宋史 · 脱脱 · Chapter 433 of 496

列传·卷一百九十二

PinyinModern Translation
Size

rú lín sān

◎儒林三

shào bó wēn yù chū hóng xìng zǔ gāo kāng chéng dà chāng lín zhī qí lín guāng cháo yáng wàn lǐ

○邵伯温喻樗洪兴祖高闶程大昌林之奇林光朝杨万里

shào bó wēn zì zi wén luò yáng rén kāng jié chǔ shì yōng zhī zǐ yě

邵伯温,字子文,洛阳人,康节处士雍之子也。

yōng míng zhòng yī shí rú sī mǎ guāng hán wéi lǚ gōng zhe chéng yí xiōng dì jiē jiāo qí mén

雍名重一时,如司马光、韩维、吕公著、程颐兄弟皆交其门。

bó wēn rù wén fù jiào chū zé shì sī mǎ guāng děng ér guāng děng yì qū míng wèi bèi xíng yǔ bó wēn wèi zài shì jiāo gù suǒ wén rì bó ér yóu shú dāng shì zhī wu

伯温入闻父教,出则事司马光等,而光等亦屈名位辈行,与伯温为再世交,故所闻日博,而尤熟当世之务。

guāng rù xiàng cháng yù jiàn bó wēn wèi guǒ ér hōng

光入相,尝欲荐伯温,未果而薨。

hòu yǐ hé nán yǐn yǔ bù shǐ zhě jiàn tè shòu dà míng fǔ zhù jiào diào lù zhōu zhǎng zi xiàn wèi

后以河南尹与部使者荐,特授大名府助教,调潞州长子县尉。

chū cài què zhī xiāng yě shén zōng bēng zhé zōng lì xíng shù zì xiāng zhōu yí hé yáng yì què móu zào dìng cè shì

初,蔡确之相也,神宗崩,哲宗立,邢恕自襄州移河阳,诣确谋造定策事。

jí sī mǎ guāng zi kāng yì què shù zhào kāng yì hé yáng bó wēn wèi kāng yuē gōng xiū chú sàng wèi jiàn jūn bù yí wǎng dào xiān jiàn péng yǒu

及司马光子康诣阙,恕召康诣河阳,伯温谓康曰:"公休除丧未见君,不宜枉道先见朋友。

kāng yuē yǐ nuò zhī

"康曰:"已诺之。

bó wēn yuē shù qīng qiǎo huò yǐ shì yào gōng xiū ruò cóng zhī bì wèi yì rì zhī huǐ

"伯温曰:"恕倾巧,或以事要公休,若从之,必为异日之悔。

kāng jìng wǎng

"康竟往。

shù guǒ quàn kāng zuò shū chēng què yǐ wéi tā rì quán shēn bǎo jiā jì

恕果劝康作书称确,以为他日全身保家计。

kāng shù tóng nián dēng kē shù yòu chū guāng mén xià kāng suì zuò shū rú shù yán

康、恕同年登科,恕又出光门下,康遂作书如恕言。

shù gài yǐ kāng wèi guāng zǐ yán què yǒu dìng cè gōng shì bì jiàn xìn

恕盖以康为光子,言确有定策功,世必见信。

jì ér liáng dào yǐ jiàn yì zhào shù yì yào dào zhì hé yáng lián rì yè lùn què gōng bù xiū qiě yǐ kāng shū wèi zhèng dào bú yuè

既而梁焘以谏议召,恕亦要焘至河阳,连日夜论确功不休,且以康书为证,焘不悦。

huì wú chù hòu zòu què shī bàng cháo zhèng dào yǔ liú ān shì gòng qǐng zhū què qiě lùn shù zuì yì mìng kāng fēn zhé kāng shǐ huǐ zhī

会吴处厚奏确诗谤朝政,焘与刘安世共请诛确,且论恕罪,亦命康分折,康始悔之。

kāng zú zi zhí yòu

康卒,子植幼。

xuān rén hòu mǐn zhī

宣仁后悯之。

lǚ dà fáng wèi kāng sù yǐ bó wēn kě tuō qǐng yǐ bó wēn wèi xī jīng jiào shòu yǐ jiào zhí

吕大防谓康素以伯温可托,请以伯温为西京教授以教植。

bó wēn jì zhì guān zé huì zhí yuē wēn gōng zhī sūn dà jiàn zhī zǐ xián yú zài tiān xià kě wèi yě

伯温既至官,则诲植曰:"温公之孙,大谏之子,贤愚在天下,可畏也。

zhí wén zhī lì xué bù xiè zú yǒu lì

"植闻之,力学不懈,卒有立。

shào shèng chū zhāng dūn wèi xiāng

绍圣初,章惇为相。

dūn cháng shì kāng jié yù yòng bó wēn bó wēn bù wǎng

惇尝事康节,欲用伯温,伯温不往。

huì fǎ dāng fù lì bù quán chéng yí wèi bó wēn yuē wú wēi zi zhī xíng yě

会法当赴吏部铨,程颐为伯温曰:"吾危子之行也。

bó wēn yuē qǐ bù yù jiàn xiān gōng yú dì xià yé

"伯温曰:"岂不欲见先公于地下耶?

zhì zé xiān jiù bù nǐ guān ér hòu jiàn zǎi xiàng

"至则先就部拟官,而后见宰相。

dūn lùn jí kāng jié zhī xué yuē jiē hū wú yú xiān shēng bù néng zú yè yě

惇论及康节之学,曰:"嗟乎,吾于先生不能卒业也。

bó wēn yuē xiān jūn xiān tiān zhī xué lùn tiān de wàn wù wèi yǒu bù jìn zhě

"伯温曰:"先君先天之学,论天地万物未有不尽者。

qí xìn yě zé rén zhī chóu yuàn fǎn fù zhě kě wàng yǐ

其信也,则人之仇怨反复者可忘矣。

shí dūn fāng xìng dǎng yù gù yǐ shì dòng zhī

"时惇方兴党狱,故以是动之。

dūn sǒng rán

惇悚然。

yóu jiàn zhī yú cháo ér bó wēn yuàn bǔ jùn xiàn lì dūn bú yuè suì de jiān yǒng xīng jūn zhù qián jiān

犹荐之于朝,而伯温愿补郡县吏,惇不悦,遂得监永兴军铸钱监。

shí yuán yòu zhū xián fāng nán qiān shì xiān fǎng zhī zhě

时元祐诸贤方南迁,士鲜访之者。

bó wēn jiàn fàn zǔ yǔ yú xián píng jiàn fàn chún rén yú yǐng chāng huò wèi zhī kǒng bù gù yě

伯温见范祖禹于咸平,见范纯仁于颍昌,或为之恐,不顾也。

huì xī biān yòng bīng fù xià rén gù de cóng jūn zhě de lèi shù jiē bó wēn dāng háng zhé tuī tóng liè

会西边用兵,复夏人故地,从军者得累数阶,伯温当行,辄推同列。

zhì mǎn dūn yóu zài xiàng wèi

秩满,惇犹在相位。

bó wēn yì bù zhì jīng shī cóng wài tái pì huán qìng lù shuài mù shí bì dūn yě

伯温义不至京师,从外台辟环庆路帅幕,实避惇也。

huī zōng jí wèi yǐ rì shí qiú yán

徽宗即位,以日食求言。

bó wēn shàng shū lèi shù qiān yán dà yào yù fù zǔ zōng zhì dù biàn xuān rén wū bàng jiè yuán yòu dǎng gù fēn jūn zǐ xiǎo rén jiè láo mín yòng bīng yǔ jí kěn zhì

伯温上书累数千言,大要欲复祖宗制度,辨宣仁诬谤,解元祐党锢,分君子小人,戒劳民用兵,语极恳至。

xuān rén tài hòu zhī bàng bó wēn jì biàn zhī yòu zhù shū míng biàn wū

宣仁太后之谤,伯温既辨之,又著书名《辨诬》。

hòu chóng níng dà guān jiān yǐ yuán fú shàng shū rén fēn xié zhèng děng bó wēn zài yá děng zhōng yǐ cǐ shū yě

后崇宁、大观间,以元符上书人分邪正等,伯温在邪等中,以此书也。

chū jiān huá zhōu xī yuè miào jiǔ zhī zhī shǎn zhōu líng bǎo xiàn xǐ ruì chéng xiàn

出监华州西岳庙,久之,知陕州灵宝县,徙芮城县。

dīng mǔ yōu fú chú zhǔ guǎn yǒng xīng jūn yào zhōu sān bái qú gōng shì

丁母忧,服除,主管永兴军耀州三白渠公事。

tóng guàn wèi xuān fǔ shǐ shì dà fū zhēng chū qí mén bó wēn wén qí lái chū tā zhōu bì zhī

童贯为宣抚使,士大夫争出其门,伯温闻其来,出他州避之。

chú zhī guǒ zhōu qǐng ba suì shū lú nán zhū zhōu líng juàn sī mián shù shí wàn yǐ kuān mín lì

除知果州,请罢岁输泸南诸州绫绢、丝绵数十万以宽民力。

chú zhī xìng yuán fǔ suì níng fǔ bīn zhōu jiē bù fù

除知兴元府、遂宁府、邠州,皆不赴。

zhuó tí diǎn chéng dū lù xíng yù zéi shǐ bīn pò wǔ xiū rù hàn lì kuī jiàn mén bó wēn yǔ chéng dū shuài chén lú fǎ yuán hé móu shǒu jiàn mén zéi jìng bù néng rù shǔ rén dé zhī

擢提点成都路刑狱,贼史斌破武休,入汉、利,窥剑门,伯温与成都帅臣卢法原合谋守剑门,贼竟不能入,蜀人德之。

chú lì lù zhuǎn yùn fù shǐ tí jǔ tài píng guān

除利路转运副使,提举太平观。

shào xīng sì nián zú nián qī shí bā

绍兴四年,卒,年七十八。

chū shào yōng cháng yuē shì háng luàn shǔ ān kě bì jū

初,邵雍尝曰:"世行乱,蜀安,可避居。

jí xuān hé mò bó wēn zài jiā shǐ shǔ gù miǎn yú nán

"及宣和末,伯温载家使蜀,故免于难。

bó wēn cháng lùn yuán yòu shào shèng zhī zhèng yuē gōng qīng dài fū dāng zhī guó tǐ yǐ cài què jiān xié tóu zhī sǐ dì hé zú xī

伯温尝论元祐、绍圣之政曰:"公卿大夫,当知国体,以蔡确奸邪,投之死地,何足惜!

rán cháng wèi zǎi xiàng dāng yǐ zǎi xiàng dài zhī

然尝为宰相,当以宰相待之。

fàn zhōng xuān yǒu wén zhèng yú fēng zhī guó tǐ zhě yě gù yù báo què zhī zuì yán jì bù yòng tuì ér xíng què cí mìng rán hòu qiú qù jūn zǐ zhǎng zhě rén rén yòng xīn yě

范忠宣有文正余风,知国体者也,故欲薄确之罪,言既不用,退而行确词命,然后求去,君子长者仁人用心也。

què sǐ nán huāng qǐ dú yǒu shāng guó tǐ zāi

确死南荒,岂独有伤国体哉!

liú zhì liáng dào wáng yán sōu liú ān shì zhōng zhí yǒu yú rán jí wù yǐ shèn bù zhī guó tǐ yǐ yí hòu rì jìn shēn zhī huò bù néng wú guò yě

刘挚、梁焘、王岩叟、刘安世忠直有余,然疾恶已甚,不知国体,以贻后日缙绅之祸,不能无过也。

zhào dǐng shǎo cóng bó wēn yóu jí dāng xiāng qǐ xíng zhuī lù shǐ zèng mì gé xiū zhuàn

赵鼎少从伯温游,及当相,乞行追录,始赠秘阁修撰。

cháng biǎo bó wēn zhī mù yuē yǐ xué xíng qǐ yuán yòu yǐ míng jié jū shào shèng yǐ yán fèi yú chóng níng

尝表伯温之墓曰:"以学行起元祐,以名节居绍圣,以言废于崇宁。

shì yǐ cǐ sān yǔ jǐn bó wēn chū chù yún

"世以此三语尽伯温出处云。

zhù shū yǒu hé nán jí wén jiàn lù huáng jí xì shù biàn wū biàn huò huáng jí jīng shì xù guān wù nèi wài piān jiě jìn bǎi juǎn

著书有《河南集》、《闻见录》、《皇极系述》、《辨诬》、《辨惑》、《皇极经世序》、《观物内外篇解》近百卷。

sān zi pǔ bó fu

三子:溥、博、傅。

yù chū zì zi cái qí xiān nán chāng rén

喻樗,字子才,其先南昌人。

chū shù yào shì liáng wèi zhì ān zhōu cì shǐ wǔ dì cì xìng yù hòu xǐ yán chū qí shí liù shì sūn yě

初,俞药仕梁,位至安州刺史,武帝赐姓喻,后徙严,樗其十六世孙也。

shǎo mù yī luò zhī xué zhōng jiàn yán sān nián jìn shì dì wéi rén zhì zhí hǎo yì lùn

少慕伊、洛之学,中建炎三年进士第,为人质直好议论。

zhào dǐng qù shū guǎn jū cháng shān chū wǎng yè yīn fěng zhī yuē gōng zhī shì shàng dāng shǐ qǐ wò duō ér shī xíng shǎo

赵鼎去枢筦,居常山,樗往谒,因讽之曰:"公之事上,当使启沃多而施行少。

qǐ wò zhī jì dāng shǐ chéng yì duō ér yǔ yán shǎo

启沃之际,当使诚意多而语言少。

dǐng qí zhī yǐn wéi shàng kè

"鼎奇之,引为上客。

dǐng dū du chuān shǎn jīng xiāng pì chū wèi shǔ

鼎都督川陕、荆襄,辟樗为属。

shào xīng chū gāo zōng qīn zhēng chū jiàn dǐng yuē liù lóng lín jiāng bīng qì bǎi bèi rán gōng zì dù cǐ jǔ guǒ chū wàn quán hu

绍兴初,高宗亲征,樗见鼎曰:"六龙临江,兵气百倍,然公自度此举,果出万全乎?

huò gū shì yī zhì yě

或姑试一掷也?

dǐng yuē zhōng guó lěi nián tuì bì bù zhèn dí qíng yì jiāo yì bù kě gèng qū gù zàn shàng xíng ěr

"鼎曰:"中国累年退避不振,敌情益骄,义不可更屈,故赞上行耳。

ruò shì zhī jì fǒu zé fēi dǐng suǒ zhī yě

若事之济否,则非鼎所知也。

chū yuē rán zé dāng sī guī lù wú yǐ zéi yí jūn fù yōu

"樗曰:"然则当思归路,毋以贼遗君父忧。

dǐng yuē cè ān chū

"鼎曰:"策安出?

chū yuē zhāng dé yuǎn yǒu zhòng wàng jū mǐn

"樗曰:"张德远有重望,居闽。

jīn mò ruò shǐ qí wèi jiāng huái jīng zhè fú jiàn děng lù xuān fǔ shǐ bǐ yǐ zhū dào bīng fù quē mìng xià zhī rì fǔ kù jūn lǚ qián gǔ jiē de zhuān zhī

今莫若使其为江、淮、荆、浙、福建等路宣抚使,俾以诸道兵赴阙,命下之日,府库军旅钱谷皆得专之。

xuān fǔ lái lù jí cháo tíng guī lù yě

宣抚来路,即朝廷归路也。

dǐng yuē nuò

"鼎曰:"诺。

yú shì rù zòu yuē jīn yán jiāng jīng huà dà jì lüè dìng fēi děi dà chén xiāng yìng yuán bù kě

"于是入奏曰:"今沿江经画大计略定,非得大臣相应援不可。

rú zhāng jùn rén cái bì xià zhōng qì zhī hu

如张浚人才,陛下终弃之乎?

dì yuē zhèn yòng zhī

"帝曰:"朕用之。

suì qǐ jùn zhī shū mì yuàn shì

"遂起浚知枢密院事。

jùn zhì zhí dǐng shǒu yuē cǐ xíng jǔ cuò jiē hé rén xīn

浚至,执鼎手曰:"此行举措皆合人心。

dǐng xiào yuē zi cái zhī gōng yě

"鼎笑曰:"子才之功也。

chū yú shì wǎng lái dǐng jùn jiān duō suǒ bì yì

"樗于是往来鼎、浚间,多所裨益。

qǐng zhī yǐ dǐng jiàn shòu mì shū shěng zhèng zì jiān shǐ guǎn jiào kān

顷之,以鼎荐,授秘书省正字兼史馆校勘。

chū jīn jì tuì shī dǐng jùn xiāng de huan shén

初,金既退师,鼎、浚相得欢甚。

rén zhī qí jiāng bìng xiāng chū dú yán èr rén yi qiě tóng zài shū fǔ tā rì zhào tuì zé zhāng jì zhī

人知其将并相,樗独言:"二人宜且同在枢府,他日赵退则张继之。

lì shì rèn rén wèi shén xiāng yuǎn zé qì mài zhǎng

立事任人,未甚相远,则气脉长。

ruò tóng chǔ xiàng wèi wàn yǒu yī bù hé huò dāng qù wèi zé bì gēng zhāng shì xián zhě zì xiāng bèi lì yǐ

若同处相位,万有一不合,或当去位,则必更张,是贤者自相背戾矣。

hòu shāo rú qí yán

"后稍如其言。

yòu cháng yuē tuī chē zhě yù jiān xiǎn zé xiāng gòu bìng jí chē zhī zhǐ yě zé xīn rán rú chū

又尝曰:"推车者遇艰险则相诟病,及车之止也,则欣然如初。

shì zhī yú guó jiā yì ruò shì ér yǐ

士之于国家亦若是而已。

xiān shì chū yǔ zhāng jiǔ chéng jiē yán hé yì fēi biàn

先是,樗与张九成皆言和议非便。

qín guì jì zhǔ hé yán zhě xī zhǐ hé chū yǔ jiǔ chéng bàng shàn

秦桧既主和,言者希旨,劾樗与九成谤讪。

chū chū zhī shū zhōu huái níng xiàn tōng pàn héng zhōu yǐ ér zhì shì

樗出知舒州怀宁县,通判衡州,已而致仕。

guì sǐ fù qǐ wèi dà zōng zhèng chéng zhuǎn gōng bù yuán wài láng chū zhī qí zhōu

桧死,复起为大宗正丞,转工部员外郎、出知蕲州。

xiào zōng jí wèi yòng wèi tí jǔ zhè dōng cháng píng yǐ zhì jì wén

孝宗即位,用为提举浙东常平,以治绩闻。

chún xī qī nián zú

淳熙七年,卒。

chū chū shàn jiàn shí xuān hé jiān wèi qí yǒu rén shěn huì shì jìn shì dāng dì yī

初,樗善鉴识,宣和间,谓其友人沈晦试进士当第一。

jiàn yán chū yòu wèi jīn suì jìn shì zhāng jiǔ chéng dāng dì yī lìng jǐng xià cì zhī

建炎初,又谓今岁进士张九成当第一,凌景夏次之。

huì fēng zhé dà huái chū yǐ zuò èr jiǎn yí zhī hòu guǒ rán

会风折大槐,樗以作二简遗之,后果然。

zhào dǐng cháng yǐ fán guāng yuǎn miǎn jǔ shì fǎng chū chū yuē jīn nián shěng shì bù kě wú cǐ rén

赵鼎尝以樊光远免举事访樗,樗曰:"今年省试不可无此人。

yú shì guāng yuǎn yì dì yī

"于是光远亦第一。

chū chū èr nǚ fāng zé pèi fù rén jiāo qǐng hūn bù xǔ

初,樗二女方择配,富人交请婚,不许。

jí jiàn wāng yáng zhāng xiào xiáng nǎi yuē jiā xù yě

及见汪洋、张孝祥,乃曰"佳婿也。

suì yǐ qī zhī

"遂以妻之。

hóng xìng zǔ zì qìng shàn zhèn jiāng dān yáng rén

洪兴祖,字庆善,镇江丹阳人。

shǎo dú lǐ zhì zhōng yōng dùn wù xìng mìng zhī lǐ jī wén rì jìn

少读《礼》至《中庸》,顿悟性命之理,绩文日进。

dēng zhèng hé shàng shè dì wèi hú zhōu shì cáo gǎi xuān jiào láng

登政和上舍第,为湖州士曹,改宣教郎。

gāo zōng shí zài yáng zhōu zhù shì cǎo chuàng xuǎn rén gǎi zhì jūn tóu sī yǐn jiàn zì xìng zǔ shǐ

高宗时在扬州,庶事草创,选人改秩军头司引见,自兴祖始。

zhào shì shòu mì shū shěng zhèng zì hòu wèi tài cháng bó shì

召试,授秘书省正字,后为太常博士。

shàng shū qǐ shōu rén xīn nà móu cè ān mín qíng zhuàng guó wēi

上疏乞收人心,纳谋策,安民情,壮国威。

yòu lùn guó jiā zài zào yī yi yǐ yì zǔ wéi fǎ

又论国家再造,一宜以艺祖为法。

shào xīng sì nián sū hú dì zhèn

绍兴四年,苏、湖地震。

xìng zǔ shí wéi jià bù láng guān yìng zhào shàng shū jù yán cháo tíng jì gāng zhī shī wéi shí zǎi suǒ è zhǔ guǎn tài píng guān

兴祖时为驾部郎官,应诏上疏,具言朝廷纪纲之失,为时宰所恶,主管太平观。

qǐ zhī guǎng dé jūn shì shuǐ yuán wèi bēi táng liù bǎi yú suǒ mín wú hàn yōu

起知广德军,视水原为陂塘六百余所,民无旱忧。

yī xīn xué shè yīn dìng zòng sì zì shí zhé zēng zǐ ér xià qī shí yǒu yī rén yòu liè xiān rú zuǒ qiū míng ér xià èr shí yǒu liù rén

一新学舍,因定从祀:自十哲曾子而下七十有一人,又列先儒左丘明而下二十有六人。

zhuó tí diǎn jiāng dōng xíng yù

擢提点江东刑狱。

zhī zhēn zhōu

知真州。

zhōu dāng bīng chōng chuāng yí wèi chōu

州当兵冲,疮痍未瘳。

xìng zǔ shǐ zhì qǐng fù yī nián zū cóng zhī

兴祖始至,请复一年租,从之。

míng nián zài qǐng yòu cóng zhī

明年再请,又从之。

zì shì liú mín fù yè kěn pì huāng tián zhì qī wàn yú mǔ

自是流民复业,垦辟荒田至七万余亩。

xǐ zhī ráo zhōu xiān mèng chí liù dāo jué yuē sān dāo wèi yì jīn bèi zhī qí ráo hu

徙知饶州,先梦持六刀,觉曰:"三刀为益,今倍之,其饶乎?

yǐ ér guǒ rán

"已而果然。

shì shí qín guì dāng guó jiàn guān duō guì mén xià zhēng tán hé yǐ mèi guì

是时秦桧当国,谏官多桧门下,争弹劾以媚桧。

xìng zǔ zuò cháng zuò gù lóng tú gé xué shì chéng yǔ lún yǔ jiě xù yǔ shè yuàn wàng biān guǎn zhāo zhōu zú nián liù shí yǒu liù

兴祖坐尝作故龙图阁学士程瑀《论语解序》,语涉怨望,编管昭州,卒,年六十有六。

míng nián zhào fù qí guān zhí fū wén gé

明年,诏复其官,直敷文阁。

xìng zǔ hào gǔ bó xué zì shǎo zhì lǎo wèi cháng yī rì qù shū

兴祖好古博学,自少至老,未尝一日去书。

zhe lǎo zhuāng běn zhǐ zhōu yì tōng yì xì cí yào zhǐ gǔ wén xiào jīng xù zàn lí sāo chu cí kǎo yì xíng yú shì

著《老庄本旨》、《周易通义》、《系辞要旨》、《古文孝经序赞》、《离骚楚词考异》行于世。

gāo kāng zì yì chóng míng zhōu yín xiàn rén

高闶,字抑崇,明州鄞县人。

shào xīng yuán nián yǐ shàng shě xuǎn cì jìn shì dì

绍兴元年,以上舍选赐进士第。

zhí zhèng jiàn zhī zhào wèi mì shū shěng zhèng zì

执政荐之,召为秘书省正字。

shí jiāng cì xīn jìn shì rú xíng zhōng yōng piān kāng zòu rú xíng cí shuō bù chún qǐng zhǐ cì zhōng yōng shù jī xué zhě dé zhī shèng xué yuān yuán ér bù huò yú tā shuō cóng zhī

时将赐新进士《儒行》、《中庸》篇,闶奏《儒行》词说不醇,请止赐《中庸》,庶几学者得知圣学渊源,而不惑于他说,从之。

quán lǐ bù yuán wài láng jiān shǐ guǎn jiào kān

权礼部员外郎兼史馆校勘。

miàn duì yán chūn qiū zhī fǎ mò dà yú zhèng míng

面对,言:"《春秋》之法,莫大于正名。

jīn shū mì yuàn hào běn bīng bǐng ér zhū lù jūn mǎ jǐn shǔ dū du shì cháo tíng bīng bǐng zì fēn wèi èr

今枢密院号本兵柄,而诸路军马尽属都督,是朝廷兵柄自分为二。

yòu zhōu liù qīng qí dà shì zé cóng qí zhǎng xiǎo shì guān shǔ yóu de zhuān dá

又周六卿,其大事则从其长,小事官属犹得专达。

jīn yī qiè jū yǐ wén fǎ suī lì hài zhuó rán kě jiàn guān zhǎng qiě bù gǎn zì jué bì qǐng yú cháo gù miào táng zhī shì yì fán ér shěng cáo guān shǔ nǎi yǔ xū lì wú yì

今一切拘以文法,虽利害灼然可见,官长且不敢自决,必请于朝,故庙堂之事益繁,而省曹官属乃与胥吏无异。

yòu zhèng shì zhī xíng gěi shè de jiǎo bó tái jiàn de lùn liè ruò gěi shě yǐ wéi rán tái jiàn yǐ wéi bù rán zé bù róng bù gǎi

又政事之行,给、舍得缴驳,台谏得论列,若给、舍以为然,台谏以为不然,则不容不改。

zǔ zōng shí yǒu jiǎo bó tái jiàn zhāng shū bù yǐ wèi xián zhě kǒng qí de yú fēng wén zhì cháo tíng zhī yǒu guò jǔ

祖宗时有缴驳台谏章疏不以为嫌者,恐其得于风闻,致朝廷之有过举。

rán cǐ fēng bú jiàn jiǔ yǐ chén kǒng cháo tíng zhī quán fǎn zài tái jiàn

然此风不见久矣,臣恐朝廷之权反在台谏。

qiě zǔ zōng shí jiān chá yù shǐ xǔ yán shì jìng kāng zhōng cháng xíng zhī

且祖宗时,监察御史许言事,靖康中尝行之。

jīn zé míng wéi tái guān shí wú yán zé cǐ jiē míng zhī wèi zhèng yě

今则名为台官,实无言责,此皆名之未正也。

xún qiān zhù zuò zuǒ láng yǐ yán zhě lùn ba zhǔ guǎn chóng dào guàn

寻迁著作佐郎,以言者论罢,主管崇道观。

zhào wèi guó zǐ sī yè

召为国子司业。

shí xīng tài xué kāng zòu yi xiān jīng shù dì yuē shì xí shī fù yǐ jiǔ jù néng shǐ zhī tōng jīng hu

时兴太学,闶奏宜先经术,帝曰:"士习诗赋已久,遽能使之通经乎?

kāng yuē xiān wáng shè tài xué wéi jiǎng jīng shù ér yǐ

"闶曰:"先王设太学,惟讲经术而已。

guó chū yóu xún táng zhì yòng shī fù shén zōng shǐ yǐ jīng shù zào shì suì ba shī fù yòu lǜ bù zú yǐ jìn rén cái nǎi shè cí xué yī kē

国初犹循唐制用诗赋,神宗始以经术造士,遂罢诗赋,又虑不足以尽人才,乃设词学一科。

jīn yi yǐ jīng yì wéi zhǔ ér jiā shī fù

今宜以经义为主,而加诗赋。

dì rán zhī

"帝然之。

kāng yú shì tiáo jù yǐ wén

闶于是条具以闻。

qí fǎ yǐ liù jīng yǔ mèng yì wèi yī chǎng shī fù cì zhī zi shǐ lùn yòu cì zhī shí wù cè yòu cì zhī

其法以《六经》、《语》、《孟》义为一场,诗赋次之,子史论又次之,时务策又次之。

tài xué kè shì jí jùn guó kē jǔ jǐn yǐ cǐ wéi fǎ qiě lì jùn guó shì bǔ guó xué jiàn shēng zhī zhì

太学课试及郡国科举,尽以此为法,且立郡国士补国学监生之制。

zhōng xīng yǐ hòu xué zhì duō kāng suǒ jiàn míng

中兴已后学制,多闶所建明。

kāng yòu yán jiàn xué zhī shǐ yi de lǎo chéng yǐ yòu yè hòu jìn

闶又言建学之始,宜得老成以诱掖后进。

nǎi jiàn quán zhōu wén xué shī wéi fān zhào chú guó zǐ lù

乃荐全州文学师维藩,诏除国子录。

wéi fān méi shān rén jīng chūn qiū xué lín lì qí gāo dì yě gù shǒu jiàn zhī

维藩,眉山人,精《春秋》学,林栗其高第也,故首荐之。

xīn xué chéng kāng zòu bǔ shì zhě liù qiān rén qiě qǐ lín yōng jì lǜ zhū shēng shàng biǎo yǐ qǐng

新学成,闶奏补试者六千人,且乞临雍,继率诸生上表以请。

yú shì dì xìng tài xué qín xī zhí jīng kāng jiǎng yì tài guà cì sān pǐn fú

于是帝幸太学,秦熺执经,闶讲《易·泰卦》,赐三品服。

hú yín wén zhī yǐ shū zé kāng yuē gé xià wèi shī rú zhī shǒu bù néng jiàn dà lùn míng tiān rén zhī lǐ nǎi ē yú bǐng chén xī hé fēng zhǐ qiú jǔ tài píng zhī diǎn qī tiān wǎng rén shú shén yān

胡寅闻之,以书责闶曰:"阁下为师儒之首,不能建大论,明天人之理,乃阿谀柄臣,希合风旨,求举太平之典,欺天罔人孰甚焉!

píng shēng zhì xíng sǎo dì yǐ

平生志行扫地矣。

kāng shǎo zōng chéng yí xué

闶少宗程颐学。

xuān hé mò yáng shí wéi jì jiǔ kāng wèi zhū shēng

宣和末,杨时为祭酒,闶为诸生。

hú ān guó zhì jīng shī fǎng shì yú shí yǐ kāng wéi shǒu chēng yóu shì zhī míng

胡安国至京师,访士于时,以闶为首称,由是知名。

kāng chú lǐ bù shì láng dì yīn wèn kāng zhāng jiǔ chéng ān fǒu míng rì fù yǐ wèn qín guì guì yí kāng jiàn zhōng chéng li wén huì chéng guì zhǐ hé kāng chū zhī yún zhōu bù fù zú

闶除礼部侍郎,帝因问闶张九成安否,明日,复以问秦桧,桧疑闶荐,中丞李文会承桧旨劾闶,出知筠州,不赴,卒。

chū qín dì cháng shǐ yáo fú qǐng hūn kāng cí zhī

初,秦棣尝使姚孚请婚,闶辞之。

qí zhù shù yǒu chūn qiū jí chuán xíng yú shì

其著述有《春秋集传》行于世。

chéng dà chāng zì tài zhī huī zhōu xiū níng rén

程大昌,字泰之,徽州休宁人。

shí suì néng zhǔ wén dēng shào xīng èr shí yī nián jìn shì dì

十岁能属文,登绍兴二十一年进士第。

zhǔ wú xiàn bù wèi shàng dīng fù yōu

主吴县簿,未上,丁父忧。

fú chú zhe shí lùn yán dāng shì shì xiàn yú cháo zǎi xiàng tāng sī tuì qí zhī zhuó tài píng zhōu jiào shòu

服除,著十论言当世事,献于朝,宰相汤思退奇之,擢太平州教授。

míng nián zhào wèi tài xué zhèng shì guǎn zhí wèi mì shū shěng zhèng zì

明年,召为太学正,试馆职,为秘书省正字。

xiào zōng jí wèi qiān zhù zuò zuǒ láng

孝宗即位,迁著作佐郎。

dàng shì shí dì chū zhèng ruì yì shì gōng mìng lìng sì chū guì jìn huò yù mì yì

当是时,帝初政,锐意事功,命令四出,贵近或预密议。

huì zhào bǎi guān yán shì dà chāng zòu yuē hàn shí xiǎn zhī yuán dì xìn jǐ xiān qǐng yè kāi gōng mén zhī zhào

会诏百官言事,大昌奏曰:"汉石显知元帝信己,先请夜开宫门之诏。

tā rì gù yè hái chēng zhào qǐ guān huò yán jiǎo zhì dì xiào yǐ qián zhào shì zhī

他日,故夜还,称诏启关,或言矫制,帝笑以前诏示之。

zì shì xiǎn zhēn jiǎo zhì rén bù fù yán

自是显真矫制,人不复言。

guó cháo mìng lìng bì yóu sān xǐng fáng cǐ bì yě

国朝命令必由三省,防此弊也。

qǐng zì jīn bèi yù qián zhí jiàng wén shū jiē shēn shěng shěn zòu nǎi de xíng yǐ hé zǔ zōng zhī guī yǐ fáng shí xiǎn zhī jiān

请自今被御前直降文书,皆申省审奏乃得行,以合祖宗之规,以防石显之奸。

yòu yán qù suì wán yán liàng rù kòu wú yī shì sǐ shǒu ér bīng jiāng zhì jīn cè xūn wèi yǐ

"又言:"去岁完颜亮入寇,无一士死守,而兵将至今策勋未已。

wéi li bǎo jié jiāo xi yú yǔn wén zhàn cǎi shí shí tú liàng zhī jiē

惟李宝捷胶西,虞允文战采石,实屠亮之阶。

jīn bǎo bà bīng yǔn wén shǒu kuí cǐ gōng lùn suǒ wèi bù píng yě

今宝罢兵,允文守夔,此公论所谓不平也。

dì chēng shàn xuǎn wèi gōng wáng fǔ zàn dú

"帝称善,选为恭王府赞读。

qiān guó zǐ sī yè jiān quán lǐ bù shì láng zhí xué shì yuàn

迁国子司业兼权礼部侍郎、直学士院。

dì wèn dà chāng yuē zhèn zhì dào bù jìn nài hé

帝问大昌曰:"朕治道不进,奈何?

dà chāng duì yuē bì xià qín jiǎn guò gǔ dì wáng zì nǚ zhēn tōng hé zhī zūn zhōng guó bù kě wèi wú xiào

"大昌对曰:"陛下勤俭过古帝王,自女真通和,知尊中国,不可谓无效。

dàn dāng qiú xián nà jiàn xiū zhèng shì zé dà yǒu wéi zhī yè zài qí zhōng bù bì tā qiú qí cè yǐ xìng sù chéng

但当求贤纳谏,修政事,则大有为之业在其中,不必他求奇策,以幸速成。

yòu yán huái shàng zhù chéng tài duō huǎn jí hé rén kě shǒu

"又言:"淮上筑城太多,缓急何人可守?

shè xiǎn mò rú liàn zú liàn zú mò rú zé jiāng

设险莫如练卒,练卒莫如择将。

dì chēng shàn

"帝称善。

chú zhè dōng tí diǎn xíng yù

除浙东提点刑狱。

huì suì fēng jiǔ shuì yú é yǒu xié cháo mìng qǐng zēng é zhě dà chāng lì jù zhī yuē dà chāng níng zuì qù bù kě zēng yě

会岁丰,酒税逾额,有挟朝命请增额者,大昌力拒之,曰:"大昌宁罪去,不可增也。

xǐ jiāng xī zhuǎn yùn fù shǐ dà chāng yuē kě yǐ xìng lì qù hài xíng wú zhì yǐ

"徙江西转运副使,大昌曰:"可以兴利去害,行吾志矣。

huì suì qiàn chū qián shí yú wàn mín dài shū jí gàn lín jiāng nán ān xià shuì shé bó

"会岁歉,出钱十余万缗,代输吉、赣、临江、南安夏税折帛。

qīng jiāng xiàn jiù yǒu pò kēng tóng táng èr yàn yǐ hàn jiāng hù tián jí mín jū de jǐ èr qiān qǐng

清江县旧有破坑、桐塘二堰,以捍江护田及民居,地几二千顷。

hòu yàn huài suì lí shuǐ huàn qiě sì shí nián dà chāng lì fù qí jiù

后堰坏,岁罹水患且四十年,大昌力复其旧。

jìn mì gé xiū zhuàn zhào wèi mì shū shǎo jiān dì láo zhī yuē qīng zhèn suǒ jiǎn jì

进秘阁修撰,召为秘书少监,帝劳之曰:"卿,朕所简记。

jiān sī ruò rén rén rú qīng zhèn hé yōu

监司若人人如卿,朕何忧?

jiān zhōng shū shè rén

"兼中书舍人。

liù hé tǎ sì sēng yǐ zhèn cháo wèi gōng qiú nèi jiàng gěi cì suǒ zhì tián chǎn réng miǎn kē yáo dà chāng zòu sēng sì jì wéi fǎ zhì tián yòu yí kē yáo yú mín nài hé xǔ zhī

六和塔寺僧以镇潮为功,求内降给赐所置田产仍免科徭,大昌奏:"僧寺既违法置田,又移科徭于民,奈何许之!

kuàng zì xiū tǎ zhī hòu cháo guǒ bù niè àn hu

况自修塔之后,潮果不啮岸乎?

qǐn qí mìng

"寝其命。

quán xíng bù shì láng shēng shì jiǎng jiān guó zi jì jiǔ

权刑部侍郎,升侍讲兼国子祭酒。

dà chāng yán pì yǐ zhǐ pì wèi wén zòng yǒu zuì wèi rén yě

大昌言:"辟以止辟,未闻纵有罪为仁也。

jīn sì fāng yàn yù lì nǐ dài sǐ chén wèi yǒu sī dāng shǒu fǎ rén zhǔ chá qí kě dài zé dài zhī

今四方谳狱例拟贷死,臣谓有司当守法,人主察其可贷则贷之。

rú cǐ zé fǎ shēn hu xià rén guī hu shàng yǐ

如此,则法伸乎下,仁归乎上矣。

dì yǐ wéi rán

"帝以为然。

jiān jǐ shì zhōng

兼给事中。

jiāng líng dū tǒng zhì lǜ féng yuán zòng bù qǔ ōu bǎi xìng shǒu shuài xīn qì jí yǐ yán zhuàng xǐ shuài jiāng xī

江陵都统制率逢原纵部曲殴百姓,守帅辛弃疾以言状徙帅江西。

dà chāng yīn jí lùn zì cǐ tún shù zhōu jùn bù kě wèi yǐ

大昌因极论"自此屯戍州郡,不可为矣"!

féng yuán yóu shì zuò xuē liǎng guān jiàng běn jūn fù jiāng

逢原由是坐削两官,降本军副将。

lèi qiān quán lì bù shàng shū

累迁权吏部尚书。

yán jīn rì zhū jūn xī běi jiù rén rì shǎo qí zǐ sūn kàng jiàn zhě dāng jiào zhī zhàn zhèn

言:"今日诸军,西北旧人日少,其子孙伉健者,当教之战阵。

bù yí qīng tīng lí jūn

不宜轻听离军。

qiě jìn wèi zhī shì zǔ zōng fēi dú yǐ bèi sù wèi ér yǐ nán zhēng běi fá shì cháng wèi xiān fēng

且禁卫之士,祖宗非独以备宿卫而已,南征北伐,是尝为先锋。

jīn lǜ sān nián zhé bǔ wài yòng wéi qí zhǎng jì yǒu zhēng xíng wú rén zài xuǎn

今率三年辄补外,用违其长,既有征行,无人在选。

nài hé shǐ yǐ cái wǔ zé zhī ér zhōng yǐ yōng cháng qì zhī hu

奈何始以材武择之,而终以庸常弃之乎?

yuàn liú sān yá wù qiǎn

愿留三衙勿遣。

huì xíng zhōng wài gēng dié zhī zhì lì qǐng jùn suì chū zhī quán zhōu

会行中外更迭之制,力请郡,遂出知泉州。

tīng zhōu zéi chén shī zuò luàn shù jiāng xiāo tǒng lǐng yǔ zhàn sǐ mǐn bù dà zhèn

汀州贼沈师作乱,戍将萧统领与战死,闽部大震。

cáo xí tǒng zhì péi shī wǔ tǎo zhī

漕檄统制裴师武讨之。

shī wǔ yǐ wèi de shuài fú bù xíng dà chāng shǒu shū qù zhī yuē shì jí yǐ yǒu rú shuài zé jūn kě chí wú shū zì jiě

师武以未得帅符不行,大昌手书趣之曰:"事急矣,有如帅责君,可持吾书自解。

dàng shì shí zéi móu gōng chéng ér xiān shǐ dié zhě zhōng jiǎ zòng huǒ wèi nèi yìng

"当是时,贼谋攻城,而先使谍者衷甲纵火为内应。

huì shī wǔ jūn zhì fù de dié zhě zéi suì sàn qù

会师武军至,复得谍者,贼遂散去。

qiān zhī jiàn níng fǔ

迁知建宁府。

guāng zōng sì wèi xǐ zhī míng zhōu xún fèng cí

光宗嗣位,徙知明州,寻奉祠。

shào xī wǔ nián qǐng lǎo yǐ lóng tú gé xué shì zhì shì

绍熙五年,请老,以龙图阁学士致仕。

qìng yuán yuán nián zú nián qī shí sān shì wén jiǎn

庆元元年卒,年七十三,谥文简。

dà chāng dǔ xué yú gǔ jīn shì mǐ bù kǎo jiū

大昌笃学,于古今事靡不考究。

yǒu yǔ gòng lùn yì yuán yōng lù yì lǎo tōng yán kǎo gǔ biān yǎn fán lù běi biān bèi duì xíng yú shì

有《禹贡论》、《易原》、《雍录》、《易老通言》、《考古编》、《演繁露》、《北边备对》行于世。

lín zhī qí zì shǎo yǐng fú zhōu hòu guān rén

林之奇,字少颖,福州候官人。

zǐ wēi shè rén lǚ běn zhōng rù mǐn zhī qí fu guān cóng běn zhōng xué

紫微舍人吕本中入闽,之奇甫冠,从本中学。

shí jiāng shì lǐ bù xíng cì qú zhōu yǐ bù de shì qīn ér fǎn

时将试礼部,行次衢州,以不得事亲而反。

xué yì lì běn zhōng qí zhī yóu shì xué zhě zhǒng zhì

学益力,本中奇之,由是学者踵至。

zhōng shào xīng èr shí yī nián jìn shì dì diào pú tián bù gǎi wèi cháng tīng zhào wèi mì shū shěng zhèng zì zhuǎn xiào shū láng

中绍兴二十一年进士第,调莆田簿,改尉长汀,召为秘书省正字,转校书郎。

huì cháo tíng yù lìng xué zhě cān yòng wáng ān shí sān jīng yì zhī shuō zhī qí shàng yán wáng shì sān jīng lǜ wèi xīn fǎ de

会朝廷欲令学者参用王安石《三经义》之说,之奇上言:"王氏三经,率为新法地。

jìn rén yǐ wáng hé qīng tán zhī zuì shēn yú jié zhòu

晋人以王、何清谈之罪,深于桀、纣。

běn cháo jìng kāng huò luàn kǎo qí duān ní wáng shì shí fù wáng hé zhī zé

本朝靖康祸乱,考其端倪,王氏实负王、何之责。

zài kǒng mèng shū zhèng suǒ wèi xié shuō bì xíng yín cí zhī bù kě xun zhě

在孔、孟书,正所谓邪说、诐行、淫辞之不可训者。

huò chuán jīn rén yù nán qīn zhī qí zuò shū dǐ dàng lù yǐ wéi jiǔ hé wèi zhàn rén qíng zhī cháng

"或传金人欲南侵,之奇作书抵当路,以为"久和畏战,人情之常。

jīn zhī wú zhòng yú hé gù cháng yǐ xū shēng hē wǒ ér shì wǒ yǐ yù zhàn zhī yì fēi guǒ yù zhàn suǒ yǐ jiān wú hé

金知吾重于和,故常以虚声喝我,而示我以欲战之意,非果欲战,所以坚吾和。

yù yǔ zhī hé yi wú dàn yú zhàn zé qí quán zài wǒ

欲与之和,宜无惮于战,则其权在我"。

yòu yán zhàn zhī suǒ xū bù yī ér rén cái wèi xiān

又言:"战之所须不一,而人才为先。

bì qiú kě yǔ gòng huàn nàn zhě fēi děi rú páng shì yuán suǒ wèi jùn jié zhě bù kě yě

必求可与共患难者,非得如庞士元所谓俊杰者不可也。

yǐ bì jí qǐ wài yóu zōng zhèng chéng tí jǔ mǐn bó cān shuài yì suì yǐ cí lù jiā jū zì chēng zhuō zhāi

以痹疾乞外,由宗正丞提举闽舶,参帅议,遂以祠禄家居,自称拙斋。

dōng lái lǚ zǔ qiān cháng shòu xué yān

东莱吕祖谦尝受学焉。

chún xī sān nián zú nián liù shí yǒu wǔ

淳熙三年卒,年六十有五。

yǒu shū chūn qiū zhōu lǐ shuō lùn mèng yáng zǐ jiǎng yì dào shān jì wén děng shū xíng yú shì

有《书》《春秋》《周礼说》、《论》、《孟》《杨子讲义》、《道山记闻》等书行于世。

lín guāng cháo zì qiān zhī xīng huà jūn pú tián rén

林光朝,字谦之,兴化军莆田人。

zài shì lǐ bù bù dì wén wú zhōng lù zi zhèng cháng cóng yǐn tūn xué yīn wǎng cóng zhī yóu

再试礼部不第,闻吴中陆子正尝从尹焞学,因往从之游。

zì shì zhuān xīn shèng xián jiàn lǚ zhī xué tōng liù jīng guàn bǎi shì yán dòng bì yǐ lǐ sì fāng lái xué zhě wáng lǜ shù bǎi rén

自是专心圣贤践履之学,通《六经》,贯百氏,言动必以礼,四方来学者亡虑数百人。

nán dù hòu yǐ yī luò zhī xué chàng dōng nán zhě zì guāng cháo shǐ

南渡后,以伊、洛之学倡东南者,自光朝始。

rán wèi cháng zhù shū wéi kǒu shòu xué zhě shǐ zhī xīn tōng lǐ jiě

然未尝著书,惟口授学者,使之心通理解。

cháng yuē dào zhī quán tǐ quán hū tài xū

尝曰:"道之全体,全乎太虚。

liù jīng jì fā míng zhī hòu shì zhù jiě gù yǐ zhī lí ruò fù zēng jiā dào yù yuǎn yǐ

《六经》已经阐发清楚,后代的注解本来就已经支离破碎了,如果再增加,距离道的本义就越来越远了。

xiào zōng lóng xīng yuán nián guāng cháo nián wǔ shí yǐ jìn shì jí dì

孝宗隆兴元年,光朝年五十,以进士及第。

diào yuán zhōu sī hù cān jūn

调袁州司户参军。

qián dào sān nián lóng dà yuān céng dí yǐ qián dǐ ēn xìng jìn tái jiàn gěi shè lùn bó bù xíng

乾道三年,龙大渊、曾觌以潜邸恩幸进,台谏、给舍论驳不行。

zhāng chǎn zì wài zhào wèi zhí zhèng ruì yù qù zhī jué qí bù kě zhuō suì yǐ lǎo jí lì cí bù bài

张阐自外召为执政,锐欲去之,觉其不可拙,遂以老疾力辞不拜。

ér guāng cháo jí liú shuò fāng yǐ míng rú jiàn duì pō jí èr rén zuì yóu shì guāng cháo gǎi zuǒ chéng fèng láng zhī yǒng fú xiàn

而光朝及刘朔方以名儒荐对,颇及二人罪,由是光朝改左承奉郎、知永福县。

ér dà chén lùn jiàn bù yǐ zhào shì guǎn zhí wèi mì shū shěng zhèng zì jiān guó shǐ biān xiū shí lù jiǎn tǎo guān lì zhù zuò zuǒ láng jiān lǐ bù láng guān

而大臣论荐不已,召试馆职,为秘书省正字兼国史编修、实录检讨官,历著作佐郎兼礼部郎官。

bā nián jìn guó zǐ sī yè jiān tài zǐ shì dú shǐ zhí rú gù

八年,进国子司业兼太子侍读,史职如故。

shì shí zhāng shuō zài chú qiān shū shū mì yuàn shì guāng cháo bù wǎng hè suì chū wèi guǎng xī tí diǎn xíng yù yí guǎng dōng

是时,张说再除签书枢密院事,光朝不往贺,遂出为广西提点刑狱,移广东。

chá kòu zì jīng xiāng piào jiāng xī báo lǐng nán qí fēng ruì shén

茶寇自荆、湘剽江西,薄岭南,其锋锐甚。

guāng cháo zì jiāng jùn bīng xí cuī fēng tǒng zhì lù hǎi běn lù qián xiá huáng jìn gè yǐ jūn fēn kòng yào hài

光朝自将郡兵,檄摧锋统制路海、本路钤辖黄进各以军分控要害。

huì yǒu zhào xǐ guāng cháo zhuǎn yùn fù shǐ guāng cháo wèi zéi shì fāng zhāng liú tún bù qù dū èr jiāng zhē jī lián bài zhī zéi jīng jù xiāo dùn

会有诏徙光朝转运副使,光朝谓贼势方张,留屯不去,督二将遮击,连败之,贼惊惧宵遁。

dì wén zhī xǐ yuē lín guāng cháo rú shēng nǎi zhī bīng yé

帝闻之,喜曰:"林光朝儒生,乃知兵耶。

jiā zhí bǎo mó gé zhào bài guó zǐ jì jiǔ jiān tài zǐ zuǒ yù dé

"加直宝谟阁,召拜国子祭酒兼太子左谕德。

sì nián dì xìng guó zǐ jiàn mìng jiǎng zhōng yōng dì dà chēng shàn miàn cì jīn zǐ

四年,帝幸国子监,命讲《中庸》,帝大称善,面赐金紫。

bù shù rì chú zhōng shū shè rén

不数日,除中书舍人。

shì shí lì bù láng xiè kuò rán yóu céng dí jiàn cì chū shēn chú diàn zhōng shì yù shǐ mìng cóng zhōng chū

是时,吏部郎谢廓然由曾觌荐,赐出身,除殿中侍御史,命从中出。

guāng cháo è yuē shì qīng tái jiàn xiū kē mù yě

光朝愕曰:"是轻台谏、羞科目也。

lì fēng hái cí tóu

"立封还词头。

tiān zǐ dù guāng cháo jué bù fèng zhào gǎi shòu gōng bù shì láng bù bài suì yǐ jí yīng diàn xiū zhuàn chū zhī wù zhōu

天子度光朝决不奉诏,改授工部侍郎,不拜,遂以集英殿修撰出知婺州。

guāng cháo lǎo rú sù yǒu shì wàng

光朝老儒,素有士望。

zài hòu shěng wèi yǒu jiàn míng huò yí zhī jí wén jiǎo bó kuò rán shì lùn shǐ fú

在后省未有建明,或疑之,及闻缴驳廓然,士论始服。

guāng cháo yīn yǐn jí tí jǔ xīng guó gōng zú nián liù shí wǔ

光朝因引疾提举兴国宫,卒,年六十五。

yáng wàn lǐ zì tíng xiù jí zhōu jí shuǐ rén

杨万里,字廷秀,吉州吉水人。

zhōng shào xīng èr shí sì nián jìn shì dì wèi gàn zhōu sī hù diào yǒng zhōu líng líng chéng

中绍兴二十四年进士第,为赣州司户,调永州零陵丞。

shí zhāng jùn zhé yǒng dù mén xiè kè wàn lǐ sān wǎng bù dé jiàn yǐ shū lì qǐng shǐ jiàn zhī

时张浚谪永,杜门谢客,万里三往不得见,以书力请,始见之。

jùn miǎn yǐ zhèng xīn chéng yì zhī xué wàn lǐ fú qí jiào zhōng shēn nǎi míng dú shū zhī shì yuē chéng zhāi

浚勉以正心诚意之学,万里服其教终身,乃名读书之室曰诚斋。

jùn rù xiàng jiàn zhī cháo

浚入相,荐之朝。

chú lín ān fǔ jiào shòu wèi fù dīng fù yōu

除临安府教授,未赴,丁父忧。

gǎi zhī lóng xīng fǔ fèng xīn xiàn jí zhuī xū bù rù xiāng mín bū fù zhě jiē qí míng shì zhōng mín huān qū zhī fù bù rǎo ér zú xiàn yǐ dà zhì huì chén jùn qīng yú yǔn wén wèi xiāng jiāo jiàn zhī zhào wèi guó zi bó shì

改知隆兴府奉新县,戢追胥不入乡,民逋赋者揭其名市中,民讙趋之,赋不扰而足,县以大治,会陈俊卿、虞允文为相,交荐之,召为国子博士。

shì jiǎng zhāng shì yǐ lùn zhāng shuō chū shǒu yuán wàn lǐ kàng shū liú shì yòu yí yǔn wén shū yǐ hé tóng zhī shuō guī zhī shì suī bù guǒ liú ér gōng lùn wěi zhī

侍讲张栻以论张说出守袁,万里抗疏留栻,又遗允文书,以和同之说规之,栻虽不果留,而公论伟之。

qiān tài cháng bó shì xún shēng chéng jiān lì bù shì yòu láng guān zhuǎn jiāng zuò shǎo jiān chū zhī zhāng zhōu gǎi cháng zhōu xún tí jǔ guǎng dōng cháng píng chá yán

迁太常博士,寻升丞兼吏部侍右郎官,转将作少监、出知漳州,改常州,寻提举广东常平茶盐。

dào chén shī fàn nán yuè shuài shī wǎng píng zhī

盗沈师犯南粤,帅师往平之。

xiào zōng chēng zhī yuē rén zhě zhī yǒng suì yǒu dà yòng yì jiù chú tí diǎn xíng yù

孝宗称之曰"仁者之勇",遂有大用意,就除提点刑狱。

qǐng yú cháo huì èr zhōu zhù wài zhài cháo yǐ zhèn zéi zhī cháo huì yǐ è zéi zhī lù

请于潮、惠二州筑外砦,潮以镇贼之巢,惠以扼贼之路。

é yǐ yōu qù

俄以忧去。

miǎn sàng zhào wèi shàng zuǒ láng guān

免丧,召为尚左郎官。

chún xī shí èr nián wǔ yuè yǐ dì zhèn yìng zhào shàng shū yuē

淳熙十二年五月,以地震,应诏上书曰:

chén wén yán yǒu shì yú wú shì zhī shí bù hài qí wèi zhōng

臣闻:言有事于无事之时,不害其为忠;

yán wú shì yú yǒu shì zhī shí qí wèi jiān yě dà yǐ

言无事于有事之时,其为奸也大矣。

nán běi hé hǎo yú èr shí nián yī dàn jué shǐ dí qíng bù cè

南北和好逾二十年,一旦绝使,敌情不测。

ér huò zhě yuē bǐ yǒu wǔ chán yú zhēng lì zhī huò

而或者曰:彼有五单于争立之祸。

yòu yuē bǐ yǒu xiōng nú kùn yú dōng hú zhī huò jì ér jiē bù yàn

又曰:彼有匈奴困于东胡之祸,既而皆不验。

dào tú xiāng chuán shàn biàn jīng chéng chí kāi hǎi zhōu cáo qú yòu yú hé nán běi qiān mín bīng zēng yì qí zhì mǎ lì jí jǐng quán ér wú zhī jiān dié bù dé yǐ rù cǐ hé wéi zhě yé

道涂相传,缮汴京城池,开海州漕渠,又于河南、北签民兵,增驿骑,制马枥,籍井泉,而吾之间谍不得以入,此何为者耶?

chén suǒ wèi yán yǒu shì yú wú shì zhī shí zhě yī yě

臣所谓言有事于无事之时者一也。

huò wèi jīn zhǔ běi guī kě wèi zhōng guó zhī hè

或谓金主北归,可为中国之贺。

chén yǐ zhōng guó zhī yōu zhèng zài hu cǐ

臣以中国之忧,正在乎此。

cǐ rén běi guī gài chéng chuàng yú nì liàng zhī kōng guó ér nán qīn yě

此人北归,盖惩创于逆亮之空国而南侵也。

jiāng yù nán zhī bì gù běi zhī

将欲南之,必固北之。

huò zhě yǐ shēn tián fǔ qí běi ér yǐ qí zi yǔ xù jīng yíng qí nán yě

或者以身填抚其北,而以其子与婿经营其南也。

chén suǒ wèi yán yǒu shì yú wú shì zhī shí zhě èr yě

臣所谓言有事于无事之时者二也。

chén qiè wén lùn zhě huò wèi huǎn jí huái bù kě shǒu zé qì huái ér shǒu jiāng shì dà bù rán

臣窃闻论者或谓缓急,淮不可守,则弃淮而守江,是大不然。

xī zhě wú yǔ wèi lì zhēng ér de hé féi rán hòu wú shǐ ān

昔者吴与魏力争而得合肥,然后吴始安。

lǐ yù shī chú yáng èr zhōu zì cǐ nán táng shǐ cù

李煜失滁、扬二州,自此南唐始蹙。

jīn yuē qì huái ér bǎo jiāng jì wú huái yǐ jiāng kě de ér bǎo hu

今曰弃淮而保江,既无淮矣,江可得而保乎?

chén suǒ wèi yán yǒu shì yú wú shì zhī shí zhě sān yě

臣所谓言有事于无事之时者三也。

jīn huái dōng xi fán shí wǔ jùn suǒ wèi shǒu shuài bù zhī bì xià shǐ zǎi xiàng zé zhī hu shǐ shū tíng zé zhī hu

今淮东、西凡十五郡,所谓守帅,不知陛下使宰相择之乎,使枢廷择之乎?

shǐ zǎi xiàng zé zhī zǎi xiàng wèi bì wèi shū tíng lǜ yě

使宰相择之,宰相未必为枢廷虑也;

shǐ shū tíng zé zhī zé chú shòu bù zì jǐ chū yě

使枢廷择之,则除授不自己出也。

yī zé bù wéi zhī lǜ yī zé bù zì jǐ chū huǎn jí bài shì zé jiē yuē fēi wǒ yě

一则不为之虑,一则不自己出,缓急败事,则皆曰:非我也。

bì xià jiāng zé zhī shuí hu

陛下将责之谁乎?

chén suǒ wèi yán yǒu shì yú wú shì zhī shí zhě sì yě

臣所谓言有事于无事之时者四也。

qiě nán běi gè yǒu cháng jì ruò qí ruò shè běi zhī cháng jì yě

且南北各有长技,若骑若射,北之长技也;

ruò zhōu ruò bù nán zhī cháng jì yě

若舟若步,南之长技也。

jīn wèi běi zhī jì zhě rì shàn zhì qí hǎi zhōu ér nán zhī hǎi zhōu zé bù wén shàn zhì yān

今为北之计者,日缮治其海舟,而南之海舟则不闻缮治焉。

huò yuē wú zhōu sù jù yě huò yuē zhōu suī wèi jù ér dàn yú rǎo yě

或曰:吾舟素具也,或曰:舟虽未具而惮于扰也。

shào xīng xīn sì zhī zhàn shān dōng cǎi shí zhī gōng bù yǐ qí yě bù yǐ shè yě bù yǐ bù yě zhōu yān ér yǐ

绍兴辛巳之战,山东、采石之功,不以骑也,不以射也,不以步也,舟焉而已。

dāng shí zhī zhōu jīn kě fù yòng hu

当时之舟,今可复用乎?

qiě fú sī mín yī rì zhī rǎo yǔ shè jì bǎi shì zhī ān wēi shú qīng shú zhòng

且夫斯民一日之扰,与社稷百世之安危,孰轻孰重?

shì gù yǒu dà yú rǎo zhě yě

事固有大于扰者也。

chén suǒ wèi yán yǒu shì yú wú shì zhī shí zhě wǔ yě

臣所谓言有事于无事之时者五也。

bì xià yǐ jīn rì wèi hé děng shí yé

陛下以今日为何等时耶?

jīn rén rì bī jiāng chǎng rì rǎo ér wèi wén fáng jīn rén zhě hé cè bǎo jiāng chǎng zhě hé dào

金人日逼,疆场日扰,而未闻防金人者何策,保疆场者何道?

dàn wén mǒu rì xiū mǒu lǐ wén yě mǒu rì jìn mǒu shū shǐ yě shì yǐ xiāng yǐn lǐ jūn yǐ gàn yǔ jiě wéi yě

但闻某日修某礼文也,某日进某书史也,是以乡饮理军,以干羽解围也。

chén suǒ wèi yán yǒu shì yú wú shì zhī shí zhě liù yě

臣所谓言有事于无事之时者六也。

chén wén gǔ zhě rén jūn rén bù néng wù zhī zé tiān de néng wù zhī

臣闻古者人君,人不能悟之,则天地能悟之。

jīn yě guó jiā zhī shì dí qíng bù cè rú cǐ ér jūn chén shàng xià chù zhī rú tài píng wú shì zhī shí shì rén bù néng wù zhī yǐ

今也国家之事,敌情不测如此,而君臣上下处之如太平无事之时,是人不能悟之矣。

gù shàng tiān jiàn zāi yì yì shí yíng huò fàn nán dòu ěr rì zhèn xīng fàn duān mén yíng huò shǒu yǔ lín

故上天见灾异,异时荧惑犯南斗,迩日镇星犯端门,荧惑守羽林。

chén shū shēng bù xiǎo tiān wén wèi gǎn yǐ wéi bì rán yě

臣书生,不晓天文,未敢以为必然也。

zhì yú chūn zhèng yuè rì qīng wú guāng ruò yǒu liǎng rì xiāng mó zhě cí bù yuē dà yì hu

至于春正月日青无光,若有两日相摩者,兹不曰大异乎?

rán tiān yóu kǒng bì xià bù xìn yě zhì yú chūn rì zài yáng fù yǒu yǔ xuě shā wù cí bù yuē dà yì hu

然天犹恐陛下不信也,至于春日载阳,复有雨雪杀物,兹不曰大异乎?

rán tiān yóu kǒng bì xià yòu bù xìn yě nǎi wǔ yuè gēng yín yòu yǒu dì zhèn cí yòu bù yuē dà yì hu

然天犹恐陛下又不信也,乃五月庚寅,又有地震,兹又不曰大异乎?

qiě fú tiān biàn zài yuǎn chén zǐ bù gǎn zòu yě bù xìn kě yě

且夫天变在远,臣子不敢奏也,不信可也;

dì zhèn zài wài zhōu jùn bù gǎn wén yě bù xìn kě yě

地震在外,州郡不敢闻也,不信可也。

jīn yě tiān biàn pín réng dì zhèn niǎn gǔ ér jūn chén bù wén jǐng jù cháo tíng bù wén zī fǎng rén bù néng wù zhī zé tiān de néng wù zhī

今也天变频仍,地震辇毂,而君臣不闻警惧,朝廷不闻咨访,人不能悟之,则天地能悟之。

chén bù zhī bì xià yú cǐ wù hu fǒu hu

臣不知陛下于此悟乎,否乎?

chén suǒ wèi yán yǒu shì yú wú shì zhī shí zhě qī yě

臣所谓言有事于无事之时者七也。

zì pín nián yǐ lái liǎng zhè zuì jìn zé xiān hàn jiāng huái zé yòu hàn hú guǎng zé yòu hàn liú xǐ zhě xiāng xù dào jìn xiāng zhěn

自频年以来,两浙最近则先旱,江淮则又旱,湖广则又旱,流徙者相续,道殣相枕。

ér cháng píng zhī jī míng cún ér shí wáng

而常平之积,名存而实亡;

rù sù zhī lìng shàng xíng ér xià màn

入粟之令,上行而下慢。

jìng ér wú shì wèi zhī suǒ yǐ zhèn jiù zhī

静而无事,未知所以振救之;

dòng ér yǒu shì jiāng hé yǐ yǎng yǐ wéi zī yé

动而有事,将何以仰以为资耶?

chén suǒ wèi yán yǒu shì yú wú shì zhī shí zhě bā yě

臣所谓言有事于无事之时者八也。

gǔ zhě zú guó yù mín wéi shí yǔ huò

古者足国裕民,惟食与货。

jīn zhī suǒ wèi qián zhě fù shāng jù gǔ yān huàn quán guì jiē yíng shì yǐ cáng zhī zhì yú bǎi xìng sān jūn zhī yòng wéi pò chǔ quàn ěr

今之所谓钱者,富商、巨贾、阉宦、权贵皆盈室以藏之,至于百姓三军之用,惟破楮券尔。

wàn yī rú táng jīng yuán zhī shī yīn nù lì shí cù ér fù zhī chū bù xùn yǔ suì qǐ zhū cǐ zhī luàn kě bù wèi hán xīn zāi

万一如唐泾原之师,因怒粝食,蹴而覆之,出不逊语,遂起朱泚之乱,可不为寒心哉!

chén suǒ wèi yán yǒu shì yú wú shì zhī shí zhě jiǔ yě

臣所谓言有事于无事之时者九也。

gǔ zhě lì guó bì yǒu kě wèi fēi wèi qí guó yě wèi qí rén yě

古者立国必有可畏,非畏其国也,畏其人也。

gù fú jiān yù tú jìn ér wáng měng yǐ wéi bù kě wèi xiè ān huán chōng jiāng zuǒ zhī wàng shì cún jìn zhě èr rén ér yǐ

故苻坚欲图晋,而王猛以为不可,谓谢安、桓冲江左之望,是存晋者,二人而已。

yì shí míng xiāng rú zhào dǐng zhāng jùn míng jiàng rú yuè fēi hán shì zhōng cǐ jīn rén suǒ dàn yě

异时名相如赵鼎、张浚,名将如岳飞、韩世忠,此金人所惮也。

jìn shí liú gǒng kě yòng zé zǎo sǐ zhāng shì kě yòng zé jū sǐ wàn yī yǒu huǎn jí bù zhī kě yǐ dū zhū jūn zhě hé rén kě yǐ dāng yī miàn zhě hé rén ér jīn rén zhī suǒ sù dàn zhě yòu hé rén

近时刘珙可用则早死,张栻可用则沮死,万一有缓急,不知可以督诸军者何人,可以当一面者何人,而金人之所素惮者又何人?

ér huò zhě wèi rén zhī yǒu cái yòng ér hòu jiàn

而或者谓人之有才,用而后见。

chén wén zhī jì yuē gǒu yǒu chē bì jiàn qí shì gǒu yǒu yán bì wén qí shēng

臣闻之《记》曰:"苟有车必见其式,苟有言必闻其声。

jīn yuē yǒu qí rén ér wèi wén qí kě jiāng kě xiāng shì yǒu chē ér wú shì yǒu yán ér wú shēng yě

"今曰有其人而未闻其可将可相,是有车而无式,有言而无声也。

qiě fú yòng ér hòu jiàn fēi lín zhī yǐ dà ān wēi shì zhī yǐ dà shèng fù zé mò jiàn qí yòng yě

且夫用而后见,非临之以大安危,试之以大胜负,则莫见其用也。

píng jū wú yǐ zhī qí rén bì dài dà ān wēi dà shèng fù ér hòu jiàn yān

平居无以知其人,必待大安危、大胜负而后见焉。

chéng shì xìng yǐ wàn yī bài shì huǐ hé jí yé

成事幸矣,万一败事,悔何及耶?

xī zhě xiè xuán zhī běi yù fú jiān ér xī chāo zhī qí bì shèng

昔者谢玄之北御苻坚,而郗超知其必胜;

huán wēn zhī xi fá li shì ér liú tán zhī qí bì qǔ

桓温之西伐李势,而刘倓知其必取。

gài xuán yú lǚ jī zhī jiān wú bù dāng qí rèn wēn yú pú bó bù bì de zé bù wèi èr zi yú píng jū wú shì zhī rì gài bì yǒu yǐ chá qí xiǎo ér hòu xìn qí dà yě qǐ bì dà yòng ér hòu jiàn zāi

盖玄于履屐之间无不当其任,温于蒱博不必得则不为,二子于平居无事之日,盖必有以察其小而后信其大也,岂必大用而后见哉?

chén suǒ wèi yán yǒu shì yú wú shì zhī shí zhě shí yě

臣所谓言有事于无事之时者十也。

yuàn bì xià chāo rán yuǎn lǎn zhāo rán yuǎn wù

愿陛下超然远览,昭然远寤。

wù qín shèng dé zhī chóng gāo ér zēng qí suǒ wèi néng

勿矜圣德之崇高,而增其所未能;

wù shì zhōng guó zhī shēng jù ér yán qí suǒ wèi bèi

勿恃中国之生聚,而严其所未备。

wù yǐ tiān dì zhī biàn yì wèi shì rán ér fǎ xuān wáng zhī jù zāi

勿以天地之变异为适然,而法宣王之惧灾;

wù yǐ chén xià zhī kǔ yán wèi nì ěr ér tǐ tài zōng zhī dǎo jiàn

勿以臣下之苦言为逆耳,而体太宗之导谏。

wù yǐ nǚ yè jìn xí zhī hài zhèng wèi xì gù ér jiān hàn táng jì shì zhì luàn zhī yóu

勿以女谒近习之害政为细故,而监汉、唐季世致乱之由;

wù yǐ chóu chóu zhī bāo cáng wèi wú tā ér chéng xuān zhèng wǎn nián shòu huò zhī kù

勿以仇雠之包藏为无他,而惩宣、政晚年受祸之酷。

zé dà chén yǐ tōng zhī biān shì jūn wù rú fù bì zhī qǐng wù yǐ dōng xi èr fǔ yì qí xīn

责大臣以通知边事军务如富弼之请,勿以东西二府异其心;

wěi dà chén yǐ jiàn jìn móu chén liáng jiàng rú xiāo hé suǒ qí wù yǐ wén wǔ liǎng tú ér shū qí zhé wù shǐ lù huàn zhě ér de máo jié rú táng dà lì zhī bì wù shǐ huò jìn xìng ér de zhāo tǎo rú liáng duàn níng zhī bài

委大臣以荐进谋臣良将如萧何所奇,勿以文武两途而殊其辙,勿使赂宦者而得旄节如唐大历之弊,勿使货近幸而得招讨如梁段凝之败。

yǐ zhòng shǔ zhī xīn ér zhòng jīng xiāng shǐ dōng xī xíng shì zhī xiāng jiē

以重蜀之心而重荆、襄,使东西形势之相接;

yǐ bǎo jiāng zhī xīn ér bǎo liǎng huái shǐ biǎo lǐ chún chǐ zhī xiāng yī

以保江之心而保两淮,使表里唇齿之相依。

wù yǐ hǎi dào wèi wú yú wù yǐ dà jiāng wèi kě shì

勿以海道为无虞,勿以大江为可恃。

zēng tún jù liáng zhì jiàn è xiǎn

增屯聚粮,治舰扼险。

jūn chén zhī suǒ zī fǎng zhāo xī zhī suǒ jiǎng qiú gū zhì bù jí zhī wù jīng zhuān bèi dí zhī cè

君臣之所咨访,朝夕之所讲求,姑置不急之务,精专备敌之策。

shù jī shàng kě xiāo yú tiān biàn xià bù duò yú dí jiān

庶几上可消于天变,下不堕于敌奸。

rán tiān xià zhī shì yǒu běn gēn yǒu zhī yè

然天下之事,有本根,有枝叶。

chén qián suǒ chén zhī yè ér yǐ

臣前所陈,枝叶而已。

suǒ wèi běn gēn zé rén zhǔ bù kě yǐ zì yòng

所谓本根,则人主不可以自用。

rén zhǔ zì yòng zé rén chén bù rèn zé rán yóu wèi hài yě

人主自用,则人臣不任责,然犹未害也。

zhì yú jūn shì ér yóu yuē shuí dāng yōu cǐ wú dāng zì yōu

至于军事,而犹曰"谁当忧此,吾当自忧"。

jīn rì zhī shì jiāng wú lèi cǐ

今日之事,将无类此?

chuán yuē mù shuǐ yǒu běn yuán

《传》曰:"木水有本原。

shèng xué gāo míng yuàn yì sī qí suǒ yǐ běn yuán zhě

"圣学高明,愿益思其所以本原者。

dōng gōng jiǎng guān quē dì qīn zhuó wàn lǐ wèi shì dú

东宫讲官阙,帝亲擢万里为侍读。

gōng liáo yǐ de duān rén xiāng hè

宫僚以得端人相贺。

tā rì dú lù xuān gōng zòu yì děng shū jiē suí shì guī jǐng tài zǐ shēn jìng zhī

他日读《陆宣公奏议》等书,皆随事规警,太子深敬之。

wáng huái wèi xiāng yī rì wèn yuē zǎi xiàng xiān wù zhě hé shì

王淮为相,一日问曰:"宰相先务者何事?

yuē rén cái

"曰:"人才。

yòu wèn shú wèi cái

"又问:"孰为才?

jí shū zhū xī yuán shū yǐ xià liù shí rén yǐ xiàn huái cì dì zhuó yòng zhī

"即疏朱熹、袁枢以下六十人以献,淮次第擢用之。

lì shū mì yuàn jiǎn xiáng shǒu yòu sī láng zhōng qiān zuǒ sī láng zhōng

历枢密院检详,守右司郎中,迁左司郎中。

shí sì nián xià hàn wàn lǐ fù yìng zhào yán hàn jí liǎng yuè rán hòu qiú yán bù yuē chí hu

十四年夏旱,万里复应诏,言:"旱及两月,然后求言,不曰迟乎?

shàng zì shì cóng xià zhǐ guǎn zhí bù yuē ài hu

上自侍从,下止馆职,不曰隘乎?

jīn zhī suǒ yǐ hàn zhě yǐ shàng zé bù xià liú xià qíng bù shàng dá gù tiān dì zhī qì gé jué ér bù tōng

今之所以旱者,以上泽不下流,下情不上达,故天地之气隔绝而不通。

yīn shū sì shì yǐ xiàn yán jiē kěn qiè

"因疏四事以献,言皆恳切。

qiān mì shū shǎo jiān

迁秘书少监。

huì gāo zōng bēng xiào zōng yù xíng sān nián sàng chuàng yì shì táng mìng huáng tài zǐ cān jué shù wù

会高宗崩,孝宗欲行三年丧,创议事堂,命皇太子参决庶务。

wàn lǐ shàng shū lì jiàn qiě shàng tài zǐ shū yán tiān wú èr rì mín wú èr wáng

万里上疏力谏,且上太子书,言:"天无二日,民无二王。

yī lǚ wēi jī huǐ zhī hé jí

一履危机,悔之何及?

yǔ qí huǐ zhī ér wú jí shú ruò cí zhī ér bù jū

与其悔之而无及,孰若辞之而不居。

yuàn diàn xià sān cí wǔ cí ér bì bù jū yě

愿殿下三辞五辞,而必不居也。

tài zǐ sǒng rán

"太子悚然。

gāo zōng wèi zàng hàn lín xué shì hóng mài bù sì jí yì pèi xiǎng dú yǐ lǚ yí hào děng xìng míng shàng

高宗未葬,翰林学士洪迈不俟集议,配飨独以吕颐浩等姓名上。

wàn lǐ shàng shū dǐ zhī lì yán zhāng jùn dāng yù qiě wèi mài wú yì zhǐ lù wéi mǎ

万里上疏诋之,力言张浚当预,且谓迈无异指鹿为马。

xiào zōng lǎn shū bú yuè yuē wàn lǐ yǐ zhèn wèi hé rú zhǔ

孝宗览疏不悦,曰:"万里以朕为何如主!

yóu shì yǐ zhí mì gé chū zhī yún zhōu

"由是以直秘阁出知筠州。

guāng zōng jí wèi zhào wèi mì shū jiān

光宗即位,召为秘书监。

rù duì yán tiān xià yǒu wú xíng zhī huò tiě fēi quán chén ér tiě yú quán chén rǎo fēi dào zéi ér rǎo yú dào zéi qí wéi péng dǎng zhī lùn hu

入对,言:"天下有无形之祸,僣非权臣而僣于权臣,扰非盗贼而扰于盗贼,其惟朋党之论乎!

gài yù jī rén zhǔ zhī nù mò rú péng dǎng kōng tiān xià rén cái mò rú péng dǎng

盖欲激人主之怒莫如朋党,空天下人才莫如朋党。

dǎng lùn yī xìng qí duān fā yú shì dà fū qí huò jí yú tiān xià

党论一兴,其端发于士大夫,其祸及于天下。

qián shì yǐ rán yuàn bì xià jiàn huáng jí yú shèng xīn gōng tīng bìng guān huài zhí sàn qún yuē jūn zǐ cóng ér yòng zhī yuē xiǎo rén cóng ér fèi zhī jiē wù wèn qí mǒu dǎng mǒu dǎng yě

前事已然,愿陛下建皇极于圣心,公听并观,坏植散群,曰君子从而用之,曰小人从而废之,皆勿问其某党某党也。

yòu lùn gǔ zhī dì wáng gù yǒu yǐ zhī yī jǐ lǎn qí quán bù zhī chén xià qiè qí quán

"又论:"古之帝王,固有以知一己揽其权,不知臣下窃其权。

dà chén qiè zhī zé quán zài dà chén dà jiàng qiè zhī zé quán zài dà jiàng wài qī qiè zhī zé quán zài wài qi jìn xí qiè zhī zé quán zài jìn xí

大臣窃之则权在大臣,大将窃之则权在大将,外戚窃之则权在外戚,近习窃之则权在近习。

qiè quán zhī zuì nán fáng zhě qí wéi jìn xí hu

窃权之最难防者,其惟近习乎!

fēi gǎn gōng qiè yě sī qiè zhī yě

非敢公窃也,私窃之也。

shǐ yú sī qiè qí zhōng bì zhì yú gōng qiè ér hòu yǐ

始于私窃,其终必至于公窃而后已。

kě bù jù zāi

可不惧哉!

shào xī yuán nián jiè huàn zhāng gé xué shì wèi jiē bàn jīn guó hè zhèng dàn shǐ jiān shí lù yuàn jiǎn tǎo guān

绍熙元年,借焕章阁学士为接伴金国贺正旦使兼实录院检讨官。

huì xiào zōng rì lì chéng cān zhī zhèng shì wáng lìn yǐ gù shì bǐ wàn lǐ xù zhī ér zǎi chén shǔ zhī lǐ bù láng guān fu bó shòu

会《孝宗日历》成,参知政事王蔺以故事俾万里序之,而宰臣属之礼部郎官傅伯寿。

wàn lǐ yǐ shī zhí lì gài qù dì xuān yù miǎn liú

万里以失职力丐去,帝宣谕勉留。

huì jìn xiào zōng shèng zhèng wàn lǐ dāng fèng jìn xiào zōng yóu bú yuè suì chū wèi jiāng dōng zhuǎn yùn fù shǐ quán zǒng lǐng huái xi jiāng dōng jūn mǎ qián liáng

会进《孝宗圣政》,万里当奉进,孝宗犹不悦,遂出为江东转运副使,权总领淮西、江东军马钱粮。

cháo yì yù xíng tiě qián yú jiāng nán zhū jùn wàn lǐ shū qí bù biàn bù fèng zhào wǔ zǎi xiàng yì gǎi zhī gàn zhōu bù fù qǐ cí chú mì gé xiū zhuàn tí jǔ wàn shòu gōng zì shì bù fù chū yǐ

朝议欲行铁钱于江南诸郡,万里疏其不便,不奉诏,忤宰相意,改知赣州,不赴,乞祠,除秘阁修撰,提举万寿宫,自是不复出矣。

níng zōng sì wèi zhào fù xíng zài cí

宁宗嗣位,召赴行在,辞。

shēng huàn zhāng gé dài zhì tí jǔ xīng guó gōng

升焕章阁待制、提举兴国宫。

yǐn nián qǐ xiū zhì jìn bǎo wén gé dài zhì zhì shì

引年乞休致,进宝文阁待制致仕。

jiā tài sān nián zhào jìn bǎo mó gé zhí xué shì gěi cì yī dài

嘉泰三年,诏进宝谟阁直学士,给赐衣带。

kāi xǐ yuán nián zhào fù cí

开禧元年召,复辞。

míng nián shēng bǎo mó gé xué shì zú nián bā shí sān zèng guāng lù dài fu

明年,升宝谟阁学士,卒,年八十三,赠光禄大夫。

wàn lǐ wéi rén gāng ér biǎn

万里为人刚而褊。

xiào zōng shǐ ài qí cái yǐ wèn zhōu bì dà bì dà wú shàn yǔ yóu cǐ bú jiàn yòng

孝宗始爱其才,以问周必大,必大无善语,由此不见用。

hán tuō zhòu yòng shì yù wǎng luó sì fāng zhī míng shì xiāng yǔ yì cháng zhù nán yuán shǔ wàn lǐ wèi zhī jì xǔ yǐ yè yuán

韩侂胄用事,欲网罗四方知名士相羽翼,尝筑南园,属万里为之记,许以掖垣。

wàn lǐ yuē guān kě qì jì bù kě zuò yě

万里曰:"官可弃,记不可作也。

tuō zhòu huì gǎi mìng tā rén

"侂胄恚,改命他人。

wò jiā shí wǔ nián jiē qí bǐng guó zhī rì yě

卧家十五年,皆其柄国之日也。

tuō zhòu zhuān tiě rì yì shén wàn lǐ yōu fèn yàng yàng chéng jí

侂胄专僣日益甚,万里忧愤,怏怏成疾。

jiā rén zhī qí yōu guó yě fán dǐ lì zhī bào shí zhèng zhě jiē bù yǐ gào

家人知其忧国也,凡邸吏之报时政者皆不以告。

hū zú zǐ zì wài zhì jù yán tuō zhòu yòng bīng shì

忽族子自外至,遽言侂胄用兵事。

wàn lǐ tòng kū shī shēng jí hū zhǐ shū yuē hán tuō zhòu jiān chén zhuān quán wú shàng dòng bīng cán mín móu wēi shè jì wú tóu lú rú xǔ bào guó wú lù wéi yǒu gū fèn

万里恸哭失声,亟呼纸书曰:"韩侂胄奸臣,专权无上,动兵残民,谋危社稷,吾头颅如许,报国无路,惟有孤愤!

yòu shū shí sì yán bié qī zǐ bǐ luò ér shì

"又书十四言别妻子,笔落而逝。

wàn lǐ jīng yú shī cháng zhe yì zhuàn xíng yú shì

万里精于诗,尝著《易传》行于世。

guāng zōng cháng wéi shū chéng zhāi èr zì xué zhě chēng chéng zhāi xiān shēng cì shì wén jié

光宗尝为书"诚斋"二字,学者称诚斋先生,赐谥文节。

zǐ cháng rú

子长孺。

✦ You read 列传·卷一百九十二

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.