn zhī shì zì lái wǔ pǐn yǐ xià wèi zhī zhǐ shòu guān jīn mù zhí zhōu xiàn ér yǐ jīng guān suī yǒu xuǎn xiàn duō bù shī xíng

至于吏部铨官,亦非帝王躬亲之事,自来五品已下,谓之旨授官,今幕职、州县而已,京官虽有选限,多不施行。

chén yú yǐ wéi yi yǐ lì bù hái yǒu sī yī gé chì zhù nǐ kě yě

臣愚以为宜以吏部还有司,依格敕注拟可也。

sì yuē shā tài sēng ní shǐ pí mín wú hào

四曰沙汰僧尼,使疲民无耗。

fu gǔ zhě wéi yǒu sì mín bīng bù zài qí shù

夫古者惟有四民,兵不在其数。

gài gǔ zhě jǐng tián zhī fǎ nóng jí bīng yě

盖古者井田之法,农即兵也。

zì qín yǐ lái zhàn shì bù fú nóng yè shì sì mín zhī wài yòu shēng yī mín gù nóng yì kùn

自秦以来,战士不服农业,是四民之外,又生一民,故农益困。

rán zhí gàn gē wèi shè jì lǐ bù kě qù

然执干戈卫社稷,理不可去。

hàn míng zhī hòu fó fǎ liú rù zhōng guó dù rén xiū sì lì dài zēng jiā

汉明之后,佛法流入中国,度人修寺,历代增加。

bù cán ér yī bù gēng ér shí shì wǔ mín zhī wài yòu yì yī ér wèi liù yǐ

不蚕而衣,不耕而食,是五民之外,又益一而为六矣。

jiǎ shǐ tiān xià yǒu wàn sēng rì shí mǐ yī shēng suì yòng juàn yì pǐ shì zhì jiǎn yě yóu yuè fèi sān qiān hú suì yòng wàn jiān hé kuàng wǔ qī wàn bèi zāi

假使天下有万僧,日食米一升,岁用绢一匹,是至俭也,犹月费三千斛,岁用万缣,何况五七万辈哉。

bù yuē mín dù de hu

不曰民蠹得乎?

chén yú yǐ wéi guó jiā dù rén zhòng yǐ zào sì duō yǐ jì qí fèi hào hé chì yì wàn

臣愚以为国家度人众矣,造寺多矣,计其费耗,何啻亿万。

xiān cháo bù yù shě shī yòu duō fú ruò yǒu líng qǐ bù méng fú

先朝不豫,舍施又多,佛若有灵,岂不蒙福?

shì fú wú xiào duàn kě zhī yǐ

事佛无效,断可知矣。

yuàn bì xià shēn jiàn zhì běn jí xíng shā tài rú yǐ sì wèi zhī chū wèi yù jīng hài cǐ bèi qiě kě yǐ èr shí zài bù dù rén xiū sì shǐ zì xiāo shuò yì jiù bì zhī yī duān yě

愿陛下深鉴治本,亟行沙汰,如以嗣位之初,未欲惊骇此辈,且可以二十载,不度人修寺,使自销铄,亦救弊之一端也"

wǔ yuē qīn dà chén yuǎn xiǎo rén shǐ zhōng liáng jiǎn è zhī shì zhī jìn ér bù yí jiān xiān qīng qiǎo zhī tú zhī tuì ér yǒu jù

五曰亲大臣,远小人,使忠良蹇谔之士,知进而不疑,奸𪫺倾巧之徒,知退而有惧。

fū jūn wèi yuán shǒu chén wèi gǔ gōng yán tóng tǐ yě

夫君为元首,臣为股肱,言同体也。

de qí rén zé wù yí fēi qí rén zé bù yòng

得其人则勿疑,非其人则不用。

fán yì dì wáng zhī shèng zhě qǐ bù yuē yáo shùn zhī shí qì zuò sī tú jiù yáo zuò shì bó yí diǎn lǐ hòu kuí diǎn yuè yǔ píng shuǐ tǔ yì zuò yú guān

凡议帝王之盛者,岂不曰尧、舜之时,契作司徒,咎繇作士,伯夷典礼,后夔典乐,禹平水土,益作虞官。

wěi rèn zé chéng ér yáo yǒu zhī rén rèn xián zhī dé

委任责成,而尧有知人任贤之德。

suī rán yáo zhī dào yuǎn yǐ chén qǐng yǐ jìn shì yán zhī

虽然,尧之道远矣,臣请以近事言之。

táng yuán hé zhōng xiàn zōng cháng mìng péi jì quán pǐn shù guān jì yuē tiān zǐ zé zǎi xiàng zǎi xiàng zé zhū sī zhǎng guān zhǎng guān zì zé liáo shǔ zé shàng xià bù yí ér zhèng chéng yǐ

唐元和中,宪宗尝命裴垍铨品庶官,垍曰:"天子择宰相,宰相择诸司长官,长官自择僚属,则上下不疑,而政成矣。

shí zhě yǐ jì wèi zhī yán

"识者以垍为知言。

yuàn bì xià yuǎn qǔ dì yáo jìn jiàn táng shì jì dé zǎi xiàng yòng ér bù yí

愿陛下远取帝尧,近鉴唐室,既得宰相,用而不疑。

shǐ zǎi xiàng zé zhū sī zhǎng guān zhǎng guān zì qǔ liáo shǔ zé chuí gǒng ér zhì yǐ

使宰相择诸司长官,长官自取僚属,则垂拱而治矣。

gǔ zhě xíng rén bù zài jūn cè yǔ yuē fàng zhèng shēng yuǎn nìng rén

古者刑人不在君侧,《语》曰:"放郑声,远佞人。

shì yǐ zhōu wén wáng zuǒ yòu wú kě jié wà zhě yán jiē xián yě

"是以周文王左右,无可结袜者,言皆贤也。

fu xiǎo rén qiǎo yán lìng sè xiān yì xī zhǐ shì bì hài zhèng xīn wéi jì xián fēi shèng míng bù néng shēn chá

夫小人巧言令色,先意希旨,事必害正,心惟忌贤,非圣明不能深察。

jiù zhì nán bān sān pǐn shàng shū fāng de shēng diàn

旧制,南班三品,尚书方得升殿;

bǐ lái sān bān fèng zhí huò yīn qiǎn shǐ yì xǔ shēng diàn huò luàn tiān tīng wú shén yú cǐ

比来三班奉职,或因遣使,亦许升殿,惑乱天听,无甚于此。

yuàn bì xià zhèn jǔ jì gāng zūn yán shì tīng zài cǐ shí yǐ

愿陛下振举纪纲,尊严视听,在此时矣。

chén yú yòu yǐ wéi jīn zhī suǒ jí zài xiān yì bīng shǐ zhòng guǎ de qí yi cuò zhì de qí dào

臣愚又以为今之所急,在先议兵,使众寡得其宜,措置得其道。

rán hòu yì lì shǐ qīng zhuó shū tú pǐn liú bù zá rán hòu jiān xuǎn jǔ yǐ sāi qí yuán jìn sēng ní yǐ qù qí hào zì rán guó yòng zú ér wáng dào xíng yǐ

然后议吏,使清浊殊涂,品流不杂,然后艰选举以塞其源,禁僧尼以去其耗,自然国用足而王道行矣。

shū zòu zhào hái fù zhī zhì gào

疏奏,召还,复知制诰。

xián píng chū yù xiū tài zǔ shí lù zhí shū qí shì

咸平初,预修《太祖实录》,直书其事。

shí zǎi xiāng zhāng qí xián li hàng bù xié yì yǔ chēng yì lùn qīng zhòng qí jiān

时宰相张齐贤、李沆不协,意禹偁议论轻重其间。

chū zhī huáng zhōu cháng zuò sān chù fù yǐ jiàn zhì

出知黄州,尝作《三黜赋》以见志。

qí zú zhāng yún qū yú shēn ér bù qū yú dào xī suī bǎi zhé ér hé kuī

其卒章云:"屈于身而不屈于道兮,虽百谪而何亏!

sān nián pú zhōu dào yè rù chéng lüè zhī zhōu wáng shǒu xìn jiān jūn wáng zhāo dù yǔ chēng wén ér zòu shū lüè yuē

"三年,濮州盗夜入城,略知州王守信、监军王昭度,禹偁闻而奏疏,略曰:

fú yǐ tǐ guó jīng yě wáng zhě bǎo bāng zhī zhì yě

伏以体国经野,王者保邦之制也。

yì yuē wáng gōng shè xiǎn yǐ shǒu qí guó

《易》曰"王公设险,以守其国"。

zì wǔ jì luàn lí gè jù chéng lěi dòu fēn guā pōu qī shí yú nián

自五季乱离,各据城垒,豆分瓜剖,七十余年。

tài zǔ tài zōng xuē píng tiě wěi tiān xià yī jiā

太祖、太宗,削平僣伪,天下一家。

dāng shí yì zhě nǎi lìng jiāng huái zhū jùn huǐ chéng huáng shōu bīng jiǎ chè wǔ bèi zhě èr shí yú nián

当时议者,乃令江淮诸郡毁城隍、收兵甲、彻武备者,二十余年。

shū shēng lǐng zhōu dà jùn gěi èr shí rén xiǎo jùn jiǎn wǔ rén yǐ chōng cháng cóng

书生领州,大郡给二十人,小郡减五人,以充常从。

hào yuē zhǎng lì shí tóng lǚ rén

号曰长吏,实同旅人;

míng wéi jùn chéng dàng ruò píng dì

名为郡城,荡若平地。

suī zé zūn jīng shī ér yì jùn xiàn wèi qiáng gān ruò zhī zhī shù yì fěi de qí zhōng dào yě

虽则尊京师而抑郡县,为强干弱枝之术,亦匪得其中道也。

chén bǐ zài chú zhōu zhí fā bīng wǎn cáo guān chéng wú rén shǒu yù zhǐ yǐ bái zhí dài zhǔ kāi bì chéng chí tuí pǐ kǎi zhàng bù wán

臣比在滁州,值发兵挽漕,关城无人守御,止以白直代主开闭,城池颓圮,铠仗不完。

jí xǐ wéi yáng chēng wéi zhòng zhèn nǎi yǔ chú zhōu wú yì

及徙维扬,称为重镇,乃与滁州无异。

cháng chū kǎi jiǎ sān shí fù yǔ xún jǐng shǐ chén gòu nǔ zhāng gōng shí sǔn sì wǔ gài bù gǎn shàn yǒu xiū zhì shàng xià yīn xún suì zhì yú cǐ

尝出铠甲三十副,与巡警使臣,彀弩张弓,十损四五,盖不敢擅有修治,上下因循,遂至于此。

jīn huáng zhōu chéng zhì qì jiǎ fù bù jí chú yáng

今黄州城雉器甲,复不及滁、扬。

wàn yī shuǐ hàn wèi zāi dào zéi qiè fā suī sī yù bèi hé yǐ zhī wú

万一水旱为灾,盗贼窃发,虽思御备,何以枝梧。

gài tài zǔ xuē zhū hóu bá hù zhī shì tài zōng dù tiě wěi jì wàng zhī xīn bù dé bù ěr

盖太祖削诸侯跋扈之势,太宗杜僣伪觊望之心,不得不尔。

qí rú shè fǎ jiù shì jiǔ zé bì shēng jiù bì zhī dào zài hu cóng yí

其如设法救世,久则弊生,救弊之道,在乎从宜。

jí ruò zhuǎn guī gù bù kě jiāo zhù ér gǔ sè yě

疾若转规,固不可胶柱而鼓瑟也。

jīn jiāng huái zhū zhōu dà huàn yǒu sān chéng chí duò pǐ yī yě

今江、淮诸州,大患有三:城池堕圮,一也;

bīng zhàng bù wán èr yě

兵仗不完,二也;

jūn bù fú xí sān yě

军不服习,三也;

pú zéi zhī xìng màn fáng kě jiàn

濮贼之兴,慢防可见。

wàng bì xià tè yū chén duàn xǔ jiāng huái zhū jùn zhuó mín hù zhòng guǎ chéng chí dà xiǎo bìng zhì shǒu zhuō

望陛下特纡宸断,许江、淮诸郡,酌民户众寡,城池大小,并置守捉。

jūn shì duō bù guò wǔ bǎi rén yuè xí gōng jiàn rán hòu jiàn qì chéng bì shàn wán jiǎ zhòu zé jùn guó yǒu yù wǔ zhī bèi zhǎng lì miǎn piāo lüè zhī yú yǐ

军士多不过五百人,阅习弓剑,然后渐葺城壁,缮完甲胄,则郡国有御侮之备,长吏免剽略之虞矣。

shū zòu shàng jiā nà zhī

疏奏,上嘉纳之。

sì nián zhōu jìng èr hǔ dòu qí yī sǐ shí zhī dài bàn

四年,州境二虎斗,其一死,食之殆半。

qún jī yè míng jīng yuè bù zhǐ

群鸡夜鸣,经月不止。

dōng léi bào zuò

冬雷暴作。

yǔ chēng shǒu shū yǐn hóng fàn chuán chén jiè qiě zì hé

禹偁手疏引《洪范传》陈戒,且自劾;

shàng qiǎn nèi shì chéng rì láo wèn jiào ráng zhī xún rì guān yún shǒu tǔ zhě dāng qí jiù

上遣内侍乘驲劳问,醮禳之,询日官,云:"守土者当其咎。

shàng xī yǔ chēng cái shì rì mìng xǐ qí zhōu

"上惜禹偁才,是日,命徙蕲州。

yǔ chēng shàng biǎo xiè yǒu xuān shì guǐ shén zhī wèn bù wàng shēng huán

禹偁上表谢,有"宣室鬼神之问,不望生还;

mào líng fēng shàn zhī shū zhǐ qī shēn hòu zhī yǔ

茂陵封禅之书,止期身后"之语。

shàng yì zhī guǒ zhì jùn wèi yú yuè ér zú nián sì shí bā

上异之,果至郡未逾月而卒,年四十八。

fù wén shén dào zhī hòu fù qí jiā

讣闻,甚悼之,厚赙其家。

cì yī zi chū shēn

赐一子出身。

yǔ chēng cí xué mǐn shàn yù shì gǎn yán xǐ zāng pǐ rén wù yǐ zhí gōng háng dào wéi jǐ rèn

禹偁词学敏赡,遇事敢言,喜臧否人物,以直躬行道为己任。

cháng yún wú ruò shēng yuán hé shí cóng shì yú li jiàng cuī qún jiān sī wú kuì yǐ

尝云:"吾若生元和时,从事于李绛、崔群间,斯无愧矣。

qí wéi wén zhù shū duō shè guī fěng yǐ shì pō wéi liú sú suǒ bù róng gù lǚ jiàn bìn chì

"其为文著书,多涉规讽,以是颇为流俗所不容,故屡见摈斥。

suǒ yǔ yóu bì rú yǎ hòu jìn yǒu cí yì zhě jí yì chēng yáng zhī

所与游必儒雅,后进有词艺者,极意称扬之。

rú sūn hé dīng wèi bèi duō yóu qí mén

如孙何、丁谓辈,多游其门。

yǒu xiǎo chù jí èr shí juǎn chéng míng jí shí juǎn jí yì shí juǎn shī sān juǎn

有《小畜集》二十卷、《承明集》十卷、《集议》十卷、诗三卷。

zi jiā yòu jiā yán jù zhī míng

子嘉祐、嘉言俱知名。

jiā yòu wèi guǎn zhí kòu zhǔn yuē wú yǐn jīng wài yì yún hé

嘉祐为馆职,寇准曰:"吾尹京,外议云何?

duì yuē rén yán zhàng rén qiě rù xiàng

"对曰:"人言丈人且入相。

zhǔn yuē yú wú zǐ yì hé rú

"准曰:"于吾子意何如?

jiā yòu yuē yǐ yú guān zhī bù ruò bù wéi xiāng zhī shàn yě xiāng zé yù wàng sǔn yǐ

"嘉祐曰:"以愚观之,不若不为相之善也,相则誉望损矣。

zì gǔ xián xiàng suǒ yǐ néng jiàn gōng yè zé shēng mín zhě qí jūn chén xiāng de rú yú zhī yǒu shuǐ gù yán tīng jì cóng ér chén zhǔ jù róng

自古贤相,所以能建功业、泽生民者,其君臣相得,如鱼之有水,故言听计从,而臣主俱荣。

jīn zhàng rén fù tiān xià zhòng wàng zhōng wài yǒu tài píng zhī zé yān zhàng rén yú míng zhǔ néng ruò yú zhī yǒu shuǐ hu

今丈人负天下重望,中外有太平之责焉,丈人于明主,能若鱼之有水乎?

zhǔn dà xǐ zhí qí shǒu yuē yuán zhī suī wén zhāng guān tiān xià zhì yú shēn shí yuǎn lǜ huò bù dǎi wú zǐ yě

"准大喜,执其手曰:"元之虽文章冠天下,至于深识远虑,或不逮吾子也。

jiā yòu guān bù xiǎn

"嘉祐官不显。

jiā yán yǐ jìn shì dì wèi jiāng dū bù zhēn zōng cháng guān yǔ chēng zòu zhāng jiē měi qiē zhí yīn fǎng qí hòu zǎi xiàng yǐ jiā yán wén

嘉言以进士第为江都簿,真宗尝观禹偁奏章,嗟美切直,因访其后,宰相以嘉言闻。

jí zhào duì zhuó dà lǐ píng shì zhì diàn zhōng shì yù shǐ

即召对,擢大理评事,至殿中侍御史。

zēng sūn fén jǔ jìn shì jiǎ kē shì zhì gōng bù shì láng rù yuán yòu dǎng jí

曾孙汾举进士甲科,仕至工部侍郎,入元祐党籍。

zhāng yǒng zì fù zhī pú zhōu juàn chéng rén

张咏,字复之,濮州鄄城人。

shǎo rèn qì bù jū xiǎo jié suī pín jiàn kè yóu wèi cháng xià rén

少任气,不拘小节,虽贫贱客游,未尝下人。

tài píng xīng guó wǔ nián jùn jǔ jìn shì yì yǐ yǒng shǒu jiàn

太平兴国五年,郡举进士,议以咏首荐。

yǒu sù rú zhāng tán zhě wèi dì yǒng yǔ kòu zhǔn zhì shū jùn jiāng jiàn tán wéi shǒu zhòng xǔ qí néng ràng

有夙儒张覃者未第,咏与寇准致书郡将,荐覃为首,众许其能让。

shì suì yǒng dēng jìn shì yǐ kē dà lǐ píng shì zhī è zhōu chóng yáng xiàn

是岁,咏登进士乙科,大理评事、知鄂州崇阳县。

zài qiān zhù zuò zuǒ láng

再迁著作佐郎。

yǐ sū yì jiǎn jiàn rù wèi tài zǐ zhōng yǔn qiān mì shū chéng tōng pàn lín xiāng èr zhōu qǐ zhǎng pú zhōu shì zhēng yǐ biàn yǎng

以苏易简荐,入为太子中允,迁秘书丞、通判麟相二州,乞掌濮州市征以便养。

é zhào hái cì fēi yú zhī jùn yí xiàn

俄召还,赐绯鱼,知浚仪县。

huì li hàng sòng shí kòu zhǔn lián jiàn qí cái yǐ wéi jīng hú běi lù zhuǎn yùn shǐ zòu bà guī xiá èr zhōu shuǐ dì fū jiù zhuǎn tài cháng bó shì

会李沆、宋湜、寇准连荐其才,以为荆湖北路转运使,奏罢归、峡二州水递夫,就转太常博士。

tài zōng wén qí qiáng gàn zhào hái chāo bài yú bù láng zhōng cì jīn zǐ

太宗闻其强干,召还,超拜虞部郎中,赐金紫。

xún rì yǔ xiàng mǐn zhōng bìng zhuó wèi shū mì zhí xué shì tóng zhī yín tái tōng jìn fēng bó sī jiān zhǎng sān bān yuàn

旬日,与向敏中并擢为枢密直学士、同知银台通进封驳司兼掌三班院。

zhāng yǒng dé wèi bìng dài bù shǔ yǒu xiǎo xiào fàn fǎ chī zhī zhì sǐ zhào àn qí zuì

张永德为并代部署,有小校犯法,笞之至死,诏案其罪。

yǒng fēng hái zhào shū qiě yán bì xià fāng wěi yǒng dé biān rèn ruò yǐ yī bù xiào gù tuī rǔ zhǔ shuài chén kǒng xià yǒu qīng shàng zhī xīn

咏封还诏书,且言:"陛下方委永德边任,若以一部校故,推辱主帅,臣恐下有轻上之心。

tài zōng bù cóng

"太宗不从。

wèi jǐ guǒ yǒu yíng bīng xié su jūn xiào zhě yǒng yǐn qián shì wéi yán tài zōng gǎi róng láo zhī

未几,果有营兵胁诉军校者,咏引前事为言,太宗改容劳之。

chū zhī yì zhōu shí li shùn gòu luàn wáng jì ēn shàng guān zhèng zǒng bīng gōng tǎo huǎn shī bù jìn

出知益州,时李顺构乱,王继恩、上官正总兵攻讨,缓师不进。

yǒng yǐ yán jī zhèng miǎn qí qīn xíng réng shèng wèi gòng zhàng jiàn zhī

咏以言激正,勉其亲行,仍盛为供帐饯之。

jiǔ hān jǔ jué shǔ jūn xiào yuē rǔ cáo méng guó hòu ēn wú yǐ sè zé cǐ háng dāng zhí dǐ kòu lěi píng dàng chǒu lèi

酒酣,举爵属军校曰:"汝曹蒙国厚恩,无以塞责,此行当直抵寇垒,平荡丑类。

ruò lǎo shī kuàng rì jí cǐ de hái wéi ěr sǐ suǒ yǐ

若老师旷日,即此地还为尔死所矣。

zhèng yóu shì jué xíng shēn rù dà zhì kè jié

"正由是决行深入,大致克捷。

jì ēn zhàng xià zú zhuì chéng yè dùn lì zhí yǐ gào

继恩帐下卒缒城夜遁,吏执以告。

yǒng bù yù yǔ jì ēn shī huān jí mìng zhí tóu yuān jǐng rén wú zhī zhě

咏不欲与继恩失欢,即命絷投眢井,人无知者。

shí kòu lüè zhī jì mín duō xié cóng yǒng yí wén yù yǐ cháo tíng ēn xìn shǐ gè guī tián lǐ

时寇略之际,民多胁从,咏移文谕以朝廷恩信,使各归田里。

qiě yuē qián rì li shùn xié mín wèi zéi jīn rì wú huà zéi wèi mín bù yì kě hu

且曰:"前日李顺胁民为贼,今日吾化贼为民,不亦可乎?

shí mín jiān é yán yǒu bái tóu wēng wǔ hòu shí rén ér nǚ yī jùn áo rán

"时民间讹言,有白头翁午后食人儿女,一郡嚣然。

zhì mù lù wú xíng rén jì ér de zào é zhě lù zhī mín suì tiē xī

至暮,路无行人,既而得造讹者戮之,民遂帖息。

yǒng yuē yāo é zhī xìng lì qì chéng zhī yāo zé yǒu xíng é zé yǒu shēng zhǐ é zhī shù zài hu shí duàn bù zài hu yā shèng yě

咏曰:"妖讹之兴,沴气乘之,妖则有形,讹则有声,止讹之术,在乎识断,不在乎厌胜也。

chū shǔ shì zhī xiàng xué ér bù lè shì huàn

初,蜀士知向学,而不乐仕宦。

yǒng chá jùn rén zhāng jí li tián zhāng kuǐ zhě jiē yǒu xué xíng wèi xiāng lǐ suǒ chēng

咏察郡人张及、李畋、张逵者皆有学行,为乡里所称;

suì dūn miǎn jiù jǔ ér sān rén zhě xī dēng kē shì yóu shì zhī quàn

遂敦勉就举,而三人者悉登科,士由是知劝。

mín yǒu dié su zhě yǒng zhuó jiàn qíng wěi lì wèi pàn jué rén jiē yàn fú

民有谍诉者,咏灼见情伪,立为判决,人皆厌服。

hào shì zhě biān jí qí cí lòu bǎn chuán bù

好事者编集其辞,镂板传布。

yǒng cháng yuē xún jūn zǐ de jūn zi xún xiǎo rén de xiǎo rén gè jiù qí dǎng xún zhī zé wú bù shěn yǐ

咏尝曰:"询君子得君子,询小人得小人,各就其党询之,则无不审矣。

qí wéi zhèng ēn wēi bìng yòng shǔ mín wèi ér ài zhī

"其为政,恩威并用,蜀民畏而爱之。

dīng wài jiān qǐ fù gǎi bīng bù láng zhōng

丁外艰,起复,改兵部郎中。

huì zhào chuān shǎn zhū zhōu cān yòng tóng tiě qián měi tóng qián yī dāng tiě qián shí

会诏川、陕诸州参用铜铁钱,每铜钱一当铁钱十。

yǒng shàng yán zuó jīng lì zhōu yǐ tóng qián yī huàn tiě qián wǔ mián zhōu tóng qián yī huàn tiě qián liù yì zhōu tóng qián yī huàn tiě qián bā

咏上言:"昨经利州,以铜钱一换铁钱五,绵州铜钱一换铁钱六,益州铜钱一换铁钱八。

ruò yī qí fǎ gōng sī fēi biàn

若一其法,公私非便。

wàng yī xún gū shé nà tóng qián

望依旬估折纳铜钱。

zhēn zōng jí wèi jiā zuǒ jiàn yì dài fū

真宗即位,加左谏议大夫。

xián píng chū rù bài jǐ shì zhōng hù bù shǐ gǎi yù shǐ zhōng chéng

咸平初,入拜给事中、户部使,改御史中丞。

chéng tiān jié qí huì chéng xiàng dà liáo yǒu jiǔ shī zhě yǒng zòu dàn zhī

承天节齐会,丞相大僚有酒失者,咏奏弹之。

èr nián tóng zhī gòng jǔ

二年,同知贡举。

shì xià yǐ gōng bù shì láng chū zhī háng zhōu

是夏,以工部侍郎出知杭州。

shǔ suì qiàn mín duō sī zhōu yán yǐ zì jǐ bǔ huò fàn zhě shù bǎi rén yǒng xī kuān qí fá ér qiǎn zhī

属岁歉,民多私鬻盐以自给,捕获犯者数百人,咏悉宽其罚而遣之。

guān shǔ qǐng yuē bù tòng shéng zhī kǒng wú yǐ jìn

官属请曰:"不痛绳之,恐无以禁。

yǒng yuē qián táng shí wàn jiā jī zhě bā jiǔ gǒu bù yǐ yán zì huó yī dàn fēng jù wèi dào zé wéi huàn shēn yǐ

"咏曰:"钱塘十万家,饥者八九,苟不以盐自活,一旦蜂聚为盗,则为患深矣。

sì qiū chéng dāng réng jiù fǎ

俟秋成,当仍旧法。

yǒu mín jiā zi yǔ zǐ xù sòng jiā cái

"有民家子与姊婿讼家财。

xù yán qī fù lín zhōng cǐ zi cái sān suì gù jiàn mìng zhǎng zī chǎn

婿言妻父临终,此子裁三岁,故见命掌赀产;

qiě yǒu yí shū lìng yì rì yǐ shí zhī sān yǔ zi yú qī yǔ xù

且有遗书,令异日以十之三与子,余七与婿。

yǒng lǎn zhī suǒ jiǔ lèi dì yuē rǔ qī fù zhì rén yě yǐ zi yòu gù tuō rǔ

咏览之,索酒酹地,曰:"汝妻父,智人也,以子幼故托汝。

gǒu yǐ qī yǔ zi zé zǐ sǐ rǔ shǒu yǐ

苟以七与子,则子死汝手矣。

jí mìng yǐ qī gěi qí zi yú sān gěi xù rén jiē fú qí míng duàn

"亟命以七给其子,余三给婿,人皆服其明断。

zhī yǒng xīng jūn fǔ

知永兴军府。

wǔ nián mǎ zhī jié zì yì xǐ yán zhōu cháo yì zé kě dài zhě

五年,马知节自益徙延州,朝议择可代者。

zhēn zōng yǐ yǒng qián zài shǔ zhì xíng yōu yì fù mìng zhī yì zhōu réng jiā xíng bù shì láng shū mì zhí xué shì jiù qiān lì bù shì láng

真宗以咏前在蜀治行优异,复命知益州,仍加刑部侍郎、枢密直学士,就迁吏部侍郎。

zhuǎn yùn shǐ huáng guān shàng qí zhì zhuàng yǒu zhào bāo měi

转运使黄观上其治状,有诏褒美。

huì qiǎn xiè tāo xún fǔ xī shǔ shàng yīn lìng chuán yù yǒng yuē de qīng zài shǔ zhèn wú xi gù zhī yōu yǐ

会遣谢涛巡抚西蜀,上因令传谕咏曰:"得卿在蜀,朕无西顾之忧矣。

guī cháo fù zhǎng sān bān lǐng dēng wén jiǎn yuàn

"归朝,复掌三班,领登闻检院。

yǒng gāng zhōng suì yáng shēng nǎo pō fáng jīn zhì qiú zhī yǐng zhōu

咏刚中岁疡生脑,颇妨巾栉,求知颍州。

zhēn zōng yǐ qí gōng zhí yǒu shí wàng zài rèn yì bù jiē yǐ zhèng jì wén bù dàng lì xiǎo jùn

真宗以其公直,有时望,再任益部,皆以政绩闻,不当莅小郡。

lìng zhōng shū zhào wèn jiāng wěi yǐ qīng shè huò zhēn dìng lìng qí zì zé

令中书召问,将委以青社或真定,令其自择。

yǒng cí bù jiù suì mìng zhī shēng zhōu

咏辞不就,遂命知升州。

dà zhōng xiáng fú chū jiā zuǒ chéng

大中祥符初,加左丞。

sān nián chūn zhōu mín yǐ yǒng zhì mǎn jiè liú jiù zhuǎn gōng bù shàng shū lìng zài rèn

三年春,州民以咏秩满借留,就转工部尚书,令再任。

shì qiū yǐ jiāng zuǒ hàn qiàn mìng chōng shēng xuān děng shí zhōu ān fú shǐ jìn lǐ bù

是秋,以江左旱歉,命充升、宣等十州安扶使,进礼部。

shàng wén yǒng nǎo yáng shén mǐn zhī lìng xuē yìng chí yì dài hái

上闻咏脑疡甚,悯之,令薛映驰驿代还。

yǐ jí wèi jiàn hèn bù dé miàn chén suǒ yùn nǎi kàng lùn yán jìn nián xū guó tǎng cáng jié shēng mín gāo xuè yǐ fèng wú yòng zhī tǔ mù jiē zéi chén dīng wèi wáng qīn ruò qǐ shàng chǐ xīn zhī wèi yě

以疾未见,恨不得面陈所蕴,乃抗论言:"近年虚国帑藏,竭生民膏血,以奉无用之土木,皆贼臣丁谓、王钦若启上侈心之为也。

bù zhū sǐ wú yǐ xiè tiān xià

不诛死,无以谢天下。

zhāng sān shàng chū zhī chén zhōu

"章三上,出知陈州。

chū yǒng yǔ qīng zhōu fu lín shǎo tóng xué

初,咏与青州傅霖少同学。

lín yǐn bù shì

霖隐不仕。

yǒng jì xiǎn qiú lín zhě sān shí nián bù kě de zhì shì lái yè

咏既显,求霖者三十年不可得,至是来谒。

hūn lì bái fù lín qǐng jiàn yǒng zé zhī yuē fu xiān shēng tiān xià xián shì wú shàng bù dé wèi you rǔ hé rén gǎn míng zhī

阍吏白傅霖请见,咏责之曰:"傅先生天下贤士,吾尚不得为友,汝何人,敢名之!

lín xiào yuē bié zǐ yī shì shàng ěr yá shì qǐ zhī shì jiān yǒu fu lín zhě hu

"霖笑曰:"别子一世尚尔邪,是岂知世间有傅霖者乎?

yǒng wèn xī hé yǐn jīn hé chū

"咏问:"昔何隐,今何出?

lín yuē zǐ jiāng qù yǐ lái bào zi ěr

"霖曰:"子将去矣,来报子尔。

yǒng yuē yǒng yì zì zhī zhī

"咏曰:"咏亦自知之。

lín yuē zhī fù hé yán

"霖曰:"知复何言。

yì rì bié qù

"翌日别去。

hòu yī yuè ér yǒng zú nián qī shí

后一月而咏卒,年七十。

zèng zuǒ pú yè shì zhōng dìng

赠左仆射,谥忠定。

yǒng gāng fāng zì rèn wèi zhì shàng yán měng cháng yǒu xiǎo lì wǔ yǒng yǒng xiè qí jǐng

咏刚方自任,为治尚严猛,尝有小吏忤咏,咏械其颈。

lì huì yuē fēi zhǎn mǒu cǐ jiā zhōng bù tuō

吏恚曰:"非斩某,此枷终不脱。

yǒng nù qí bèi jí zhǎn zhī

"咏怒其悖,即斩之。

shǎo xué jī jiàn kāng kǎi hǎo dà yán lè wèi qí jié

少学击剑,慷慨好大言,乐为奇节。

yǒu shì rén yóu huàn yuǎn jùn wèi pú fū suǒ chí qiě yù de qí nǚ wèi qī shì rén zhě bù néng zhì

有士人游宦远郡,为仆夫所持,且欲得其女为妻,士人者不能制。

yǒng yù yú chuán shè zhī qí shì jí yáng jiǎ cǐ pū wèi yù dān qí chū jìn jiāo zhì lín lù zhōng zhǎn zhī ér hái

咏遇于传舍,知其事,即阳假此仆为驭,单骑出近郊,至林麓中,斩之而还。

cháng wèi qí yǒu rén yuē zhāng yǒng xìng shēng míng shí dú diǎn fén yǐ zì lǜ bù ěr zé wèi hé rén yá

尝谓其友人曰:"张咏幸生明时,读典坟以自律,不尔,则为何人邪?

gù qí yán yuē shì jūn zhě lián bù yán pín qín bù yán kǔ zhōng bù yán jǐ xiào gōng bù yán jǐ néng sī kě yǐ shì jūn yǐ

"故其言曰:"事君者廉不言贫,勤不言苦,忠不言己效,公不言己能,斯可以事君矣。

xìng zào guǒ biàn jí bìng chuàng shén yǐn shí zé tòng chǔ zēng jù yù xià yì jùn yóu bù xǐ rén bài guì mìng diǎn kè yù jiè zhǐ

"性躁果卞急,病创甚,饮食则痛楚增剧,御下益峻,尤不喜人拜跪,命典客预戒止。

yǒu wéi zhě yǒng jí lián bài bù zhǐ huò jù zuò mà zhī

有违者,咏即连拜不止,或倨坐骂之。

zhēn shǒu cháng chēng qí cái rèn jiàng shuài yǐ jí bù jìn qí yòng

真守尝称其材任将帅,以疾不尽其用。

zì hào guāi yá yǐ wéi guāi zé wéi zhòng yá bù lì wù

自号乖崖,以为"乖"则违众,"崖"不利物。

yǒu jí shí juǎn

有集十卷。

dì shēn wèi yú bù yuán wài láng

弟诜,为虞部员外郎。

lùn yuē chuán yún bāng yǒu dào wēi yán wēi xíng

论曰:《传》云:"邦有道,危言危行。

sān rén zhě gōng gǔ gěng jiǎn è zhī jié wèi wéi míng chén suǒ yù zhī shí rán yě

"三人者,躬骨鲠蹇谔之节,蔚为名臣,所遇之时然也。

yǔ chēng zhì róng zhī cè jué hòu guǒ fú qí yán ér chún wén ào xué wèi shì zōng yǎng

禹偁制戎之策,厥后果符其言,而醇文奥学,为世宗仰。

xī shēn méi zhī hòu tè jiàng bāo mìng yǐ bēn zhí cāo yǔ fū róng róng hēi hēi yǐ chí lù gù wèi zhě yì yǐ

锡身没之后,特降褒命,以贲直操,与夫容容嘿嘿,以持禄固位者异矣。

yǒng suǒ zhì yǐ zhèng jì wén

咏所至以政绩闻。

tiān zǐ cháng yuē yǒng zài shǔ wú wú xi gù zhī yōu

天子尝曰:"咏在蜀,吾无西顾之忧。

qí bèi jiǎng yǔ rú cǐ

"其被奖与如此。

rán jiē āng zāng zì xìn dào bù xié ǒu gù bù jí yú yòng yún

然皆肮脏自信,道不谐偶,故不极于用云。

✦ You read 列传·卷五十二

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.