宋史 · 脱脱 · Chapter 431 of 496

列传·卷一百九十

PinyinModern Translation
Size

rú lín yī

◎儒林一

niè chóng yì xíng bǐng sūn shì wáng zhāo sù kǒng wéi kǒng yi cuī sòng zi lú yǐn zhuō tián mǐn xīn wén yuè li jué cuī yí zhèng dì wò quán li zhī cái

○聂崇义邢昺孙奭王昭素孔维孔宜崔颂(子𣆐) 尹拙田敏辛文悦李觉崔颐正(弟偓佺)李之才

niè chóng yì hé nán luò yáng rén

聂崇义,河南洛阳人。

shǎo jǔ sān lǐ shàn lǐ xué tōng jīng zhǐ

少举《三礼》,善《礼》学,通经旨。

hàn qián yòu zhōng lèi guān zhì guó zǐ lǐ jì bó shì xiào dìng gōng yáng chūn qiū kān bǎn yú guó xué

汉干祐中,累官至国子《礼记》博士,校定《公羊春秋》,刊板于国学。

zhōu xiǎn dé zhōng lèi qiān guó zǐ sī yè jiān tài cháng bó shì

周显德中,累迁国子司业兼太常博士。

xiān shì shì zōng yǐ jiāo miào jì qì zhǐ yóu yǒu sī xiāng chéng zhì zào nián dài jìn jiǔ wú suǒ guī shì nǎi mìng chóng yì jiǎn tǎo mó huà yǐ wén

先是,世宗以郊庙祭器止由有司相承制造,年代浸久,无所规式,乃命崇义检讨摹画以闻。

sì nián chóng yì shàng zhī nǎi mìng yǒu sī bié zào yān

四年,崇义上之,乃命有司别造焉。

wǔ nián jiāng dì yú tài miào yán shì zhě yǐ zōng miào wú tiāo shì bù dàng xíng dì xiá zhī lǐ

五年,将禘于太庙,言事者以宗庙无祧室,不当行禘祫之礼。

chóng yì yuán yǐn gù shì shàng yán qí lüè yuē wèi míng dì yǐ jǐng chū sān nián zhēng yuè shàng xiān zhì wǔ nián èr yuè xiá jì míng nián yòu dì zì cí hòu yǐ wǔ nián wèi dì

崇义援引故事上言,其略曰:"魏明帝以景初三年正月上仙,至五年二月祫祭,明年又禘,自兹后以五年为禘。

qiě wèi yǐ wǔ dì wèi tài zǔ zhì míng dì shǐ sān dì wèi yǒu huǐ zhǔ ér xíng dì xiá

且魏以武帝为太祖,至明帝始三帝,未有毁主而行禘祫。

qí zhèng yī yě

其证一也。

sòng wén dì yuán jiā liù nián cí bù dìng shí yuè sān rì dà cí qí tài xué bó shì yì yún àn dì xiá zhī lǐ sān nián yī wǔ nián zài

宋文帝元嘉六年,祠部定十月三日大祠,其太学博士议云:案禘祫之礼,三年一,五年再。

sòng gāo zǔ zhì wén dì cái yì sān dì wèi yǒu huǐ zhǔ ér xíng dì xiá

宋高祖至文帝裁亦三帝,未有毁主而行禘祫。

qí zhèng èr yě

其证二也。

liáng wǔ dì yòng xiè guǎng yì sān nián yī dì wǔ nián yī xiá wèi zhī dà jì dì jì yǐ xià xiá jì yǐ dōng

梁武帝用谢广议,三年一禘,五年一祫,谓之大祭,禘祭以夏,祫祭以冬。

qiě liáng wǔ nǎi shòu mìng zhī jūn cái zhuī zūn sì cháo ér xíng dì xiá zé zhī jì zhě shì zhuī yǎng zhī dào yǐ shí yí jié biàn xiào zǐ gǎn ér sī qīn gù jiàn yǐ shǒu shí jì yǐ zhòng yuè jiān yǐ dì xiá xù yǐ zhāo mù nǎi lǐ zhī jīng yě

且梁武乃受命之君,裁追尊四朝而行禘祫,则知祭者是追养之道,以时移节变,孝子感而思亲,故荐以首时,祭以仲月,间以禘祫,序以昭穆,乃礼之经也。

fēi guān zōng miào miào yǔ wèi bèi

非关宗庙庙与未备。

qí zhèng sān yě

其证三也。

zhōng cóng chóng yì zhī yì

"终从崇义之议。

wèi jǐ shì zōng zhào chóng yì cān dìng jiāo miào jì yù yòu zhào hàn lín xué shì dòu yǎn tǒng lǐng zhī

未几,世宗诏崇义参定郊庙祭玉,又诏翰林学士窦俨统领之。

chóng yì yīn qǔ sān lǐ tú zài jiā kǎo zhèng jiàn lóng sān nián sì yuè biǎo shàng zhī yǎn wèi xù

崇义因取《三礼图》再加考正,建隆三年四月表上之,俨为序。

tài zǔ lǎn ér jiā zhī zhào yuē lǐ qì lǐ tú xiāng chéng chuán yòng jìn lì nián sì níng miǎn chā wéi

太祖览而嘉之,诏曰:"礼器礼图,相承传用,浸历年祀,宁免差违。

niè chóng yì diǎn shì guó xiáng fú yīng rú yè tǎo xún gù shí kān zhèng yí é fèng zhí xiào guān yǒu zú jiā zhě

聂崇义典事国庠,服膺儒业,讨寻故实,刊正疑讹,奉职效官,有足嘉者。

chóng yì yi liàng yǔ chou jiǎng

崇义宜量与酬奖。

suǒ jìn sān lǐ tú yi lìng tài zǐ zhān shì yǐn zhuō jí rú xué sān wǔ rén gèng tóng cān yì suǒ jì jīng xiáng

所进《三礼图》,宜令太子詹事尹拙集儒学三五人更同参议,所冀精详。

gǒu yǒu yì tóng shàn wèi shāng què

苟有异同,善为商确。

wǔ yuè cì chóng yì zǐ páo xī dài yín qì zēng bó yǐ jiǎng zhī

"五月,赐崇义紫袍、犀带、银器、缯帛以奖之。

zhuō duō suǒ bó zhèng chóng yì fù yǐn jīng yǐ shì zhī xī yǐ xià gōng bù shàng shū dòu yí bǐ zhī cái dìng

拙多所驳正,崇义复引经以释之,悉以下工部尚书窦仪,俾之裁定。

yí shàng zòu yuē fú yǐ shèng rén zhì lǐ chuí zhī wú qióng rú zhě jù jīng suǒ chuán huò yì nián sì jìn yuǎn tú huì quē rán

仪上奏曰:"伏以圣人制礼,垂之无穷,儒者据经,所传或异,年祀浸远,图绘缺然。

chuǎn bó mí shēn dān qīng mǐ jù

踳驳弥深,丹青靡据。

niè chóng yì yán qiú shī shuō dān wèi lǐ jīng jiào yú jiù tú liáng yǒu xīn yì

聂崇义研求师说,耽味礼经,较于旧图,良有新意。

yǐn zhuō yuán chéng zhì zhǐ néng qìng suǒ wén

尹拙爰承制旨,能罄所闻。

yǐn zhuō bó yì jí niè chóng yì dá yì gè sì juǎn chén zài jiā xiáng yuè suí ér cái zhì lǜ yòng zēng sǔn liè yú zhù shì gòng fēn wéi shí wǔ juǎn yǐ wén

尹拙驳议及聂崇义答义各四卷,臣再加详阅,随而裁置,率用增损,列于注释,共分为十五卷以闻。

zhào bān xíng zhī

"诏颁行之。

zhuō chóng yì fù chén jì yù dǐng fǔ yì tóng zhī shuō zhào xià zhōng shū shěng jí yì

拙、崇义复陈祭玉鼎釜异同之说,诏下中书省集议。

lì bù shàng shū zhāng zhāo děng zòu yì yuē

吏部尚书张昭等奏议曰:

àn niè chóng yì chēng jì tiān cāng bì jiǔ cùn yuán hǎo jì dì huáng cóng bā cùn wú hǎo guī zhāng hǔ bìng zhǎng jiǔ cùn

按聂崇义称:祭天苍璧九寸圆好,祭地黄琮八寸无好,圭、璋、琥并长九寸。

zì yán zhōu xiǎn dé sān nián yǔ tián mǐn děng àn zhōu guān yù rén zhī zhí jí yuán chén zhèng xuán jiù tú zài qí zhì dù

自言周显德三年与田敏等按《周官》玉人之职及阮谌、郑玄旧图,载其制度。

chén děng àn zhōu lǐ yù rén zhī zhí zhǐ yǒu bì cóng jiǔ cùn zhuàn cóng bā cùn jí bì xiàn dù chǐ hǎo sān cùn yǐ wéi dù zhī wén jí wú cāng bì huáng cóng zhī zhì

臣等按:《周礼》玉人之职,只有"璧琮九寸"、"瑑琮八寸"及"璧羡度尺、好三寸以为度"之文,即无苍璧、黄琮之制。

jiān yǐn zhù yǒu ěr yǎ ròu bèi hǎo zhī shuō cǐ jí shì zhù bì xiàn dù zhī wén yòu fēi cāng bì zhī zhì

兼引注有《尔雅》"肉倍好"之说,此即是注"璧羡度"之文,又非苍璧之制。

yòu xiáng zhèng xuán zì zhù zhōu lǐ bù zài chǐ cùn qǐ fù bié zuò huà tú wéi jīng lì yì

又详郑玄自注《周礼》,不载尺寸,岂复别作画图,违经立异?

sì bù shū mù nèi yǒu sān lǐ tú shí èr juǎn shì duò kāi huáng zhōng chì lǐ guān xiū zhuàn

《四部书目》内有《三礼图》十二卷,是隋开皇中敕礼官修撰。

qí tú dì yī dì èr tí yún liáng shì dì shí hòu tí yún zhèng shì yòu chēng bù zhī liáng shì zhèng shì míng wèi suǒ chū

其图第一、第二题云"梁氏",第十后题云"郑氏",又称不知梁氏、郑氏名位所出。

jīn shū fǔ yǒu sān lǐ tú yì tí liáng shì zhèng shì bù yán míng wèi

今书府有《三礼图》,亦题"梁氏"、"郑氏",不言名位。

jué hòu yǒu liáng zhèng zhě jí qián dài tú jì gèng jiā xiáng yì tí sān lǐ tú yuē chén liú yuán shì xìn shòu lǐ xué yú yǐng chuān qì cè jūn qǔ qí shuō wèi tú sān juǎn duō bù àn lǐ wén ér yǐn hàn shì yǔ zhèng jūn zhī wén wéi cuò

厥后有梁正者,集前代图记更加详议,题《三礼图》曰:"陈留阮士信受《礼》学于颍川綦册君,取其说,为图三卷,多不按《礼》文而引汉事,与郑君之文违错。

zhèng shān wèi èr juǎn qí yuán shì xìn jí chén yě

"正删为二卷,其阮士信即谌也。

rú liáng zhèng zhī yán kě zhī chén zhī pī miù

如梁正之言,可知谌之纰谬。

jiān sān juǎn lǐ tú shān wèi èr juǎn yīng zài jīn lǐ tú zhī nèi yì wú gǎi jì yù zhī shuō

兼三卷《礼图》删为二卷,应在今《礼图》之内,亦无改祭玉之说。

chén děng cān xiáng zì zhōu gōng zhì lǐ zhī hòu shū sūn tōng zhòng dìng yǐ lái lǐ yǒu wěi shū hàn dài zhū rú pō duō zhù shù tǎo xún jì yù bìng wú chǐ cùn zhī shuō

臣等参详自周公制礼之后,叔孙通重定以来,礼有纬书,汉代诸儒颇多著述,讨寻祭玉,并无尺寸之说。

wèi jìn zhī hòu zhèng xuán wáng sù zhī xué gè yǒu shēng tú sān lǐ liù jīng wú bù lùn shuō jiǎn qí shū yì bù yán jì yù chǐ cùn

魏、晋之后,郑玄、王肃之学各有生徒,《三礼》、《六经》无不论说,检其书,亦不言祭玉尺寸。

chén děng cān yàn huà tú běn shū zhōu gōng suǒ shuō zhèng jīng bù yán chǐ cùn shè shǐ hòu rén miù wéi zhī shuō ān dé biàn rù zhōu tú

臣等参验画图本书,周公所说正经不言尺寸,设使后人谬为之说,安得便入周图?

zhī chóng yì děng yǐ zhū hóu rù cháo xiàn tiān zǐ fū rén zhī cóng bì yǐ wéi jì yù yòu pèi hé xiàn dù ròu hǎo zhī yán qiáng wèi chǐ cùn gǔ jīn dà lǐ shùn fēi gǎi fēi yú lǐ wèi tōng

知崇义等以诸侯入朝献天子夫人之琮璧以为祭玉,又配合"羡度"、"肉好"之言,强为尺寸,古今大礼,顺非改非,于理未通。

yòu jù yǐn zhuō suǒ shù lǐ shén zhī liù yù chēng qǔ liáng guì zhōu cì shǐ cuī líng ēn suǒ zhuàn sān lǐ yì zōng nèi hào tiān jí wǔ jīng dì guī bì cóng huáng jiē zhǎng chǐ èr cùn yǐ fǎ shí èr shí

又据尹拙所述礼神之六玉,称取梁桂州刺史崔灵恩所撰《三礼义宗》内"昊天及五精帝圭、璧、琮、璜皆长尺二寸,以法十二时;

jì dì zhī cóng zhǎng shí cùn yǐ xiào dì zhī shù

祭地之琮长十寸,以效地之数。

yòu yǐn bái hǔ tōng yún fāng zhōng yuán wài yuē bì yuán zhōng fāng wài yuē cóng

"又引《白虎通》云:"方中圆外曰璧,圆中方外曰琮。

chóng yì fēi zhī yǐ wéi líng ēn fēi zhōu gōng zhī cái wú zhōu gōng zhī wèi yī zhāo zhuàn shù biàn bǔ liù yù quē wén yóu bù hé lǐ

"崇义非之,以为灵恩非周公之才,无周公之位,一朝撰述,便补六玉阙文,尤不合礼。

chén děng qiè yǐ liú xiàng zhī lùn hóng fàn wáng tōng zhī zuò yuán jīng fēi bì tǐng shèng rén zhī zī ér jū shàng gōng zhī wèi yǒu yì yú jiào bù wéi fěi rán

臣等窃以刘向之论《洪范》,王通之作《元经》,非必挺圣人之姿,而居上公之位,有益于教,不为斐然。

chén děng yǐ líng ēn suǒ zhuàn zhī shū

臣等以灵恩所撰之书,

yù jī gǔ xun

聿稽古训,

jì yù yǐ shí èr wéi shù zhě

祭玉以十二为数者,

gài tiān yǒu shí èr cì

盖天有十二次,

de yǒu shí èr chén

地有十二辰,

rì yǒu shí èr shí

日有十二时,

fēng shān zhī yù dié shí èr cùn

封山之玉牒十二寸,

yuán qiū zhī biān dòu shí èr liè

园丘之笾豆十二列,

tiān zǐ yǐ zhèn guī wài shǒu

天子以镇圭外守,

zōng hòu yǐ dà cóng nèi shǒu

宗后以大琮内守,

jiē zhǎng chǐ yǒu èr cùn

皆长尺有二寸。

yòu guàn guī chǐ èr cùn wáng zhě yǐ sì zōng miào

又祼圭尺二寸,王者以祀宗庙。

ruò rén jūn qīn xíng zhī jiāo jì dēng tán zhuó xiàn fú dà qiú jìn dà guī xíng jī diàn ér shǒu bǐng chǐ èr zhī guī shén xiàn jiǔ cùn zhī bì bù jí lǐ zōng miào guàn guī zhī shù fù tiān mǔ de qíng yì xī ān

若人君亲行之郊祭,登坛酌献,服大裘,搢大圭,行稽奠,而手秉尺二之圭,神献九寸之璧,不及礼宗庙祼圭之数,父天母地,情亦奚安?

zé líng ēn yì lùn lǐ wèi wèi shī suǒ yǐ zì yì zōng zhī chū lì liáng chén duò táng chuí sì bǎi nián yán lǐ zhě yǐn wèi shī fǎ jīn wǔ lǐ jīng yì kāi yuán lǐ jiāo sì lù jiē yǐn yì zōng wèi biāo zhǔn

则灵恩议论,理未为失,所以自《义宗》之出,历梁、陈、隋、唐垂四百年,言礼者引为师法,今《五礼精义》、《开元礼》、《郊祀录》皆引《义宗》为标准。

jìn dài jìn hàn liǎng cháo réng yī jiù zhì

近代晋、汉两朝,仍依旧制。

zhōu xiǎn dé zhōng tián mǐn děng wàng zuò chuān záo zhé yǒu gēng gǎi

周显德中,田敏等妄作穿凿,辄有更改。

zì táng zhēn guàn zhī hòu fán sān cì dà xiū wǔ lǐ bìng yīn suí cháo diǎn gù huò jié zòu fán jiǎn zhī jiān shāo yǒu lí gé yì wú gǎi jì yù zhī shuō

自唐贞观之后,凡三次大修五礼,并因隋朝典故,或节奏繁简之间稍有厘革,亦无改祭玉之说。

fú wàng yī bái hǔ tōng yì zōng táng lǐ zhī zhì yǐ wéi dìng shì

伏望依《白虎通》、《义宗》、唐礼之制,以为定式。

yòu yǐn zhuō yī jiù tú huà fǔ niè chóng yì qù fǔ huà huò

又尹拙依旧图画釜,聂崇义去釜画镬。

chén děng cān xiáng jiù tú jiē yǒu fǔ wú huò

臣等参详旧图,皆有釜无镬。

àn yì shuō guà yún kūn wèi fǔ shī yún wéi qí jí fǔ yòu yún gài zhī fǔ gé chūn qiū chuán yún qí fǔ zhī qì lǐ jì yún fán shǔ bǎi tún jiě yún gǔ wèi yǒu zèng fǔ suǒ yǐ fán bǎi ér jì

按《易·说卦》云"坤为釜",《诗》云"惟锜及釜",又云"溉之釜鬲",《春秋传》云"锜釜之器",《礼记》云"燔黍捭豚",解云"古未有甑釜,所以燔捭而祭。

jí fǔ zhī wèi yòng qí lái shàng yǐ gù rù yú lǐ tú

"即釜之为用,其来尚矣,故入于《礼图》。

jīn chóng yì yǐ zhōu guān jì sì yǒu shěng dǐng huò gōng dǐng huò yòu yǐ yí lǐ yǒu yáng huò shǐ huò zhī wén nǎi yún huà fǔ bù rú huà huò

今崇义以《周官》祭祀有省鼎镬,供鼎镬,又以《仪礼》有羊镬、豕镬之文,乃云画釜不如画镬。

jīn zhū jīng jiē zài fǔ zhī yòng chéng bù kě qù

今诸经皆载釜之用,诚不可去。

yòu zhōu yí lǐ jiē yǒu huò zhī wén qǐng liǎng tú zhī

又《周》、《仪礼》皆有镬之文,请两图之。

yòu ruò guān zhū jiā jì sì zhī huà jīn dài jiàn xíng zhī lǐ yú dà sì qián yī rì guāng lù qīng xǐng shì dǐng huò

又若观诸家祭祀之画,今代见行之礼,于大祀前一日,光禄卿省视鼎镬。

fú qǐng tú huò yú dǐng xià

伏请图镬于鼎下。

zhào cóng zhī

诏从之。

wèi jǐ chóng yì zú sān lǐ tú suì xíng yú shì bìng huà yú guó zǐ jiàn jiǎng táng zhī bì

未几,崇义卒,《三礼图》遂行于世,并画于国子监讲堂之壁。

chóng yì wéi xué guān jiān zhǎng lǐ jǐn èr shí nián shì tuī qí gāi bó

崇义为学官,兼掌礼,仅二十年,世推其该博。

guō zhōng shù cháng yǐ qí xìng cháo zhī yuē jìn guì quán wèi kuì pān lóng jí zuò lóng

郭忠恕尝以其姓嘲之曰:"近贵全为聩,攀龙即作聋。

suī rán sān gè ěr qí nài bù chéng cōng

虽然三个耳,其奈不成聪。

chóng yì duì yuē pū bù néng wèi shī liáo yǐ yī lián fèng dá

"崇义对曰:"仆不能为诗,聊以一联奉答。

jí yún wù xiào yǒu sān ěr quán shèng chù èr xīn

"即云:"勿笑有三耳,全胜畜二心。

gài yīn qí míng yǐ cháo zhī

"盖因其名以嘲之。

zhōng shù dà cán rén xǔ qí jī jié ér bù shī zhèng zhēn rú zhě zhī xì yún

忠恕大惭,人许其机捷而不失正,真儒者之戏云。

xíng bǐng zì shū míng cáo zhōu jì yīn rén

邢昺,字叔明,曹州济阴人。

tài píng xīng guó chū jǔ wǔ jīng tíng shì rì zhào shēng diàn jiǎng shī bǐ èr guà yòu wèn yǐ qún jīng fā tí

太平兴国初举《五经》,廷试日,召升殿讲《师》、《比》二卦,又问以群经发题。

tài zōng jiā qí jīng bó zhuó jiǔ jīng jí dì shòu dà lǐ píng shì zhī tài zhōu yán chéng jiān cì qián èr shí wàn

太宗嘉其精博,擢《九经》及第,授大理评事、知泰州盐城监,赐钱二十万。

bǐng yǐ shì jiān chù chu tài jiān tài pì zuǒ ér chu huì yào yán shí wèi jí qǐng gǎi lì chǔ zhōu cóng zhī

昺以是监处楚、泰间,泰僻左而楚会要,盐食为急,请改隶楚州,从之。

míng nián zhào wèi guó zi jiān chéng zhuān jiǎng xué zhī rèn

明年,召为国子监丞,专讲学之任。

qiān shàng shū bó shì chū zhī yí zhōu jiù zhuǎn guó zǐ bó shì

迁尚书博士,出知仪州,就转国子博士。

dài hái cì fēi xuǎn wèi zhū wáng fǔ shì jiǎng

代还,赐绯,选为诸王府侍讲。

yōng xī zhōng qiān shuǐ bù yuán wài láng gǎi sī xūn

雍熙中,迁水部员外郎,改司勋。

duān gǒng chū cì jīn zǐ lèi qiān jīn bù láng zhōng

端拱初,赐金紫,累迁金部郎中。

zhēn zōng jí wèi gǎi sī xūn láng zhōng é zhī shěn xíng yuàn yǐ bǐng rú zhě bù dá xíng zhāng mìng liú yuán jí tóng lǐng qí shì

真宗即位,改司勋郎中,俄知审刑院,以昺儒者不达刑章,命刘元吉同领其事。

shì dōng bǐng shàng biǎo zì chén sù shì jiǎng fěng qiān yòu jiàn yì dài fū

是冬,昺上表自陈夙侍讲讽,迁右谏议大夫。

xián píng chū gǎi guó zǐ jì jiǔ

咸平初,改国子祭酒。

èr nián shǐ zhì hàn lín shì jiǎng xué shì yǐ bǐng wèi zhī

二年,始置翰林侍讲学士,以昺为之。

shòu zhào yǔ dù gǎo shū yā sūn shì li mù qīng cuī wò quán děng xiào dìng zhōu lǐ yí lǐ gōng yáng gǔ liáng chūn qiū chuán xiào jīng lún yǔ ěr yǎ yì shū jí chéng bìng jiā jiē xūn

邢昺受诏与杜镐、舒雅、孙、李慕清、崔亻屋亻全等共同校定《周礼》、《仪礼》、《公羊春秋传》、《谷梁春秋传》、《孝经》、《论语》、《尔雅义疏》。

é wèi huái nán liǎng zhè xún fǔ shǐ

俄为淮南、两浙巡抚使。

chū zhì jiǎng dú zhī zhí jí yú biàn zuò lìng bǐng jiǎng zuǒ shì chūn qiū shì dú yù yān

初置讲读之职,即于便坐令昺讲《左氏春秋》,侍读预焉。

wǔ nián jiǎng bì yàn jìn chén yú chóng zhèng diàn cì bǐng xí yī jīn dài jiā qì bì réng qiān gōng bù shì láng jiān guó zi jì jiǔ xué shì rú gù

五年讲毕,宴近臣于崇政殿,赐昺袭衣、金带,加器币,仍迁工部侍郎,兼国子祭酒、学士如故。

zhī shěn guān yuàn chén shù dīng nèi jiān yǐ bǐng quán zhī yuàn shì

知审官院陈恕丁内艰,以昺权知院事。

jǐng dé èr nián shàng yán wáng xiōng sù cháng jǔ jìn shì yuàn zhān zèng diǎn

景德二年,上言:"亡兄素尝举进士,愿沾赠典。

tè zèng dà lǐ píng shì

"特赠大理评事。

shì xià shàng xìng guó zǐ jiàn yuè kù shū wèn bǐng jīng bǎn jǐ hé bǐng yuē guó chū bù jí sì qiān jīn shí yú wàn jīng chuán zhèng yì jiē jù

是夏,上幸国子监阅库书,问昺经版几何,昺曰:"国初不及四千,今十余万,经、传、正义皆具。

chén shǎo cóng shī yè rú shí jīng jù yǒu shū zhě bǎi wú yī èr gài lì bù néng chuán xiě

臣少从师业儒时,经具有疏者百无一二,盖力不能传写。

jīn bǎn běn dà bèi shì shù jiā jiē yǒu zhī sī nǎi rú zhě féng chén zhī xìng yě

今板本大备,士庶家皆有之,斯乃儒者逢辰之幸也。

shàng xǐ yuē guó jiā suī shàng rú shù fēi sì fāng wú shì hé yǐ jí cǐ

"上喜曰:"国家虽尚儒术,非四方无事,何以及此!

shàng yòu fǎng yǐ xué guǎn gù shì yǒu wèi zhèn jǔ zhě bǐng bù néng yǒu suǒ jiàn míng

"上又访以学馆故事,有未振举者,昺不能有所建明。

xiān shì yìn shū suǒ cái yú zhǐ zhōu yǐ gōng jiān zhōng zá yòng bǐng qǐng guī zhī sān sī yǐ bì guó yòng

先是,印书所裁余纸,鬻以供监中杂用,昺请归之三司,以裨国用。

zì shì jiān xué gōng fèi bù gěi jiǎng guān yì yàn qí liáo luò

自是监学公费不给,讲官亦厌其寥落。

shàng fāng xīng qǐ dào shù yòu lìng bǐng yǔ zhāng yōng dù gǎo sūn shì jǔ jīng shù gāi bó dé xíng duān liáng zhě yǐ guǎng xué yuán

上方兴起道术,又令昺与张雍、杜镐、孙奭举经术该博、德行端良者,以广学员。

sān nián jiā xíng bù shì láng

三年,加刑部侍郎。

bǐng jū jìn zhí cháng duō zhào duì yī rì cóng róng yǔ shàng yǔ jí gōng dǐ jiù liáo tàn qí lún sàng dài jìn wéi bǐng dú cún

昺居近职,常多召对,一日从容与上语及宫邸旧僚,叹其沦丧殆尽,唯昺独存。

yì rì cì bái jīn qiān liǎng qiě zhào qí qī zhì gōng tíng cì yǐ guān pèi

翌日,赐白金千两,且诏其妻至宫庭,赐以冠帔。

sì nián bǐng yǐ léi lǎo jiān yú qū bù shàng qián zì chén cáo zhōu gù xiāng yuàn gěi jiǎ yī nián guī shì tián lǐ sì míng nián jiāo sì hái cháo

四年,昺以羸老艰于趋步上前,自陈曹州故乡,愿给假一年归视田里,俟明年郊祀还朝。

shàng mìng zuò wèi láo zhī yīn wèi yuē biàn kě quán běn zhōu hé xū jiǎ yé

上命坐,慰劳之,因谓曰:"便可权本州,何须假耶?

bǐng yòu yán yáng lì xià hóu jiào tóng wèi fǔ liáo èr chén méi jiē zèng shàng shū

"昺又言杨砺、夏侯峤同为府僚,二臣没皆赠尚书。

shàng mǐn zhī yì rì wèi zǎi xiàng yuē cǐ kě jiàn qí zhì yǐ

上悯之,翌日,谓宰相曰:"此可见其志矣。

jí chāo bài gōng bù shàng shū zhī cáo zhōu zhí rú gù

"即超拜工部尚书、知曹州、职如故。

rù cí rì cì xí yī jīn dài

入辞日,赐袭衣、金带。

shì rì tè kāi lóng tú gé zhào jìn chén yàn chóng hé diàn shàng zuò wǔ qī yán shī èr shǒu cì zhī yù yàn zhě jiē fù

是日,特开龙图阁,召近臣宴崇和殿,上作五、七言诗二首赐之,预宴者皆赋。

bǐng shì bì jiān shàng shū lǐ jì tú zhǐ zhōng yōng piān yuē fán wèi tiān xià guó jiā yǒu jiǔ jīng

昺视壁间《尚书》、《礼记图》,指《中庸》篇曰:凡为天下国家有九经。

yīn chén qí dà yì shàng jiā nà zhī

因陈其大义,上嘉纳之。

jí xíng yòu lìng jìn chén zǔ sòng shè huì yú yí chūn yuàn

及行,又令近臣祖送,设会于宜春苑。

dà zhōng xiáng fú chū shàng dōng fēng tài shān bǐng biǎo cáo zhōu mín qǐng chē jià jīng yóu běn zhōu réng lìng jì yīn lìng wáng fàn bù sòng fù lǎo yì què yōu zhào dá zhī

大中祥符初,上东封泰山,昺表曹州民请车驾经由本州,仍令济阴令王范部送父老诣阙,优诏答之。

é zhào hái

俄召还。

chē jià jìn fā mìng pàn liú sī yù shǐ tái

车驾进发,命判留司御史台。

lǐ bì jìn wèi lǐ bù shàng shū

礼毕,进位礼部尚书。

shàng qín zhèng mǐn nóng měi yǔ xuě bù shí yōu xíng yú sè yǐ bǐng sù xí tián shì duō wěi qū fǎng zhī

上勤政悯农,每雨雪不时,忧形于色,以昺素习田事,多委曲访之。

chū tián jiā chá yīn qíng fēng xiōng jiē yǒu zhuàng hou lǎo nóng zhī xiāng chuán zhě lǜ yǒu yàn bǐng duō cǎi qí shuō wèi duì

初,田家察阴晴丰凶,皆有状候,老农之相传者率有验,昺多采其说为对。

yòu yán mín zhī zāi huàn dà zhě yǒu sì yī yuē yì èr yuē hàn sān yuē shuǐ sì yuē chù

又言:"民之灾患,大者有四:一曰,疫,二曰旱,三曰水,四曰畜。

zāi suì bì yǒu qí yī dàn huò qīng huò zhòng ěr

灾岁必有其一,但或轻或重耳。

sì shì zhī hài hàn hàn wéi shèn gài tián wú quǎn huì xī bù kě jiù suǒ sǔn bì jǐn

四事之害,旱暵为甚,盖田无畎浍,悉不可救,所损必尽。

chuán yuē tiān zāi liú xíng guó jiā dài yǒu

《传》曰:'天灾流行,国家代有。

cǐ zhī wèi yě

'此之谓也。

sān nián bèi bìng qǐng gào zhào tài yī zhěn shì

三年,被病请告,诏太医诊视。

liù yuè shàng qīn lín wèn jí cì míng yào yī lián bái jīn qì qiān liǎng zēng cǎi qiān pǐ

六月,上亲临问疾,赐名药一奁、白金器千两、缯彩千匹。

guó cháo gù shì fēi zōng qī jiàng xiàng wú shěng jí lín sàng zhī lǐ tè yǒu jiā yú bǐng yǔ guō zhì zhě yǐ ēn jiù gù yě

国朝故事,非宗戚将相,无省疾临丧之礼,特有加于昺与郭贽者,以恩旧故也。

wèi jǐ yǒu zhǐ mìng zhòng shū zhào qí zi tài cháng bó shì zhī dōng míng xiàn zhòng bǎo guó zǐ bó shì zhī xìn yáng jūn ruò sī hái shì jí

未几,有旨命中书召其子太常博士知东明县仲宝、国子博士知信阳军若思还侍疾。

yú yuè zú nián qī shí jiǔ zé zuǒ pú yè sān zi bìng jìn zhì

逾月卒,年七十九,则左仆射,三子并进秩。

chū yōng xī zhōng bǐng zhuàn lǐ xuǎn èr shí juǎn xiàn zhī tài zōng tàn qí zhì de wén wáng shì zǐ piān guān zhī shén yuè yīn wèn wèi shào qīn yuē bǐng wèi zhū wáng jiǎng shuō céng jí cǐ hu

初,雍熙中,昺撰《礼选》二十卷献之,太宗探其帙,得《文王世子篇》,观之甚悦,因问卫绍钦曰:"昺为诸王讲说,曾及此乎?

shào qīn yuē zhū wáng cháng shí fǎng bǐng jīng yì bǐng měi zhì fā míng jūn chén fù zǐ zhī dào bì chóng fù chén zhī

"绍钦曰:"诸王常时访昺经义,昺每至发明君臣父子之道,必重复陈之。

tài zōng yì xǐ

"太宗益喜。

shàng cháng yīn nèi gé bào shū lǎn ér chēng shàn zhào bǐng tóng guān zuò lǐ xuǎn zàn cì zhī

上尝因内阁暴书,览而称善,召昺同观,作《礼选赞》赐之。

bǐng yán jiā wú yí gǎo yuàn de fù běn

昺言:"家无遗稿,愿得副本。

shàng xǔ zhī

"上许之。

shàn lù wèi bì ér bǐng zú jí zhào xiě èr běn yī běn cì qí jiā yī běn bǐ zhì zhǒng zhōng

缮录未毕而昺卒,亟诏写二本,一本赐其家,一本俾置冢中。

bǐng zài dōng gōng jí nèi tíng shì shàng jiǎng xiào jīng lǐ jì lún yǔ shū yì shī zuǒ shì chuán

昺在东宫及内庭,侍上讲《孝经》、《礼记》、《论语》、《书》、《易》、《诗》、《左氏传》。

jù chuán shū fū yǐn zhī wài duō yǐn shí shì wéi yù shēn bèi jiā jiǎng

据传疏敷引之外,多引时事为喻,深被嘉奖。

shàng cháng wèn guǎn zhòng zhào hū jiē shì gōng zǐ jiū xiǎo bái zhī rù zhào hū sǐ zhī guǎn zhòng nǎi guī qí xiāng huán gōng

上尝问:"管仲、召忽皆事公子纠,小白之入,召忽死之,管仲乃归齐相桓公。

qǐ fēi zhào hū yǐ zhōng sǐ ér guǎn zhòng bù néng gù qí jié wéi chén zhī dào dāng ruò shì hu

岂非召忽以忠死,而管仲不能固其节,为臣之道当若是乎?

yòu zhèng zhù lǐ jì shì zǐ piān yún wén wáng yǐ qín yōu sǔn shòu wǔ wáng yǐ ān lè yán nián

又郑注《礼记·世子篇》云:'文王以勤忧损寿,武王以安乐延年。

zhèn yǐ wéi běn jīng zhǐ yì bì bù rán yě

'朕以为本经旨意必不然也。

qiě xià yǔ jiāo láo yǒu xuán guī zhī cì ér xiǎng guó yǒng nián

且夏禹焦劳,有玄圭之赐,而享国永年。

ruò wén wáng néng yōu rén zhī xīn bù zì xiá yì zòng wú gǎn yīng qǐ zhì kuī sǔn shòu mìng yé

若文王能忧人之心,不自暇逸,纵无感应,岂至亏损寿命耶?

gè suí qí shì lǐ yǐ duì

"各随其事理以对。

xiān shì xián píng zhōng wáng qīn ruò zhī gòng jǔ yǒu gào qí shòu jǔ rén huì lù zhě xià yù shǐ tái jū de zhuàng qīn ruò zì sù zhào bǐng yǔ biān sù wú bīn gǔ yán chéng hàn jiù tài cháng sì fù tuī

先是,咸平中,王钦若知贡举,有告其受举人贿赂者,下御史台鞫得状,钦若自诉,诏昺与边肃、毋宾古、阎承翰就太常寺覆推。

bǐng lì biàn qīn ruò ér hóng chén dǐ zuì qīn ruò yǐ shì dé zhī

昺力辨钦若,而洪湛抵罪,钦若以是德之。

bǐng zhī hòu bèi chǒng gù qīn ruò yǔ yǒu gōng yān

昺之厚被宠顾,钦若与有功焉。

zhòng bǎo tān wěi bù cái jǔ zhǐ lǜ yì shì dà fū duō bǐ xiào zhī

仲宝贪猥不才,举止率易,士大夫多鄙笑之。

qīn ruò zài zhōng shū yòng wèi sān sī pàn guān hòu zhì cí bù láng zhōng zuò zāng chù guān zú

钦若在中书,用为三司判官,后至祠部郎中,坐赃黜官,卒。

ruò sī zhōng yú jià bù láng zhōng

若思终于驾部郎中。

sūn shì zì zōng gǔ bó zhōu bó píng rén

孙奭,字宗古,博州博平人。

yòu yǔ zhū shēng shī lǐ zhōng wáng chè chè sǐ yǒu cóng shì wèn jīng zhě shì wèi jiě xī wēi zhǐ rén rén jīng fú yú shì mén rén shù bǎi jiē cóng shì

幼与诸生师里中王彻,彻死,有从奭问经者,奭为解析微指,人人惊服,于是门人数百皆从奭。

hòu xǐ jū xū chéng

后徙居须城。

jiǔ jīng jí dì wèi jǔ xiàn zhǔ bù shàng shū yuàn shì jiǎng shuō qiān dà lǐ píng shì wèi guó zi jiān zhí jiǎng

《九经》及第,为莒县主簿,上书愿试讲说,迁大理评事,为国子监直讲。

tài zōng xìng guó zǐ jiàn zhào shì jiǎng shū zhì shì bù shī gǔ yǐ kè yǒng shì fěi shuō yōu wén dì yuē cǐ zhì yán yě

太宗幸国子监,召奭讲《书》,至"事不师古,以克永世,匪说攸闻",帝曰:"此至言也。

shāng zōng nǎi de xián xiàng rú cǐ yé

商宗乃得贤相如此耶!

yīn zī jiē jiǔ zhī

"因咨嗟久之。

cì wǔ pǐn fú

赐五品服。

zhēn zōng yǐ wéi zhū wáng fǔ shì dú

真宗以为诸王府侍读。

huì zhào bǎi guān zhuǎn duì shì shàng shí shì

会诏百官转对,奭上十事。

pàn tài cháng lǐ yuàn guó zǐ jiàn sī nóng sì lèi qiān gōng bù láng zhōng zhuó lóng tú gé dài zhì

判太常礼院、国子监、司农寺,累迁工部郎中,擢龙图阁待制。

shì yǐ jīng shù jìn shǒu dào zì chǔ jí yǒu suǒ yán wèi cháng ē fù qǔ yuè

奭以经术进,守道自处,即有所言,未尝阿附取悦。

dà zhōng xiáng fú chū dé tiān shū yú zuǒ chéng tiān mén dì jiāng fèng yíng zhào zǎi xiàng duì chóng zhèng diàn xi wǔ

大中祥符初,得天书于左承天门,帝将奉迎,召宰相对崇政殿西庑。

wáng dàn děng yuē tiān kuàng fú mìng shí shèng dé zhī yīng

王旦等曰:"天贶符命,实盛德之应。

jiē zài bài chēng wàn suì

"皆再拜称万岁。

yòu zhào wèn shì shì duì yuē chén yú suǒ wén tiān hé yán zāi qǐ yǒu shū yě

又召问奭,奭对曰:"臣愚,所闻'天何言哉',岂有书也?

dì jì fèng yíng tiān shū dà shè gǎi yuán bù gào qí shì yú tiān xià zhù yù qīng zhāo yìng gōng

"帝既奉迎天书,大赦改元,布告其事于天下,筑玉清昭应宫。

shì suì tiān shū fù jiàng tài shān dì yǐ qīn shòu fú mìng suì yì fēng shàn zuò lǐ lè

是岁,天书复降泰山,帝以亲受符命,遂议封禅,作礼乐。

wáng qīn ruò chén yáo sōu dīng wèi dù gǎo chén péng nián jiē yǐ jīng yì zuǒ yòu fù hè yóu shì tiān xià zhēng yán fú ruì yǐ

王钦若、陈尧叟、丁谓、杜镐、陈彭年皆以经义左右附和,由是天下争言符瑞矣。

sì nián yòu jiāng sì fén yīn shì shí dà hàn jīng shī jìn jùn gǔ yǒng guì shì shàng shū jiàn yuē xiān wáng bǔ zhēng wǔ nián suì xí qí xiáng xiáng xí zé xíng bù xí zé zēng xiū dé ér gǎi bǔ

四年,又将祀汾阴,是时大旱,京师近郡谷踊贵,奭上疏谏曰:"先王卜征,五年岁习其祥,祥习则行,不习则增修德而改卜。

bì xià shǐ bì dōng fēng gēng yì xi xìng dài fēi xiān wáng bǔ zhēng wǔ nián shèn zhòng zhī yì qí bù kě yī yě

陛下始毕东封,更议西幸,殆非先王卜征五年慎重之意,其不可一也。

fu fén yīn hòu tǔ shì bù jīng jiàn

夫汾阴后土,事不经见。

xī hàn wǔ dì jiāng fēng shàn gù xiān fēng zhōng yuè cí fén yīn shǐ xún xìng jùn xiàn suì yǒu shì yú tài shān

昔汉武帝将封禅,故先封中岳,祠汾阴,始巡幸郡县,遂有事于泰山。

jīn bì xià jì yǐ dēng fēng fù yù xìng fén yīn qí bù kě èr yě

今陛下既已登封,复欲幸汾阴,其不可二也。

gǔ zhě yuán qiū fāng zé suǒ yǐ jiāo sì tiān dì jīn nán běi jiāo shì yě

古者圜丘方泽,所以郊祀天地,今南北郊是也。

hàn chū chéng qín wéi lì wǔ zhì yǐ sì tiān ér hòu tǔ wú sì gù wǔ dì lì cí yú fén yīn

汉初承秦,唯立五畤以祀天,而后土无祀,故武帝立祠于汾阴。

zì yuán chéng yǐ lái cóng gōng qīng zhī yì suì xǐ fén yīn hòu tǔ yú běi jiāo hòu zhī wáng zhě duō bù sì fén yīn

自元、成以来,从公卿之议,遂徙汾阴后土于北郊,后之王者多不祀汾阴。

jīn bì xià yǐ jiàn běi jiāo nǎi shě zhī ér yuǎn sì fén yīn qí bù kě sān yě

今陛下已建北郊,乃舍之而远祀汾阴,其不可三也。

xī hàn dōu yōng qù fén yīn zhì jìn

西汉都雍,去汾阴至近。

jīn bì xià jīng zhòng guān yuè xiǎn zǔ qīng qì jīng shī gēn běn ér mù xī hàn zhī xū míng qí bù kě sì yě

今陛下经重关,越险阻,轻弃京师根本,而慕西汉之虚名,其不可四也。

hé dōng táng wáng yè zhī suǒ qǐ yě

河东,唐王业之所起也。

táng yòu dōu yōng gù míng huáng jiān xìng hé dōng yīn cí hòu tǔ

唐又都雍,故明皇间幸河东,因祠后土。

shèng cháo zhī xìng shì yǔ táng yì ér bì xià wú gù yù sì fén yīn qí bù kě wǔ yě

圣朝之兴,事与唐异,而陛下无故欲祀汾阴,其不可五也。

xī zhě zhōu xuān wáng yù zāi ér jù gù shī rén měi qí zhōng xìng yǐ wéi xián zhǔ

昔者周宣王遇灾而惧,故诗人美其中兴,以为贤主。

bǐ nián yǐ lái shuǐ hàn xiāng jì bì xià yi cè shēn xiū dé yǐ dá tiān qiǎn qǐ yi xià xùn jiān huí yuǎn láo mín shù pán yóu bù yǐ wàng shè jì zhī dà jì

比年以来,水旱相继,陛下宜侧身修德,以答天谴,岂宜下徇奸回,远劳民庶,盘游不已,忘社稷之大计?

qí bù kě liù yě

这是第六个不可行的理由。

fu léi yǐ èr yuè qǐ zhé bā yuè shōu shēng yù yǎng wàn wù shī shí zé wèi yì

夫雷以二月启蛰,八月收声,育养万物,失时则为异。

jīn zhèn léi zài dōng wèi yì yóu shén

今震雷在冬,为异尤甚。

cǐ tiān yì dīng níng yǐ jiè bì xià ér fǎn wèi wù dài shī tiān yì qí bù kě qī yě

此天意丁宁以戒陛下,而反未悟,殆失天意,其不可七也。

fu mín shén zhī zhǔ yě shì yǐ shèng wáng xiān chéng mín ér hòu zhì lì yú shén

夫民,神之主也,是以圣王先成民而后致力于神。

jīn guó jiā tǔ mù zhī gōng lěi nián wèi xi shuǐ hàn jǐ lì jī jǐn jū duō nǎi yù láo mín shì shén shén qí xiǎng zhī hu

今国家土木之功累年未息,水旱几沴,饥馑居多,乃欲劳民事神,神其享之乎?

cǐ qí bù kě bā yě

此其不可八也。

bì xià bì yù wèi cǐ zhě bù guò xiào hàn wǔ dì táng míng huáng xún xìng suǒ zhì kè shí sòng gōng yǐ chóng xū míng kuā shì hòu shì ěr

陛下必欲为此者,不过效汉武帝、唐明皇,巡幸所至,刻石颂功,以崇虚名,夸示后世尔。

bì xià tiān zī shèng míng dāng mù èr dì sān wáng hé wéi xià xí hàn táng zhī xū míng qí bù kě jiǔ yě

陛下天资圣明,当慕二帝、三王,何为下袭汉、唐之虚名,其不可九也。

táng míng huáng yǐ bì chǒng jiān xié nèi wài jiāo hài shēn bō guó zhūn bīng jiāo guān xià wáng luàn zhī jī rú cǐ yóu niǔ yú chéng píng sì xíng fēi yì rěn zhì huò bài

唐明皇以嬖宠奸邪,内外交害,身播国屯,兵交关下,亡乱之迹如此,由狃于承平,肆行非义,稔致祸败。

jīn yì zhě yǐn kāi yuán gù shì yǐ wéi shèng liè nǎi yù chàng dǎo bì xià ér wèi zhī chén qiè wèi bì xià bù qǔ cǐ qí bù kě shí yě

今议者引开元故事以为盛烈,乃欲倡导陛下而为之,臣切为陛下不取,此其不可十也。

chén yán bù dǎi yì bì xià yǐ chén yán wèi kě qǔ yuàn shǎo cì qīng wèn yǐ bì chén shuō

臣言不逮意,陛下以臣言为可取,愿少赐清问,以毕臣说。

dì qiǎn nèi shì huáng fǔ jì míng jiù wèn yòu shàng shū yuē

帝遣内侍皇甫继明就问,又上疏曰:

bì xià jiāng xìng fén yīn ér jīng shī mín xīn fú níng jiāng huái zhī zhòng kùn yú diào fā lǐ xū zhèn ān ér jīn cún zhī

陛下将幸汾阴,而京师民心弗宁,江、淮之众困于调发,理须镇安而矜存之。

qiě tǔ mù zhī gōng wèi xi ér duó rǎng zhī dào gōng xíng wài guó zhì bīng bù yuǎn biān jìng shǐ zhě suī zhì nìng kě bǎo qí xīn hu

且土木之功未息,而夺攘之盗公行,外国治兵,不远边境,使者虽至,宁可保其心乎?

xī chén shèng qǐ yú yáo shù huáng cháo chū yú xiōng jī suí yáng dì qín yuǎn lüè ér táng gāo zǔ xìng yú jìn yáng jìn shǎo zhǔ huò xiǎo rén ér yē lǜ dé guāng cháng qū zhōng guó

昔陈胜起于徭戍,黄巢出于凶饥,隋炀帝勤远略而唐高祖兴于晋阳,晋少主惑小人而耶律德光长驱中国。

bì xià fǔ cóng jiān nìng yuǎn qì jīng shī shè réng suì jiàn jī zhī xū xiū wéi jīng jiǔ fèi zhī cí bù niàn mín pí bù xù biān huàn

陛下俯从奸佞,远弃京师,涉仍岁荐饥之墟,修违经久废之祠,不念民疲,不恤边患。

ān zhī jīn rì shù zú wú chén shèng jī mín wú huáng cháo yīng xióng jiāng wú kuī sì yú zhǒu yè wài dí jiāng wú guān xìn yú biān chuí hu

安知今日戍卒无陈胜,饥民无黄巢,英雄将无窥伺于肘腋,外敌将无观衅于边陲乎?

xiān dì cháng yì fēng shàn yín wèi tiān zhǒng xún zhào tíng qǐn

先帝尝议封禅,寅畏天种,寻诏停寝。

jīn jiān chén nǎi zàn bì xià lì xíng dōng fēng yǐ wéi jì chéng xiān zhì

今奸臣乃赞陛下力行东封,以为继成先志。

xiān dì cháng yù běi píng yōu shuò

先帝尝欲北平幽朔,

xi qǔ jì qiān

西取继迁,

dà xūn wèi jí

大勋未集,

yòng fù bì xià

用付陛下,

zé qún chén wèi cháng xiàn yī móu huà yī cè

则群臣未尝献一谋、画一策,

yǐ zuǒ bì xià jì xiān dì zhī zhì zhě

以佐陛下继先帝之志者,

fǎn wu bēi cí zhòng bì

反务卑辞重币,

qiú hé yú qì dān

求和于契丹,

cù guó mí jué

蹙国縻爵,

gū xī yú jì qiān

姑息于继迁,

céng bù sī zhǔ rǔ chén sǐ wèi kě jiè

曾不思主辱臣死为可戒,

wū xià wǎng shàng wèi kě xiū

诬下罔上为可羞。

zhuàn zào xiáng ruì jiǎ tuō guǐ shén cái bì dōng fēng biàn yì xi xìng qīng láo chē jià nüè hài jī mín jì qí wú shì wǎng huán biàn wèi chéng dà xūn jī

撰造祥瑞,假托鬼神,才毕东封,便议西幸,轻劳车驾,虐害饥民,冀其无事往还,便谓成大勋绩。

shì bì xià yǐ zǔ zōng jiān nán zhī yè wèi jiān xié jiǎo xìng zhī zī chén suǒ yǐ cháng tàn ér tòng kū yě

是陛下以祖宗艰难之业,为奸邪侥幸之资,臣所以长叹而痛哭也。

fu tiān dì shén qí cōng míng zhèng zhí zuò shàn jiàng zhī bǎi xiáng zuò bù shàn jiàng zhī bǎi yāng wèi wén zhuān shì biān dòu fǔ guǐ kě yāo fú xiáng

夫天地神祇,聪明正直,作善降之百祥,作不善降之百殃,未闻专事笾豆簠簋,可邀福祥。

chūn qiū chuán yuē guó zhī jiāng xìng tīng yú mín

《春秋传》曰:"国之将兴,听于民;

jiāng wáng tīng yú shén

将亡,听于神。

yú chén fēi gǎn wàng yì wéi bì xià zhōng cì cái zé

"愚臣非敢妄议,惟陛下终赐裁择。

hòu tiān xià shù yǒu zāi biàn yòu yán gǔ zhě wǔ zài xún shǒu yǒu guó zhī shì ěr fēi bì yǒu zǐ qì huáng yún rán hòu dēng fēng jiā hé yì cǎo rán hòu xǐng fāng yě

后天下数有灾变,又言:"古者五载巡守,有国之事尔,非必有紫气黄云,然后登封,嘉禾异草,然后省方也。

jīn yě diāo shān lù jùn guó jiāo zòu qiū hàn dōng léi qún chén lǜ hè tuì ér fù fēi qiè xiào zhě bǐ bǐ jiē shì

今野雕山鹿,郡国交奏,秋旱冬雷,群臣率贺,退而腹非窃笑者比比皆是。

shú wèi shàng tiān wèi kě wǎng xià mín wèi kě yú hòu shì wèi kě qī hu

孰谓上天为可罔,下民为可愚,后世为可欺乎?

rén qíng rú cǐ suǒ sǔn bù xì wéi bì xià shēn jiàn qí wàng

人情如此,所损不细,惟陛下深鉴其妄。

liù nián yòu shàng shū yuē bì xià fēng tài shān sì fén yīn gōng yè líng qǐn jīn yòu jiāng cí yú tài qīng gōng wài yì jí jí yǐ wèi bì xià shì shì mù xiào táng míng huáng qǐ yǐ míng huáng wèi lìng dé zhī zhǔ yé

六年,又上疏曰:"陛下封泰山,祀汾阴,躬谒陵寝,今又将祠于太清宫,外议籍籍,以谓陛下事事慕效唐明皇,岂以明皇为令德之主耶?

shén bù rán yě

甚不然也。

míng huáng huò cáo zhī jī yǒu zú wèi shēn jiè zhě fēi dú chén néng zhī zhī jìn chén bù yán zhě cǐ huái jiān yǐ shì bì xià yě

明皇祸曹之迹有足为深戒者,非独臣能知之,近臣不言者,此怀奸以事陛下也。

míng huáng zhī wú dào yì wú gǎn yán zhě jí bēn zhì mǎ wéi jūn shì yǐ zhū yáng guó zhōng qǐng jiǎo zhào zhī zuì nǎi shǐ yù yǐ shí lǐ bù míng jì rèn shī suǒ

明皇之无道,亦无敢言者,及奔至马嵬,军士已诛杨国忠,请矫诏之罪,乃始谕以识理不明,寄任失所。

dāng shí suī yǒu zuì jǐ zhī yán jué wù yǐ wǎn hé suǒ jí yě

当时虽有罪己之言,觉寤已晚,何所及也。

chén yuàn bì xià zǎo zì jué wù yì sǔn xū huá chì yuǎn xié nìng ba xìng tǔ mù bù xí wēi luàn zhī jī wú wéi míng huáng bù jí zhī huǐ cǐ tiān xià zhī xìng shè jì zhī fú yě

臣愿陛下早自觉寤,抑损虚华,斥远邪佞,罢兴土木,不袭危乱之迹,无为明皇不及之悔,此天下之幸,社稷之福也。

dì yǐ wéi fēng tài shān cí fén yīn shàng líng sì lǎo zi fēi shǐ yú míng huáng

"帝以为"封泰山,祠汾阴,上陵,祀老子,非始于明皇。

kāi yuán lǐ jīn shì suǒ xún yòng bù kě yǐ tiān bǎo zhī luàn jǔ wèi wéi fēi yě

《开元礼》今世所循用,不可以天宝之乱,举谓为非也。

qín wèi wú dào shén yǐ jīn guān míng zhào miào jùn xiàn yóu xí qín jiù qǐ yǐ rén ér fèi yán hu

秦为无道甚矣,今官名、诏妙、郡县犹袭秦旧,岂以人而废言乎?

zuò jiě yí lùn yǐ shì qún chén

"作《解疑论》以示群臣。

rán zhī shì pò zhōng suī qí yán qiē zhí róng zhī ér fú chì

然知奭朴忠,虽其言切直,容之而弗斥。

jiǔ zhī yǐ fù lǎo qǐng guī tián lǐ bù xǔ yǐ zhī mì zhōu

久之,以父老请归田里,不许,以知密州。

jū èr nián qiān zuǒ jiàn yì dài fū ba dài zhì

居二年,迁左谏议大夫,罢待制。

hái jiū chá zài jīng xíng yù

还,纠察在京刑狱。

shì shí chū zhì tiān qìng tiān qí tiān kuàng xiān tiān jiàng shèng jié tiān xià shè zhāi jiào zhāng yàn fèi shén guǎng

是时初置天庆、天祺、天贶、先天、降圣节,天下设斋醮张燕,费甚广。

shì yòu qǐng cái shěng fú yòng bù bào

奭又请裁省浮用,不报。

fù chū zhī hé yáng yòu qiú jiě guān jiù yǎng qiān jǐ shì zhōng xǐ jiōng zhōu

复出知河阳,又求解官就养,迁给事中,徙垧州。

tiān xǐ zhōng zhū néng xiàn qián yòu tiān shū

天禧中,朱能献《干祐天书》。

fù shàng shū yuē

复上疏曰:

zhū néng zhě jiān xiān xiǎo rén wàng yán xiáng ruì ér bì xià chóng xìn zhī qū zhì zūn yǐ yíng bài guī mì diàn yǐ fèng bo shàng zì cháo tíng xià jí lǘ xiàng mǐ bù tòng xīn jí shǒu fǎn chún fù fēi ér wú gǎn yán zhě

朱能者,奸𪫺小人,妄言祥瑞,而陛下崇信之,屈至尊以迎拜,归秘殿以奉膊,上自朝廷,下及闾巷,靡不痛心疾首,反唇腹非,而无敢言者。

xī hàn wén chéng jiāng jūn yǐ bó shū fàn niú jì ér yán niú fù zhōng yǒu qí shū shā shì de shū tiān zǐ shi qí shǒu jì

昔汉文成将军以帛书饭牛,既而言牛腹中有奇书,杀视得书,天子识其手迹。

yòu yǒu wǔ lì jiāng jūn wàng yán fāng duō bù chóu èr rén jiē zuò zhū

又有五利将军妄言,方多不仇,二人皆坐诛。

xiān dì shí yǒu hòu mò chén lì yòng zhě yǐ fāng shù bào dé chǒng yòng yī dàn fā qí jiān zhū yú zhèng zhōu

先帝时有侯莫陈利用者,以方术暴得宠用,一旦发其奸,诛于郑州。

hàn wǔ kě wèi xióng cái xiān dì kě wèi yīng duàn

汉武可谓雄材,先帝可谓英断。

táng míng huáng de líng bǎo fú shàng qīng hù guó jīng bǎo quàn děng jiē wáng hóng tián tóng xiù děng suǒ wéi míng huáng bù néng xiǎn lù chù yú xié shuō zì wèi dé shí dòng tiān shén bì fú wǒ

唐明皇得《灵宝符》、《上清护国经》、《宝券》等,皆王𫟹、田同秀等所为,明皇不能显戮,怵于邪说,自谓德实动天,神必福我。

fu lǎo jūn shèng rén yě

夫老君,圣人也。

tǎng shí jiàng yǔ gù yi bù wàng ér táng zì ān shǐ luàn lí chéng yú bō yuè liǎng dū dàng fù sì hǎi fèi téng qǐ tiān xià tài píng hu

傥实降语,固宜不妄,而唐自安、史乱离,乘舆播越,两都荡覆,四海沸腾,岂天下太平乎?

míng huáng suī kuàng de guī quē fù wèi li fǔ guó jié qiān zú yǐ yōu zhōng qǐ shèng shòu wú jiāng cháng shēng jiǔ shì hu

明皇虽况得归阙,复为李辅国劫迁,卒以忧终,岂圣寿无疆、长生久视乎?

yǐ míng huáng zhī yīng ruì ér huò huàn wěi zhì céng bù zhī zhě liáng yóu zài wèi jì jiǔ jiāo kàng chéng xìng wèi rén mò jǐ ruò wèi jiàn bù zú tīng xīn wán jū cháng zhī ān ěr shú dǎo yú zhī shuō nèi huò chǒng bì wài rèn jiān huí qǔ fèng guǐ shén guò chóng yāo wàng

以明皇之英睿,而祸患猥至曾不知者,良由在位既久,骄亢成性,谓人莫己若,谓谏不足听#心玩居常之安,耳熟导谀之说,内惑宠嬖,外任奸回,曲奉鬼神,过崇妖妄。

jīn shōu jiàn lǎo jūn yú gé shàng míng rì jiàn lǎo jūn yú shān zhōng

今收见老君于阁上,明日见老君于山中。

dà chén shī lù yǐ jiàng yíng duān shì wèi wēi ér jiān mò

大臣尸禄以将迎,端士畏威而缄默。

jì huò zuǒ dào jì wěn zhèng jīng mín xīn yòng lí biàn qǐ cāng cù

既惑左道,既紊政经,民心用离,变起仓卒。

dàng shì zhī shí lǎo jūn nìng kěn yù bīng bǎo fú ān néng pái pú yá

当是之时,老君宁肯御兵,宝符安能排蒲邪?

jīn zhū néng suǒ wèi huò lèi yú cǐ yuàn bì xià sī hàn wǔ zhī xióng cái fǎ xiān dì zhī yīng duàn jiàn míng huáng zhī zōng huò shù jī zāi hài bù shēng huò luàn bù zuò

今朱能所为,或类于此,愿陛下思汉武之雄材,法先帝之英断,鉴明皇之踪祸,庶几灾害不生,祸乱不作。

wèi jǐ néng guǒ bài

未几,能果败。

shì yòu cháng qǐng jiǎn xiū sì dù sēng dì suī wèi yòng qí yán cháng lìng xiàng mǐn zhōng yù lìng chén shí zhèng fǎng shī shì yǐ nà jiàn shù zhí qīng yáo báo liǎn sì shì wéi yán pō shī xíng yān

奭又尝请减修寺度僧,帝虽未用其言,尝令向敏中谕令陈时政访失奭以纳谏、恕直、轻徭、薄敛四事为言,颇施行焉。

rén zōng jí wèi zǎi xiàng qǐng zé míng rú yǐ jīng shù shì jiǎng dú nǎi zhào wèi hàn lín shì jiǎng xué shì zhī shěn guān yuàn pàn jī zǐ jiān xiū zhēn zōng shí lù

仁宗即位,宰相请择名儒以经术侍讲读,乃召为翰林侍讲学士、知审官院,判机子监,修《真宗实录》。

dīng fù yōu qǐ fù jiān pàn tài cháng sì jí lǐ yuàn sān qiān bīng bù shì láng lóng xiá gé xué shì

丁父忧,起复,兼判太常寺及礼院,三迁兵部侍郎、龙霞阁学士。

měi jiǎng lùn zhì qián shì luàn jūn wáng guó bì fǎn fù guī fěng

每讲论至前世乱君亡国,必反复规讽。

rén zōng yì huò bù zài shū bǐng zé gǒng mò yǐ líng dì wèi sǒng rán gǎi tīng

仁宗意或不在书,昺则拱默以酃,帝为竦然改听。

cháng huà wú yì tú shàng zhī dì shī yú jiǎng dú gé

尝画《无逸图》上之,帝施于讲读阁。

shí zhāng xiàn míng sù huáng hòu měi wǔ shōu yī yù diàn yǔ dì tóng tīng zhèng shì yán gǔ dì wáng cháo zhāo mù xī wèi yǒu kuàng rì bù cháo

时章宪明肃皇后每五收一御殿,与帝同听政,奭言:"古帝王朝朝暮夕,未有旷日不朝。

bì xià yi měi rì yù diàn yǐ lǎn wàn jī

陛下宜每日御殿,以览万机。

zòu liú zhōng bù bào

"奏留中不报。

rán dì yǔ huáng tài hòu yóu ài zhòng zhī měi jìn jiàn wèi cháng bù jiā lǐ

然帝与皇太后尤爱重之,每进见,未尝不加礼。

sān qǐng zhì shì

三请致仕。

zhào duì chéng míng diàn dūn yù zhī yǐ nián yú qī shí gù qǐng qì xià dì yì cè rán zhào yǔ féng zhī jiǎng lǎo zi sān zhāng gè cì bó èr bǎi pǐ

召对承明殿,敦谕之,以年逾七十固请,泣下,帝亦恻然,诏与冯知讲《老子》三章,各赐帛二百匹。

yǐ bù de qǐng qiú jìn jùn yōu bài gōng bù shàng shū fù zhī yǎn zhōu

以不得请,求近郡,优拜工部尚书,复知兖州。

zhào xū yàn ér hòu xíng yòu liú shù yuè tè yàn tài qīng lóu jìn chén jiē yù dì zuò fēi bái dà zì yǐ cì èr fǔ ér xiǎo zì cì zhū xué shēng dú shì yǔ zhāo jiǒng jiān cì dà xiǎo zì

诏须宴而后行,又留数月,特宴太清楼,近臣皆预,帝作飞白大字以赐二府,而小字赐诸学生,独奭与晁迥兼赐大小字。

zhào qún chén jí xí fù shī tài hòu yòu bié chū jìn zhōng zú qì quàn jiǔ

诏群臣即席赋诗,太后又别出禁中卒器劝酒。

yì rì shì rù xiè yòu mìng jiǎng lǎo zi cì xí yī jīn dài yín ān lè mǎ

翌日,奭入谢,又命讲《老子》,赐袭衣、金带、银鞍勒马。

jí xíng cì yú ruì shèng yuán yòu cì shī zhào jìn chén jiē fù

及行,赐隅瑞圣园,又赐诗,诏近臣皆赋。

yǐ gōng xiè ēn gǎi lǐ bù shàng shū jì ér lèi biǎo qǐ guī yǐ tài zi sù fù zhì shì

以恭谢恩改礼部尚书,既而累表乞归,以太子速傅致仕。

jí shèn xǐ zhèng qǐn píng bì qiè wèi zi yú yuē wú lìng wǒ sǐ fù rén zhī shǒu

疾甚,徙正寝,屏婢妾,谓子瑜曰:"无令我死妇人之手。

"卒。

zòu zhì dì wèi zhāng shì xùn yuē zhèn fāng yù zhào shì hái ér shì suì sǐ yǐ

奏至,帝谓张士逊曰:"朕方欲召奭还,而奭遂死矣。

jiē xī zhě jiǔ zhī bà cháo yī rì zèng zuǒ pú yè shì yuē xuān

"嗟惜者久之,罢朝一日,赠左仆射,谥曰宣。

shì xìng fāng zhòng shì qīn dǔ xiào

奭性方重,事亲笃孝。

fù wáng shì qí miàn yǐ dài huì

父亡,舐其面以代颒。

cháng duó wǔ jīng qiè yú zhì dào zhě wèi jīng diǎn huī yán wǔ shí juǎn

常掇《五经》切于治道者,为《经典徽言》五十卷。

yòu zhuàn chóng sì lù lè jì tú wǔ jīng jié jiě wǔ fú zhì dù

又撰《崇祀录》、《乐记图》、《五经节解》、《五服制度》。

cháng fèng zhào yǔ xíng bǐng dù gǎo xiào dìng zhū jīng zhèng yì zhuāng zi ěr yǎ shì wén kǎo zhèng shàng shū lún yǔ xiào jīng ěr yǎ miù wù jí lǜ yīn yì

尝奉诏与邢昺、杜镐校定诸经正义,《庄子》、《尔雅》释文,考正《尚书》、《论语》、《孝经》、《尔雅》谬误及律音义。

chū yuán qiū wú wài wěi wǔ jiāo cóng sì bù shè xí zūn bù shī mì

初,圜丘无外壝,五郊从祀不设席,尊不施幂;

qī cí shí xiǎng yǐn fú yòng yī zūn bù shè shù dēng shēng gē bù yǐ yōng chè

七祠时飨饮福用一尊,不设数登,升歌不以《雍》彻;

dōng zhì shè sì hào tiān shàng dì wài jí zhǐ shí qī wèi ér bù yǐ xīng chén cóng

冬至摄祀昊天上帝,外级止十七位,而不以星辰从;

xiǎng xiān nóng zài qí gǔ zhī qián

飨先农在祈谷之前;

shàng dīng shì diàn wú sān xiàn

上丁释奠无三献;

zōng miào bù bèi èr wǔ

宗庙不备二舞;

zhū chén dāng shì zhě huò jì zàng nǎi qǐng

诸臣当谥者,或既葬乃请。

shì kēng yuán gǔ zòu zhèng suì zhe yú lǐ

奭吭援古奏正,遂著于礼。

yòu qǐng dōng zhì ba sì wǔ dì dà yú shè wǔ dì ér bà cí hào tiān shàng dì

又请冬至罢祀五帝,大雩设五帝而罢祠昊天上帝。

shì xià yǒu sī yì bù hé ér zhǐ

事下有司议,不合而止。

yú guān zhì gōng bù shì láng zhì shì

瑜,官至工部侍郎致仕。

wáng zhāo sù kāi fēng suān zǎo rén

王昭素,开封酸枣人。

shǎo dǔ xué bù shì yǒu zhì xíng wèi xiāng lǐ suǒ chēng

少笃学不仕,有至行,为乡里所称。

cháng jù tú jiào shòu yǐ zì jǐ li mù yǔ dì sù jí li yùn jiē cháng shī shì yān

常聚徒教授以自给,李穆与弟肃及李恽皆常师事焉。

xiāng rén zhēng sòng bù yì guān fǔ duō jiù zhāo sù jué zhī

乡人争讼,不诣官府,多就昭素决之。

zhāo sù bó tōng jiǔ jīng jiān jiū zhuāng lǎo yóu jīng shī yì yǐ wéi wáng hán zhù yì jí kǒng mǎ shū yì huò wèi jìn shì nǎi zhe yì lùn èr shí sān piān

昭素博通《九经》,兼究《庄》、《老》,尤精《诗》、《易》,以为王、韩注《易》及孔、马疏义或未尽是,乃著《易论》二十三篇。

kāi bǎo zhōng mù jiàn zhī cháo zhào zhào fù quē jiàn yú biàn diàn shí nián qī shí qī jīng shén bù shuāi

开宝中,穆荐之朝,诏召赴阙,见于便殿,时年七十七,精神不衰。

tài zǔ wèn yuē hé yǐ bù qiú shì jìn zhì xiāng jiàn zhī wǎn

太祖问曰:"何以不求仕进,致相见之晚?

duì yuē chén cǎo yě chǔn yú wú yǐ bì shèng huà

"对曰:"臣草野蠢愚,无以裨圣化。

cì zuò lìng jiǎng yì qián guà zhào zǎi xiàng xuē jū zhèng děng guān zhī zhì fēi lóng zài tiān shàng yuē cǐ shū qǐ kě lìng cháng rén jiàn

"赐坐,令讲《易·乾卦》,召宰相薛居正等观之,至"飞龙在天",上曰:"此书岂可令常人见?

zhāo sù duì yuē cǐ shū fēi shèng rén chū bù néng hé qí xiàng

"昭素对曰:"此书非圣人出不能合其象。

yīn fǎng yǐ mín jiān shì zhāo sù suǒ yán chéng shí wú yǐn shàng jiā zhī

"因访以民间事,昭素所言诚实无隐,上嘉之。

yǐ shuāi lǎo qiú guī xiāng lǐ bài guó zǐ bó shì zhì shì cì chá yào jí qián èr shí wàn liú yuè yú qiǎn zhī

以衰老求归乡里,拜国子博士致仕,赐茶药及钱二十万,留月余,遣之。

nián bā shí jiǔ zú yú jiā

年八十九,卒于家。

zhāo sù pō yǒu rén lún jiàn

昭素颇有人伦鉴。

chū li mù xiōng dì cóng zhāo sù xué yì cháng wèi mù yuē zi suǒ wèi jīng lǐ wǎng wǎng chū wú yì biǎo

初,李穆兄弟从昭素学《易》,常谓穆曰:"子所谓精理,往往出吾意表。

yòu yǔ rén yuē mù xiōng dì jiē lìng qì mù yóu shěn hòu tā rì bì zhì láng miào

"又语人曰:"穆兄弟皆令器,穆尤沈厚,他日必至廊庙。

hòu guǒ cān zhī zhèng shì

"后果参知政事。

zhāo sù měi shì wù suí suǒ yán ér hái zhí wèi cháng lùn gāo xià

昭素每市物,随所言而还直,未尝论高下。

xiàn rén xiāng gào yuē wáng xiān shēng shì wù wú de gāo qǔ qí jià yě

县人相告曰:"王先生市物,无得高取其价也。

zhì suǒ jū shì yǒu chuán mù jī mén zhōng yè yǒu dào zhě jué mén jiāng rù zhāo sù jué zhī jí zì mén zhōng qián zhì chuán yú wài dào zhě cán ér qù yóu shì lǐ zhōng wú dào

"治所居室,有椽木积门中,夜有盗者抉门将入,昭素觉之,即自门中潜掷椽于外,盗者惭而去,由是里中无盗。

jiā yǒu yī lǘ rén duō lái jiǎ jiāng chū xiān wèn tóng nú yuē wài wú jiǎ lǘ zhě hu

家有一驴,人多来假,将出,先问僮奴曰:"外无假驴者乎?

duì yún wú rán hòu chū

"对云"无",然后出。

qí wèi chún zhì ruò cǐ

其为纯质若此。

zi rén zhe yì yǒu yǐn dé

子仁著,亦有隐德。

kǒng wéi zì wèi zé kāi fēng yōng qiū rén

孔维,字为则,开封雍丘人。

qián dé sì nián jiǔ jīng jí dì jiě hè dōng míng yān líng èr zhǔ bù

干德四年《九经》及第,解褐东明、鄢陵二主簿。

kāi bǎo zhōng lǐ bù zài zòu wèi kǎo shì guān diào chú zhōu jūn shì tuī guān

开宝中,礼部再奏为考试官,调滁州军事推官。

tài zōng jí wèi zhuó shòu tài zǐ zuǒ zàn shàn dài fū zhī hé nán xiàn tōng pàn huá zǐ èr zhōu

太宗即位,擢授太子左赞善大夫、知河南县,通判滑、梓二州。

tài píng xīng guó zhōng jiù bài guó zǐ zhōu yì bó shì dài hái qiān lǐ jì bó shì

太平兴国中,就拜国子《周易》博士,代还,迁《礼记》博士。

qī nián shǐ gāo lí wáng zhì wèn lǐ yú wéi wéi duì yǐ jūn fù chén zǐ zhī dào shēng jiàng děng wēi zhī xù zhì yuè chēng zhī yuē jīn rì fù jiàn zhōng guó zhī fū zǐ yě

七年,使高丽,王治问礼于维,维对以君父臣子之道,升降等威之序,治悦,称之曰:"今日复见中国之夫子也。

jiǔ nián pàn guó xué shì

"九年,判国学事。

yōng xī chū qiān zhǔ kè yuán wài láng

雍熙初,迁主客员外郎。

sān nián zhuó wèi guó zǐ sī yè cì jīn zǐ

三年,擢为国子司业,赐金紫。

huì jiāng yǒu shì yú jí tián wéi qǐ zhōu lǐ zhì yú táng shū fán yán gé zhì dù bìng lù zhī yǐ xiàn guān zhě chēng qí bó

会将有事于籍田,维起《周礼》至于《唐书》,凡沿革制度并录之以献,观者称其博。

yòu shàng shū qǐng jìn yuán cán yǐ lì guó mǎ

又上书请禁原蚕以利国马。

zhí shǐ guǎn lè shǐ bó zhī yuē

直史馆乐史驳之曰:

guǎn zǐ yún cāng bǐng shí zhī lǐ jié

《管子》云:"仓禀实,知礼节;

yī shí zú zhī róng rǔ

衣食足,知荣辱。

shì yǐ gǔ xiān zhé wáng hòu nóng sāng zhī yè yǐ qí wèi yī shí zhī yuán ěr

"是以古先哲王厚农桑之业,以其为衣食之原耳。

yī fū bù gēng tiān xià yǒu shòu qí jī zhě

一夫不耕,天下有受其饥者;

yī fù bù cán tiān xià yǒu shòu qí hán zhě

一妇不蚕,天下有受其寒者。

gù tiān zǐ qīn gēng hòu fēi qīn cán qū shēn yǐ huà xià zhě bāng guó zhī zhòng wù yě

故天子亲耕,后妃亲蚕,屈身以化下者,邦国之重务也。

wú dōu fù yuē guó fù zài shú zhī dào xiāng gòng bā cán zhī mián

《吴都赋》曰:"国赋再熟之稻,乡贡八蚕之绵。

zé cán zhī yǒu yuán qí lái jiù yǐ

"则蚕之有原,其来旧矣。

jīn kǒng wéi qǐng jìn yuán cán yǐ lì guó mǎ tú yǐn qián jīng wù lèi tóng qì zhī wén bù jiù shí shì què shí zhī lǐ

今孔维请禁原蚕以利国马,徒引前经物类同气之文,不究时事确实之理。

fu suǒ shì guó mǎ lái zì wài fāng shè yuǎn chí qū kuī qí mò sì shī yú shàn shì suì zhì xuán huáng zhì bì zhī yóu xiān bù yǐ cǐ

夫所市国马来自外方,涉远驰驱,亏其秣饲,失于善视,遂至玄黄,致毙之由,鲜不以此。

jīn nǎi yù jìn qí cán shì shén wú wèi yě

今乃欲禁其蚕事,甚无谓也。

táng cháo chù mǎ jù cún jiān mù zhī zhì xiáng guān běn shū yì wú jìn cán zhī wén

唐朝畜马,具存监牧之制,详观本书,亦无禁蚕之文。

kuàng jìn jiàng míng zhào lái nián chūn yǒu shì yú jí tián shì zé quàn nóng zhī diǎn fāng xíng ér jìn cán zhī zhì yòu xià shì xiāng wéi lì kǒng fēi suǒ zhǎng

况近降明诏,来年春有事于籍田,是则劝农之典方行,而禁蚕之制又下,事相违戾,恐非所长。

chén cháng lì zhí zhōu xiàn cū zhī lì bìng biān mín zhī nèi pín jù zhě duō chūn cán suǒ chéng zhǐ chōng fù diào zhī bèi wǎn cán bó lì shǐ jí zú suì zhī zī

臣尝历职州县,粗知利病,编民之内,贫窭者多,春蚕所成,止充赋调之备,晚蚕薄利,始及卒岁之资。

jīn ruò jìn qí hòu tú bì yǒu yīn yuán wèi bì zī zhāng náo luàn mín qǐ huáng níng

今若禁其后图,必有因缘为弊,滋彰挠乱,民岂皇宁。

huàn hàn sī lún suǒ yí zhòng shèn

涣汗丝纶,所宜重慎。

shàng lǎn zhī suì qǐn wǎn cán zhī jìn

上览之,遂寝晚蚕之禁。

wéi fù kàng shū yuē

维复抗疏曰:

àn zhōu lǐ xià guān sī mǎ zhí jìn yuán cán zhě wèi shāng mǎ yě

按《周礼·夏官·司马》职禁原蚕者,为伤马也。

yuán zài yě

原,再也。

tiān wén chén wèi mǎ

天文,辰为马。

cán shū cán wèi lóng jīng yuè zhí dà huǒ zé yù qí zhǒng

《蚕书》,蚕为龙精,月直大火,则浴其种。

shì cán yǔ mǎ tóng qì wù mò néng liǎng dà gù jìn zài cán yǐ yì mǎ yě

是蚕与马同气,物莫能两大,故禁再蚕以益马也。

yòu guō pú yún zhòng cán wèi yuán jīn wǎn cán yě

又郭璞云:"重蚕为原,今晚蚕也。

chén shǎo qīn gēng sāng zhī wu cháng lì zhōu xiàn zhī zhí wù zhī lì hài jǐn zhī zhī yǐ

"臣少亲耕桑之务,长历州县之职,物之利害,尽知之矣。

chī chī zhī máng zhī qí lì ér bù zhī qí hài gù yǒu zǎo cán zhī hòu zhòng yǎng wǎn cán zhī jiǎn chū sī shén shǎo zài cǎi zhī yè lái suì bù mào qǐ zhǐ shāng jí yú mǎ ér sāng yì sǔn yǐ

蚩蚩之氓知其利而不知其害,故有早蚕之后,重养晚蚕之茧,出丝甚少,再采之叶来岁不茂,岂止伤及于马,而桑亦损矣。

chén zì xiàn lì guān lù jiàn jiōng yě zhī dì guān mǎ duō sǐ ruò fēi míng yuán diǎn jù zhù qí xù mù ān gǎn wàng yǒu jǔ chén zāi

臣自县历官,路见坰野之地官马多死,若非明援典据,助其畜牧,安敢妄有举陈哉。

àn běn cǎo zhù yǐ jiāng cán tu mǎ chǐ zé bù néng shí cǎo

按《本草》注:"以僵蚕涂马齿,则不能食草。

wù lèi xiāng gǎn rú cǐ

"物类相感如此。

yuè lìng zhòng chūn jì mǎ zǔ jì chūn xiǎng xiān cán jiē wèi tiān sì fáng xīng yě wèi mǎ qí fú wèi zhī mǎ zǔ wèi cán qí fú wèi zhī xiān cán shì cán yǔ mǎ tóng qí lèi ěr

《月令》仲春祭马祖,季春享先蚕,皆谓天驷房星也,为马祈福,谓之马祖,为蚕祈福,谓之先蚕,是蚕与马同其类尔。

cán zhòng zé mǎ sǔn qì gǎn zhī ér rán yě

蚕重则马损,气感之而然也。

chén wèi yī zhōu lǐ jìn yuán cán wéi dāng

臣谓依《周礼》禁原蚕为当。

shàng suī bù yòng wéi yán ér jiā qí yuán yǐn jīng jù yǐ zhāng fù shǐ guǎn

上虽不用维言,而嘉其援引经据,以章付史馆。

jí tián bì bài guó zǐ jì jiǔ

籍田毕,拜国子祭酒。

chún huà chū jiān gōng bù shì láng

淳化初,兼工部侍郎。

èr nián zú nián liù shí sì

二年,卒,年六十四。

wéi tōng jīng shù

维通经术。

zhǔn jiù zhì jǔ jiǔ jīng yī shàng bù zhōng dì jí gǎi kē

准旧制,举《九经》,一上不中第即改科。

kāi bǎo zhōng wéi lùn qí shì fēi biàn zhào lǐ bù zì jīn jiǔ jīng tóng zhū kē xǔ zài fù jǔ

开宝中,维论其事非便,诏礼部自今《九经》同诸科许再赴举。

tài zōng yǐn jīng rì wéi wèi shǔ yì lì pō yǐ jīng shù shòu zhī

太宗尹京日,维为属邑吏,颇以经术受知。

jí wèi hòu wéi shǐ shēng láng shǔ

即位后,维始升郎署。

zì yǐ tōng jīng qiú wèi sī yè jí yǐ shòu zhī

自以通经,求为司业,即以授之。

shǐ wài guó zhě jiē jiǎ fú zǐ wéi zì gāo lì hái huì dōng shǐ zhì wéi zì chǐ yī fēi yīn qiú jiàn shàng guǐ yán gāo lí shǐ wèn chén huò hé zuì xiáng fú chén wú yǐ duì

使外国者皆假服紫,维自高丽还,会东使至,维自耻衣绯,因求见上,诡言:"高丽使问臣获何罪降服,臣无以对。

yīn qì xià

"因泣下。

shàng lián zhī jí cì yǐ jīn zǐ

上怜之,即赐以金紫。

jí wèi jì jiǔ yòu zòu yán cháo tíng jiǔ bù zhì cǐ guān shǎo yǒu zhī zhě chén zhī qīn qī gù jiù yǒu shū xìn lái zhě duō yún jì jiǔ láng zhōng

及为祭酒,又奏言:"朝廷久不置此官,少有知者,臣之亲戚故旧有书信来者,多云祭酒郎中。

tián mǐn jìn cháo rèn jì jiǔ réng jiān shì láng

田敏晋朝任祭酒,仍兼侍郎。

yuàn xún qián lì jiān lǐng shì guān zhù huò měi chēng

愿循前例,兼领是官,庶获美称。

shàng cóng zhī

"上从之。

rán jìn shēn è qí rú zhě zào qiú wú tuì ràng zhī fēng

然缙绅恶其儒者躁求,无退让之风。

cháng jiàn yì qǐ guǎng tài xué shàng yǐ qīn huài mín shè bù xǔ

尝建议乞广太学,上以侵坏民舍不许。

shòu zhào yǔ xué guān xiào dìng wǔ jīng shū yì kè bǎn xíng yòng gōng wèi jí bì bèi bìng shàng qiǎn tài yī zhěn shì shǐ zhě fǔ wèn

受诏与学官校定《五经疏义》,刻板行用,功未及毕,被病,上遣太医诊视,使者抚问。

chū wéi sī yòng yìn shū qián sān shí yú wàn wèi zhǎng shì huáng mén suǒ fā wéi yōu jù jù yǐ jiā cái shǎng zhī jí suì jí shàng shè ér bù wèn

初,维私用印书钱三十余万,为掌事黄门所发,维忧惧,遽以家财赏之,疾遂亟,上赦而不问。

wéi jiāng zhōng zhào qí xù zhèng gé kǒu shòu yí biǎo yǐ wǔ jīng shū wèi bì wèi hèn

维将终,召其婿郑革口授遗表,以《五经疏》未毕为恨。

jǐng dé sì nián lù qí sūn yǔ guī tóng xué jiū chū shēn

景德四年,录其孙禹圭同学究出身。

kǒng yi zì bù yí yǎn zhōu qū fù rén kǒng zǐ sì shí sì shì sūn

孔宜,字不疑,兖州曲阜人,孔子四十四世孙。

kǒng zǐ shēng lǐ zì bó yú

孔子生了个儿子叫孔鲤,字伯鱼。

lǐ shēng jí zì zi sī

鲤生伋,字子思。

jí shēng bái zì zi shàng

伋生白,字子上。

bái shēng qiú zì zi jiā

白生求,字子家。

qiú shēng jī zì zǐ jīng

求生箕,字子京。

jī shēng chuān zì zi gāo

箕生穿,字子高。

chuān shēng qiān zì zi shèn

穿生谦,字子慎。

qiān shēng fù zì zǐ yú yǐ dì zǐ téng wèi sì

谦生鲋,字子鱼,以弟子腾为嗣。

téng zì zi xiāng zhí qín nán cáng qí jiā shū yú wū bì

腾字子襄,值秦难,藏其家书于屋壁。

téng shēng zhèng zì jì zhōng

腾生正,字季忠。

zhōng shēng wǔ

忠生武。

wǔ shēng yán nián jí ān guó

武生延年及安国。

yán nián shēng bà zì cì rú hàn zhāo dì shí wéi bó shì xuān dì shí wéi tài zhōng dài fū shòu huáng tài zǐ jīng

延年生霸,字次孺,汉昭帝时为博士,宣帝时为太中大夫,授皇太子经。

yuán dì jí wèi cì jué guān nèi hóu hào bāo chéng jūn

元帝即位,赐爵关内侯,号褒成君。

bà shēng fú

霸生福。

fú shēng fáng

福生房。

fáng shēng jūn zì cháng píng hào xué yǒu cái wèi shàng shū láng píng dì yuán shǐ yuán nián fēng jūn wèi bāo chéng hóu shí yì èr qiān hù zhuī shì fū zǐ wèi bāo chéng xuān ní gōng

房生均,字长平,好学有才,为尚书郎,平帝元始元年,封均为褒成侯,食邑二千户,追谥夫子为褒成宣尼公。

wáng mǎng yǐ jūn wèi tài wèi sān yǐ jí cí de hái mǎng bài shī guó

王莽以均为太尉,三以疾辞,得还,莽败,失国。

hòu hàn shì zǔ jiàn wǔ shí sì nián fù fēng jūn zi zhì wèi bāo chéng hóu shì yuán chéng

后汉世祖建武十四年,复封均子志为褒成侯,谥元成。

zhì shēng sǔn xí jué hé dì yǒng yuán sì nián xǐ fēng sǔn wèi bāo tíng hòu

志生损,袭爵,和帝永元四年,徙封损为褒亭侯。

sǔn zú zi yào sì hóu yì qiān hù

损卒,子曜嗣侯、邑千户。

zi wán sì yì bǎi hù

子完嗣,邑百户。

wán zǎo zú wú zi yǐ dì zǐ xiàn xí jué

完早卒无子,以弟子羡袭爵。

xiàn shì wèi wèi yì láng huáng chū èr nián fēng zōng shèng hòu yì bǎi hù

羡仕魏为议郎,黄初二年,封宗圣侯、邑百户。

xiàn shēng zhèn jìn wǔ dì tài shǐ sān nián xǐ fēng fèng shèng tíng hòu yì èr bǎi hù lì tài cháng huáng mén shì láng

羡生震,晋武帝泰始三年,徙封奉圣亭侯,邑二百户,历太常、黄门侍郎。

zhèn shēng yí

震生嶷。

yí shēng fǔ jǔ xiào lián pì tài wèi yuàn lì yù zhāng tài shǒu

嶷生抚,举孝廉,辟太尉掾,历豫章太守。

fǔ shēng yì

抚生懿。

yì shēng xiān yǒu dù liàng hào xué sòng wén dì yuán jiā shí jiǔ nián xí fēng fèng shèng hóu

懿生鲜,有度量,好学,宋文帝元嘉十九年,袭封奉圣侯。

xiān shēng chéng bó xué yǒu cái yì hòu wèi xiào wén yán xìng chū jǔ xiào lián sān nián fēng chéng wèi chóng shèng dài fū fù shí hù yǐ gōng sǎ sǎo

鲜生乘,博学有才艺,后魏孝文延兴初举孝廉三年,封乘为崇圣大夫,复十户,以供洒扫。

chéng shēng líng zhēn xí jué lì mì shū láng tài hé shí jiǔ nián gǎi fēng chóng shèng hóu yì bǎi hù

乘生灵珍,袭爵,历秘书郎,太和十九年,改封崇圣侯,邑百户。

líng zhēn shēng wén tài

灵珍生文泰。

wén tài shēng qú běi qí wén xuān dì tiān bǎo yuán nián gǎi fēng gōng shèng hóu

文泰生渠,北齐文宣帝天保元年,改封恭圣侯。

hòu zhōu xuān dì dà xiàng èr nián zhuī fēng kǒng zǐ wèi zōu guó gōng yǐ qú xí jué yì bǎi hù

后周宣帝大象二年,追封孔子为邹国公,以渠袭爵,邑百户。

qú shēng zhǎng sūn suí wén dì fù fēng zhǎng sūn wèi zōu guó gōng

渠生长孙,隋文帝复封长孙为邹国公。

zhǎng sūn shēng sì zhé yìng zhì jǔ lì jīng zhōu sī bīng cān jūn tài zǐ tōng shì shè rén dà yè sì nián gǎi fēng shào shèng hóu yì bǎi hù

长孙生嗣哲,应制举,历泾州司兵参军、太子通事舍人,大业四年,改封绍圣侯、邑百户。

sì zhé shēng dé lún táng tài zōng zhēn guàn shí yī nián fēng bāo shèng hóu yì bǎi hù cháo huì wèi tóng sān pǐn fù qí zǐ sūn

嗣哲生德伦,唐太宗贞观十一年,封褒圣侯,邑百户,朝会位同三品,复其子孙。

zé tiān tiān shòu èr nián cì dé lún xǐ shū yī fú

则天天授二年,赐德伦玺书、衣服。

dé huà shēng chóng jī xí hòu zhōng zōng shén lóng yuán nián shòu cháo sàn dài fū

德化生崇基,袭侯,中宗神龙元年,授朝散大夫。

chóng jī shēng suì zhī xuán zōng kāi yuán zhōng lì guó zi sì mén bó shì bīn wáng fǔ wén xué cài zhōu zhǎng shǐ

崇基生璲之,玄宗开元中,历国子四门博士、邠王府文学、蔡州长史。

èr shí qī nián zhào zhuī shì kǒng zǐ wéi wén xuān wáng gǎi fēng bāo shèng hóu dì zhī wèi xí wén xuān gōng jiān yǎn zhōu zhǎng shǐ

二十七年,诏追谥孔子为文宣王,改封褒圣侯禘之为袭文宣公,兼兖州长史。

suì zhī shēng xuān xí fēng lì yǎn zhōu sì shuǐ lìng

璲之生萱,袭封,历兖州泗水令。

xuān shēng qí qīng dé zōng jiàn zhōng sān nián zhào yǐ qí qīng wèi yǎn zhōu sī mǎ xiàn yú dōng píng zú

萱生齐卿,德宗建中三年,诏以齐卿为兖州司马,陷于东平,卒。

zhì xiàn zōng yuán hé shí sān nián píng li shī dào qí zi wéi zhì guī lǔ zhào yǐ wéi zhì wèi yǎn zhōu cān jūn fèng fū zǐ sì fù wǔ shí hù yǐ gōng sǎ sǎo

至宪宗元和十三年,平李师道,其子惟晊归鲁,诏以惟晊为兖州参军,奉夫子祀,复五十户,以供洒扫。

wéi zhì shēng cè huì chāng yuán nián lì guó zi jiān chéng shàng shū bó shì

惟晊生策,会昌元年,历国子监丞、尚书博士。

dà zhōng yuán nián zǎi xiàng bái mǐn zhōng zòu suì gěi fēng hù juàn bǎi pǐ chōng chūn qiū fèng sì

大中元年,宰相白敏中奏岁给封户绢百匹,充春秋奉祀。

zì suì zhī zhì cè wǔ shì bìng xí fēng wén xuān gōng

自璲之至策,五世并袭封文宣公。

cè shēng zhèn yì zōng xián tōng sì nián jǔ jìn shì jiǎ kē lì yǎn zhōu guān chá pàn guān zhì xíng bù yuán wài láng

策生振,懿宗咸通四年,举进士甲科,历兖州观察判官,至刑部员外郎。

zhèn shēng zhāo jiǎn lì gǔn zhōu sī mǎ qū fù lìng

振生昭俭,历衮州司马、曲阜令。

zì cè zhì zhāo jiǎn sān shì suì gěi fēng juàn yǐ gòng xiǎng sì

自策至昭俭,三世岁给封绢,以供享祀。

zhāo jiǎn shēng guāng sì āi dì tiān yòu zhōng wèi sì shuǐ zhǔ bù fèng kǒng zǐ sì

昭俭生光嗣,哀帝天祐中,为泗水主簿,奉孔子祀。

guāng sì shēng rén yù jiǔ suì tōng chūn qiū zī mào xióng wěi

光嗣生仁玉,九岁通《春秋》,姿貌雄伟。

hòu táng míng zōng cháng xìng yuán nián yǐ wéi qū fù zhǔ bù sān nián qiān gōng qiū lìng xí wén xuān gōng jìn gāo zǔ tiān fú wǔ nián gǎi qū fù lìng

后唐明宗长兴元年,以为曲阜主簿,三年,迁龚丘令,袭文宣公,晋高祖天福五年,改曲阜令。

zhōu gāo zǔ guǎng shùn èr nián píng mù róng yàn chāo xìng qǔ fù bài kǒng zǐ miào jí mù zhào rén yù cì wǔ pǐn fú fù yǐ wéi běn xiàn lìng

周高祖广顺二年,平慕容彦超,幸曲阜,拜孔子庙及墓,召仁玉,赐五品服,复以为本县令。

rén yù sì zǐ zhǎng yuē yi jǔ jìn shì bù dì qián dé zhōng yì què shàng shū shù qí jiā shì zhào yǐ wéi qū fù zhǔ bù lì huáng zhōu jūn shì tuī guān qiān sī nóng sì chéng zhǎng xīng zǐ zhèn shì zhēng

仁玉四子,长曰宜,举进士不第,干德中诣阙上书,述其家世,诏以为曲阜主簿,历黄州军事推官,迁司农寺丞,掌星子镇市征。

yi shàng yán xīng zǐ dāng jiāng hú zhī huì shāng gǔ suǒ jí qǐng jiàn wèi jūn

宜上言:"星子当江湖之会,商贾所集,请建为军。

zhào yǐ wéi xiàn jiù mìng yi zhī xiàn shì hòu yǐ wéi nán kāng jūn

"诏以为县,就命宜知县事,后以为南康军。

yi dài hái xiàn wén fù shù shí piān tài zōng lǎn ér jiā zhī zhào jiàn wèn yǐ kǒng zǐ shì sì yīn xià zhào yuē sù wáng zhī dào bǎi dài suǒ chóng chuán zuò xí fēng yì cún diǎn zhì

宜代还,献文赋数十篇,太宗览而嘉之,召见,问以孔子世嗣,因下诏曰:"素王之道,百代所崇,传祚袭封,抑存典制。

wén xuān wáng sì shí sì dài sūn sī nóng sì chéng yi fú qín sù yè dǐ lì lián yú jí lì guān lián qià wén zhèng jì shèng rén zhī hòu shì dé bù shuāi bǐ dēng cháo lún yǐ guāng rú zhòu

文宣王四十四代孙、司农寺丞宜服勤素业,砥砺廉隅,亟历官联,洽闻政绩,圣人之后,世德不衰,俾登朝伦,以光儒胄。

kě tài zǐ yòu zàn shàn dài fū xí fēng wén xuān gōng fù qí jiā

可太子右赞善大夫,袭封文宣公,复其家。

wèi jǐ tōng pàn mì zhōu

"未几,通判密州。

tài píng xīng guó bā nián zhào xiū qū fù kǒng zǐ miào yi gòng fāng wù wèi xiè zhào bāo zhī qiān diàn zhōng chéng

太平兴国八年,诏修曲阜孔子庙,宜贡方物为谢,诏褒之,迁殿中丞。

yōng xī sān nián wáng shī běi zhēng shòu zhào dū jūn liáng shè jù mǎ hé nì sǐ nián sì shí liù

雍熙三年,王师北征,受诏督军粮,涉拒马河溺死,年四十六。

zi yán shì zì mào xiān yǐ fù sǐ shì cì xué jiū chū shēn wèi qū fù zhǔ bù lì mǐn cháng gě èr lìng

子延世字茂先,以父死事,赐学究出身,为曲阜主簿,历闽、长葛二令。

zhēn zōng zhì dào sān nián shí yī yuè zhào fù quē yǐ wéi qū fù lìng xí fēng wén xuān gōng cì bái jīn shù bó jí tài zōng yù shū yìn jiǔ jīng

真宗至道三年十一月,召赴阙,以为曲阜令,袭封文宣公,赐白金、束帛及太宗御书印《九经》。

xián píng sān nián zhào běn dào zhuǎn yùn shǐ běn zhōu zhǎng lì dài yǐ bīn lǐ réng liú sān nián zú guān nián sān shí bā

咸平三年,诏本道转运使、本州长吏待以宾礼,仍留三年,卒官,年三十八。

cì yuē xiàn tài píng xīng guó èr nián jìn shì jí dì zhì gōng bù yuán wài láng zhī jùn yí xiàn

次曰宪,太平兴国二年进士及第,至工部员外郎、知浚仪县。

cì yuē miǎn yìng chéng zhǔ bù

次曰冕,应城主簿。

cì yuē xù yōng xī zhōng jìn shì jí dì

次曰勖,雍熙中进士及第。

yán shì zi shèng yòu jǐng dé chū shǐ jiǔ suì tè cì tóng xué jiū chū shēn

延世子圣祐,景德初,始九岁,特赐同学究出身。

dà zhōng xiáng fú yuán nián dōng fēng tài shān tè tīng shèng yòu yī lǜ péi wèi zhui jīng guān bān hòu

大中祥符元年,东封泰山,特听圣祐衣绿陪位,缀京官班后。

jí hái zhì yǎn zhōu shí yī yuè shuò xìng qǔ fù yè kǒng zǐ miào xíng zhuó xiàn zhī lǐ kǒng shì zōng shǔ bìng lìng bèi wèi

及还至兖州,十一月朔,幸曲阜,谒孔子庙,行酌献之礼,孔氏宗属并令倍位。

yòu xìng kǒng lín guān qí mù jiǔ zhī

又幸孔林,观其墓久之。

yòu yù běi tíng zhào cóng chén guān gǔ bēi jiā shì kǒng zǐ wèi xuán shèng wén xuān wáng zhuī fēng kǒng zǐ fù shū liáng gē qí guó gōng mǔ yán shì lǔ guó tài fū rén

又御北亭,召从臣观古碑,加谥孔子为玄圣文宣王,追封孔子父叔梁纥齐国公,母颜氏鲁国太夫人。

zhuó shèng yòu wèi tài cháng sì fèng lǐ láng yòu lù qí jìn shǔ jìn shì wèi tóng sān chuán chū shēn xí jìn shì yán yòu xí xué jiū yán wò yán lǔ yán líng bìng tóng xué jiū chū shēn gòng cì yín èr bǎi liǎng juàn sān bǎi pǐ yǐ chōng fèng cí miào

擢圣祐为太常寺奉礼郎,又录其近属进士谓同《三传》出身,习进士延祐、习学究延渥、延鲁、延龄并同学究出身,共赐银二百两、绢三百匹,以充奉祠庙。

shí xù wèi diàn zhōng chéng tōng pàn guǎng zhōu wáng qīn ruò yán qí yǒu shēng yú xiāng qū zhào fù quē gǎi tài cháng bó shì cì fēi lìng zhī qū fù xiàn zhuān zhǔ cí miào

时勖为殿中丞、通判广州,王钦若言其有声于乡曲,召赴阙,改太常博士,赐绯,令知曲阜县,专主祠庙。

èr nián sān yuè yòu qiǎn shǐ cì tài zōng yù shū jí jiǔ jīng shū shū sān shǐ cáng yú miào lìng běn zhōu xuǎn rú shēng jiǎng shuō

二年三月,又遣使赐太宗御书及《九经》书疏、《三史》藏于庙,令本州选儒生讲说。

shèng yòu hòu gǎi dà lǐ píng shì

圣祐后改大理评事。

tiān xǐ wǔ nián shòu guāng lù sì chéng xí fēng wén xuān gōng zhī xiān yuán xiàn shì

天禧五年,授光禄寺丞,袭封文宣公、知仙源县事。

hòu gǎi míng yòu qiān tài zǐ zhōng shè zú nián sān shí

后改名佑,迁太子中舍,卒,年三十。

xù wèi sī fēng láng zhōng

勖为司封郎中。

yán lǔ dà zhōng xiáng fú wǔ nián fù jǔ jìn shì jí dì hòu gǎi míng dào fǔ wèi zuǒ sī jiàn lóng tú gé dài zhì zì yǒu chuán

延鲁,大中祥符五年复举进士及第,后改名道辅,为左司谏、龙图阁待制,自有传。

cuī sòng zì dūn měi hé nán yǎn shī rén

崔颂,字敦美,河南偃师人。

fù xié hòu táng mén xià shì láng píng zhāng shì

父协,后唐门下侍郎、平章事。

sòng yòu sàng mǔ wèi wài zǔ mǔ suǒ jū yǎng

颂幼丧母,为外祖母所鞠养。

yǐ yīn bǔ hé nán fǔ xún guān lì kāi fēng zhǔ bù dèng zhōu lù shì cān jūn yǐ jí qù guān

以荫补河南府巡官,历开封主簿、邓州录事参军,以疾去官。

wèi jǐ yì què shàng shū yán shì zǎi xiàng sāng wéi hàn lǎn ér qí zhī zhuó wèi zuǒ shí yí xuǎn yòu bǔ quē

未几,诣阙上书言事,宰相桑维翰览而奇之,擢为左拾遗,选右补阙。

hàn chū jiā cháo sàn jiē fù yòu sàn qí cháng shì zhāng xù cè qián chù wèi wú yuè wáng

汉初,加朝散阶,副右散骑常侍张煦册钱俶为吴越王。

liáng mò xié cháng shǐ liǎng zhè zhì shì yuè rén měi zhī zèng huì shén hòu

梁末,协尝使两浙,至是,越人美之,赠贿甚厚。

jí hái zhí zhōu zǔ rù jīng shī wèi jūn shì piāo duó xī jǐn

及还,值周祖入京师,为军士剽夺悉尽。

shì zōng zhèn chán yuān zé liáo zuǒ sòng yǔ wáng pǔ wáng mǐn zhōng jiē zhōng qí xuǎn yǐ sòng wèi guān chá pàn guān zèng jīn zǐ

世宗镇澶渊,择僚佐,颂与王朴、王敏中皆中其选,以颂为观察判官,赠金紫。

shì zōng yǐn jīng bài sī fēng yuán wài láng chōng pàn guān yǐ duàn yù wù shī bà zhí shǒu běn guān

世宗尹京,拜司封员外郎、充判官,以断狱误失罢职,守本官。

jí wèi bài jià bù láng zhōng qiān lì bù fù fù yǐn rì jiù shǐ liǎng zhè

即位,拜驾部郎中,迁吏部,复副尹日就使两浙。

shì zōng dú táng yuán zhěn jūn tián shū mìng xiě wèi tú cì jìn chén qiǎn shǐ jūn zhū dào zū fù sòng shǐ yǎn zhōu pō zēng jiù é

世宗读唐元稹《均田疏》,命写为图赐近臣,遣使均诸道租赋,颂使兖州,颇增旧额。

gōng dì sì wèi gǎi zuǒ jiàn yì dài fū

恭帝嗣位,改左谏议大夫。

sòng chū pàn guó zǐ jiàn

宋初,判国子监。

huì chóng xiū guó xué jí wǔ chéng wáng miào mìng sòng zǒng lǐng qí shì

会重修国学及武成王庙,命颂总领其事。

jiàn lóng sān nián xià shǐ huì shēng tú jiǎng shuō tài zǔ qiǎn zhōng shǐ yǐ jiǔ guǒ cì zhī

建隆三年夏,始会生徒讲说,太祖遣中使以酒果赐之。

měi lín xìng guó xué zhào sòng yǔ yǔ

每临幸国学,召颂与语。

yīn jí jīng yì sòng yìng dá wú zhì

因及经义,颂应答无滞。

jí jiāo sì yǐ sòng shè tài pú shēng chē zhí suí shàng wèn yǐ yī shí diǎn lǐ sòng zhàn duì xián yǎ shàng shén zhòng zhī

及郊祀,以颂摄太仆,升车执绥,上问以一时典礼,颂占对闲雅,上甚重之。

wèi jǐ zuò qǐng tuō yǒu sī wèi suǒ qīn qiú biàn guān chū wèi bǎo dà jūn xíng jūn sī mǎ

未几,坐请托有司为所亲求便官,出为保大军行军司马。

qián dé liù nián bào de jí zú nián wǔ shí

干德六年,暴得疾卒,年五十。

sòng hǎo huī xié shàn bǐ zhá shòu mìng shū shì zōng shì cè wén dāng shí chēng qí qiú lì

颂好诙谐,善笔札,受命书世宗谥册文,当时称其遒丽。

dǔ xìn shì shì dǔ fó xiàng bì bài

笃信释氏,睹佛像必拜。

xìng duō yí zài fū zhōu guān shě cháng zhào wū màn zhě zhì táng shì yǐ bó méng qí mù rén jiē xiào zhī

性多疑,在鄜州官舍,尝召圬墁者治堂室,以帛蒙其目,人皆笑之。

zi xiǎo zhì tài zǐ yòu zàn shàn dài fū

子晓,至太子右赞善大夫。

lú zì wén bǐng yōng xī èr nián jìn shì yān yǎ yǒu shì xíng lèi wèi tún tián yuán wài láng kāi fēng sān sī hù bù pàn guān

𣆐字文炳,雍熙二年进士,淹雅有士行,累为屯田员外郎、开封三司户部判官。

jǐng dé zhōng yōng wáng yuán fèn hōng fǔ guān jiē zuò chù

景德中,雍王元份薨,府官皆坐黜。

shí qi wéi wèi cáo guó gōng yuán yǎn fǔ yì shàn shàng wèi zǎi xiàng yuē yuán yǎn nián shào yóu zī zàn dǎo wéi yū nuò xún mò bù néng guī jiè wén cuī lú xìng chún jǐn yǐ zhī dài wéi shù yǒu bì yì

时戚维为曹国公元俨府翊善,上谓宰相曰:"元俨年少,尤资赞导,维迂懦循默,不能规戒,闻崔𣆐性纯谨,以之代维,庶有裨益。

yīn zhào duì qiān dū guān yuán wài láng chōng jì shì cān jūn cì jīn zǐ

"因召对,迁都官员外郎,充记室参军,赐金紫。

qiān bīng bù láng zhōng chū zhī hé zhōng fǔ zhuǎn tài cháng shǎo qīng jiāng zuò jiān zú

迁兵部郎中,出知河中府,转太常少卿、将作监,卒。

yǐn zhuō yǐng zhōu rǔ yīn rén

尹拙,颍州汝阴人。

liáng zhēn míng wǔ nián jǔ sān shǐ diào bǔ xià yì zhǔ bù shè běn zhèn guǎn yì xún guān

梁贞明五年举《三史》,调补下邑主簿,摄本镇馆驿巡官。

hòu táng cháng xīng zhōng zhào wèi zhù zuò zuǒ láng zhí shǐ guǎn qiān zuǒ shí yí yī qián zhí shǐ guǎn jiā cháo sàn dài fū

后唐长兴中,召为著作佐郎、直史馆,迁左拾遗,依前直史馆,加朝散大夫。

yīng shùn chū chū wèi xuān wǔ jūn zhǎng shū jì jiǎn jiào yú bù yuán wài láng jiān diàn zhōng shì yù shǐ

应顺初,出为宣武军掌书记、检校虞部员外郎兼殿中侍御史。

qīng tài chū jiā jiǎn jiào jià bù yuán wài láng jiān yù shǐ dài fū

清泰初,加检校驾部员外郎兼御史大夫。

èr nián gǎi jiǎn jiào yú bù láng zhōng zhōng wǔ jūn zhǎng shū jì

二年,改检校虞部郎中、忠武军掌书记。

jìn tiān fú sì nián rù wèi yòu bǔ quē

晋天福四年,入为右补阙。

míng nián zhuǎn shì yù shǐ

明年,转侍御史。

huì zhào zhuō yǔ zhāng zhāo lǚ qí děng tóng xiū táng shǐ gǎi cāng bù yuán wài láng cì jīn zǐ

会诏拙与张昭、吕琦等同修《唐史》,改仓部员外郎,赐金紫。

bā nián qiān zuǒ sī yuán wài láng

八年,迁左司员外郎。

qì dān rù kòu zhào yán shòu zhèn cháng shān

契丹入寇,赵延寿镇常山。

yǐ zhuō wèi zhǎng shū jì

以拙为掌书记。

hàn chū zhào wèi sī mǎ láng zhōng hóng wén guǎn zhí xué shì

汉初,召为司马郎中、弘文馆直学士。

zhōu guǎng shùn chū qiān kù bù láng zhōng jiān tài cháng bó shì réng chōng zhí xué shì

周广顺初,迁库部郎中兼太常博士,仍充直学士。

fèng shǐ jīng nán hái gǎi bīng bù láng zhōng

奉使荆南还,改兵部郎中。

xiǎn dé chū bài jiǎn jiào yòu sàn qí cháng shì guó zǐ jì jiǔ tōng pàn tài cháng lǐ yuàn shì yǔ zhāng zhāo tóng xiū táng yīng shùn qīng tài jí zhōu zǔ shí lù yòu yǔ zhāo jí tián mǐn tóng xiáng dìng jīng diǎn shì wén

显德初,拜检校右散骑常侍、国子祭酒、通判太常礼院事,与张昭同修唐应顺、清泰及周《祖实录》,又与昭及田敏同详定《经典释文》。

dīng yōu miǎn

丁忧,免。

sòng chū gǎi jiǎn jiào gōng bù shàng shū tài zǐ zhān shì pàn tài fǔ sì qiān mì shū jiān pàn dà lǐ sì

宋初,改检校工部尚书、太子詹事、判太府寺,迁秘书监、判大理寺。

qián dé liù nián gào lǎo yǐ běn guān zhì shì

干德六年告老,以本官致事。

zhuō xìng chún jǐn bó tōng jīng shǐ

拙性纯谨,博通经史。

zhōu shì zōng běi zhēng mìng hàn lín xué shì wéi wén jì bái mǎ cí xué shì bù zhī suǒ chū suì fǎng yú zhuō zhuō lì jǔ jùn guó cí bái mǎ zhě yǐ shí shù dāng shí fú qí gāi bó

周世宗北征,命翰林学士为文祭白马祠,学士不知所出,遂访于拙,拙历举郡国祠白马者以十数,当时伏其该博。

kāi bǎo sì nián zú nián bā shí yī

开宝四年卒,年八十一。

zi jì tōng zhì guó zǐ bó shì

子季通,至国子博士。

tián mǐn zī zhōu zōu píng rén

田敏,淄州邹平人。

shǎo tōng chūn qiū zhī xué

少通《春秋》之学。

liáng zhēn míng zhōng dēng kē diào bǔ zī zhōu zhǔ bù bù lìng zhī rèn liú wèi guó zi sì mén bó shì

梁贞明中登科,调补淄州主簿,不令之任,留为国子四门博士。

hòu táng tiān chéng chū gǎi shàng shū bó shì cì fēi

后唐天成初,改《尚书》博士,赐绯。

mǎn suì wèi guó zi bó shì

满岁,为国子博士。

shàng yán qǐng sì jiāo zhì zhāi gōng bù bào

上言请四郊置斋宫,不报。

zhì mǎn zhuǎn tún tián yuán wài láng yǐ xiáng míng diǎn lǐ jiān tài cháng bó shì

秩满,转屯田员外郎,以详明典礼兼太常博士。

jiàn yì qǐng yī chūn qiū měi suì cáng bīng jiàn zōng miào bān gōng qīng rú gǔ lǐ

建议请依《春秋》每岁藏冰荐宗庙,颁公卿,如古礼。

fèng zhào yǔ tài cháng qīng liú yuè bó shì duàn yóng lù háng li jū huàn chén guān děng shān dìng táng zhèng yú qìng shū yí yòu zhào yǔ mǎ gǎo děng tóng xiào jiǔ jīng

奉诏与太常卿刘岳、博士段颙、路航、李居浣、陈观等删定唐郑余庆《书仪》,又诏与马镐等同校《九经》。

gǎi hù bù yuán wài láng cì jīn zǐ

改户部员外郎,赐金紫。

qīng tài chū qiān guó zǐ sī yè

清泰初,迁国子司业。

jìn tiān fú sì nián shòu jì jiǔ réng jiǎn jiào gōng bù shàng shū é jiān hù bù shì láng

晋天福四年授祭酒,仍检校工部尚书,俄兼户部侍郎。

kāi yùn chū qiān bīng bù shì láng chōng hóng wén guǎn xué shì pàn guǎn shì

开运初,迁兵部侍郎,充弘文馆学士、判馆事。

yì zhě yǐ mǐn zhǐ kě rèn xué guān zǎi xiàng sāng wéi hàn wén zhī jí gǎi shòu jiǎn jiào yòu pú yè fù wèi jì jiǔ

议者以敏止可任学官,宰相桑维翰闻之,即改授检校右仆射,复为祭酒。

hàn qián yòu zhōng bài shàng shū yòu chéng pàn guó zǐ jiàn

汉干祐中,拜尚书右丞,判国子监。

zhōu guǎng shùn chū gǎi zuǒ chéng qiǎn shǐ qì dān jiāng suì lù qián shí wàn guàn zhǐ qí qīn piào qì dān bù xǔ

周广顺初,改左丞,遣使契丹,将岁赂钱十万贯,止其侵剽,契丹不许。

zhōu zǔ jiāng qīn jiāo mìng quán pàn tài cháng qīng shì

周祖将亲郊,命权判太常卿事。

shì zōng jí wèi zhēn bài tài cháng qīng jiǎn jiào zuǒ pú yè jiā sī kōng

世宗即位,真拜太常卿、检校左仆射,加司空。

xiǎn dé wǔ nián shàng zhāng qǐng lǎo cì zhào yuē qīng xiáng míng lǐ yuè bó shè diǎn fén wèi rú xué zhī zōng shī nǎi jiàn shēn zhī yí biǎo

显德五年,上章请老,赐诏曰:"卿详明礼乐,博涉典坟,为儒学之宗师,乃荐绅之仪表。

zhèn fāng zī jiù dé yǐ fǎng huà yán jù lǎn fēng zhāng yuàn zhì guān zhèng

朕方资旧德,以访话言,遽览封章,愿致官政。

yǐn nián zhī zhì nán zhe jiù wén zūn xián zhī xīn fāng shēn xū zhù suǒ qǐng yi bù yǔn

引年之制难著旧文,尊贤之心方深虚伫,所请宜不允。

qiān gōng bù shàng shū

"迁工部尚书。

é zài shàng biǎo yuàn guī gù xiāng yǐ suì shǒu qiū zhī zhì gǎi tài zǐ shǎo bǎo zhì shì guī zī zhōu bié shù

俄再上表愿归故乡,以遂首丘之志,改太子少保致仕,归淄州别墅。

gōng dì jí wèi jiā shǎo fù

恭帝即位,加少傅。

kāi bǎo sì nián zú nián jiǔ shí èr

开宝四年,卒,年九十二。

mǐn jiě guān guī xiāng yǒu liáng tián shù shí qǐng duō niàng měi jiǔ dài bīn kè

敏解官归乡,有良田数十顷,多酿美酒待宾客。

tǐ qiáng shǎo jí tú bù wǎng lái lǘ xiàng jiān bù yǐ zhàng

体强少疾,徒步往来闾巷间,不以杖。

měi rì qīn shòu zhū zǐ jīng

每日亲授诸子经。

zì zuò fù mù bēi cí shén zhì

自作父墓碑,辞甚质。

mǐn cháng shǐ hú nán lù chū jīng zhǔ yǐ yìn běn jīng shū yí gāo cóng huì cóng huì xiè yuē jì jiǔ suǒ yí jīng shū pū dàn néng shi xiào jīng ěr

敏尝使湖南,路出荆渚,以印本经书遗高从诲,从诲谢曰:"祭酒所遗经书,仆但能识《孝经》耳。

mǐn yuē dú shū bù bì duō shí bā zhāng zú yǐ

"敏曰:"读书不必多,十八章足矣。

rú zhū hóu zhāng yún zài shàng bù jiāo gāo ér bù wēi zhì jié jǐn dù mǎn ér bù yì jiē zhì yào zhī yán yě

如《诸侯章》云'在上不骄,高而不危,制节谨度,满而不溢',皆至要之言也。

shí cóng huì bīng bài yú yǐng gù mǐn yǐ cǐ fěng zhī cóng huì dà cán

"时从诲兵败于郢,故敏以此讽之,从诲大惭。

mǐn suī dǔ yú jīng xué yì hǎo wèi chuān záo suǒ xiào jiǔ jīng pō yǐ dú jiàn zì rèn rú gǎi shàng shū pán gēng ruò wǎng zài gāng wèi ruò gāng zài gāng zhòng yán gāng zì

敏虽笃于经学,亦好为穿凿,所校《九经》,颇以独见自任,如改《尚书·盘庚》"若网在纲"为"若纲在纲",重言"纲"字。

yòu ěr yǎ duàn mù jǐn zhù yuē rì jí gǎi wéi bái jí

又《尔雅》"椴,木槿"注曰:"日及",改为"白及"。

rú cǐ zhī lèi shén zhòng shì pō fēi zhī

如此之类甚众,世颇非之。

zi zhāng zhì diàn zhōng chéng

子章,至殿中丞。

xīn wén yuè zhě bù zhī hé xǔ rén

辛文悦者,不知何许人。

yǐ wǔ jīng jiào shòu tài zǔ yòu shí cóng qí yì yè

以《五经》教授,太祖幼时从其肄业。

zhōu xiǎn dé zhōng tài zǔ lì jìn wèi wèi diàn qián dōu diǎn jiǎn jié zhì fāng miàn

周显德中,太祖历禁卫为殿前都点检,节制方面。

wén yuè jiǔ bù huò jiē jiàn yī rì mèng yāo chē jià qǐng jiàn jì bài nǎi tài zǔ yě

文悦久不获接见,一日,梦邀车驾请见,既拜,乃太祖也。

tài zǔ yì mèng qí lái yè yīn lìng zuǒ yòu xún fǎng wén yuè guǒ zì zhì tài zǔ yì zhī

太祖亦梦其来谒,因令左右寻访,文悦果自至,太祖异之。

jí dēng wèi zhào jiàn shòu tài zǐ zhōng yǔn pàn tài fǔ shì

及登位,召见,授太子中允,判太府事。

kāi bǎo sān nián chū zhī fáng zhōu

开宝三年,出知房州。

shí zhōu zhèng wáng chū jū shì zhōu shàng yǐ wén yuè zhǎng zhě gù mìng yān

时周郑王出居是州,上以文悦长者,故命焉。

wén yuè hòu lèi qiān zhì yuán wài láng

文悦后累迁至员外郎。

yòu yǒu zhāng dùn zhāng wén dàn zhě cháng yǔ tài zōng tóng xué xiào tài píng xīng guó zhōng yì què zì yán gè qǐ jiā wéi zhǔ bù

又有张遁、张文旦者,尝与太宗同学校,太平兴国中,诣阙自言,各起家为主簿。

li jué zì zhòng míng běn jīng zhào cháng ān rén

李觉,字仲明,本京兆长安人。

zēng zǔ dǐng táng guó zǐ jì jiǔ sū zhōu cì shǐ táng mò bì luàn xǐ jiā qīng zhōu yì dōu

曾祖鼎,唐国子祭酒、苏州刺史,唐末避乱,徙家青州益都。

dǐng shēng yú běn zhōu tuī guān

鼎生瑜,本州推官。

yú shēng chéng zì xián xī xìng kuàng dàng shì jiǔ xǐ yín shī shàn qín yì huà shān shuǐ yóu gōng rén duō chuán mì qí jī

瑜生成,字咸熙,性旷荡,嗜酒,喜吟诗,善琴奕,画山水尤工,人多传秘其迹。

zhōu shū mì shǐ wáng pǔ jiāng jiàn qí néng huì pǔ zú yù yù bù dé zhì

周枢密使王朴将荐其能,会朴卒,郁郁不得志。

qián dé zhōng sī nóng qīng wèi róng zhī chén zhōu wén qí míng zhào zhī chéng yīn qiè zú ér wǎng rì yǐ hān yǐn wéi shì zuì sǐ yú kè shè

干德中,司农卿卫融知陈州,闻其名,召之,成因挈族而往,日以酣饮为事,醉死于客舍。

zi jué tài píng xīng guó wǔ nián jǔ jiǔ jīng qǐ jiā jiāng zuò jiān chéng tōng pàn jiàn zhōu zhì jiāng mǎn zhōu rén jiè liú yǒu zhào bāo zhī jiù qiān zuǒ zàn shàn dài fū zhī sì zhōu zhuǎn mì shū chéng

子觉,太平兴国五年举《九经》,起家将作监丞、通判建州,秩将满,州人借留,有诏褒之,就迁左赞善大夫、知泗州,转秘书丞。

tài zōng yǐ kǒng yǐng dá wǔ jīng zhèng yì kān bǎn zhào kǒng wéi yǔ jué děng xiào dìng

太宗以孔颖达《五经正义》刊板诏孔维与觉等校定。

wáng shī zhēng yàn jì mìng jué bù jīng dōng zhū zhōu chú liáng fù yōu zhōu

王师征燕、蓟,命觉部京东诸州刍粮赴幽州。

wéi jiàn jué yǒu xué qiān lǐ jì bó shì cì fēi yú

维荐觉有学,迁《礼记》博士,赐绯鱼。

yōng xī sān nián yǔ yòu bǔ quē li ruò zhuō tóng shǐ jiāo zhōu lí huán wèi yuē cǐ tǔ shān chuān zhī xiǎn zhōng cháo rén zhà lì zhī qǐ bù juàn hu

雍熙三年,与右补阙李若拙同使交州,黎桓谓曰:"此土山川之险,中朝人乍历之,岂不倦乎?

jué yuē guó jiā tí fēng wàn lǐ liè jùn sì bǎi de yǒu píng yì yì yǒu xiǎn gù cǐ yī fāng hé zú yún zāi

"觉曰:"国家提封万里,列郡四百,地有平易,亦有险固,此一方何足云哉!

huán mò rán sè jǔ

"桓默然色沮。

shǐ hái jiǔ zhī qiān guó zi bó shì

使还,久之,迁国子博士。

duān gǒng yuán nián chūn chū lìng xué guān jiǎng shuō jué shǒu yù yān

端拱元年春,初令学官讲说,觉首预焉。

tài zōng xìng guó zǐ jiàn yè wén xuān wáng bì shēng niǎn jiāng chū xī mén gù jiàn jiǎng zuò zuǒ yòu yán jué fāng jù tú jiǎng shū shàng jí zhào jué lìng duì yù jiǎng

太宗幸国子监谒文宣王毕,升辇将出西门,顾见讲坐,左右言觉方聚徒讲书,上即召觉,令对御讲。

jué yuē bì xià liù lóng zài yù chén hé gǎn zhé shēng gāo zuò

觉曰:"陛下六龙在御,臣何敢辄升高坐。

shàng yīn jiàng niǎn lìng yǒu sī zhāng yì mù shè bié zuò zhào jué jiǎng zhōu yì zhī tài guà cóng chén jiē liè zuò

"上因降辇,令有司张帟幕,设别坐,诏觉讲《周易》之《泰卦》,从臣皆列坐。

jué yīn shù tiān dì gǎn tōng jūn chén xiāng yìng zhī zhǐ shàng shén yuè tè cì bó bǎi pǐ

觉因述天地感通、君臣相应之旨,上甚悦,特赐帛百匹。

é xiàn shí wù cè shàng pō jiā jiǎng

俄献时务策,上颇嘉奖。

shì dōng yǐ běn guān zhí shǐ guǎn

是冬,以本官直史馆。

yòu zhèng yán wáng yǔ chēng shàng yán jué dàn néng tōng jīng bù dàng zhé jū shǐ zhí

右正言王禹偁上言:"觉但能通经,不当辄居史职。

jué fǎng hán yù máo yǐng chuán zuò zhú yǐng chuán yǐ xiàn tài zōng jiā zhī gù qǐn yǔ chēng zhī zòu

"觉仿韩愈《毛颖传》作《竹颖传》以献,太宗嘉之,故寝禹偁之奏。

chún huà chū shàng yǐ jīng shū bǎn běn yǒu tián mǐn zhé shān qù zhě shù zì mìng jué yǔ kǒng wéi xiáng dìng

淳化初,上以经书板本有田敏辄删去者数字,命觉与孔维详定。

èr nián xiáng xiào chūn qiū zhèng yì chéng gǎi shuǐ bù yuán wài láng pàn guó zǐ jiàn

二年,详校《春秋正义》成,改水部员外郎、判国子监。

sì nián qiān sī mén yuán wài láng bèi bìng

四年,迁司门员外郎,被病。

jiǎ mǎn zhào bù jué fèng zú

假满,诏不绝奉,卒。

jué lèi shàng shū yán shí wù shù yǎng mǎ cáo yùn tún tián sān shì tài zōng jiā qí xiáng bèi lìng sòng shǐ guǎn yǔ jiàn běn zhì

觉累上书言时务,述养马、漕运、屯田三事,太宗嘉其详备,令送史馆,语见本志。

jué xìng qiáng yì ér cōng mǐn cháng yǔ mì gé xiào lǐ wú shū děng tóng kǎo shì kāi fēng fǔ qiū fù jǔ rén yǔ jí suàn zhì tù shǒu zú fǎ jué yuē cǐ pō fán wú néng yì zhī

觉性强毅而聪敏,尝与秘阁校理吴淑等同考试开封府秋赋举人,语及算雉兔首足法,觉曰:"此颇繁,吾能易之。

jí chéng guǒ jīng jiǎn

"及成,果精简。

shū yì qí sù zhì jí shì yǐ bié fǎ jiē néng lì jiù zuò zhōng jiē tàn fú

淑意其宿制,即试以别法,皆能立就,坐中皆叹伏。

zi yòu dà zhōng xiáng fú wǔ nián jìn shì wèi cí bù yuán wài láng jí xián xiào lǐ

子宥,大中祥符五年进士,为祠部员外郎、集贤校理。

cuī yí zhèng kāi fēng fēng qiū rén

崔颐正,开封封丘人。

yǔ dì wò quán bìng jǔ jìn shì míng jīng shù

与弟偓佺并举进士,明经术。

yí zhèng yōng xī zhōng wèi gāo mì wèi zhì mǎn guó zǐ jì jiǔ kǒng wéi jiàn zhī yǐ wéi guó xué zhí jiǎng qiān diàn zhōng chéng

颐正雍熙中为高密尉,秩满,国子祭酒孔维荐之,以为国学直讲,迁殿中丞。

tài zōng zhào jiàn lìng shuō zhuāng zi yī piān cì qián wǔ wàn

太宗召见,令说《庄子》一篇,赐钱五万。

pàn jiān li zhì shàng yán běn jiān xiān xiào dìng zhū jīng yīn shū qí jiān wén zì é miù shàng duō shēn lǜ wèi fù rén jūn hào gǔ huì rén zhī yì yě

判监李至上言:"本监先校定诸经音疏,其间文字讹谬尚多,深虑未副仁君好古诲人之意也。

gài qián suǒ qiǎn guān duō zhuān jīng zhī shì huò tōng chūn qiū zhě wèi xí lǐ jì huò xí zhōu yì zhě bù tōng shàng shū zhì yú páng yǐn jīng shǐ jiē fēi sù suǒ chuán xí yǐ shì zhī gù wèi de zhōu xiáng

盖前所遣官多专经之士,或通《春秋》者未习《礼记》,或习《周易》者不通《尚书》,至于旁引经史,皆非素所传习,以是之故,未得周详。

fú jiàn guó zǐ bó shì dù gǎo zhí jiǎng cuī yí zhèng sūn shì jiē kǔ xīn qiáng xué bó guàn jiǔ jīng wèn yì zhì yí yǒu suǒ yī jù

伏见国子博士杜镐、直讲崔颐正、孙奭皆苦心强学,博贯《九经》,问义质疑,有所依据。

wàng lìng zhòng jiā kān zhèng jì chú chuǎn miù

望令重加刊正,冀除舛谬。

cóng zhī

朝廷采纳了他的建议。

xián píng chū yòu yǒu xué jiū liú kě míng yán zhū jīng bǎn běn duō chuǎn wù zhēn zōng mìng zé guān xiáng zhèng yīn fǎng dá jīng yì zhě zhì fāng cān zhī zhèng shì yǐ yí zhèng duì

咸平初,又有学究刘可名言诸经版本多舛误,真宗命择官详正,因访达经义者,至方参知政事,以颐正对。

yuē zhèn gōng zhōng wú shì lè wén jiǎng sòng

曰:"朕宫中无事,乐闻讲诵。

yì rì zhào yí zhèng yú yuàn zhōng shuō shàng shū dà yǔ mó cì yǐ yá fēi

"翌日,召颐正于苑中,说《尚书·大禹谟》,赐以牙绯。

zì shì rì lìng fù yù shū yuàn dài duì shuō shàng shū zhì shí juǎn

自是日令赴御书院待对,说《尚书》至十卷。

yí zhèng nián lǎo bù qū jiān jiǎn biǎo qiú zhì shì shàng mìng zuò wèn xù shèn zhì cì qì bì tīng yǐ běn guān zhì shì réng chōng zhí jiǎng gǎi guó zǐ bó shì

颐正年老步趋艰蹇,表求致仕,上命坐,问恤甚至,赐器币,听以本官致仕,仍充直讲,改国子博士。

sān nián zú nián qī shí jiǔ

三年,卒,年七十九。

wò quán chún huà zhōng lì fú zhōu lián jiāng wèi pàn guó zǐ jiàn li zhì zòu wèi zhí jiǎng yǐn duì biàn zuò tài zōng gù wèi yuē li jué cháng zòu zhèn yún sì hào zhōng yī xiān shēng huò yán xìng yòng zì jiā piē huò yún jiā diǎn

偓佺,淳化中历福州连江尉,判国子监李至奏为直讲,引对便坐,太宗顾谓曰:"李觉尝奏朕云,'四皓'中一先生,或言姓'用'字加撇,或云加点。

ěr zhī fǒu

尔知否?

wò quán yuē xī qín shí chéng miǎo zhuàn lì shū xun rú pú lì zhī yì shǐ yě

"偓牷曰:"昔秦时程邈撰隶书,训如仆隶之易使也。

jīn zì yǔ gǔ huò yì

今字与古或异。

chén wén dāo yòng wèi jiǎo yīn què liǎng diǎn wèi quē

臣闻刀用为角(音榷),两点为(缺)。

yīn lù yòng shàng yī piě yì diǎn jù bù chéng zì

(音鹿),用上一撇一点俱不成字。

xián píng èr nián zhēn zōng xìng guó xué zhào wò quán shuō shàng shū jí tè cì fēi

咸平二年,真宗幸国学,召偓佺说《尚书》,即特赐绯。

jǐng dé hòu lìng jiǎng dào dé jīng rì yú chóng wén yuàn hòu duì

景德后,令讲《道德经》,日于崇文院候对。

zhōng piān cì yǐ bái jīn zēng cǎi

终篇,赐以白金缯彩。

sān nián zú nián qī shí jiǔ

三年,卒,年七十九。

cháng zhuàn dì wáng shǒu jiàn shí juǎn bìng zhù cáo táng dà yóu xiān shī shí wǔ juǎn

尝撰《帝王手鉴》十卷,并注曹唐《大游仙诗》十五卷。

qí zi shì ān shàng zhī tè cì chū shēn

其子世安上之,特赐出身。

li zhī cái zì tǐng zhī qīng shè rén yě

李之才字挺之,青社人也。

tiān shèng bā nián tóng jìn shì chū shēn wéi rén pǔ qiě lǜ zì xìn wú shǎo jiǎo lì

天圣八年同进士出身,为人朴且率,自信,无少矫厉。

shī hé nán mù xiū xiū xìng zhuāng yán guǎ hé suī zhī cái yì pín zài hē nù zhōng zhī cái shì zhī yì jǐn zú néng shòu yì

师河南穆修,修性庄严寡合,虽之才亦频在诃怒中,之才事之益谨,卒能受《易》。

shí sū shùn qīn bèi yì cóng xiū xué yì qí zhuān shòu shòu zhě wéi zhī cái ěr

时苏舜钦辈亦从修学《易》,其专授受者惟之才尔。

xiū zhī yì shòu zhī zhǒng fàng fàng shòu zhī chén tuán yuán liú zuì yuǎn qí tú shū xiàng shù biàn tōng zhī miào qín hàn yǐ lái xiǎn yǒu zhī zhě

修之《易》受之种放,放受之陈抟,源流最远,其图书象数变通之妙,秦、汉以来鲜有知者。

zhī cái chū wèi wèi zhōu huò jiā zhǔ bù quán gòng chéng lìng

之才初为卫州获嘉主簿、权共城令。

shí shào yōng jū mǔ yōu yú sū mén shān bǎi yuán zhī shàng bù qiú shū shí gōng cuàn yǐ yǎng fù

时邵雍居母忧于苏门山百源之上,布裘蔬食,躬爨以养父。

zhī cái kòu mén lái yè láo kǔ zhī yuē hào xué dǔ zhì guǒ hé sì

之才叩门来谒,劳苦之曰:"好学笃志果何似?

yōng yuē jiǎn cè zhī wài wèi yǒu jī yě

"雍曰:"简策之外,未有迹也。

zhī cái yuē jūn fēi jī jiǎn cè zhě qí rú wù lǐ zhī xué hé

"之才曰:"君非迹简策者,其如物理之学何?

tā rì zé yòu yuē wù lǐ zhī xué xué yǐ bù yǒu xìng mìng zhī xué hu

"他日,则又曰:"物理之学学矣,不有性命之学乎?

yōng zài bài yuàn shòu yè yú shì xiān shì zhī yǐ lù chún chūn qiū yì yù yǐ chūn qiū biǎo yí wǔ jīng jì kě yǔ wǔ jīng dà zhǐ zé shòu yì ér zhōng yān

"雍再拜,愿受业,于是先示之以陆淳《春秋》,意欲以《春秋》表仪《五经》,既可语《五经》大旨,则授《易》而终焉。

qí hòu yōng zú yǐ yì míng shì

其后雍卒以《易》名世。

zhī cái qì dà nán hu shí zhě qī chí jiǔ bù tiáo

之才器大,难乎识者,栖迟久不调。

huò xī zhī zé yuē yi shǎo biǎn yǐ tú róng jìn

或惜之,则曰:"宜少贬以图荣进。

shí yán nián dú yuē shí bù zú yǐ róng jūn hé bù qì zhī yǐn qù

"石延年独曰:"时不足以容君,盍不弃之隐去。

zài diào mèng zhōu sī fǎ cān jūn

"再调孟州司法参军。

shí fàn yōng shǒu mèng yì mò zhī zhī yě

时范雍守孟,亦莫之知也。

yōng chū zì luò jiàn jié shǒu yán ān sòng zhě jiē chū jìng wài zhī cái dú bié jìn jiāo

雍初自洛建节守延安,送者皆出境外,之才独别近郊。

huò bìng zhī xiè yuē gù shì yě

或病之,谢曰:"故事也。

qǐng zhī yōng zhé ān lù zhī cái yán xí jiàn zhī luò yáng qián rì yuǎn sòng zhī rén wú yī lái zhě yōng shǐ hèn zhī zhī zhī wǎn

"顷之,雍谪安陆,之才沿檄见之洛阳,前日远送之人无一来者,雍始恨知之之晚。

yǒu rén yǐn zhū yǐ shū jiàn yú zhōng shū shè rén yè dào qīng

友人尹洙以书荐于中书舍人叶道卿,

yīn shí yán nián zhì zhī

因石延年致之,

yuē mèng zhōu sī fǎ cān jūn li zhī cái

曰:"孟州司法参军李之才,

nián sān shí jiǔ

年三十九,

néng wéi gǔ wén zhāng

能为古文章,

yǔ zhí yì suì

语直意遂,

bù sì bù jiǒng

不肆不窘,

gù zú yǐ dǎo jí qián bèi

固足以蹈及前辈,

fēi zhū suǒ gǎn pǐn mù

非洙所敢品目,

ér ān yú bēi wèi

而安于卑位,

wú shì jìn yì

无仕进意,

rén hǎn zhī zhī

人罕知之。

qí cái yòu dá shì wù shǐ shǎo yòng yú shì bì guò rén yuǎn shén hèn qí pín bù néng jué qí guī xīn zhī zhī zhě dāng gòng chéng zhī

其才又达世务,使少用于世,必过人远甚,恨其贫不能决其归心,知之者当共成之。

yán nián fù shū yuē jīn yè wén hào gǔ zhī shì zhì xiān qiě bù zhāng gǒu yí ruò rén qí xué yì shuāi yǐ

"延年复书曰:"今业文好古之士至鲜且不张,苟遗若人,其学益衰矣。

yán nián sù bù xǐ yè guì shì fán sì wǔ zhì dào qīng mén tōng qí shū nǎi yǐ

"延年素不喜谒贵仕,凡四五至道卿门,通其书乃已。

dào qīng jiàn zhī suì de yīng quán xīn gé yǒu bǎo rèn wǔ rén gǎi dà lǐ sì chéng wèi gōu shì lìng

道卿荐之,遂得应铨新格,有保任五人,改大理寺丞,为缑氏令。

wèi xíng huì yán nián yǔ lóng tú gé zhí xué shì wú zūn lù diào bīng hé dōng pì zhī cái zé zhōu qiān shǔ pàn guān

未行,会延年与龙图阁直学士吴遵路调兵河东,辟之才泽州签署判官。

zé rén liú xī sōu cóng shòu lì fǎ shì chēng xī sōu lì fǎ yuǎn chū gǔ jīn shàng yǒu yáng xióng zhāng héng suǒ wèi yù zhě shí zhī cái shòu zhī

泽人刘羲叟从受历法,世称"羲叟历法",远出古今上,有杨雄、张衡所未喻者,实之才授之。

zài zé zhuǎn diàn zhōng chéng dīng mǔ yōu fu chú sàng bào zú yú huái zhōu guān shě qìng lì wǔ nián èr yuè yě

在泽转殿中丞,丁母忧,甫除丧,暴卒于怀州官舍,庆历五年二月也。

shí yǐn zhū xiōng jiàn shǒu huái kū zhī cái guò āi gǎn jí bù yú yuè yì zú

时尹洙兄渐守怀,哭之才过哀,感疾,不逾月亦卒。

zhī cái guī zàng qīng shè shào yōng biǎo qí mù yǒu yuē qiú yú tiān xià de wén dào zhī jūn zǐ li gōng yǐ shī yān

之才归葬青社,邵雍表其墓,有曰:"求于天下,得闻道之君子李公以师焉。

✦ You read 列传·卷一百九十

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.