li gāng xià
李纲下
shào xīng èr nián chú guān wén diàn xué shì hú guǎng xuān fǔ shǐ jiān zhī tán zhōu
绍兴二年，除观文殿学士、湖广宣抚使兼知潭州。
shì shí jīng hú jiāng xiāng zhī jiān liú mín kuì zú qún jù wèi dào zéi bù kě shèng jì duō zhě zhì shù wàn rén gāng xī dàng píng zhī
是时，荆湖江、湘之间，流民溃卒群聚为盗贼，不可胜计，多者至数万人，纲悉荡平之。
shàng yán jīng hú guó zhī shàng liú qí dì shù qiān lǐ zhū gě liàng wèi zhī yòng wǔ zhī guó
上言："荆湖、国之上流，其地数千里，诸葛亮谓之用武之国。
jīn zhāo tíng bǎo yǒu dōng nán kòng yù xī běi
今朝廷保有东南，控驭西北。
jiā dǐng lǐ yuè è ruò jīng nán yí dài jiē dāng tún sù zhòng bīng yǐ wèi xíng shì shǐ sì chuān zhī hào lìng kě tōng ér xiāng hàn zhī shēng yuán kě jiē nǎi yǒu huī fù zhōng yuán zhī jiàn
加鼎、澧、岳、鄂若荆南一带，皆当屯宿重兵，倚为形势，使四川之号令可通，而襄、汉之声援可接，乃有恢复中原之渐。
yì wèi jí xíng ér jiàn guān xú fǔ liú fěi hé gāng ba wèi tí jǔ xī jīng chóng fú gōng
"议未及行，而谏官徐俯、刘斐劾纲，罢为提举西京崇福宫。
sì nián dōng jīn rén jí wěi qí lái gōng gāng jù fáng yù sān cè wèi wěi qí xī bīng nán xià jìng nèi bì xū
四年冬，金人及伪齐来攻，纲具防御三策，谓："伪齐悉兵南下，境内必虚。
tǎng chū qí bù yì diàn fà tíng jī dǎo yǐng chāng yǐ lín jī diàn bǐ bì zhèn jù hái jiù wáng shī zhuī niè bì shèng zhī lǐ cǐ shàng cè yě
傥出其不意，电发霆击，捣颍昌以临畿甸，彼必震惧还救，王师追蹑，必胜之理，此上策也。
ruò zhu bi jiāng shàng hào zhào shàng liú zhī bīng shùn liú ér xià yǐ zhù shēng shì jīn gǔ jīng qí qiān lǐ xiāng wàng zé dí rén suī zhòng bù gǎn nán dù
若驻跸江上，号召上流之兵，顺流而下，以助声势，金鼓旌旗，千里相望，则敌人虽众，不敢南渡。
rán hòu yǐ zhòng shī jìn tún yào hài zhī dì shè qí yāo jī jué qí liáng dào sì bǐ dùn guī xú yì gōng tǎo cǐ zhōng cè yě
然后以重师进屯要害之地，设奇邀击，绝其粮道，俟彼遁归，徐议攻讨，此中策也。
wàn yī jiè qīn zhēng zhī míng wèi shùn dòng zhī jì shǐ zú wǔ kuì sàn kòng è shī shǒu dí de chéng jiàn shēn rù zhōu xiàn wàng fēng bēn kuì zé qí huàn yǒu bù kě cè yǐ
万一借亲征之名，为顺动之计，使卒伍溃散，控扼失守，敌得乘间深入，州县望风奔溃，则其患有不可测矣。
wǎng suì jīn rén lì zài qīn lüè yòu fāng shí shǔ shì bì hái shī cháo tíng yīn dé yǐ hái dìng ān jí
往岁，金人利在侵掠，又方时暑，势必还师，朝廷因得以还定安集。
jīn wěi qí dǎo zhī ér lái shì bù tú hái bì móu gē jù
今伪齐导之而来，势不徒还，必谋割据。
jiān mín kuì zú cóng ér fù zhī shēng shì chī zhāng gǒu huò tuì bì zé wú yǐ wéi shàn hòu zhī cè
奸民溃卒从而附之，声势鸱张，苟或退避，则无以为善后之策。
xī fú jiān yǐ bǎi wàn zhòng qīn jìn ér xiè ān yǐ piān shī pò zhī
昔苻坚以百万众侵晋，而谢安以偏师破之。
shǐ cháo tíng cuò zhì dé yí jiàng shì yòng mìng ān zhī běi dí bù shòu shǒu yú wǒ
使朝廷措置得宜，将士用命，安知北敌不授首于我？
gù yī shí jī huì suǒ yǐ yīng zhī zhě rú hé ěr
顾一时机会所以应之者如何耳。
wàng jiàng chén zhāng yǔ èr sān dà chén shú yì zhī
望降臣章与二三大臣熟议之。
zhào gāng suǒ chén jīn rì zhī jí wù fù sān xǐng shū mì yuàn shī xíng
"诏：纲所陈，今日之急务，付三省、枢密院施行。
shí hán shì zhōng lǚ bài jīn rén yú huái chu jiān yǒu zhǐ dū liú guāng shì zhāng jùn tǒng bīng dù hé chē jià jìn fā zhì jiāng shàng láo jūn
时韩世忠屡败金人于淮、楚间，有旨督刘光世、张浚统兵渡河，车驾进发至江上劳军。
wǔ nián zhào wèn gōng zhàn shǒu bèi cuò zhì suí huái zhī fāng gāng zòu
五年，诏问攻战、守备、措置、绥怀之方，纲奏：
yuàn bì xià wù yǐ dí tuì wèi kě xǐ ér yǐ chóu dí wèi bào wèi kě fèn
愿陛下勿以敌退为可喜，而以仇敌未报为可愤；
wù yǐ dōng nán wéi kě ān ér yǐ zhōng yuán wèi fù chì xiàn shén zhōu xiàn yú dí guó wèi kě chǐ
勿以东南为可安，而以中原未复、赤县神州陷于敌国为可耻；
wù yǐ zhū jiāng lǚ jié wèi kě hè ér yǐ jūn zhèng wèi xiū shì qì wèi zhèn ér qiáng dí yóu dé yǐ qián táo wèi kě yú
勿以诸将屡捷为可贺，而以军政未修、士气未振而强敌犹得以潜逃为可虞。
zé zhōng xīng zhī qī kě zhǐ rì ér sì
则中兴之期，可指日而俟。
yì zhě huò wèi dí mǎ jì tuì dāng suì yòng bīng wèi dà jǔ zhī jì chén qiè yǐ wéi bù rán
议者或谓敌马既退，当遂用兵为大举之计，臣窃以为不然。
shēng lǐ wèi gù ér yù làng zhàn yǐ jiǎo xìng fēi zhì shèng zhī shù yě
生理未固，而欲浪战以侥幸，非制胜之术也。
gāo zǔ xiān bǎo guān zhōng gù néng dōng xiàng yǔ xiàng jí zhēng
高祖先保关中，故能东向与项籍争。
guāng wǔ xiān bǎo hé nèi gù néng jiàng chì méi tóng mǎ zhī shǔ
光武先保河内，故能降赤眉、铜马之属。
sù zōng xiān bǎo líng wǔ gù néng pò ān shǐ ér fù liǎng jīng
肃宗先保灵武，故能破安、史而复两京。
jīn zhāo tíng yǐ dōng nán wéi gēn běn jiàng shì bào lù zhī jiǔ cái yòng diào dù zhī fán mín lì kē qǔ zhī kùn gǒu bù dà xiū shǒu bèi tòng zì liào lǐ xiān wèi zì gù zhī jì hé yǐ néng wàn quán ér zhì dí
今朝廷以东南为根本，将士暴露之久，财用调度之烦，民力科取之困，苟不大修守备，痛自料理，先为自固之计，何以能万全而制敌？
yì zhě yòu wèi dí rén jì tuì dāng qiě bǎo jù yī yú yǐ gǒu mù qián zhī ān chén yòu yǐ wéi bù rán
议者又谓敌人既退，当且保据一隅，以苟目前之安，臣又以为不然。
qín shī sān fá jìn yǐ bào xiáo zhī shī
秦师三伐晋，以报殽之师；
zhū gě liàng zuǒ shǔ lián nián chū shī yǐ tú zhōng yuán bù rú shì bù zú yǐ lì guó
诸葛亮佐蜀，连年出师以图中原，不如是，不足以立国。
gāo zǔ zài hàn zhōng wèi xiāo hé yuē wú yì yù dōng
高祖在汉中，谓萧何曰：'吾亦欲东。
guāng wǔ pò wěi áo jì píng lǒng fù wàng shǔ
'光武破隗嚣，既平陇，复望蜀。
cǐ jiē yǐ tiān xià wèi dù bù rú shì bù zú yǐ hùn yī qū yǔ kān dìng huò luàn
此皆以天下为度，不如是，不足以混一区宇，戡定祸乱。
kuàng zǔ zōng jìng tǔ qǐ kě zuò shì lún xiàn bù wu huī fù hu
况祖宗境土，岂可坐视沦陷，不务恢复乎？
jīn suì bù zhēng míng nián bù zhàn shǐ dí shì yì zhāng ér wú zhī suǒ jiū hé jīng ruì shì mǎ rì yǐ sǔn hào hé yǐ tú dí
今岁不征，明年不战，使敌势益张，而吾之所纠合精锐士马，日以损耗，何以图敌？
wèi yí yú fáng shǒu jì gù jūn zhèng jì xiū zhī hòu jí yì gōng tǎo nǎi wèi dé jì
谓宜于防守既固、军政既修之后，即议攻讨，乃为得计。
cǐ èr zhě shǒu bèi gōng zhàn zhī xù yě
此二者，守备、攻战之序也。
zhì yú shǒu bèi zhī yi zé dāng kē lǐ huái nán jīng xiāng yǐ wéi dōng nán píng bì
至于守备之宜，则当科理淮南、荆襄，以为东南屏蔽。
fu liù cháo zhī suǒ yǐ néng bǎo yǒu jiāng zuǒ zhě yǐ qiáng bīng jù zhèn jǐn zài huái nán jīng xiāng jiān
夫六朝之所以能保有江左者，以强兵巨镇，尽在淮南、荆襄间。
gù yǐ wèi wǔ zhī xióng fú jiān shí lè zhī zhòng yǔ wén tuò bá zhī shèng zú bù néng kuī jiāng biǎo
故以魏武之雄，苻坚、石勒之众，宇文、拓拔之盛，卒不能窥江表。
hòu táng lǐ shì yǒu huái nán zé kě yǐ dōu jīn líng qí hòu huái nán wèi zhōu shì zōng suǒ qǔ suì yǐ xuē ruò
后唐李氏有淮南，则可以都金陵，其后淮南为周世宗所取，遂以削弱。
jìn nián yǐ lái dà jiàng yōng zhòng bīng yú jiāng nán guān lì shǒu kōng chéng yú jiāng běi suī yǒu tiān xiǎn ér wú zhàn jiàn shuǐ jūn zhī zhì gù dí rén dé yǐ qīn rǎo kuī sì
近年以来，大将拥重兵于江南，官吏守空城于江北，虽有天险而无战舰水军之制，故敌人得以侵扰窥伺。
jīn dāng yú huái zhī dōng xī jí jīng xiāng zhì sān dà shuài zhūn zhòng bīng yǐ lín zhī fēn qiǎn piān shī jìn shǒu zhī jùn jiā yǐ zhàn jiàn shuǐ jūn shàng yùn xià jiē zì wèi fáng shǒu
今当于淮之东西及荆襄置三大帅，屯重兵以临之，分遣偏师，进守支郡，加以战舰水军，上运下接，自为防守。
dí mǎ suī duō bù gǎn qīng fàn zé fān lí zhī shì shèng ér wú qióng zhī lì yě
敌马虽多，不敢轻犯，则藩篱之势盛而无穷之利也。
yǒu shǒu bèi yǐ rán hòu yì gōng zhàn zhī lì fēn zé zhū lù yīn lì chéng biàn shōu fù jīng jī yǐ jí gù dū
有守备矣，然后议攻战之利，分责诸路，因利乘便，收复京畿，以及故都。
duàn yǐ bì wèi zhī zhì ér wù shī jī huì zé yǐ ruò wèi qiáng qǔ wēi dìng luàn yú yī shèng zhī jiān nì chén kě zhū qiáng dí kě miè gōng zhàn zhī lì mò dà yú shì
断以必为之志而勿失机会，则以弱为强，取威定乱于一胜之间，逆臣可诛，强敌可灭，攻战之利，莫大于是。
ruò fú wàn shèng suǒ jū bì zé xíng shèng yǐ wéi zhu bi zhī suǒ rán hòu néng zhì fú zhōng wài yǐ tú shì yè
若夫万乘所居，必择形胜以为驻跸之所，然后能制服中外，以图事业。
jiàn kāng zì xī hào dì wáng zhī zhái jiāng shān xióng zhuàng dì shì kuān bó liù cháo gèng dōu zhī
建康自昔号帝王之宅，江山雄壮，地势宽博，六朝更都之。
chén xī jǔ tiān xià xíng shì ér yán wèi guān zhōng wéi shàng jīn yǐ dōng nán xíng shì ér yán zé dāng yǐ jiàn kāng wèi biàn
臣昔举天下形势而言，谓关中为上，今以东南形势而言，则当以建康为便。
jīn zhě luán yú wèi fù jiù dōu mò ruò qiě yú jiàn kāng quán yí zhu bi
今者，銮舆未复旧都，莫若且于建康权宜驻跸。
yuàn zhào shǒu chén zhì chéng chí xiū gōng què lì guān fǔ chuàng yíng bì shǐ cū chéng guī mó yǐ dài xún xìng
愿诏守臣治城池，修宫阙，立官府，创营壁，使粗成规模，以待巡幸。
gài yǒu chéng chí rán hòu rén xīn bù kǒng yǒu guān fǔ rán hòu zhèng shì kě xiū yǒu yíng lěi rán hòu shì zú kě yòng cǐ cuò zhì zhī suǒ dāng xiān yě
盖有城池然后人心不恐，有官府然后政事可修，有营垒然后士卒可用，此措置之所当先也。
zhì yú xī běi zhī mín jiē bì xià chì zǐ hé zǔ zōng hán yǎng zhī shēn qí xīn wèi cháng yī rì wàng sòng
至于西北之民，皆陛下赤子，荷祖宗涵养之深，其心未尝一日忘宋。
tè zhì yú qiáng dí xiàn yú tú tàn ér bù néng yǐ zì guī
特制于强敌，陷于涂炭，而不能以自归。
tiān wēi zhèn jīng bì yǒu jié nà lái guī yuàn wèi nèi yìng zhě
天威震惊，必有结纳来归、愿为内应者。
yi gěi zhī tǔ tián yǔ yǐ jué shǎng yōu jiā fǔ xún xǔ qí zì xīn shǐ xiàn nì zhī mín zhī suǒ yī hù mò bù gǎn yuè yì jiān dài sòng zhī xīn cǐ suí huái zhī suǒ dāng xiān yě
宜给之土田，予以爵赏，优加抚循，许其自新，使陷溺之民知所依怙，莫不感悦，益坚戴宋之心，此绥怀之所当先也。
chén qiè guān bì xià yǒu cōng míng ruì zhì zhī zī yǒu yīng wǔ gǎn wéi zhī zhì rán zì lín yù dài jīn jiǔ nián guó bù pì ér rì cù shì bù lì ér rì huài jiāng jiāo ér nán yù zú duò ér wèi liàn guó yòng kuì ér wú yíng yú zhī xù mín lì kùn ér wú xiū xī zhī qī
臣窃观陛下有聪明睿智之姿，有英武敢为之志，然自临御，迨今九年，国不辟而日蹙，事不立而日坏，将骄而难御，卒惰而未练，国用匮而无赢余之蓄，民力困而无休息之期。
shǐ bì xià yōu qín suī zhì ér zhōng xīng zhī xiào miǎo hu wú wén zé qún chén wù bì xià zhī gù yě
使陛下忧勤虽至，而中兴之效，邈乎无闻，则群臣误陛下之故也。
bì xià guān jìn nián yǐ lái suǒ yòng zhī chén kǎi rán gǎn yǐ tiān xià zhī zhòng zì rèn zhě jǐ rén
陛下观近年以来所用之臣，慨然敢以天下之重自任者几人？
píng jū wú shì xiǎo lián qǔ jǐn shì kě wú guò hū yǒu rǎo rǎng zé cuò è wú suǒ cuò shǒu zú bù guò fèng shēn yǐ tuì tiān xià yōu wēi zhī zhòng wěi zhī bì xià ér yǐ
平居无事，小廉曲谨，似可无过，忽有扰攘，则错愕无所措手足，不过奉身以退，天下忧危之重，委之陛下而已。
yǒu chén rú cǐ bù zhī hé bǔ yú guó ér bì xià yì ān qǔ cǐ
有臣如此，不知何补于国，而陛下亦安取此？
fu yòng rén rú yòng yī bì xiān zhī qí shù yè kě yǐ yǐ bìng nǎi kě shǐ zhī jìn yào ér zé chéng gōng
夫用人如用医，必先知其术业可以已病，乃可使之进药而责成功。
jīn bù xiáng shěn qí shù yè ér gū shì zhī zé suī rì yì yī yī wú bǔ yú bìng tú jiā jí ér yǐ
今不详审其术业而姑试之，则虽日易一医，无补于病，徒加疾而已。
dà gài jìn nián xián xiá zé yǐ hé yì wèi dé jì ér yǐ zhì bīng wèi shī cè cāng cù zé yǐ tuì bì wèi ài jūn ér yǐ jìn yù wèi wù guó
大概近年，闲暇则以和议为得计，而以治兵为失策，仓卒则以退避为爱君，而以进御为误国。
shàng xià tōu ān bù wéi cháng jiǔ zhī jì
上下偷安，不为长久之计。
tiān bù jiān nán guó shì yì ruò zhí cǐ zhī yóu
天步艰难，国势益弱，职此之由。
jīn tiān qǐ chén zhōng wù qián rì hé yì tuì bì zhī shī qīn lín dà dí
今天启宸衷，悟前日和议退避之失，亲临大敌。
tiān wēi suǒ lín shǐ běi jūn shù shí wàn zhī zhòng zhèn bù bù gǎn nán dù qián shī xiāo bēn
天威所临，使北军数十万之众，震怖不敢南渡，潜师宵奔。
zé hé yì zhī yǔ zhì bīng tuì bì zhī yǔ jìn yù qí xiào gài kě dǔ yǐ
则和议之与治兵，退避之与进御，其效概可睹矣。
rán dí bīng suī tuì wèi dà chéng chuàng ān zhī qí qiū gāo mǎ féi bù zài lái rǎo wǒ jiāng yì shǐ pí yú bēn mìng zāi
然敌兵虽退，未大惩创，安知其秋高马肥，不再来扰我疆埸，使疲于奔命哉？
chén sù yè wèi bì xià sī suǒ yǐ wéi shàn hòu zhī cè wéi zì xī chuàng yè zhōng xīng zhī zhǔ bì gōng mào shǐ shí lǚ xíng zhèn ér bù bì
臣夙夜为陛下思所以为善后之策，惟自昔创业、中兴之主，必躬冒矢石，履行阵而不避。
gù gāo zǔ jì dé tiān xià jī hán wáng xìn chén xī qíng bù wèi cháng bù qīn xíng
故高祖既得天下，击韩王信、陈豨、黥布，未尝不亲行。
guāng wǔ zì jí wèi zhì píng gōng sūn shù shí sān nián jiān wú yī suì bù qīn zhēng
光武自即位至平公孙述，十三年间，无一岁不亲征。
běn cháo tài zǔ tài zōng dìng wéi yáng píng zé lù xià hé dōng jiē gōng yù róng lù
本朝太祖、太宗，定维扬，平泽、潞，下河东，皆躬御戎辂；
zhēn zōng yì yǒu chán yuān zhī xíng cuò tiān xià yú dà ān
真宗亦有澶渊之行，措天下于大安。
cǐ suǒ wèi shǐ yōu qín ér zhōng yì lè yě
此所谓始忧勤而终逸乐也。
ruò fú tuì bì zhī cè kě zàn ér bù kě cháng kě yī ér bù kě zài tuì yī bù zé shī yī bù tuì yī chǐ zé shī yī chǐ
若夫退避之策，可暂而不可常，可一而不可再，退一步则失一步，退一尺则失一尺。
wǎng shí zì nán dōu tuì ér zhì wéi yáng zé guān shǎn hé běi hé dōng shī yǐ
往时自南都退而至维扬，则关陕、河北、河东失矣；
zì wéi yáng tuì ér zhì jiāng zhè zé jīng dōng xi shī yǐ
自维扬退而至江、浙，则京东、西失矣。
wàn yǒu yī dí qí nán mù fù jiāng tuì bì
万有一敌骑南牧，复将退避。
bù zhī hé suǒ shì ér kě hu
不知何所适而可乎？
háng hǎi zhī cè wàn shèng mào fēng tāo bù cè zhī xiǎn cǐ yòu bù kě zhī yóu zhě yě
航海之策，万乘冒风涛不测之险，此又不可之尤者也。
wéi dāng yú guó jiā xián xiá zhī shí míng zhèng xíng zhì jūn lǚ xuǎn jiàng shuài xiū chē mǎ bèi qì xiè zhì qiǔ liáng jī jīn bó
惟当于国家闲暇之时，明政刑，治军旅，选将帅，修车马，备器械，峙糗粮，积金帛。
dí lái zé yù sì shí ér fèn yǐ guāng fù zǔ zōng zhī dà yè cǐ zuì shàng cè yě
敌来则御，俟时而奋，以光复祖宗之大业，此最上策也。
chén yuàn bì xià zì jīn yǐ wǎng wù fù wèi tuì bì zhī jì kě hu
臣愿陛下自今以往，勿复为退避之计，可乎？
chén yòu guān gǔ zhě dí guó shàn lín zé yǒu hé qīn chóu chóu zhī bāng xiān fù qiǎn shǐ
臣又观古者敌国善邻，则有和亲，仇雠之邦，鲜复遣使。
qǐ bù yǐ xìn xì jì shēn zhōng wú jiǎng hǎo xiū mù zhī lǐ gù yé
岂不以衅隙既深，终无讲好修睦之理故耶？
dōng jìn dù jiāng shí lè qiǎn shǐ yú jìn yuán dì mìng fén qí bì ér què qí shǐ
东晋渡江，石勒遣使于晋，元帝命焚其币而却其使。
bǐ qiǎn shǐ lái qiě yóu què zhī cǐ hé kě wǎng
彼遣使来，且犹却之，此何可往？
jiǎ dào tiě wěi zhī guó qí zì qǔ rǔ wú bǔ yú shì zhī shāng guó tǐ
假道僣伪之国，其自取辱，无补于事，祗伤国体。
jīn rén zào xìn zhī shēn zhī wǒ bì bào qí cuò yì wèi hé rú
金人造衅之深，知我必报，其措意为何如？
ér wǒ fāng qiě bēi cí hòu bì qū tǐ yǐ qiú zhī qí bù tuī chéng yǐ jiàn xìn jué yǐ
而我方且卑辞厚币，屈体以求之，其不推诚以见信，决矣。
qì bì lǐ wù suǒ fèi bù zī shǐ yáo wǎng lái zuò suǒ shì qì ér yòu yāo wǒ yǐ bì bù kě cóng zhī shì zhì wǒ yǐ bì bù gǎn wèi zhī móu shì hé zú bù chéng ér tú wèi cǐ rǎo rǎo yě
器币礼物，所费不赀，使轺往来，坐索士气，而又邀我以必不可从之事，制我以必不敢为之谋，是和卒不成，而徒为此扰扰也。
fēi tè rú cǐ yú wú zì zhì zì qiáng zhī jì dòng zhé xiāng fáng shí yǒu suǒ hài
非特如此，于吾自治自强之计，动辄相妨，实有所害。
jīn rén èr shí yú nián yǐ cǐ cè pò qì dān kùn zhōng guó ér zhōng mò zhī wù
金人二十余年，以此策破契丹、困中国，而终莫之悟。
fu biàn shì fēi lì hài zhě rén xīn suǒ tóng qǐ zhēn bù wù zāi
夫辨是非利害者，人心所同，岂真不悟哉？
liáo fù yòng cǐ yǐ jiǎo xìng wàn yī céng bù zhī wèi wú hài zhě shén dà cǐ gǔ rén suǒ wèi jǐ hé jiǎo xìng ér bù sàng rén zhī guó zhě yě
聊复用此以侥幸万一，曾不知为吾害者甚大，此古人所谓几何侥幸而不丧人之国者也。
chén yuàn zì jīn yǐ wǎng wù fù qiǎn hé yì zhī shǐ kě hu
臣愿自今以往，勿复遣和议之使，可乎？
èr shuō jì dìng zé suǒ dāng wèi zhě yī qiè yǐ zhì chéng wèi zhī
二说既定，择所当为者，一切以至诚为之。
sì wú zhī zhèng shì xiū cāng lǐn shí fǔ kù chōng qì yòng bèi shì qì zhèn lì kě yǒu wéi nǎi yì dà jǔ zé bīng suī wèi jiāo ér shèng fù zhī shì yǐ jué yǐ
俟吾之政事修，仓廪实，府库充，器用备，士气振，力可有为，乃议大举，则兵虽未交，而胜负之势已决矣。
yì chén wén cháo tíng zhě gēn běn yě fān fāng zhě zhī yè yě gēn běn gù zé zhī yè fán cháo tíng zhě fù xīn yě jiàng shì zhě zhǎo yá yě fù xīn zhuàng zé zhǎo yá fèn
抑臣闻朝廷者根本也，藩方者枝叶也，根本固则枝叶蕃，朝廷者腹心也，将士者爪牙也，腹心壮则爪牙奋。
jīn yuǎn ér qiáng dí jìn ér wěi chén guó jiā suǒ yǎng yǐ wéi hàn bì zhě zài fān fāng suǒ zī yǐ zhì gōng tǎo zhě zài jiàng shì rán gēn běn fù xīn zé zài cháo tíng
今远而强敌，近而伪臣，国家所仰以为捍蔽者在藩方，所资以致攻讨者在将士，然根本腹心则在朝廷。
wéi bì xià zhèng xīn yǐ zhèng cháo tíng bǎi guān shǐ jūn zǐ xiǎo rén gè de qí fēn zé shì fēi míng shǎng fá dāng zì rán fān fāng xié lì jiàng shì yòng mìng suī qiáng dí bù zú wèi nì chén bù zú yōu cǐ tè zài bì xià fāng cùn zhī jiān ěr
惟陛下正心以正朝廷百官，使君子小人各得其分，则是非明，赏罚当，自然藩方协力，将士用命，虽强敌不足畏，逆臣不足忧，此特在陛下方寸之间耳。
chén mèi sǐ shàng tiáo liù shì yī yuē xìn rèn fǔ bì èr yuē gōng xuǎn rén cái sān yuē biàn gé shì fēng sì yuē ài xī rì lì wǔ yuē wu jìn rén shì liù yuē yín wèi tiān wēi
臣昧死上条六事：一曰信任辅弼，二曰公选人材，三曰变革士风，四曰爱惜日力，五曰务尽人事，六曰寅畏天威。
hé wèi xìn rèn fǔ bì
何谓信任辅弼？
fu xīng shuāi bō luàn zhī zhǔ bì yǒu tóng xīn tóng dé zhī chén xiāng yǔ yǒu wéi rú yuán shǒu gǔ gōng zhī yú yī shēn fù zǐ xiōng dì zhī yú yī jiā nǎi néng xié jì
夫兴衰拨乱之主，必有同心同德之臣相与有为，如元首股肱之于一身，父子兄弟之于一家，乃能协济。
jīn bì xià xuǎn yú zhòng yǐ tú rèn suì néng hàn yù dà dí kě wèi dé rén yǐ
今陛下选于众以图任，遂能捍御大敌，可谓得人矣。
rán chén yuàn bì xià dài yǐ zhì chéng wú shì xíng jì jiǔ rèn yǐ zé chéng gōng wù shǐ xiǎo rén dé yǐ jiān zhī zé jūn chén zhī měi chuí yú wú qióng yǐ
然臣愿陛下待以至诚，无事形迹，久任以责成功，勿使小人得以间之，则君臣之美，垂于无穷矣。
hé wèi gōng xuǎn rén cái
何谓公选人才？
fu zhì tiān xià zhě bì zī yú rén cái ér chuàng yè zhōng xīng zhī zhǔ suǒ zī yóu duō
夫治天下者，必资于人才，而创业、中兴之主，所资尤多。
hé zé
为什么呢？
jì tǐ shǒu wén shuài yóu jiù zhāng dé zhōng yōng zhī cái yì zú yǐ gòng zhì
继体守文，率由旧章，得中庸之才，亦足以共治；
zhì yú jiān nán zhī jì fēi děi zhuó luò guī wěi zhī cái zé wèi yì yǒu jì
至于艰难之际，非得卓荦瑰伟之才，则未易有济。
shì yǐ dà yǒu wéi zhī zhǔ bì yǒu bu shi chū zhī cái cān zàn yì zuǒ yǐ chéng dà yè
是以大有为之主，必有不世出之才，参赞翊佐，以成大业。
rán zì xī bào bù qún zhī cái zhě duō wèi xiǎo rén zhī suǒ jì jí huò zhōng zhī yǐ àn àn huò zhǐ zhī wèi dǎng yǔ huò wū zhī yǐ dà è huò zhì zhī yǐ xì gù
然自昔抱不群之才者，多为小人之所忌嫉，或中之以黯暗，或指之为党与，或诬之以大恶，或擿之以细故。
ér yǐ dào shì jūn zhě bù kě zé zhǐ nán yú zì jìn chǐ yú zì míng suī fù zhòng bàng zāo shēn qiǎn ān yú yì mìng bù fù zì biàn
而以道事君者，不可则止，难于自进，耻于自明，虽负重谤、遭深谴，安于义命，不复自辨。
gǒu fēi zhì míng zhī zhǔ shēn chá rén zhī qíng wěi ān néng biàn qí fēi gū zāi
苟非至明之主，深察人之情伪，安能辨其非辜哉？
bì xià lín yù yǐ lái yòng rén duō yǐ shì zhī suǒ xǔ yǐ wéi duān rén zhèng shì zhě wǎng wǎng xián fèi yú wú yòng zhī de
陛下临御以来，用人多矣，世之所许以为端人正士者，往往闲废于无用之地；
ér bì xià wù mèi cè xí yǒu fá cái zhī tàn hé shǎo liú yì ér zhì chá yān
而陛下寤寐侧席，有乏材之叹，盍少留意而致察焉！
hé wèi biàn gé shì fēng
何谓变革士风？
fu yòng bīng zhī yǔ shì fēng shì bù xiāng jí ér shí xiàng wèi biǎo lǐ
夫用兵之与士风，似不相及，而实相为表里。
shì fēng hòu zé yì zhèng ér shì fēi míng cháo tíng shǎng fá dāng gōng zuì ér rén xīn fú kǎo zhī běn cháo jiā yòu zhì píng yǐ qián kě zhī yǐ
士风厚则议正而是非明，朝廷赏罚当功罪而人心服，考之本朝嘉祐、治平以前可知已。
shù shí nián lái bēn jìng rì jìn lùn yì xùn sī xié shuō lì kǒu zú yǐ huò rén zhǔ zhī tīng
数十年来，奔竞日进，论议徇私，邪说利口，足以惑人主之听。
yuán yòu dà chén chí zhèng lùn rú sī mǎ guāng zhī liú jiē shè jì zhī chén yě ér qún wǎng jí zhī zhǐ wèi jiān dǎng diān dǎo shì fēi zhèng shì dà huài xùn zhì jìng kāng zhī biàn fēi ǒu rán yě
元祐大臣，持正论如司马光之流，皆社稷之臣也，而群枉嫉之，指为奸党，颠倒是非，政事大坏，驯致靖康之变，非偶然也。
qiè guān jìn nián shì fēng yóu báo suí shí hào wù yǐ qǔ shì zī xī zǐ chéng fēng qǐ cháo tíng zhī fú zāi
窃观近年士风尤薄，随时好恶，以取世资，潝訿成风，岂朝廷之福哉？
dà dǐ cháo tíng shè ěr mù jí xiàn nà lùn sī zhī guān gù xǔ zhī yǐ fēng wén zhì yú dà gù bì xū hé shí ér hòu yán
大抵朝廷设耳目及献纳论思之官，固许之以风闻，至于大故，必须核实而后言。
shǐ qí wú shí zé wū rén zhī zuì fú chán sōu tè dé yǐ zhōng hài shàn liáng jiē fēi suǒ yǐ xiū zhèng yě
使其无实，则诬人之罪，服谗搜慝，得以中害善良，皆非所以修政也。
hé wèi ài xī rì lì
何谓爱惜日力？
fu chuàng yè zhōng xīng rú jiàn dà shà táng shì ào xù qí guī mó kě yī rì ér chéng jiū gōng jù cái zé jī lěi fēi yī rì suǒ zhì
夫创业、中兴，如建大厦，堂室奥序，其规模可一日而成，鸠工聚材，则积累非一日所致。
bì xià lín yù jiǔ nián yú zī jìng tǔ wèi fù tiě nì wèi zhū chóu dí wèi bào shàng jī zhōng xīng zhī yè zhě chéng yǐ shǐ bù wéi zhī guī mó ér hòu bù wéi zhī jī lěi gù yě
陛下临御，九年于兹，境土未复，僣逆未诛，仇敌未报，尚稽中兴之业者，诚以始不为之规模，而后不为之积累故也。
biān shì cū dìng zhī shí cháo tíng suǒ tuī xíng zhě bù guò bù shū qī huì bù qiè zhī xì wù zhì yú gōng tǎo fáng shǒu zhī cè guó zhī dà jì jiē wèi cháng liú yì
边事粗定之时，朝廷所推行者，不过簿书期会不切之细务，至于攻讨防守之策，国之大计，皆未尝留意。
fu tiān xià wú bù kě wèi zhī shì yì wú bù kě wèi zhī shí
夫天下无不可为之事，亦无不可为之时。
wéi shī qí shí zé shì zhī xiǎo zhě rì yì dà shì zhī yì zhě rì yì nán yǐ
惟失其时，则事之小者日益大，事之易者日益难矣。
hé wèi wu jìn rén shì
何谓务尽人事？
fu tiān rén zhī dào qí shí yī zhì rén zhī suǒ wéi jí tiān zhī suǒ wéi yě
夫天人之道，其实一致，人之所为，即天之所为也。
rén shì jǐn yú qián zé tiān lǐ yīng yú hòu cǐ zì rán zhī fú yě
人事尽于前，则天理应于后，此自然之符也。
gù chuàng yè zhōng xīng zhī zhǔ jìn qí zài wǒ ér yǐ qí chéng gōng guī zhī yú tiān
故创业、中兴之主，尽其在我而已，其成功归之于天。
jīn wèi cháng jìn rén shì dí zhì ér xiān zì tuì qū ér yù zé gōng yú tiān qí kě hu
今未尝尽人事，敌至而先自退屈，而欲责功于天，其可乎？
chén yuàn bì xià zhào èr sān dà chén xié xīn tóng lì jìn rén shì yǐ tīng tiān mìng zé huī fù tǔ yǔ jiǎn tú jīng ní yíng hái liǎng gōng bì yǒu rì yǐ
臣愿陛下诏二三大臣，协心同力，尽人事以听天命，则恢复土宇，剪屠鲸鲵，迎还两宫，必有日矣。
hé wèi yín wèi tiān wēi
何谓寅畏天威？
fu tiān zhī yú wáng zhě yóu fù mǔ zhī yú zi ài zhī zhì zé suǒ yǐ wèi zhī jiè zhě yì zhì
夫天之于王者，犹父母之于子，爱之至，则所以为之戒者亦至。
gù rén zhǔ zhī yú tiān jiè bì kǒng jù xiū xǐng yǐ zhì qí yín wèi zhī chéng
故人主之于天戒，必恐惧修省，以致其寅畏之诚。
bǐ nián yǐ lái yíng huò shī cì tài bái zhòu jiàn dì zhèn shuǐ yì huò jiǔ yīn bù yǔ huò jiǔ yǔ bù jì huò dāng shǔ ér hán nǎi zhēng yuè zhī shuò rì yǒu shí zhī
比年以来，荧惑失次，太白昼见，地震水溢，或久阴不雨，或久雨不霁，或当暑而寒，乃正月之朔，日有食之。
cǐ jiē tiān yì juàn yòu bì xià dīng níng fǎn fù yǐ zhì gào jiè
此皆天意眷佑陛下，丁宁反复，以致告戒。
wéi bì xià tuī zhì chéng zhī yì zhèng jué shì yǐ yīng zhī zé biàn zāi ér wèi xiáng yǐ
惟陛下推至诚之意，正厥事以应之，则变灾而为祥矣。
fán cǐ liù zhě jiē zhōng xīng zhī yè suǒ guān ér bì xià suǒ dāng xiān wu zhě
凡此六者，皆中兴之业所关，而陛下所当先务者。
jīn zhāo tíng rén cái bù fá jiàng shì zú yòng cái yòng yǒu yú zú wèi zhōng xīng zhī zī
今朝廷人才不乏，将士足用，财用有余，足为中兴之资。
bì xià chūn qiū dǐng shèng yù dà yǒu wéi hé shī bù kě
陛下春秋鼎盛，欲大有为，何施不可？
yào zài gǎi qián rì zhī zhé duàn ér xíng zhī ěr
要在改前日之辙，断而行之耳。
xī táng tài zōng wèi wèi zhēng wèi gǎn yán zhēng xiè yuē bì xià dǎo chén shǐ yán bù rán qí gǎn pī nì lín zāi
昔唐太宗谓魏征为敢言，征谢曰："陛下导臣使言，不然，其敢批逆鳞哉。
jīn chén wú wèi zhēng zhī gǎn yán rán zhǎn jìn dǐ yùn yì sī lǜ zhī jí yě
"今臣无魏征之敢言，然展尽底蕴，亦思虑之极也。
wéi bì xià shè qí yú zhí ér qǔ qí quán quán zhī zhōng
惟陛下赦其愚直，而取其拳拳之忠。
shū zòu shàng wèi cì zhào bāo yù
疏奏，上为赐诏褒谕。
chú jiāng xī ān fǔ zhì zhì dà shǐ jiān zhī hóng zhōu
除江西安抚制置大使兼知洪州。
yǒu zhǐ fù xíng zài zòu shì bì zhī guān
有旨，赴行在奏事毕之官。
liù nián gāng zhì yǐn duì nèi diàn
六年，纲至，引对内殿。
cháo tíng fāng ruì yì dà jǔ gāng bì cí yán jīn rì yòng bīng zhī shī zhě sì cuò zhì wèi jìn shàn zhě wǔ yi yù bèi zhě sān dāng shàn hòu zhě èr
朝廷方锐意大举，纲陛辞，言今日用兵之失者四，措置未尽善者五，宜预备者三，当善后者二。
shí sòng shī yǔ jīn rén wěi qí xiāng chí yú huái sì zhě bàn nián gāng zòu liǎng bīng xiāng chí fēi chū qí bù zú yǐ qǔ shèng
时宋师与金人、伪齐相持于淮、泗者半年，纲奏："两兵相持，非出奇不足以取胜。
yuàn sù qiǎn xiāo jiàng zì huái nán yuē yuè fēi wèi jǐ jiǎo jiā jī zhī dà gōng kě chéng
愿速遣骁将，自淮南约岳飞为掎角，夹击之，大功可成。
yǐ ér sòng shī lǚ jié liú guāng shì zhāng jùn yáng yí zhōng dà pò wěi qí bīng yú huái féi zhī shàng
"已而宋师屡捷，刘光世、张俊、杨沂中大破伪齐兵于淮、肥之上。
chē jià jìn fā xìng jiàn kāng
车驾进发幸建康。
gāng zòu qǐ yì chì zhàn shǒu zhī jù xiū zhù yán huái chéng lěi qiě yán yuàn bì xià wù yǐ qù dōng zhòu shèng ér zì dài wù yǐ mù qián cū dìng ér zì ān fán kě yǐ zhì zhōng xīng zhī zhì zhě wú bù wèi fán kě yǐ hài zhōng xīng zhī yè zhě wú bù qù
纲奏乞益饬战守之具，修筑沿淮城垒，且言："愿陛下勿以去冬骤胜而自怠，勿以目前粗定而自安，凡可以致中兴之治者无不为，凡可以害中兴之业者无不去。
yào yǐ xiū zhèng shì xìn shǎng fá míng shì fēi bié xié zhèng zhāo lái rén cái gǔ zuò shì qì ài xī mín lì shùn dǎo zhòng xīn wèi xiān
要以修政事，信赏罚，明是非，别邪正，招徕人材，鼓作士气，爱惜民力，顺导众心为先。
shù zhě jì bèi zé jiàng shuài jí mù shì zú lè zhàn yòng bīng qí yǒu bù shèng zhě zāi
数者既备，则将帅辑睦，士卒乐战，用兵其有不胜者哉？
huái xi lì qióng yǐ quán jūn pàn guī liú yù gāng zhǐ chén cháo tíng yǒu cuò zhì shī dàng zhě shēn kě tòng xī zhě jí dāng jiān qián shī yǐ tú fāng lái zhě fán shí yǒu wǔ shì zòu zhī
淮西郦琼以全军叛归刘豫，纲指陈朝廷有措置失当者、深可痛惜者及当监前失以图方来者凡十有五事，奏之。
zhāng jùn yǐn jiù qù xiàng wèi yán zhě yǐn hàn wǔ zhū wáng huī wéi bǐ
张浚引咎去相位，言者引汉武诛王恢为比。
gāng zòu yuē chén qiè jiàn zhāng jùn bà xiāng yán zhě yǐn wǔ dì zhū wáng huī shì yǐ wéi bǐ
纲奏曰："臣窃见张浚罢相，言者引武帝诛王恢事以为比。
chén kǒng zhì móu zhī shì juǎn shé ér bù tán bīng zhōng yì zhī shì è wàn ér wú suǒ fā fèn jiàng shì jiě tǐ ér bù yòng mìng zhōu jùn wàng fēng ér wú jiān chéng bì xià jiāng shuí yǔ lì guó zāi
臣恐智谋之士卷舌而不谈兵，忠义之士扼腕而无所发愤，将士解体而不用命，州郡望风而无坚城，陛下将谁与立国哉？
zhāng jùn cuò zhì shī dàng chéng wèi yǒu zuì rán qí qū qū xùn guó zhī xīn yǒu kě jīn zhě
张浚措置失当，诚为有罪，然其区区徇国之心，有可矜者。
yuàn shǎo kuān jiǎ yǐ zé lái xiào
愿少宽假，以责来效。
shí chē jià jiāng xìng píng jiāng gāng yǐ wéi píng jiāng qù jiàn kāng bù yuǎn tú yǒu tuì bì zhī míng bù yí qīng dòng
时车驾将幸平江，纲以为平江去建康不远，徒有退避之名，不宜轻动。
fù jù zòu yuē
复具奏曰：
chén wén zì xī yòng bīng yǐ chéng dà yè zhě bì xiān gù rén xīn zuò shì qì jù dì lì ér bù kěn xiān tuì jìn rén shì ér bù kěn xiān qū
臣闻自昔用兵以成大业者，必先固人心，作士气，据地利而不肯先退，尽人事而不肯先屈。
shì yǐ chu hàn xiāng jù yú xíng yáng chéng gāo jiān gāo zǔ suī lǚ bài bù tuì chǐ cùn zhī dì
是以楚、汉相距于荥阳、成皋间，高祖虽屡败，不退尺寸之地；
jì gē hóng gōu yǔ yǐn ér dōng suì yǒu gāi xià zhī wáng
既割鸿沟，羽引而东，遂有垓下之亡。
cáo cāo yuán shào zhàn yú guān dù cāo suī bīng ruò liáng fá xún yù zhǐ qí tuì bì
曹操、袁绍战于官渡，操虽兵弱粮乏，荀彧止其退避；
jì fén shào zī zhòng shào yǐn ér guī suì sàng hé běi
既焚绍辎重，绍引而归，遂丧河北。
yóu shì guān zhī jīn rì zhī shì qǐ kě yīn yī pàn jiāng zhī gù wàng fēng qiè dí jù zì tuì qū
由是观之，今日之事，岂可因一叛将之故，望风怯敌，遽自退屈？
guǒ chū cǐ móu liù fēi huí yù zhī hòu rén qíng dòng yáo mò yǒu gù zhì shì qì xiāo suō mò yǒu dòu xīn
果出此谋，六飞回驭之后，人情动摇，莫有固志，士气销缩，莫有斗心。
wǒ tuì bǐ jìn shǐ dí mǎ nán dù dé yī yì zé shǒu yī yì dé yī zhōu zé shǒu yī zhōu dé yī lù zé shǒu yī lù
我退彼进，使敌马南渡，得一邑则守一邑，得一州则守一州，得一路则守一路；
luàn chén zéi zǐ xiá lì jiān máng cóng ér fù zhī hǔ jù chī zhāng suī yù rú qián rì fǎn jià hái yuán fù lì cháo tíng yú jīng jí wǎ lì zhī zhōng bù kě de yě
乱臣贼子，黠吏奸氓，从而附之，虎踞鸱张，虽欲如前日返驾还辕，复立朝廷于荆棘瓦砾之中，不可得也。
jiè shǐ dí qí chōng tū bù dé yǐ ér quán yí bì zhī yóu wèi yǒu shuō
借使敌骑冲突，不得已而权宜避之，犹为有说。
jīn jiāng yì wèi yǒu jǐng jí zhī bào bīng jiāng chū wú bù lì zhī shī cháo tíng zhèng kě chéng wǎng shì xiū jūn zhèng shěn hào lìng míng shǎng xíng yì wu gù shǒu
今疆埸未有警急之报，兵将初无不利之失，朝廷正可惩往事，修军政，审号令，明赏刑，益务固守。
ér jù wèi cǐ rǎo rǎo qì qián gōng tiāo hòu huàn yǐ zì qū yú huò bài qǐ bù zhòng kě xī zāi
而遽为此扰扰，弃前功，挑后患，以自趋于祸败，岂不重可惜哉！
bā nián wáng lún shǐ běi hái gāng wén zhī shàng shū yuē
八年，王伦使北还，纲闻之，上疏曰：
chén qiè jiàn cháo tíng qiǎn wáng lún shǐ jīn guó fèng yíng zǐ gōng
臣窃见朝廷遣王伦使金国，奉迎梓宫。
jīn lún zhī guī yǔ jīn shǐ xié lái nǎi yǐ zhào yù jiāng nán wèi míng bù zhe guó hào ér yuē jiāng nán bù yún tōng wèn ér yuē zhào yù cǐ hé lǐ yě
今伦之归，与金使偕来，乃以"诏谕江南"为名，不著国号而曰"江南"，不云"通问"而曰"诏谕"，此何礼也？
chén qǐng shì wèi bì xià yán zhī
臣请试为陛下言之。
jīn rén huǐ zōng shè bī èr shèng ér bì xià yìng tiān shùn rén guāng fù jiù yè
金人毁宗社，逼二圣，而陛下应天顺人，光复旧业。
zì wǒ shì bǐ zé chóu chóu yě
自我视彼，则仇雠也；
zì bǐ shì wǒ zé fù xīn zhī jí yě qǐ fù yǒu kě hé zhī lǐ
自彼视我，则腹心之疾也，岂复有可和之理？
rán ér cháo tíng qiǎn shǐ tōng wèn guān gài xiāng wàng yú dào bēi cí hòu bì wú suǒ ài xī zhě yǐ èr shèng zài qí yù zhōng wèi qīn qū jǐ bù dé yǐ ér rán yóu yǒu shuō yě
然而朝廷遣使通问，冠盖相望于道，卑辞厚币，无所爱惜者，以二圣在其域中，为亲屈己，不得已而然，犹有说也。
zhì qù nián chūn liǎng gōng xiōng wèn jì zhì qiǎn shǐ yǐ yíng zǐ gōng jí wǎng chuán fǎn chū bù dé qí yào lǐng
至去年春，两宫凶问既至，遣使以迎梓宫，亟往遄返，初不得其要领。
jīn lún shǐ shì chū yǐ fèng yíng zǐ gōng wèi zhǐ ér jīn shǐ zhī lái nǎi yǐ zhào yù jiāng nán wèi míng
今伦使事，初以奉迎梓宫为指，而金使之来，乃以诏谕江南为名。
xún míng zé shí yǐ zì guāi lì zé qí suǒ yǐ wǎng cháo tíng ér shēng hòu huàn zhě bù dài jí ér kě zhī
循名责实，已自乖戾，则其所以罔朝廷而生后患者，不待诘而可知。
chén zài yuǎn fāng suī bù zú yǐ zhī qí qū zhé rán yǐ yú yì liào zhī jīn yǐ cǐ míng qiǎn shǐ qí yāo qiú dà lüè yǒu wǔ bì jiàng zhào shū yù bì xià qū tǐ jiàng lǐ yǐ tīng shòu yī yě
臣在远方，虽不足以知其曲折，然以愚意料之，金以此名遣使，其邀求大略有五：必降诏书，欲陛下屈体降礼以听受，一也。
bì yǒu shè wén yù cháo tíng xuān bù bān shì jùn xiàn èr yě
必有赦文，欲朝廷宣布，班示郡县，二也。
bì lì yuē shù yù bì xià fèng fān chēng chén bǐng qí hào lìng sān yě
必立约束，欲陛下奉藩称臣，禀其号令，三也。
bì qiú suì lù guǎng qí shù mù shǐ wǒ zuò kùn sì yě
必求岁赂，广其数目，使我坐困，四也。
bì qiú gē dì yǐ jiāng wèi jiè huái nán jīng xiāng sì chuān jǐn yù de zhī wǔ yě
必求割地，以江为界，淮南、荆襄、四川，尽欲得之，五也。
cǐ wǔ zhě cháo tíng cóng qí yī zé dà shì qù yǐ
此五者，朝廷从其一，则大事去矣。
jīn rén biàn zhà bù cè tān lán wú yàn zòng shǐ tīng qí zhào lìng fèng fān chēng chén qí zhì yóu wèi yǐ yě
金人变诈不测，贪婪无厌，纵使听其诏令，奉藩称臣，其志犹未已也。
bì jì yǒu hào lìng huò shǐ qīn yíng zǐ gōng huò shǐ dān chē rù jìn huò shǐ yí yì jiàng xiàng huò gǎi gé zhèng shì huò jié qǔ zū fù huò juān xuē tǔ yǔ
必继有号令，或使亲迎梓宫，或使单车入觐，或使移易将相，或改革政事，或竭取租赋，或朘削土宇。
cóng zhī zé wú yǒu jì jí yī bù cóng zé qián gōng jìn fèi fǎn wèi bīng duān
从之则无有纪极，一不从则前功尽废，反为兵端。
yǐ wéi quán shí zhī yi tīng qí yāo qiú kě yǐ wú hòu huǐ zhě fēi yú zé wū yě
以为权时之宜，听其邀求，可以无后悔者，非愚则诬也。
shǐ guó jiā zhī shì dān ruò
使国家之势单弱，
guǒ bù zú yǐ zì zhèn
果不足以自振，
bù dé yǐ ér wèi cǐ
不得已而为此，
gù yóu bù kě
固犹不可，
kuàng tǔ yǔ zhī guǎng yóu bàn tiān xià
况土宇之广犹半天下，
chén mín zhī xīn dài sòng bù wàng
臣民之心戴宋不忘，
yǔ yǒu shí zhě móu zhī
与有识者谋之，
shàng zú yǐ yǒu wéi
尚足以有为，
qǐ kě wàng zǔ zōng zhī dà yè
岂可忘祖宗之大业，
shēng líng zhī zhǔ wàng
生灵之属望，
fú lǜ fú tú
弗虑弗图，
jù zì qū fú
遽自屈服，
jì yán dàn mù zhī mìng zāi
冀延旦暮之命哉？
chén yuàn bì xià tè liú shèng yì qiě wù qīng xǔ shēn zhào qún chén jiǎng míng lì hài kě yǐ jiǔ cháng zhī cè zé qí shàn ér cóng zhī
臣愿陛下特留圣意，且勿轻许，深诏群臣，讲明利害、可以久长之策，择其善而从之。
shū zòu suī yǔ zhòng lùn bù hé bù shàng yǐ wéi wǔ yuē dà chén dāng rú cǐ yǐ
疏奏，虽与众论不合，不上以为忤，曰："大臣当如此矣。
jiǔ nián chú zhī tán zhōu jīng hú nán lù ān fǔ dà shǐ gāng jù zòu lì cí yuē chén yū shū wú zhōu shēn zhī shù dòng zhì fán yán
九年，除知潭州、荆湖南路安抚大使，纲具奏力辞，曰："臣迂疏无周身之术，动致烦言。
jīn zhě ba zì jiāng xī wèi rì wèi jiǔ yòu méng jiān fú bì yǐ shuài quán
今者罢自江西，为日未久，又蒙湔祓，畀以帅权。
xī hàn wén dì wén jì bù xián zhào zhī jì ér bà guī bù yuē bì xià yǐ yī rén zhī yù zhào chén yī rén zhī huǐ qù chén chén kǒng tiān xià yǒu yǐ kuī bì xià zhī qiǎn shēn
昔汉文帝闻季布贤，召之，既而罢归，布曰：'陛下以一人之誉召臣，一人之毁去臣，臣恐天下有以窥陛下之浅深。
gù chén qū qū jìn tuì hé zú shǎo duō
'顾臣区区进退，何足少多。
rán shù nián zhī jiān jí fèn jí zhì shàng lèi bì xià zhī rén rèn shǐ zhī míng shí yǒu xì yú guó tǐ
然数年之间，亟奋亟踬，上累陛下知人任使之明，实有系于国体。
zhào yǐ gāng lèi zòu bù yù zhòng wéi suì yǔn qí qǐng
"诏以纲累奏，不欲重违，遂允其请。
cì nián hōng nián wǔ shí bā
次年薨，年五十八。
fù wén shàng wèi zhěn dào qiǎn shǐ fù zèng fǔ wèn qí jiā gěi sāng zàng zhī fèi
讣闻，上为轸悼，遣使赙赠，抚问其家，给丧葬之费。
zèng shǎo shī guān qí qīn zú shí rén
赠少师，官其亲族十人。
gāng fù tiān xià zhī wàng yǐ yī shēn yòng shè wèi shè jì shēng mín ān wēi
纲负天下之望，以一身用舍为社稷生民安危。
suī shēn huò bù yòng yòng yǒu bù jiǔ ér qí zhōng chéng yì qì lǐn rán dòng hu yuǎn ěr
虽身或不用，用有不久，而其忠诚义气，凛然动乎远迩。
měi sòng shǐ zhì yān shān bì wèn li gāng zhào dǐng ān fǒu qí wèi yuǎn rén suǒ wèi fú rú cǐ
每宋使至燕山，必问李纲、赵鼎安否，其为远人所畏服如此。
gāng yǒu zhe yì zhuàn nèi piān shí juǎn wài piān shí èr juǎn
纲有著《易传》内篇十卷、外篇十二卷，
lún yǔ xiáng shuō shí juǎn
《论语详说》十卷，
wén zhāng gē shī zòu yì bǎi yú juǎn
文章、歌诗、奏议百余卷，
yòu yǒu jìng kāng chuán xìn lù fèng yíng lù jiàn yán shí zhèng jì jiàn yán jìn tuì zhì jiàn yán zhì zhào biǎo zhá jí xuān fǔ jīng guǎng jì zhì zhì jiāng yòu lù
又有《靖康传信录》、《奉迎录》、《建炎时政记》、《建炎进退志》、《建炎制诏表札集》、《宣抚荆广记》、《制置江右录》。
lùn yuē yǐ li gāng zhī xián shǐ de bì lì dān lǜ yú jìng kāng jiàn yán jiān mò huò náo zhī èr dì hé zhì yú běi xíng ér sòng qǐ zhì wéi nán dù zhī piān ān zāi
论曰：以李纲之贤，使得毕力殚虑于靖康、建炎间，莫或挠之，二帝何至于北行，而宋岂至为南渡之偏安哉？
fu yòng jūn zǐ zé ān yòng xiǎo rén zé wēi bù yì zhī lǐ yě
夫用君子则安，用小人则危，不易之理也。
rén qíng mò bù xǐ ān ér è wēi
人情莫不喜安而恶危。
rán gāng jū xiàng wèi jǐn qī shí rì qí móu shù bú jiàn yòng dú yú huáng qián shàn wāng bó yàn qín guì zhī yán xìn ér rèn zhī héng ruò bù jí hé gāo zōng zhī jiàn yú rén shū zāi
然纲居相位仅七十日，其谋数不见用，独于黄潜善、汪伯彦、秦桧之言，信而任之，恒若不及，何高宗之见，与人殊哉？
gāng suī lǚ chì zhōng chéng bù shǎo biǎn bù yǐ yòng shè wèi yǔ mò ruò chì zǐ zhī mù qí mǔ nù ā yóu jiào yān wǎn qí cháng jū ér cóng zhī
纲虽屡斥，忠诚不少贬，不以用舍为语默，若赤子之慕其母，怒呵犹噭々焉挽其裳裾而从之。
wū hū zhōng xīng gōng yè zhī bù zhèn jūn zǐ gù guī zhī tiān ruò gāng zhī xīn qí kě wèi fēi zhū gě kǒng míng zhī yòng xīn yú
呜呼，中兴功业之不振，君子固归之天，若纲之心，其可谓非诸葛孔明之用心欤？