宋史 · 脱脱 · Chapter 458 of 496

列传·卷二百一十七

PinyinModern Translation
Size

yǐn yì zhōng

◎隐逸中

wáng qiáo zhāng yù huáng xī zhōu qǐ míng dài yuān chén liè sūn móu liú yì jiāng qián lián zhù zhāng chá shù rǔ shàng yáng xiào běn shān kǎo fu yǔ wén zhī shào wú yīng sōng jiāng yú wēng dù shēng shùn chāng shān rén nán ān wēng zhāng jǔ

○王樵张愈黄晞周启明代渊陈烈孙侔刘易姜潜连庶章詧俞汝尚阳孝本邓考甫宇文之邵吴瑛松江渔翁杜生顺昌山人南安翁张举

wáng qiáo zì jiān wàng zī zhōu zī chuān rén

王樵,字肩望,淄州淄川人。

jū xiàn běi zǐ tóng shān

居县北梓桐山。

bó tōng qún shū bù zhì zhāng jù yóu shàn kǎo yì

博通群书,不治章句,尤善考《易》。

yǔ gǔ tóng li guān qí míng xué zhě duō cóng zhī

与贾同、李冠齐名,学者多从之。

xián píng zhōng qì dān yóu qí dù hé jǔ jiā bèi lüè

咸平中,契丹游骑度河,举家被掠。

qiáo jí qì qī tǐng shēn rù qì dān fǎng fù mǔ lěi nián bù huò huán dōng shān

樵即弃妻,挺身入契丹访父母,累年不获,还东山。

kè mù zhāo hún yǐ zàng lì cí huà xiàng shì zhī rú shēng fú sāng liù nián āi dòng xíng lù

刻木招魂以葬,立祠画像,事之如生,服丧六年,哀动行路。

yòu wèi shǔ zhī zūn zhě cì dì chéng fú běi wàng tàn yuē shēn shì rú cǐ zì bǐ yú rén kě hu

又为属之尊者次第成服,北望叹曰:"身世如此,自比于人可乎!

suì yǔ sú jué zì chēng zhuì shì wēng wéi yǐ lùn bīng jī jiàn wéi shì

"遂与俗绝,自称赘世翁,唯以论兵击剑为事。

yī lǘ fù zhuāng tú bù qiān lǐ wǎn nián lǚ yóu sāi xià

一驴负装,徒步千里,晚年屡游塞下。

huà cè gàn hé chéng ju gěng wàng qiú miè liáo fù chóu bù yòng

画策干何承矩、耿望,求灭辽复仇,不用。

nǎi yú chéng dōng nán yú lèi zhuān zì huán wèi zhī jiǎn shì

乃于城东南隅累砖自环,谓之"茧室"。

míng qí mén yuē tiān shēng wáng qiáo bó mìng guǎ zhì cái bù jì shí dào hào zhuì shì

铭其门曰:"天生王樵,薄命寡智,材不济时,道号'赘世'。

shēng ér wèi shì yǐ bèi bù yú sǐ zé cáng xíng bù yú nǎi bèi

生而为室,以备不虞,死则藏形,不虞乃备。

bìng jí rù shì zì yǎn hù zú

"病革,入室自掩户卒。

zhì píng mò zhí fāng láng zhōng xiàng zōng dào zhī zī zhōu fǎng jiǎn shì yǐ gòu wū wèi mín jū

治平末,职方郎中向宗道知淄州,访茧室,已构屋为民居。

de qiáo shēng móu shì zi nǎi zhī gǎi zàng

得樵甥牟氏子,乃知改葬。

yīn ér jí qí de fù zuò jiǎn shì jí cí táng kè shí yǐ jì zhī

因而即其地复作茧室及祠堂,刻石以记之。

zhāng yù zì shǎo yú yì zhōu pí rén qí xiān zì hé dōng xǐ

张愈字少愚,益州郫人,其先自河东徙。

yù jùn wěi yǒu dà zhì yóu xué sì fāng lǚ jǔ bù dì

愈隽伟有大志,游学四方,屡举不第。

bǎo yuán chū shàng shū yán biān shì qǐng shǐ qì dān lìng wài yí xiāng gōng yǐ wán zhōng guó zhī shì qí lùn shén zhuàng

宝元初,上书言边事,请使契丹,令外夷相攻,以完中国之势,其论甚壮。

yòng shǐ zhě jiàn chú shì mì shū shěng jiào shū láng yuàn yǐ shòu fù xiǎn zhōng ér yǐn yú jiā

用使者荐,除试秘书省校书郎,愿以授父显忠而隐于家。

wén yàn bó zhì shǔ wèi zhì qīng chéng shān bái yún xī dù guāng tíng gù jū yǐ chù zhī

文彦博治蜀,为置青城山白云溪杜光庭故居以处之。

dīng nèi jiān yán lào bù rù kǒu

丁内艰,盐酪不入口。

zài qī zhí suǒ chí liǔ zhàng yú mù hū shēng zhī yè hòu hé bào

再期,植所持柳杖于墓,忽生枝叶,后合抱。

liù zhào bù yīng

六召不应。

xǐ yì qí

喜奕棋。

yào shān shuǐ yù yǒu xīng suī shù qiān lǐ zhé jìn shì wǎng

乐山水,遇有兴,虽数千里辄尽室往。

suì fú xiāng yuán guān zhè jiāng shēng luó fú rù jiǔ yí mǎi shí zài hè yǐ guī

遂浮湘、沅,观浙江,升罗浮,入九疑,买石载鹤以归。

dù mén zhù shū wèi jiù zú

杜门著书,未就,卒。

qī pú shì míng zhī xián ér yǒu wén wèi zhī lěi yuē gāo shì wǎng gǔ zhé shì shí yīn shī jí qín hàn yú liè fēn yūn

妻蒲氏名芝,贤而有文,为之诔曰:"高视往古,哲士实殷,施及秦、汉,余烈氛氲。

tǐng shēng yīng jié zhuó ěr yì qún shú wèi jīn shì yì yǒu qí rén

挺生英杰,卓尔逸群,孰谓今世,亦有其人。

qí rén yī hé

其人伊何?

bái yún yǐn jūn

白云隐君。

cháng yuē zhàng fū qū shì bù ǒu shì fēi qí zhì lù bù kě gǒu yíng yíng mò tú fēi wú suǒ shǒu

尝曰丈夫,趋世不偶,仕非其志,禄不可苟,营营末途,非吾所守。

wú shēng yǒu yá shǎo shí duō jiān qióng yì zì gù kùn yì bù diān

吾生有涯,少实多艰,穷亦自固,困亦不颠。

bù guì rén jué zhī mìng lè tiān tuō zān sàn fà mián yún tīng quán

不贵人爵,知命乐天,脱簪散发,眠云听泉。

yǒu fēng qiān rèn yǒu xī shù qū guǎng chéng yí zhǐ wú xīng gāo zhú

有峰千仞,有溪数曲,广成遗趾,吴兴高躅。

shū shí tōng jìng yī lín jià wū mí lù tóng qún zhòu yóu yè xi

疏石通迳,依林架屋,麋鹿同群,昼游夜息。

lǐng yuè pò yún qiū lín sǎ zhú qīng yì hé qióng zhēn xīn zì dé fàng yán yí lǜ hé róng hé rǔ

岭月破云,秋霖洒竹,清意何穷,真心自得,放言遗虑,何荣何辱?

mèng chūn gǎn jí bì hù bù chū qǐ qī suì wǎng yīng biāo yǒng gé

孟春感疾,闭户不出,岂期遂往,英标永隔。

shū cí gěng yē huī tì wán lán rén shuí wú sǐ xī hu cái xián

抒词哽噎,挥涕汍澜,人谁无死,惜乎材贤。

yǐ yǐ wú rén wū hū āi zāi

已矣吾人,呜呼哀哉!

huáng xī zì jǐng wēi jiàn ān rén

黄晞,字景微,建安人。

shǎo tōng jīng jù shū shù qiān juǎn xué zhě duō cóng zhī yóu zì hào áo yú zi

少通经,聚书数千卷,学者多从之游,自号聱隅子。

zhe xū xī suǒ wēi lùn shí juǎn yǐ wèi áo yú zhě niè wù zhī míng xū xī zhě tàn shēng suǒ wēi zhě shù cí yě

著《歔欷琐微论》十卷,以谓聱隅者枿物之名,歔欷者叹声,琐微者述辞也。

shí jiè zài tài xué qiǎn zhū shēng yǐ lǐ pìn zhào xī zǒu nì lín jiā bù chū

石介在太学,遣诸生以礼聘召,晞走匿邻家不出。

shū mì shǐ hán qí biǎo jiàn zhī yǐ wéi tài xué zhù jiào zhì shì

枢密使韩琦表荐之,以为太学助教致仕。

shòu mìng yī xī zú

受命一夕卒。

zhōu qǐ míng zì zhāo huí qí xiān jīn líng rén hòu zhàn jí chù zhōu

周启明字昭回,其先金陵人,后占籍处州。

chū yǐ shū yè hàn lín xué shì yáng yì yì xié yǐ shì tóng liè dà jiàn tàn shǎng zì shì zhī míng

初以书谒翰林学士杨亿,亿携以示同列,大见叹赏,自是知名。

sì jǔ jìn shì jiē dì yī

四举进士皆第一。

jǐng dé zhōng jǔ xián liáng fāng zhèng kē jì zhào huì dōng fēng tài shān yán zhě wèi cǐ kē běn yīn zāi yì fǎng zhí yán fēi tài píng shì suì bào bà

景德中,举贤良方正科,既召,会东封泰山,言者谓此科本因灾异访直言,非太平事,遂报罢。

yú shì guī jiào dì zǐ bǎi yú rén bù fù yǒu shì jìn yì lǐ rén chēng wéi chǔ shì

于是归,教弟子百余人,不复有仕进意,里人称为处士。

zhuǎn yùn shǐ chén yáo zuǒ biǎo qí xíng yì yú cháo cì sù bó

转运使陈尧佐表其行义于朝,赐粟帛。

rén zōng jí wèi chú shì zhù jiào jiù jiā lǐn gěi

仁宗即位,除试助教,就加廪给。

jiǔ zhī tè qiān mì shū shěng mì shū láng

久之,特迁秘书省秘书郎。

gǎi tài cháng chéng zú

改太常丞,卒。

qǐ míng dǔ xué cáng shū shù qiān juǎn duō shǒu zì zhuàn xiě ér néng kǒu sòng zhī

启明笃学,藏书数千卷,多手自传写,而能口诵之。

yǒu gǔ lǜ shī fù jiān qǐ zá wén qiān liù bǎi yú piān

有古律诗、赋、笺、启、杂文千六百余篇。

dài yuān zì yùn zhī běn dài zhōu rén

代渊,字蕴之,本代州人。

táng mò bì dì dǎo jiāng jiā shì wèi lì yǒu yīn dé

唐末,避地导江,家世为吏,有阴德。

yuān xìng jiǎn jié shì qīn yǐ xiào wén

渊性简洁,事亲以孝闻。

shòu xué yú li tián zhāng dá

受学于李畋、张达。

nián sì shí xiāng rén gèng quàn jǔ jìn shì jiǎ kē de qīng shuǐ zhǔ bù

年四十,乡人更劝,举进士甲科,得清水主簿。

tàn yuē lù bù jí qīn hé suǒ wèi yé

叹曰:"禄不及亲,何所为耶?

huán jiā jiào shòu zuò xí cháng mǎn

"还家教授,坐席常满。

ān fǔ shǐ jǔ fèng zhōu tuán liàn tuī guān bù jiù

安抚使举凤州团练推官,不就。

zhī yì zhōu yáng rì yán yòu jiàn zhī suì yǐ tài zi zhōng yǔn zhì shì

知益州杨日严又荐之,遂以太子中允致仕。

xiè jué zhū shēng zhe zhōu yì zhǐ yào lǎo fó zá shuō shù shí piān

谢绝诸生,著《周易旨要》、《老佛杂说》数十篇。

tián kuàng shàng qí shū zì tài cháng chéng gǎi cí bù yuán wài láng

田况上其书,自太常丞改祠部员外郎。

wǎn nián rì cài shí jīn hè shān shuǐ jiān zì hào xū yī zi

晚年日菜食,巾褐山水间,自号虚一子。

zhǎng lì suì shí zhì wèn dàn rán yǔ duì lüè bù jí sī

长吏岁时致问,澹然与对,略不及私。

jiā yòu èr nián jiǔ yuè yǒu jí zhào shù shì zé rì yún bǐng shēn jí hàn zhī shì rì mù yù ér jué

嘉祐二年九月,有疾,召术士择日,云"丙申吉",颔之,是日沐浴而绝。

chén liè zì jì cí fú zhōu hòu guān rén

陈烈字季慈,福州候官人。

xìng jiè pì dǔ yú xiào yǒu

性介僻,笃于孝友。

jū qīn sàng sháo yǐn bù rù yú kǒu wǔ rì zì zhuàng jí lǎo fèng shì rú shēng

居亲丧,勺饮不入于口五日,自壮及老,奉事如生。

xué xíng duān chì dòng zūn gǔ lǐ píng jū zhōng rì bù yán yù tóng pú rú duì bīn kè

学行端饬,动遵古礼,平居终日不言,御童仆如对宾客。

lǐ zhōng rén jìng zhī guān hūn sàng jì qǐng ér hòu xíng

里中人敬之,冠昏丧祭,请而后行。

cóng xué zhě cháng shù bǎi

从学者常数百。

xián fù xiōng xun zǐ dì bì jǔ liè yán xíng yǐ shì zhī

贤父兄训子弟,必举烈言行以示之。

cháng yǐ xiāng jiàn shì jīng shī bù lì jí ba jǔ

尝以乡荐试京师不利,即罢举。

huò miǎn zhī qiú shì zé yuē yī yǐn shǒu dào chéng tāng sān pìn yǐ bì

或勉之求仕,则曰:"伊尹守道,成汤三聘以币;

lǚ wàng jì lǎo wén wáng zǎi zhī jù guī

吕望既老,文王载之俱归。

jīn tiān zi rén shèng hǎo xián yǒu tāng wén zhī xīn qǐ wú xiān jué rú yī lǚ zhě hu

今天子仁圣好贤,有汤、文之心,岂无先觉如伊、吕者乎?

rén zōng lǚ zhào zhī bù qǐ

"仁宗屡诏之,不起。

rén wèn qí gù yīng yuē wú xué wèi chéng yě

人问其故,应曰:"吾学未成也。

gōng qīng dài fū jùn shǒu xiāng lǎo jiāo zhāng chēng qí xián

"公卿大夫、郡守、乡老交章称其贤。

jiā yòu zhōng yǐ wéi běn zhōu jiào shòu ōu yáng xiū yòu yán zhī zhào wèi guó zi zhí jiǎng jiē bù bài

嘉祐中,以为本州教授,欧阳修又言之,召为国子直讲,皆不拜。

yǐ ér fú jiàn tí xíng wáng táo yán qí wèi qī lín shì suǒ sòng yīn dǐ liè tān zhà qǐ duó suǒ shòu ēn

已而福建提刑王陶言其为妻林氏所讼,因诋烈贪诈,乞夺所受恩。

sī mǎ guāng wèi jiàn guān lǜ tóng liè zhēng yuē chén děng měi huàn shì wú míng jiǎn gù jǔ liè yǐ lì fēng sú

司马光为谏官,率同列争曰:"臣等每患士无名检,故举烈以厉风俗。

liè píng shēng cāo shǒu chū yú chéng shí suī yǒu yū kuò bù hé zhōng dào yóu wèi shǒu jié zhī shì dāng bǎo ér quán zhī

烈平生操守,出于诚实,虽有迂阔不合中道,犹为守节之士,当保而全之。

ruò fú fù bù xiāng xié zé tīng zhī lí jué wú shǐ jié xíng zhī shì wèi héng rǔ suǒ cuò

若夫妇不相谐,则听之离绝,毋使节行之士为横辱所挫。

táo shuō suì bù xíng

"陶说遂不行。

yuán yòu chū bù shǐ zhě shēn jiàn zhī zhào cóng qí shàng yǐ xuān dé láng zhì shì

元祐初,部使者申荐之,诏从其尚,以宣德郎致仕。

míng nián fù jiào shòu běn zhōu

明年,复教授本州。

zài zhí bù shòu lǐn fèng xiāng lǐ wèn yí sī háo wú suǒ shòu

在职不受廪奉,乡里问遗丝毫无所受;

jiā zū yǒu yú zé tuī yǐ jì pín fá

家租有余,则推以济贫乏。

zú nián qī shí liù

卒,年七十六。

sūn móu zì shǎo shù yǔ wáng ān shí zēng gǒng yóu míng qīng yī shí

孙侔,字少述,与王安石、曾巩游,名倾一时。

zǎo gū shì mǔ jìn xiào

早孤,事母尽孝。

zhì yú lù yǎng gù lǚ jǔ jìn shì

志于禄养,故屡举进士。

jí mǔ bìng jí zì shì zhōng shēn bù qiú shì

及母病革,自誓终身不求仕。

kè jū jiāng huái jiān shì dà fū jìng wèi zhī

客居江、淮间,士大夫敬畏之。

liú chang zhī yáng zhōu yán qí xiào dì zhōng xìn zú yǐ fú shì jiǎo sú qiú zhī cháo tíng lǚ gōng zhe wáng ān shí zhī liú yě

刘敞知扬州,言其孝弟忠信,足以扶世矫俗,求之朝廷,吕公著、王安石之流也。

zhào yǐ wéi yáng zhōu jiào shòu cí

诏以为扬州教授,辞。

chang shǒu yǒng xīng pì rù mù fǔ yì cí

敞守永兴,辟入幕府,亦辞。

yīng zōng shí chén gòu jí wáng táo hán wéi lián jiàn zhī shòu zhōng wǔ jūn tuī guān cháng zhōu tuī guān jiē bù fù

英宗时,沈遘及王陶、韩维连荐之,授忠武军推官、常州推官,皆不赴。

shǎo yǔ ān shí yǒu shàn ān shí wèi xiāng guò zhēn zhōu yǔ xiāng jiàn móu dài zhī rú bù yī jiāo

少与安石友善,安石为相,过真州与相见,侔待之如布衣交。

zú nián liù shí liù

卒,年六十六。

chū wáng huí wáng lìng cháng zhì yǔ móu jiē yǒu shèng míng huí lìng bù shòu zhì wèi yǐn bù jìng wéi móu yǐ bù shì shǐ zhōng

初,王回、王令、常秩与侔皆有盛名,回、令不寿,秩为隐不竟,唯侔以不仕始终。

liú yì xīn zhōu rén

刘易,忻州人。

xìng jiè liè bó xué hào gǔ xǐ tán bīng

性介烈,博学好古,喜谈兵。

hán qí zhī dìng zhōu shàng qí suǒ zhe chūn qiū lùn shòu tài xué zhù jiào bīng zhōu zhōu xué shuō shū

韩琦知定州,上其所著《春秋论》,授太学助教、并州州学说书。

bù néng qū zhì shì jìn yù jū yú guó zhī lú shì xí bì gǔ shù

不能屈志仕进,寓居于虢之卢氏,习辟谷术。

zhào biàn fù jiàn qí xíng yì cì hào tuì ān chǔ shì

赵抃复荐其行谊,赐号退安处士。

yì zuò shī qí měi wéi shū zhī shí huò bù kě qí yì zhé dí qù qí yì zài shū zhī

易作诗,琦每为书之石,或不可其意辄涤去,琦亦再书之。

yǐn zhū shuài wèi yán zhì zūn lǐ dí qīng dài zhū yù zhī yì hòu

尹洙帅渭,延致尊礼,狄青代洙,遇之亦厚。

zhì píng mò zú qí zuò wén jì zhī yún gāng jiè zhī xìng tiān xià néng hé zhě yǒu jǐ

治平末,卒,琦作文祭之云:"刚介之性,天下能合者有几?

yuān yuán zhī xué gǔ rén bú dào zhě shén duō

渊源之学,古人不到者甚多。

qí jìng zhī rú cǐ

"其敬之如此。

xī níng chá fǎng dìng hù yì zhào yì jiā yòng chǔ shì rú qī pǐn ēn de jiǎn bàn shì yōu lǐ yún

熙宁察访定户役,诏易家用处士如七品恩,得减半,示优礼云。

jiāng qián zì zhì zhī yǎn zhōu fèng fú rén

姜潜,字至之,兖州奉符人。

cóng sūn fù xué chūn qiū

从孙复学《春秋》。

yòng tián kuàng jǔ zhào shì xué shì yuàn wèi míng zhōu lù shì cān jūn

用田况举召试学士院,为明州录事参军。

yǐ mǔ sī xiāng qiú zhì shì chì guò mén xià zhī fēng bó sī wú kuí fēng hái zhī ér yǔ hán jiàng gòng shàng zhāng yǐ jiàn xǐ yǎn zhōu lù shì cān jūn

以母思乡求致仕,敕过门下,知封驳司吴奎封还之,而与韩绛共上章以荐,徙兖州录事参军。

cóng kuí pì yùn zhōu jiào shòu kuí shēng táng bài qí mǔ yòu jiàn wèi guó zi zhí jiǎng hán wáng gōng bàn dú

从奎辟郓州教授,奎升堂拜其母,又荐为国子直讲、韩王宫伴读。

yè zōng zhèng yǔn bì lì yǐn qū tíng qián bù dá hū mǎ yù qù suì yǐ kè lǐ jiàn

谒宗正允弼,吏引趋庭,潜不答,呼马欲去,遂以客礼见。

xī níng chū zhào jǔ xuǎn rén yān zhì zhě yǔ jīng guān fán sān shí qī rén qián zài xuǎn zhòng

熙宁初,诏举选人淹滞者与京官凡三十七人,潜在选中。

shén zōng wén qí xián zhào duì yán hé diàn fǎng yǐ zhì dào hé yǐ zhì zhī duì yuē yǒu yáo shùn èr diǎn zài gù bì xià zhì zhī zhī dào hé rú

神宗闻其贤,召对延和殿,访以治道何以致之,对曰:"有《尧》、《舜》二《典》在,顾陛下致之之道何如。

zhī chén liú xiàn zhì shù yuè qīng miáo lìng xià qián chū qián bǎng qí lìng yú xiàn mén yǐ xǐ zhī xiāng luò gè sān rì wú yīng zhě

"知陈留县,至数月,青苗令下,潜出钱,榜其令于县门,已,徙之乡落,各三日无应者。

suì chè bǎng fù lì yuē mín bù yuàn yǐ

遂撤榜付吏曰:"民不愿矣!

qián yǐ shì dú de bù sàn

"钱以是独得不散。

sī nóng kāi fēng yí qián jǔ gé gè shǐ qí shǔ lái yàn jiē rú lìng

司农、开封疑潜沮格,各使其属来验,皆如令。

ér tiáo lì sī hé xiáng fú zhù sàn qīng miáo qián qián zhī qiě bù miǎn yí jí qù xiàn rén yì fǔ qǐng liú zhī bù dé

而条例司劾祥符住散青苗钱,潜知且不免,移疾去,县人诣府请留之,不得。

jiā jū zú nián liù shí liù

家居卒,年六十六。

lián zhù zì jū xī ān zhōu yīng shān rén

连庶字居锡,安州应山人。

jǔ jìn shì diào shāng shuǐ wèi shòu chūn lìng

举进士,调商水尉、寿春令。

xīng xué zūn lǐ xiù mín yǐ quàn qí sú

兴学,尊礼秀民,以劝其俗;

kāi bīn huái tián qiān qǐng xiàn dà zhì

开濒淮田千顷,县大治。

huái nán wáng jiù lěi zài shān jiān huì dà shuǐ zhōu shǒu yì qǔ qí pì wèi chéng zhù yuē gōng shǐ wǔ yī chuán bǎi shì cáng yú wáng fǔ fēi wéi bì kě yòng gài yǐ gǔ zhī wù chuán yú jīn shàng yǒu diǎn xíng yě

淮南王旧垒在山间,会大水,州守议取其甓为城,庶曰:"弓矢舞衣传百世,藏于王府,非为必可用,盖以古之物传于今,尚有典刑也。

lěi yīn shì de cún

"垒因是得存。

yǐ mǔ lǎo qǐ jiān chén zhōu shuì

以母老乞监陈州税。

cháng sòng kè chū běi mén jiàn rì xī fēng chén ér guān gài chōng chōng bù yǐ kǎi rán yǒu gǎn jí rì qiú fēn sī guī

尝送客出北门,见日西风尘,而冠盖憧憧不已,慨然有感,即日求分司归。

jiǔ zhī hàn lín xué shì ōu yáng xiū lóng tú gé zhí xué shì zǔ wú zé yán zhù wén xué xíng yì yi zài tái gé

久之,翰林学士欧阳修、龙图阁直学士祖无择言庶文学行义,宜在台阁。

yǐ zhī kūn shān xiàn cí bù xíng

以知昆山县,辞不行。

lèi qiān zhí fāng yuán wài láng zú

累迁职方员外郎,卒。

zhù shǐ yǔ dì xiáng zài xiāng lǐ shí sòng jiāo xiōng dì ōu yáng xiū jiē yī zhī

庶始与弟庠在乡里,时宋郊兄弟、欧阳修皆依之。

jí èr sòng guì dá bù kě qí zhì tuì jū èr shí nián

及二宋贵达,不可其志,退居二十年。

shǒu dào hǎo xiū fēi qí rén bù jiāo fēi qí yì qiū háo bù kě wū yě

守道好修,非其人不交,非其义秋毫不可污也。

zhù jì sǐ sòng jiāo zhī sūn yì nián wèi yīng shān lìng yuán yì rén zhī yì zuò táng yú fǎ xìng sēng shè huì èr sòng jí zhù xiáng zhī xiàng cí shì zhī

庶既死,宋郊之孙义年为应山令,缘邑人之意,作堂于法兴僧舍,绘二宋及庶、庠之像祠事之。

xiáng yì dēng kē mǐn yú zhèng shì hào liáng lì zhōng dōu guān láng zhōng

庠亦登科,敏于政事,号良吏,终都官郎中。

zhāng chá zì yǐn zhī chéng dū shuāng liú rén

章詧字,隐之,成都双流人。

shǎo gū jū yú xiōng sǎo yǐ suǒ shì fù mǔ shì zhī

少孤,鞠于兄嫂,以所事父母事之。

bó tōng jīng xué yóu zhǎng yì tài xuán zhe fā yǐn sān piān míng yòng shī suǒ dào zhī fǎ zhī yǐ shù yù dào zhī yòng sān mó jiǔ jù shǐ zhōng zhī biàn

博通经学,尤长《易》、《太玄》,著《发隐》三篇,明用蓍索道之法,知以数寓道之用、三摹九据始终之变。

shǔ shǒu jiǎng táng yáng chá zhāng fāng píng hé tán zhào biàn xián yǐ yì mín jiàn yī cì sù bó zài mìng zhōu zhù jiào bù jiù

蜀守蒋堂、杨察、张方平、何郯、赵抃咸以逸民荐,一赐粟帛,再命州助教,不就。

jiā yòu zhōng cì hào chōng tuì chǔ shì

嘉祐中,赐号冲退处士。

wáng sù shí wéi zhōu yīn gèng qí suǒ jū zhī xiāng yuē chǔ shì lǐ yuē tōng rú fang yuē chōng tuì

王素时为州,因更其所居之乡曰处士,里曰通儒,坊曰冲退。

chá yóu shì yì yǐ dào zì yù zūn shēng yǎng qì yōu xǐ shì fēi yì bù yǐ náo qí xīn xíng

詧由是益以道自裕,尊生养气,忧喜、是非亦不以挠其心形。

cháng fǎng lǐ rén fàn bǎi lù wèi yuē zi bì gǔ èr shí yú nián jīn qiáng lì shàng zú zi yì cháng zhī yǐ qì zhì jí zhī yuè hū

尝访里人范百禄,谓曰:"子辟谷二十余年,今强力尚足,子亦尝知以气治疾之说乎?

bǎi lù yīn cóng kòu tài xuán chá wèi jiě shù dà zhǐ zài fù chī cí yuē rén zhī suǒ hǎo ér bù zú zhě shàn yě

"百禄因从扣《太玄》,詧为解述大旨,再复《摛》词曰:"'人之所好而不足者,善也;

suǒ chǒu ér yǒu yú zhě è yě

所丑而有余者,恶也。

jūn zǐ néng qiáng qí suǒ bù zú ér fú qí suǒ yǒu yú tài xuán zhī dào jǐ yǐ

君子能强其所不足,而拂其所有余,《太玄》之道几矣。

cǐ zi yún rén yì zhī xīn yǔ zhī yú tài xuán yě shù sī ér yǐ

'此子云仁义之心,予之于《太玄》也,述斯而已。

ruò kǔ qí sī jiān qí yán yū ruò qí suǒ yǐ wéi shù ér wàng qí rén yì zhī dà shì è zú yǐ yǔ fu dào zāi

若苦其思,艰其言,迂溺其所以为数而忘其仁义之大,是恶足以语夫道哉?

xī níng yuán nián zú nián qī shí liù

"熙宁元年,卒,年七十六。

zi sì yì hào gǔ xué cháng yìng xíng yì dūn qiǎn zhào

子祀,亦好古学,尝应行义敦遣诏。

réng shì yǒu yǐn dé qí suǒ jū yóu cún

仍世有隐德,其所居犹存。

shù rǔ shàng zì tuì wēng hú zhōu wū chéng rén

俞汝尚,字退翁,湖州乌程人。

shǎo shí dú shū yú zhāng nán zhī kūn shān

少时读书于鄣南之昆山。

wéi rén wēn wēn yǒu lǐ yì lùn bù gǒu

为人温温有礼,议论不苟。

bù kě yú yì yǒu suǒ bù yán yán zhī wèi cháng wàng yě

不可于意,有所不言,言之未尝妄也。

bù kěn liào lǐ shēng shì bù yǐ pín fá náo qí huái dàn yú shì lì

不肯料理生事,不以贫乏挠其怀,淡于势利。

wén rén shàn yán shàn xíng jì zhī bù wàng shí shí wéi rén dào zhī

闻人善言善行,记之不忘,时时为人道之。

zhuó jìn shì dì shè lì zhōu xiàn wú shǎo yíng jìn qǔ zhī xīn

擢进士第,涉历州县,无少营进取之心。

cháng zhī dǎo jiāng xiàn xīn fán lìng zú shǐ zhě shǐ chéng qí fá jiāng zī yǐ gōng tián cí bù xǔ zhì zé xī yǐ zhōu jiù lìng zhī jiā

尝知导江县,新繁令卒,使者使承其乏,将资以公田,辞,不许,至则悉以周旧令之家。

xī níng chū qiān shū jiàn nán xi chuān pàn guān

熙宁初,签书剑南西川判官。

zhào biàn shǒu shǔ yǐ jiǎn jìng wèi zhì měi dàn tuì zuò biàn zhāi zhū lì mò gǎn zhì wéi rǔ shàng lái zhé pái tà jìng rù xiāng duì qīng tán jìng mù

赵抃守蜀,以简静为治,每旦退坐便斋,诸吏莫敢至,唯汝尚来辄排闼径入,相对清谈竟暮。

wáng ān shí dāng guó huàn yī shí gù lǎo bù tóng jǐ huò yán rǔ shàng qīng wàng kě zhì zhī yù shǐ shǐ yǐ cì dàn jī

王安石当国,患一时故老不同己,或言汝尚清望,可置之御史,使以次弹击。

yì zhào yì jīng shī jì zhī suǒ yǐ jiàn yòng yì lì cí zhāng zài shàng de miǎn

驿召诣京师,既知所以荐用意,力辞,章再上得免。

qīn gù yǒu zé yǐ bù néng yǔ zǐ sūn wéi dì zhě rǔ shàng xiào yuē shì nǎi suǒ yǐ wèi qí de yě

亲故有责以不能与子孙为地者,汝尚笑曰:"是乃所以为其地也。

huán jiā kǔ pín wèi néng wàng lù yǎng

"还家苦贫,未能忘禄养。

yòu cóng zhào biàn yú qīng zhōu suì yǐ tún tián láng zhōng zhì shì

又从赵抃于青州,遂以屯田郎中致仕。

sū shì sū zhé sūn jué li cháng jiē fù shī wén tàn měi zhī

苏轼、苏辙、孙觉、李常皆赋诗文叹美之。

yōu yóu shù nián dāng liù yuè cú shǔ qǐn shì bù kě jū chū shè yú mén qī huáng jiù shì zhī rǔ shàng yuē rén shēng qī shí zhě xī wú yǔ fū rén jiē guò zhī kě yǐ xíng yǐ

优游数年,当六月徂暑,寝室不可居,出舍于门,妻黄就视之,汝尚曰:"人生七十者希,吾与夫人皆过之,可以行矣。

qī yīng yuē rán zé wǒ xiān qù

"妻应曰:"然则我先去。

hòu sān rì zú

"后三日卒。

rǔ shàng pǐ qí sàng wéi zuò míng zhào zhū zǐ gào yuē wú yì cóng cǐ shì yǐ

汝尚庀其丧,为作铭,召诸子告曰:"吾亦从此逝矣。

yìn jī ér zhōng xiāng qù cái shí rì

"隐几而终,相去才十日。

sūn móu shào xīng zhōng fū wén gé zhí xué shì

孙侔,绍兴中敷文阁直学士。

yáng xiào běn zì xíng xiān qián zhōu gàn rén

阳孝本,字行先,虔州赣人。

xué bó xíng gāo yǐn yú chéng xi tōng tiān yán

学博行高,隐于城西通天岩。

sū sòng pú zōng mèng jiē yǐ shān lín tè qǐ jiàn zhī

苏颂、蒲宗孟皆以山林特起荐之。

sū shì zì hǎi wài guī guò ér ài yān hào zhī yuē yù yán jū shì

苏轼自海外归,过而爱焉,号之曰玉岩居士。

cháng zhí zào qí shì zhī qí bù qǔ xì yǐ wéi yuán dé xiù zhī liú

尝直造其室,知其不娶,戏以为元德秀之流。

xiào běn zì yán wèi yáng chéng zhī yì gù shì shī yǒu yún zhòng wèi yuán dé xiù zì chēng yáng dào zhōu

孝本自言为阳城之裔,故轼诗有云:"众谓元德秀,自称阳道州。

jiā zhī yě

"嘉之也。

yǐn dùn èr shí nián yī shí míng shì duō cóng zhī yóu

隐遁二十年,一时名士多从之游。

chóng níng zhōng jǔ bā háng jiě hè wèi guó zi lù zài zhuǎn bó shì

崇宁中,举八行,解褐为国子录,再转博士。

yǐ zhí mì gé guī zú nián bā shí sì

以直秘阁归,卒,年八十四。

shān kǎo fu zì chéng zhī lín chuān rén

邓考甫,字成之,临川人。

dì jìn shì lì chén liú wèi wàn zài yǒng míng lìng zhī shàng ráo xiàn jī guān fèng yì láng tí diǎn kāi fēng fǔ jiè hé qú zuò shì qù guān suì bì hù zhù shū bù fù yán shì

第进士,历陈留尉、万载永明令、知上饶县,积官奉议郎,提点开封府界河渠,坐事去官,遂闭户著书,不复言仕。

yuán fú mò zhào qiú zhí yán

元符末,诏求直言。

kǎo fu nián bā shí yī shàng shū yún luàn tiān xià zhě xīn fǎ yě mò liú zhī huò jiāng bù kě shèng yán

考甫年八十一,上书云:"乱天下者,新法也,末流之祸,将不可胜言。

jīn yi yǐ shí gēng huà chún fǎ zǔ zōng

今宜以时更化,纯法祖宗。

yīn lùn xī níng ér xià quán chén dié qǐ qī shì wù guó lì zhǐ qí shì ér méi shù qí rén

"因论熙宁而下,权臣迭起,欺世误国,历指其事而枚数其人。

cài jīng jí zhī wèi wéi dǐ shàn zōng miào xuē jí jī yún zhōu

蔡京嫉之,谓为诋讪宗庙,削籍羁筠州。

chóng níng qù dǎng bēi shì zhú chén tóng lèi zhě wǔ shí sān rén qí wǔ shí rén de guī wéi kǎo fu yǔ fàn róu zhōng fēng jué mín dú fǒu suì zú yú yún

崇宁去党碑,释逐臣,同类者五十三人,其五十人得归,惟考甫与范柔中、封觉民独否,遂卒于筠。

qiě sǐ mìng yòu sūn míng shì zhí bǐ kǒu zhàn bǎi yú yán qí lüè yuē yǔ zì wèi shān zhōng zǎi xiàng xū yǒu qí cái yě

且死,命幼孙名世执笔,口占百余言,其略曰:"予自谓山中宰相,虚有其才也;

zì wèi wén chāng xiān shēng xū yǒu qí cí yě

自谓文昌先生,虚有其词也。

bù dé dà yòng yú shèng shì yì wú hàn yān gài yǒu tiān mìng ěr

不得大用于盛世,亦无憾焉,盖有天命尔。

suǒ lùn shù yǒu bǔ shì dà bǎo guī yī zhōu sù yùn yì mìng zá zhe tài píng cè yào děng fán èr bǎi wǔ shí yú piān

"所论述有《卜世大宝龟》、《伊周素蕴》、《义命杂著》、《太平策要》等,凡二百五十余篇。

yǔ wén zhī shào zì gōng nán hàn zhōu mián zhú rén

宇文之邵,字公南,汉州绵竹人。

jǔ jìn shì wéi wén zhōu qǔ shuǐ lìng

举进士,为文州曲水令。

zhuǎn yùn yǐ qīng jiān gāo qí jià shǐ xiàn zhōu yú mín

转运以轻缣高其价,使县鬻于民。

zhī shào yán xiàn xià jiāng shàng shān de xiá rén pín gēng zhě wáng jǐ fāng suì jiǎn jī qiāng yí shù rù kòu bù kě fù kùn zhī yǐ qiú lì

之邵言:"县下江上山,地狭人贫,耕者亡几,方岁俭饥,羌夷数入寇,不可复困之以求利。

yùn shǐ nù

"运使怒。

huì shén zōng jí wèi qiú yán nǎi shàng shū yuē tiān xià yī jiā yě

会神宗即位求言,乃上疏曰:"天下一家也。

zǔ zōng chuàng yè shǒu chéng zhī fǎ jù zài

祖宗创业、守成之法具在。

bì xià fāng jū liàng yīn chǎn yú jiān nìng zhī rén píng fú wèi dòng zhèng kě niàn wǔ shèng zhī gōng dé cháng ruò zuǒ yòu qián hòu

陛下方居谅阴,谄谀奸佞之人屏伏未动,正可念五圣之功德,常若左右前后。

jīng shī zhě zhū xià zhī shì xiào sú yi dūn hòu ér wù xiān báo fú chǐ shì shàng

京师者,诸夏之视效,俗宜敦厚,而勿𪫺薄浮侈是尚。

gōng qīng dài fū mín zhī biǎo yě yi yǐ míng jié zì lì ér shì lì hé zá shì xiān

公卿大夫,民之表也,宜以名节自励,而势利合杂是先。

yuàn yǐ jié yì lián chǐ fēng dǎo zhī shǐ rén zhī zì zhòng

愿以节义廉耻风导之,使人知自重。

qiān lǐ zhī jùn yǒu lì wèi bì xìng yǒu hài wèi bì chú zhě zhuǎn yùn shǐ tí diǎn xíng yù zhì zhī yě

千里之郡,有利未必兴,有害未必除者,转运使、提点刑狱制之也。

bǎi lǐ zhī yì yǒu lì wèi bì xìng yǒu hài wèi bì chú zhě jùn zhì zhī yě

百里之邑,有利未必兴,有害未必除者,郡制之也。

qián rì shè lìng yīng zài gōng bū fù yī qiè juān chú ér yǒu sī cāo zhī yì jí dū zhī yù shén shǐ shàng zé bù xià liú ér xì mín yì kùn

前日赦令,应在公逋负一切蠲除,而有司操之益急,督之愈甚,使上泽不下流,而细民益困。

rú zé xián cái yǐ wéi sān sī zhī guān shāo jiǎ jùn xiàn yǐ quán zé mín mò chú yǐ

如择贤才以为三司之官,稍假郡县以权,则民瘼除矣。

rán hòu jiān fān zōu jué yǔ zhī shèng yǐ bǎo ān wài qī kǎo táng dì jiǎo gōng zhī yì yǐ qīn mù jiǔ zú xìng zhuì diǎn bá zhì yān yuǎn kuā pí lái zhōng dǎng

然后监番、棸、蹶、楀之盛以保安外戚,考《棠棣》、《角弓》之义以亲睦九族,兴坠典,拔滞淹,远夸毗,来忠谠。

fán suǒ jiàn zhì bì yǔ dà chén gòng yì yǐ guǎng qí shàn hào lìng wēi fú zé zhuān zhì zhī

凡所建置,必与大臣共议以广其善,号令威福则专制之。

rú cǐ zé tiān xià zhī rén sī jiàn tài píng kě gǒng ér sì yě

如此,则天下之人思见太平可拱而俟也。

shū zòu bù bào

疏奏不报。

kuì rán yuē wú bù kě shì yǐ

喟然曰:"吾不可仕矣。

suì zhì shì yǐ tài zi zhōng yǔn guī shí nián wèi sì shí

"遂致仕,以太子中允归,时年未四十。

zì qiáng yú xué bù yì qí zhì rì yǔ jiāo yǒu wèi jīng shǐ qín jiǔ zhī lè tuì jū shí wǔ nián ér zhōng

自强于学,不易其志,日与交友为经史琴酒之乐,退居十五年而终。

sī mǎ guāng yuē wú wén zhì bù xíng gù lù wèi rú zī zhū

司马光曰:"吾闻志不行,顾禄位如锱铢;

dào bù tóng shì fù guì rú tǔ jiè

道不同,视富贵如土芥。

jīn yú zhī shào jiàn zhī yǐ

今于之邵见之矣。

fàn zhèn yì yuē zhī shào wèi xià ér yán gāo xué fù ér xíng dǔ shǎo wǒ èr shí yī suì ér xiān wǒ guà guān shǐ wú qiè rán

"范镇亦曰:"之邵位下而言高,学富而行笃,少我二十一岁而先我挂冠,使吾慊然。

qí wèi liǎng xián suǒ tuī shàng rú cǐ

"其为两贤所推尚如此。

wú yīng zì dé rén qí zhōu qí chūn rén

吴瑛,字德仁,蕲州蕲春人。

yǐ fù lóng tú gé xué shì zūn lù rèn bǔ tài miào zhāi láng jiān xī jīng zhú mù wu qiān shū huái nán pàn guān tōng pàn chí zhōu huáng zhōu zhī chēn zhōu zhì yú bù yuán wài láng

以父龙图阁学士遵路任补太庙斋郎,监西京竹木务,签书淮南判官,通判池州、黄州,知郴州,至虞部员外郎。

zhì píng sān nián guān mǎn rú jīng shī nián sì shí liù jí shàng shū qǐng zhì shì

治平三年,官满如京师,年四十六,即上书请致仕。

gōng qīng dài fū zhī zhī zhě xiāng yǔ chū lì wǎn liú zhī bù tīng jiē tàn fú yǐ wéi bù kě jí xiāng shuài fù shī yǐn jiàn yú dū mén suì guī

公卿大夫知之者相与出力挽留之,不听,皆叹服以为不可及,相率赋诗饮饯于都门,遂归。

qí yǒu tián jǐn zú zì jǐ

蕲有田,仅足自给。

lín xī zhù shì zhòng huā niàng jiǔ jiā shì yī fù zǐ dì

临溪筑室,种花酿酒,家事一付子弟。

bīn kè zhì bì yǐn yǐn bì zuì huò kùn wò huā jiān kè qù yì bù wèn

宾客至必饮,饮必醉,或困卧花间,客去亦不问。

yǒu zāng pǐ rén wù zhě bù chou yī yǔ dàn cù nú yì xíng jiǔ rén mò bù ài qí lè yì ér jìng qí gāo

有臧否人物者,不酬一语,但促奴益行酒,人莫不爱其乐易而敬其高。

cháng yǒu guì kè guò zhī yīng jiǔ hān ér gē yǐ yuè qì kòu qí tóu wèi jié kè yì bù yǐ wèi wǔ

尝有贵客过之,瑛酒酣而歌,以乐器扣其头为节,客亦不以为忤。

shì cái wù rú fèn tǔ mèi xù zhé qǔ jiā cái shù shí wàn dài rén bù néng cháng yīng āi zhī yuē shì rén yǒu mǔ dé wú zhòng yōu

视财物如粪土,妹婿辄取家财数十万贷人,不能偿,瑛哀之曰:"是人有母,得无重忧!

zhào ér fén qí quàn

"召而焚其券。

mén shēng wèi zhì tián shì lì suì hū xiè qù yuē wén yǒu yán mǒu bù shū wèi qī zhě yì bù kě liú

门生为治田事历岁,忽谢去,曰:"闻有言某簿书为欺者,谊不可留。

yīng mìng qǔ qián hòu wén shū shì zhī gài wèi cháng fā fēng yě

"瑛命取前后文书示之,盖未尝发封也。

dào rù shì jué ér bù yán qiě qǔ qí bèi nǎi yuē tā wù wéi suǒ yù yè zhèng hán xìng shè wú bèi

盗入室,觉而不言,且取其被,乃曰:"他物唯所欲,夜正寒,幸舍吾被。

qí zhēn shuài kuàng dá lèi cǐ

"其真率旷达类此。

zhé zōng cháo yǒu jiàn zhī zhě zhào wèi lì bù láng zhōng jiù zhī qí zhōu jiē bù qǐ

哲宗朝有荐之者,召为吏部郎中,就知蕲州,皆不起。

chóng níng sān nián gǎn jí jí bì gē xiè yī yào zhì chuí jué bù luàn

崇宁三年感疾,即闭合谢医药,至垂绝不乱。

zú nián bā shí sì

卒,年八十四。

sōng jiāng yú wēng zhě bù zhī qí xìng míng

松江渔翁者,不知其姓名。

měi zhào xiǎo zhōu yóu cháng qiáo wǎng lái bō shàng kòu xián yǐn jiǔ hān gē zì dé

每棹小舟游长桥,往来波上,扣舷饮酒,酣歌自得。

shào shèng zhōng mǐn rén pān yù zì jīng shī diào guān huí guò wú jiāng yù ér yì yān qǐ yī zhī yuē yǔ shì xiān shēng qì mào gù fēi yú diào zhī liú yuàn gài xù yán yǐ fā mēng lòu

绍圣中,闽人潘裕自京师调官回,过吴江,遇而异焉,起揖之曰:"予视先生气貌,固非渔钓之流,愿丐绪言,以发蒙陋。

wēng dèng shì yuē jūn bù fán ruò chéng yǒu yì néng guò xiǎo zhōu yǔ hu

"翁瞪视曰:"君不凡,若诚有意,能过小舟语乎?

yù xīn rán guò zhī

"裕欣然过之。

wēng yuē wú yàn xuān fán chù xián kuàng dùn jì yú cǐ sān shí nián yǐ

翁曰:"吾厌喧烦,处闲旷,遁迹于此三十年矣。

yòu xǐ sòng jīng shǐ bǎi jiā zhī yán hòu guān shì shì shū jīn jiē qì qù

幼喜诵经史百家之言,后观释氏书,今皆弃去。

wéi bǎo shí yǐ xī shàng hé suǒ shì

唯饱食以嬉,尚何所事?

yù yuē xiān shēng zǎo shēn yù dé rú cǐ

"裕曰:"先生澡身浴德如此。

jīn shèng míng zài shàng hé chū ér shì hu

今圣明在上,盍出而仕乎?

xiào yuē jūn zǐ zhī dào huò chū huò chù wú suī bù néng qī yǐn yán xué zhuī yuán qǐ zhī zōng qiè mù lǎo shì qǔ quán zhī yì

"笑曰:"君子之道,或出或处,吾虽不能栖隐岩穴,追园、绮之踪,窃慕老氏曲全之义。

qiě yǎng zhì zhě wàng xíng yǎng xíng zhě wàng lì zhì dào zhě wàng xīn xīn xíng jù wàng qí shì xuān miǎn rú fèn tǔ ěr yǔ zi chū chù yì qù zi miǎn zhī

且养志者忘形,养形者忘利,致道者忘心,心形俱忘,其视轩冕如粪土耳,与子出处异趣,子勉之。

yù yuē yù yě bù cái xìng wén xiān shēng zhī gāo yì gǎn wèn shě suǒ zài

"裕曰:"裕也不才,幸闻先生之高义,敢问舍所在。

yuē wú xìng míng qiě bù yù rén zhī kuàng jū shì yé

"曰:"吾姓名且不欲人知,况居室耶!

yǐn bì cháng yī shǐ yù fǎn qí suǒ gǔ yì ér qù

"饮毕,长揖使裕反其所,鼓枻而去。

dù shēng zhě yǐng chāng rén

杜生者,颍昌人。

bù zhī qí míng xiàn rén hū wèi dù wǔ láng

不知其名,县人呼为杜五郎。

suǒ jū qù xiàn sān shí lǐ yǒu wū liǎng jiān yǔ qí zi bìng jū qián yǒu kòng de zhàng yú jí wéi lí mén shēng bù chū mén zhě sān shí nián

所居去县三十里,有屋两间,与其子并居,前有空地丈余,即为篱门,生不出门者三十年。

lí yáng wèi sūn zhěn wǎng fǎng zhī

黎阳尉孙轸往访之。

qí rén pō sǎ luò zì chén cūn rén wú suǒ néng guān rén hé wéi jiàn gù

其人颇洒落,自陈村人无所能,官人何为见顾。

zhěn wèn suǒ yǐ bù chū mén zhī yīn xiào yuē yǐ gào zhě guò yě

轸问所以不出门之因,笑曰:"以告者过也。

zhǐ mén wài yī sāng yuē yì shí wǔ nián qián yì céng nà liáng qí xià hé wèi bù chū

"指门外一桑曰:"忆十五年前,亦曾纳凉其下,何谓不出?

dàn wú yòng yú shí wú qiú yú rén ǒu zì bù chū ěr hé zú shàng zāi

但无用于时,无求于人,偶自不出耳,何足尚哉。

wèn suǒ yǐ wéi shēng yuē xī shí jū yì zhī nán yǒu tián wǔ shí mǔ yǔ mǒu xiōng tóng gēng

"问所以为生,曰:"昔时居邑之南,有田五十亩,与某兄同耕。

dài xiōng zi qǔ fù dù suǒ gēng bù zú shàn nǎi jǐn yǐ yǔ xiōng ér xié qī zǐ zhì cǐ méng xiāng rén jiè wū suì jū zhī

迨兄子娶妇,度所耕不足赡,乃尽以与兄,而携妻子至此,蒙乡人借屋,遂居之。

wéi yú rén zé rì yòu mài yī yào yǐ gěi zhān zhōu yì yǒu shí bù jì

唯与人择日,又卖医药以给𫗞粥,亦有时不继。

hòu zǐ néng gēng hé zhǎng zhě jiàn lián yǔ tián sān shí mǔ shǐ zhī gēng shàng yǒu yú lì yòu wéi rén yōng gēng zì cǐ shí zú

后子能耕,荷长者见怜,与田三十亩使之耕,尚有余力,又为人佣耕,自此食足。

xiāng rén pín yǐ yī shù zì yè zhě duō

乡人贫,以医术自业者多。

niàn jǐ shí jì zú bù dàng gēng jiān tā lì yóu shì zé rì mài yào yī qiè bù wéi

念己食既足,不当更兼他利,由是择日卖药,一切不为。

wèn cháng rì hé suǒ wèi yuē duān zuò ěr

"问常日何所为,曰:"端坐耳。

pō guān shū fǒu

""颇观书否?

yuē èr shí nián qián céng yǒu rén yí yī shū cè wú tí hào qí jiān duō shuō fú míng jīng dāng shí jí ài qí yì lùn jīn wàng zhī bìng shū yì bù zhī suǒ zài yǐ

"曰:"二十年前,曾有人遗一书策,无题号,其间多说浮名经,当时极爱其议论,今忘之,并书亦不知所在矣。

shí shèng hán bù páo cǎo juē shì zhōng xiāo rán ér qì yùn xián kuàng yán cí jīng jiǎn

"时盛寒,布袍草𪨗,室中枵然,而气韵闲旷,言词精简,。

gài yǒu dào zhī shì yě

盖有道之士也。

wèn qí zi zhī wéi rén yuē cūn tóng yě rán xìng zhì shén chún hòu bù wàng yán bù gǎn xī

问其子之为人,曰:"村童也,然性质甚淳厚,不妄言,不敢嬉。

wéi jiān yī zhì xiàn mǎi yán lào kě shǔ xíng jì yǐ dài qí guī jìng wǎng jìng hái wèi cháng páng yóu yī bù yě

唯间一至县买盐酪,可数行迹以待其归,径往径还,未尝旁游一步也。

zhěn jiē tàn liú lián jiǔ zhī nǎi qù

"轸嗟叹,留连久之,乃去。

hòu zhì yán ān mù fǔ wèi shěn kuò yán zhī

后至延安幕府,为沈括言之。

kuò shí lǐ jūn shū dài yè bàn pí jí wèi wò wén zhěn tán jí cǐ jí dùn wàng qí láo

括时理军书,迨夜半,疲极未卧,闻轸谈及此,及顿忘其劳。

shùn chāng shān rén

顺昌山人。

jìng kāng mò yǒu bì luàn yú shùn chāng shān zhōng zhě shēn rù de máo shè zhǔ rén fēng cái shén zhěng jí zhī yǔ shì jūn zǐ yě

靖康末,有避乱于顺昌山中者,深入得茅舍,主人风裁甚整,即之语,士君子也。

guài ér wèn yuē zhū jūn hé shì qiè qī nú néng zhì shì yé

怪而问曰:"诸君何事挈妻孥能至是耶?

yīn yǔ zhī gù

"因语之故。

zhǔ rén yuē luàn hé zì ér qǐ yé

主人曰:"乱何自而起耶?

zhòng zhēng wéi yán zhǔ rén jiē cè jiǔ zhī yuē wǒ fù wèi rén zōng cháo rén yě zì jiā yòu mò bǔ jū yú cǐ yīn bù fù chū

"众争为言,主人嗟恻久之,曰:"我父为仁宗朝人也,自嘉祐末卜居于此,因不复出。

yǐ wǒ suǒ wén dàn zhī yǒu xī níng jì nián yì bù zhī yú jīn jǐ hé nián yǐ

以我所闻,但知有熙宁纪年,亦不知于今几何年矣。

nán ān wēng zhě

南安翁者。

zhāng zhōu chén yuán zhōng kè jū nán hǎi rì cháng fù shěng shì guò nán ān huì rì mù tóu sù yě rén jiā máo cí shù chuán zhú shù mào mì kě ài

漳州陈元忠客居南海日,尝赴省试过南安,会日暮,投宿野人家,茅茨数椽,竹树茂密可爱。

zhǔ wēng suī má yī cǎo jù ér jǔ zhǐ tán duì wǎn ruò shì rén

主翁虽麻衣草屦,而举止谈对宛若士人。

jī àn jiān yǒu wén jí sǎn luàn shì zhī jiē jīng zi yě

几案间有文籍散乱,视之皆经、子也。

chén kòu zhī yuē wēng xun zi dú shū hu

陈叩之曰:"翁训子读书乎?

yuē zhǒng yuán wéi shēng ěr

"曰:"种园为生耳。

yì rù chéng shì hu

""亦入城市乎?

yuē shí wǔ nián bù chū yǐ

"曰:"十五年不出矣。

wèn cáng shū hé yòng

"问:"藏书何用?

yuē ǒu yǒu zhī ěr

"曰:"偶有之耳。

yīn zá yǐ tā yǔ

"因杂以他语。

shǎo yān fēng yǔ bào zuò qí èr zi guī shě chú yī kè rén wù bù lèi nóng jiā zǐ

少焉,风雨暴作,其二子归,舍鉏揖客,人物不类农家子。

wēng jìn dòu gēng xiǎng kè bù fù gòng tán chí míng bié qù

翁进豆羹享客,不复共谈,迟明别去。

chén yǐ shì liú chéng zhōng yì rì jiàn wēng cāng huáng ér xíng chén zhuī jié zhī yuē wēng yún shí wǔ nián bù chū chéng hé wéi dào cǐ

陈以事留城中,翌日,见翁仓遑而行,陈追诘之曰:"翁云十五年不出城,何为到此?

yuē wú yǐ jí shì bù róng bù chū

"曰:"吾以急事不容不出。

wèn zhī nǎi dà ér yú guān wài zhōu guǒ shī shuì wèi guān lì suǒ jū

"问之,乃大儿于关外鬻果失税,为关吏所拘。

chén wèi yè jiān zhēng zhì zé yǐ bǔ sòng jùn

陈为谒监征,至则已捕送郡。

wēng yǔ xiǎo ér xié yì tíng xià zhǎng zǐ dāng zhàng wēng kěn bái jùn shǒu yuē mǒu lǎo dùn wú néng quán jiè cǐ zi shàn gěi

翁与小儿偕诣庭下,长子当杖,翁恳白郡守曰:"某老钝无能,全借此子赡给。

ruò qú bù shèng zhàng zé yì rì fá shí yǐ

若渠不胜杖,则翌日乏食矣。

yuàn yǐ shēn dài zhī

愿以身代之。

xiǎo ér yuē dà rén qǐ kě shòu zhàng mǒu yuàn dài xiōng

"小儿曰:"大人岂可受杖,某愿代兄。

dà ér yòu yǐ zuì zài jǐ gān xīn yān sān rén zhēng bù jué

"大儿又以罪在己,甘心焉,三人争不决。

xiǎo ér lái fù ěr páng yǔ ruò jiāng yǒu suǒ qǐng wēng huà zhī r bì yù qián

小儿来父耳旁语,若将有所请,翁叱之,儿必欲前。

jùn shǒu yí zhī hū wèn suǒ yǐ duì yuē dà rén yuán xì dài zhí zhèng láng xuān hé jiān lèi diǎn zhōu jùn

郡守疑之,呼问所以,对曰:"大人元系带职正郎,宣和间累典州郡。

wēng jí yè qí yī shǐ tuì yuē r kuáng wàng yán

"翁急拽其衣使退,曰:"儿狂,妄言。

shǒu xún gào chì zài fǒu r yuē jiàn zuò yī shù zhì wèng zhōng mái yú shān xià

"守询诰敕在否,儿曰:"见作一束置瓮中,埋于山下。

shǒu lì qiǎn lì suí r fā qǔ guǒ de zhī jí yán wēng shàng zuò xiè ér shì qí zi

"守立遣吏随儿发取,果得之,即延翁上坐,谢而释其子。

cì rì wǎng jià fǎng zhī shì yǐ xū yǐ

次日,枉驾访之,室已虚矣。

zhāng quē zì zi hòu cháng zhōu rén

张(缺)字子厚,常州人。

dēng jìn shì jiǎ kē

登进士甲科。

yǐ wú tā xiōng dì dú yǎng qí qīn bù rěn sī xū qù zuǒ yòu

以无他兄弟,独养其亲,不忍斯须去左右。

qīn yǒu qiáng zhī shì nǎi diào qīng xī zhǔ bù yì bù zhī guān

亲友强之仕,乃调青溪主簿,亦不之官。

bì hù dú shū sì shí nián shǒu xiào shù wàn juàn wú yī zì chuǎn

闭户读书四十年,手校数万卷,无一字舛。

qióng jīng zhù shū zhì yè fēn bú mèi

穷经著书,至夜分不寐。

yuán fēng zhōng jìn chén jiàn qí gāo xíng

元丰中,近臣荐其高行。

zhì yú yuán yòu dà chén fù jiàn zhī qǐ jiào shòu yǐng zhōu cí bù jiù

至于元祐,大臣复荐之,起教授颍州,辞不就。

yú shì sūn jué hú zōng yù fàn zǔ yǔ jiāo zhāng yán yuē quē qiě sǐ cǎo lái hòu shì bì yǐ wéi cháo tíng shī shì

于是孙觉、胡宗愈、范祖禹交章言曰:"(缺)且死草莱,后世必以为朝廷失士。

sū shì yán zhī yóu qiè

"苏轼言之尤切。

zhào bài mì shū shěng jiào shū láng chì jùn xiàn zhì lǐ dūn qiǎn jìng bù chū

诏拜秘书省校书郎,敕郡县致礼敦遣,竟不出。

quē xiào dì xiū yú jiā zhōng xìn xíng yú you shēng míng wén yú rén dǎo zhōng shǒu cháng cóng róng bù pò wéi dāng shí míng liú suǒ mù yǐ bù zào mén wèi chǐ

(缺)孝弟修于家,忠信行于友,声名闻于人,蹈中守常,从容不迫,为当时名流所慕,以不造门为耻。

chóng níng sì nián zú

崇宁四年,卒。

míng nián zhào yǐ quē yǐn dé qiū yuán shēng wén xiǎn zhù cì shì yuē zhèng sù xiān shēng

明年,诏以(缺)隐德丘园,声闻显著,赐谥曰正素先生。

✦ You read 列传·卷二百一十七

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.