太平广记 · 吕文仲 · Chapter 170 of 501

卷一百六十九·知人一

PinyinModern Translation
Size

chén shí huáng shū dù guō tài mǎ róng cài yōng gù shào zhū gě jǐn xiōng dì páng shì yuán wǔ gāi péi wěi xiōng nú shǐ huán wēn xiè kūn táng tài zōng li jī xuē shōu wáng guī wáng shī dàn yáng sù wáng yì fāng xuǎn jiāng yīng gōng liú qí zhāng zhuó li jiào zhèng gǎo lú cóng yuàn péi kuān wéi shēn péi tán

陈实黄叔度郭泰马融蔡邕顾邵诸葛瑾兄弟庞士元武陔裴𬱟 匈奴使桓温谢鲲唐太宗李绩薛收王圭王师旦杨素王义方选将英公刘奇张𬸦 李峤郑杲卢从愿裴宽韦诜裴谈

chén shí

陈实

chén shí cháng tàn yuē ruò zhōu zi jū zhě zhēn dòng liáng zhī qì

陈实尝叹曰:若周子居者,真栋梁之器。

pì zhū bǎo jiàn zé shì zhī lóng quán

譬诸宝剑,则世之龙泉。

kè yǒu wèn chén jì fāng yuē zú xià jiā jūn yǒu hé gōng dé ér hé tiān xià zhòng míng

客有问陈季方曰:足下家君,有何功德,而荷天下重名?

jì fāng yuē wú jiā jūn pì rú guì shù shēng yú tài shān zhī ā shàng yǒu wàn rèn zhī gāo xià yǒu bù cè zhī yuān

季方曰:吾家君,譬如桂树,生于泰山之阿,上有万仞之高,下有不测之渊;

shàng wèi gān lù suǒ zhān xià wèi yuān quán suǒ rùn

上面被甘露沾湿,下面被深渊泉水滋润。

dāng sī zhī shí guì shù yān zhī tài shān zhī gāo yuān quán zhī shēn

当斯之时,桂树焉知泰山之高,渊泉之深?

bù zhī yǒu gōng dé yǔ wú

不知有功德与无。

chū shì shuō

(出《世说》)

huáng shū dù

黄淑度

guō tài zhì rǔ nán zào yuán fèng gāo chē bù tíng guǐ luán bù chuò è

郭泰至汝南,造袁奉高,车不停轨,鸾不辍轭;

yì huáng shū dù nǎi mí rì xìn sù

去拜访黄叔度,却留宿了整整两天。

rén wèn qí gù lín zōng yuē shū dù wāng wāng rú qiān qǐng zhī bō chéng zhī bù qīng náo zhī bù zhuó qí qì shēn guǎng nán cè yǐ

人问其故,林宗曰:叔度汪汪如千顷之波,澄之不清,挠之不浊,其器深广难测矣。

chū shì shuō

(出《世说》)

guō tài

郭泰

guō tài xiù lì gāo zhì dàn rán yuān tíng

郭泰秀立高峙,澹然渊停。

jiǔ zhōu zhī shì xī lǐn lǐn zōng yǎng yǐ wéi fù gài

九州之士,悉懔懔宗仰,以为覆盖。

cài bó jiē gào lú zi gàn mǎ mì dī yuē wú wèi tiān xià zuò bēi míng duō yǐ wèi cháng bù yǒu cán

蔡伯喈告卢子干、马日䃅曰:吾为天下作碑铭多矣,未尝不有惭。

wéi wèi guō xiān shēng bēi sòng wú kuì sè ěr

唯为郭先生碑颂无愧色耳。

chū shì shuō

(出《世说》)

mǎ róng

马融

zhèng xuán zài mǎ róng mén xià

郑玄在马融门下。

róng cháng bù jiě gē liè shū qī shì ér xuán sī qí wǔ bié lìng lú zi gàn sī qí èr

融尝不解割裂书七事,而玄思其五,别令卢子干思其二。

róng gào gàn yuē kǒng zǐ wèi zǐ gòng huí yě wén yī zhī shí wú yǔ rǔ fú rú yě

融告干曰:孔子谓子贡,'回也闻一知十,吾与汝弗如也。

jīn wǒ yǔ zi kě wèi shì yǐ

'今我与子,可谓是矣。

chū shì shuō

(出《世说》)

cài yōng

蔡邕

cài yōng píng chén fán li yīng xiān hòu yuē chén zhòng jǔ qiáng yú fàn shàng

蔡邕评陈蕃、李膺先后,曰:陈仲举强于犯上;

li yuán lǐ yán yú shè xià

李元礼严于摄下。

yì míng chāo běn yì shàng yǒu fàn shàng nán shè xià wǔ zì

易(明抄本易上有犯上难摄下五字)。

zhòng jǔ sān jūn zhī xià xiè chén hàn jì yuē sān jūn zhě yī shí zhī suǒ zhòng dòu wǔ liú shū chén fán

仲举三君之下(谢沈《汉记》曰:三君者,一时之所重,窦武、刘淑、陈蕃);

yuán lǐ bā jùn zhī shàng shàng yuán zuò zhòng jù míng chāo běn chén xiào běn gǎi

元礼八俊之上(上原作重,据明抄本、陈校本改。

xuē yíng hàn shū yuē li yīng wáng chàng xún kūn zhū yǔ wèi míng liú yòu dù jiè zhào diǎn wèi jùn

薛莹《汉书》曰:李膺、王畅、荀鲲、朱宇、魏明、刘佑、杜楷、赵典为俊)。

chū shì shuō

(出《世说》)

gù shào

顾邵

gù shào cháng dú wèi páng shì yuán yuē wén zǐ sūn rén wú yǔ zú xià shú yù

顾邵尝独谓庞士元曰:闻子孙人,吾与足下孰愈?

shì yuán yuē táo yě shì sú yǔ shí chén jī wú bù rú zi

士元曰:陶冶世俗,与时沉机,吾不如子;

lùn bà wáng zhī yú cè lǎn yǐ fú zhī yào zuì wú yì yǒu yī rì zhī cháng

论霸王之余策,览倚伏之要最,吾亦有一日之长。

shào yì néng wéi zhī hu

邵亦能为之乎?

chū shì shuō

(出《世说》)

zhū gě jǐn xiōng dì

诸葛瑾兄弟

zhū gě jǐn dì liàng jí cóng dì dàn bìng yǒu shèng míng gè shì yī guó

诸葛瑾,弟亮,及从弟诞,并有盛名,各事一国。

shí yǐ shǔ de qí lóng wú de qí hǔ wèi de qí gǒu

时以蜀得其龙,吴得其虎,魏得其狗。

chū shì shuō

(出《世说》)

páng shì yuán

庞士元

páng shì yuán zhì wú wú rén bìng you zhī

庞士元到了吴国,吴国的人都来拜会他。

jiàn lù jī gù shào quán cóng ér wèi zhī mù yuē lù zi suǒ wèi nú mǎ yǒu yì yì zì yuán quē jù shì shuō bǔ zú zhī yòng gù zi suǒ wèi nú niú kě yǐ fù zhòng zhì yuǎn

见陆绩、顾邵、全琮而为之目曰:陆子所谓驽马有逸(逸字原阙,据世说补)足之用,顾子所谓驽牛可以负重致远。

huò wèn rú mù lù wèi shèng xié

或问,如目陆为胜邪?

yuē nú mǎ suī jīng sù néng zhì yī rén ěr

曰:驽马虽精速,能致一人耳。

nú niú yī rì bǎi lǐ suǒ zhì qǐ yī rén zāi

驽牛一日百里,所致岂一人哉!

wú rén wú yǐ nán

吴人无以难。

quán zi hǎo shēng míng shì rǔ nán fán fán yuán zuò chu jù shì shuō gǎi zi zhāo

全子好声名,似汝南樊(樊原作楚,据世说改)子昭。

chū shì shuō

(出《世说》)

wǔ gāi

武陔

sī mǎ wén wáng wèn wǔ gāi yuē chén tài hé rú qí fù sī kōng

司马文王问武陔曰:陈泰何如其父司空?

gāi yuē tōng yǎ bó chàng néng yǐ tiān xià shēng jiào wéi jǐ rèn zhě bù rú yě

陔曰:通雅博畅,能以天下声教为己任者,不如也;

míng liàn jiǎn zhì lì gōng lì shì guò zhī

但在明达干练、简要周到,建立功勋、成就事业方面,则超过他父亲。

chū shì shuō

(出《世说》)

péi wěi

裴𬱟

jì zhōu cì shǐ yáng huái èr zi qiáo yǔ máo jù zǒng jiǎo wèi chéng qì

冀州刺史杨淮二子,乔与髦,俱总角为成器。

huái yǔ péi wěi lè guǎng yǒu shàn qiǎn jiàn zhī

杨淮与裴𬱟、乐广交好,便让两个儿子去见他们。

wěi xìng hóng fàng ài qiáo zhī yǒu fēng yùn

𬱟性弘放,爱乔之有风韵。

wèi huái yuē qiáo dāng jí qīng máo xiǎo jiǎn yě

谓淮曰:乔当及卿,髦小减也。

guǎng xìng qīng chún ài máo zhī yǒu shén jiǎn wèi huái yuē qiáo zì jí qīng rán máo yóu jīng chū

广性清淳,爱髦之有神检,谓淮曰:乔自及卿,然髦尤精出。

huái xiào yuē wǒ èr r zhī yōu liè nǎi péi lè zhī yōu liè yě

淮笑曰:我二儿之优劣,乃裴、乐之优劣也。

lùn zhě píng zhī yǐ wéi qiáo suī gāo yùn ér wú jiǎn jú lè yán wèi de

论者评之,以为乔虽高韵而无检局,乐言为得。

rán bìng wèi hòu zhī shuāng juàn

然并为后之双隽。

chū shì shuō

(出《世说》)

xiōng nú shǐ

匈奴使

wèi wǔ jiàng jiàn xiōng nú shǐ zì yǐ xíng lòu bù zú huái yuǎn guó shǐ cuī jì guī dài dāng zhī zì zhuō dāo lì chuáng tóu

魏武将见匈奴使,自以形陋,不足怀远国,使崔季圭代当之,自捉刀立床头。

shì bì lìng jiàn dié wèn yuē wèi wáng hé rú

事毕,令间谍问曰:魏王何如?

shǐ yuē wèi wáng yǎ wàng fēi cháng rán chuáng tóu zhuō dāo rén nǎi yīng xióng yě

使曰:魏王雅望非常,然床头捉刀人,乃英雄也。

wáng wén zhī chí shā cǐ shǐ

王闻之,驰杀此使。

chū shāng yún xiǎo shuō

(出《商芸小说》)

héng wēn

恒温

jìn yīn hào jì fèi huán wēn yǔ zhū rén yuē shǎo shí yǔ zhī gòng qí zhú mǎ wǒ qì qù yǐ hào zhé qǔ zhī gù dāng chū wǒ xià

晋殷浩既废,桓温语诸人曰:少时与之共骑竹马,我弃去已,浩辄取之,故当出我下。

chū shì shuō xīn shū

(出《世说新书》)

xiè kūn

谢鲲

míng dì wèn xiè kūn jūn zì wèi hé rú yǔ liàng

明帝问谢鲲:君自谓何如庾亮?

dá yuē duān wěi miào táng shǐ bǎi liáo zhǔn zé chén bù rú liàng

答曰:端委庙堂,使百僚准则,臣不如亮;

yī qiū yī hè zì wèi guò zhī

寄情山水,自认为超过他。

chū shì shuō xīn shū

(出《世说新书》)

táng tài zōng

唐太宗

zhēn guàn wǔ nián

贞观五年。

shàng wèi zhǎng sūn wú jì děng yuē zhèn wén zhǔ xián zé chén zhí

上谓长孙无忌等曰:朕闻主贤则臣直。

rén gù bù zì zhī gōng yi lùn zhèn dé shī

人固不自知,公宜论朕得失。

wú jì yuē bì xià wǔ gōng wén dé kuà jué gǔ jīn fā hào shī lìng shì jiē lì wù

无忌曰:陛下武功文德,跨绝古今,发号施令,事皆利物。

chén shùn zhī bù xiá shí bú jiàn bì xià yǒu qiān shī

臣顺之不暇,实不见陛下有愆失。

shàng yuē zhèn yù wén jǐ guò gōng nǎi wàng xiāng yú yuè

上曰:朕欲闻己过,公乃妄相谀悦。

jīn miàn tán gōng děng de shī yǐ wéi jiàn jiè

今面谈公等得失,以为鉴诫。

yán zhī zhě kě yǐ wú guò wén zhī zhě zú yǐ zì gǎi

言之者可以无过,闻之者足以自改。

yīn yuē wú jì shàn yú chóu suàn yìng duì mǐn sù

因曰,无忌善于筹算,应对敏速。

qiú zhī gǔ rén yì dāng wú bǐ

求之古人,亦当无比。

bīng jī zhèng shù huò kǒng fēi qí suǒ zhǎng

兵机政术,或恐非其所长。

gāo shì lián shè liè gǔ jīn xīn shù cōng wù lín nàn bù gǎi jié wèi guān yì wú péng dǎng

高士廉涉猎古今,心术聪悟,临难不改节,为官亦无朋党。

suǒ shǎo zhě gǔ gěng guī jiàn ěr

所少者骨鲠规谏耳。

táng jiǎn yán cí jùn lì shàn hé jiě rén jiǔ bēi liú xíng fā yán qǐ chǐ

唐俭言辞俊利,善和解人,酒杯流行,发言启齿。

shì zhèn sān zài suì wú yī yán lùn guó jiā dé shī

事朕三载,遂无一言论国家得失。

yáng shī dào xìng chún shàn zì wú qiān guò ér qíng shí qiè nuò wèi shén gēng shì jí huǎn bù kě dé lì

杨师道性纯善,自无愆过,而情实怯懦,未甚更事,急缓不可得力。

cén wén mù xìng dào dūn hòu wén zhāng suǒ cháng chí lùn héng jù jīng yuǎn zì bù fù yú lǐ

岑文木性道敦厚,文章所长,持论恒据经远,自不负于理。

liú jì xìng zuì jiān zhēn yán duō lì yì rán qí yì shàng rán nuò péng yǒu néng zì bǔ quē yì hé yǐ shàng yān

刘洎性最坚贞,言多利益,然其意尚,然诺朋友,能自补阙,亦何以尚焉。

mǎ zhōu jiàn shì mǐn sù xìng shén zhēn zhèng

马周见事敏速,性甚贞正。

zhì yú lùn liàng rén wù zhí dào ér yán zhèn bǐ rèn shǐ duō suǒ chēng yì

至于论量人物,直道而言,朕比任使,多所称意。

chǔ suì liáng xué wèn shāo zhǎng xìng yì jiān zhèng jì xiě zhōng chéng shén qīn fù yú zhèn pì rú fēi niǎo yī rén zì jiā lián ài

褚遂良学问稍长,性亦坚正,既写忠诚,甚亲附于朕,譬如飞鸟依人,自加怜爱。

chū táng huì yào

(出《唐会要》)

li jī

李绩

wǔ dé chū li jī de lí yáng cāng jiù shí zhě shù shí wàn rén

武德初,李绩得黎阳仓,就食者数十万人。

wèi zhēng gāo jì fǔ dù zhèng lún guō xiào kè jiē kè yóu qí suǒ yī jiàn yú zhòng rén zhī zhōng jí jiā lǐ jìng

魏征、高季辅、杜正伦、郭孝恪皆客游其所,一见于众人之中,即加礼敬。

píng wǔ láo huò zhèng zhōu zhǎng shǐ dài zhòu shì fàng tuī jiàn zhī

平武牢获郑州长史戴胄,释放推荐之。

dāng shí rèn wéi yǒu zhī rén zhī jiàn

当时认为有知人之鉴。

chū táng huì yào

(出《唐会要》)

yòu zhēn guàn yuán nián jī wèi bīng zhōu dū du

又贞观元年,绩为并州都督。

shí shì zhōng zhāng wén guàn wèi cān jūn shì

时侍中张文瓘为参军事。

jī céng tàn yuē zhāng zhì guī hòu lái guǎn xiāo wú bù rú yě

绩曾叹曰:张稚圭后来管萧,吾不如也。

dài yǐ shū lǐ

待以殊礼。

shí yǒu èr liáo yì bèi lǐ jiē

时有二僚,亦被礼接。

jī jiāng rù cháo yī rén zèng yǐ pèi dāo yī rén zèng yǐ yù dài wén guàn dú wú suǒ jí

绩将入朝,一人赠以佩刀,一人赠以玉带,文瓘独无所及。

yīn sòng xíng èr shí yú lǐ

因送行二十余里。

jī yuē yàn yún qiān lǐ xiāng sòng guī yú yī bié

绩曰:谚云,千里相送,归于一别。

zhì guī hé yǐ xíng zhī yuǎn yě

稚圭何以行之远也?

kě yǐ hái yǐ

可以还矣。

wén guàn yuē jūn chéng zūn jiǎng bǐ jiē shòu cì ér fǎn bǐ dú jiàn yí yǐ cǐ yú yì

文瓘曰:均承尊奖,彼皆受赐而返,鄙独见遗,以此于悒。

jī yuē wú zǐ wú kǔ lǎo fū yǒu shuō

绩曰:吾子无苦,老夫有说。

mǒu chí yí shǎo jué gù zèng zhī yǐ dāo jiè lìng guǒ duàn yě

某迟疑少决,故赠之以刀,戒令果断也;

mǒu fàng dá xiǎo jū gù zèng zhī yǐ dài jiè lìng jiǎn yuē yě wú zǐ hóng cái tè dá wú shī bù kě yān yòng zèng yān

某放达小拘,故赠之以带,戒令检约也,吾子宏才特达,无施不可,焉用赠焉?

yīn jí tuī yǐn

因极推引。

hòu wén guàn lèi qiān zhì shì zhōng

后文瓘累迁至侍中。

chū guǎng rén wù zhì

(出《广人物志》)

xuē shōu

薛收

táng xuē shōu yǔ cóng fù xiōng zi yuán jìng zú xiōng zi dé yīn qí míng shí rén wèi zhī hé dōng sān fèng shōu yǔ yuán jìng jù wéi wén xué guǎn xué shì shí fáng dù děng chǔ xīn fù zhī jì shēn xiāng yǒu tuō

唐薛收与从父兄子元敬、族兄子德音齐名,时人谓之河东三凤,收与元敬俱为文学馆学士,时房杜等处心腹之寄,深相友托。

yuán jìng wèi yú quán shì jìng bù xiá

元敬畏于权势,竟不狎。

rú huì cháng yún xiǎo jì shì bù kě de ér qīn bù kě de ér shū

如晦常云:小记室不可得而亲,不可得而疏。

chū tán bīn lù

(出《谭宾录》)

wáng guī

王圭

zhēn guàn liù nián shàng yàn shì chén

贞观六年,上宴侍臣。

wèi wáng guī yuē qīng shí jiàn jīng tōng yóu shàn tán lùn zì fáng xuán líng děng xián yi pǐn zǎo

谓王圭曰:卿识鉴精通,尤善谈论,自房玄龄等,咸宜品藻。

yòu kě zì liàng yǔ zhū zǐ shú xián

又可自量,与诸子孰贤。

guī duì yuē zī zī fèng guó zhī wú bù wéi chén bù rú xuán líng

圭对曰:孜孜奉国,知无不为,臣不如玄龄;

cái jiān wén wǔ chū jiàng rù xiàng chén bù rú lǐ jìng

才兼文武,出将入相,臣不如李靖;

fū zòu xiáng míng chū nà wéi yǔn chén bù rú yàn bó

敷奏详明,出纳惟允,臣不如彦博;

tuán fán lǐ jù zhòng wù bì jǔ chén bù rú dài zhòu

剸繁理剧,众务必举,臣不如戴胄;

jiàn zhèng wèi xīn

谏诤为心;

chǐ jūn bù jí yáo shùn

耻君不及尧舜;

chén bù rú wèi zhēng

臣不如魏征。

zhì yú jī zhuó yáng qīng jí è hào shàn chén yú shù zi yì yǒu wēi zhǎng

至于激浊扬清,嫉恶好善,臣于数子,亦有微长。

tài zōng shēn rán qí yán qún gōng yì gè yǐ wéi jǐn jǐ suǒ néng wèi zhī què lùn

太宗深然其言,群公亦各以为尽己所能,谓之确论。

chū táng huì yào

(出《唐会要》)

wáng shī dàn

王师旦

zhēn guàn shí jiǔ nián kǎo gōng yuán wài láng wáng shī dàn zhī jǔ kǎo zhāng chāng líng wáng gōng jǐn cè xià

贞观十九年,考功员外郎王师旦知举,考张昌龄、王公瑾策下。

tài zōng tàn yuē èr rén xián yǒu cí huá

太宗叹曰:二人咸有词华。

duì yuē tǐ xìng qīng bó wén jué fú yàn bì bù chéng lìng qì

对曰:体性轻薄,文绝浮艳,必不成令器。

chén bù shàng bá zhě kǒng biàn bì xià fēng yǎ

臣不上拔者,恐变陛下风雅。

dì yǐ wéi míng yán

帝以为名言。

hòu rú qí yán yě

后如其言也。

chū tán bīn lù

(出《谭宾录》)

yáng sù

杨素

fēng dé yí zhī shǎo yě pú yè yáng sù jiàn ér qí zhī suì qī yǐ zhí nǚ

封德彝之少也,仆射杨素见而奇之,遂妻以侄女。

cháng fǔ zuò yuē fēng láng bì jū cǐ zuò

常抚座曰:封郎必居此坐。

hòu tǎo liáo dōng fēng gōng chuán méi zhòng jiē wèi sǐ

后讨辽东,封公船没,众皆谓死。

yáng sù yuē fēng láng dāng de pú yè cǐ bì wèi sǐ

杨素曰:封郎当得仆射,此必未死。

shǐ rén qiú zhī

使人求之。

gōng bào dé yī bǎn méi yú dà hǎi zhōng lì jìn yù fàng zhī hū yì yáng gōng zhī yán fù miǎn lì chí zhī xiōng qián wèi bǎn suǒ mó jī ròu pò zhì gǔ

公抱得一板,没于大海中,力尽欲放之,忽忆杨公之言,复勉力持之,胸前为板所摩击,肉破至骨。

zhòng jiē jiù de zhī

众接救得之。

hòu guǒ guān zhì pú yè

后果官至仆射。

chū dìng mìng lù

(出《定命录》)

wáng yì fāng

王义方

yuán bàn qiān běn míng yú qìng shī shì wáng yì fāng

员半千本名余庆,师事王义方。

yì fāng zhòng zhī

义方重之。

cháng wèi yuē wǔ bǎi nián yī xián zú xià dāng zhī yǐ

尝谓曰:五百年一贤,足下当之矣。

yīn gǎi míng bàn qiān

因改名半千。

chū tán bīn lù

(出《谭宾录》)

li jī

李绩

wǔ dé chū li jī de lí yáng cāng jiù shí zhě shù shí wàn rén

武德初,李绩得黎阳仓,就食者数十万人。

wèi zhēng gāo jì fǔ dù zhèng lún guō xiào kè jiē kè yóu qí suǒ yī jiàn yú zhòng rén zhī zhōng jí jiā lǐ jìng

魏征、高季辅、杜正伦、郭孝恪皆客游其所,一见于众人之中,即加礼敬。

píng wǔ láo huò zhèng zhōu zhǎng shǐ dài zhòu shì fàng tuī jiàn zhī

平武牢获郑州长史戴胄,释放推荐之。

dāng shí rèn wéi yǒu zhī rén zhī jiàn

当时认为有知人之鉴。

chū táng huì yào

(出《唐会要》)

yīng gōng

英公

gāo zōng shí mán qún jù wèi kòu

高宗时,蛮群聚为寇。

tǎo zhī zhé bù lì nǎi yǐ xú jìng yè wèi cì shǐ

讨之辄不利,乃以徐敬业为刺史。

bǐ zhōu fā zú jiāo yíng jìng yè jǐn fàng lìng hái dān qí zhì fǔ

彼州发卒郊迎,敬业尽放令还,单骑至府。

zéi wén xīn cì shǐ zhì

贼闻新刺史至。

jiē shàn lǐ yǐ dài jìng yè yī wú suǒ wèn

皆缮理以待,敬业一无所问。

chǔ fèn tā shì bì fāng yuē zéi jiē ān zài

处分他事毕,方曰:贼皆安在?

yuē zài nán àn

曰:在南岸。

nǎi cóng yī èr zuǒ lì ér wǎng

乃从一二佐吏而往。

guān zhě mò bù hài è

观者莫不骇愕。

zéi chū chí bīng chān wàng jí jiàn xiāng zhōng wú suǒ yǒu nǎi gèng bì yíng cáng yǐn jìng yè zhí rù qí yíng nèi gào yún guó jiā zhī rǔ děng wéi tān lì suǒ kǔ fēi yǒu tā è kě xī guī tián hòu qù zhě wèi zéi

贼初持兵觇望,及见舡中无所有,乃更闭营藏隐,敬业直入其营内,告云:国家知汝等为贪吏所苦,非有他恶,可悉归田,后去者为贼。

wéi zhào qí kuí shǒu zé yǐ bù zǎo jiàng gè zhàng shù shí ér qiǎn zhī

唯召其魁首,责以不早降,各杖数十而遣之。

jìng nèi sù rán

境内肃然。

qí zǔ yīng gōng wén zhī zhuàng qí dǎn lüè

其祖英公闻之,壮其胆略。

yuē wú bù bàn cǐ

曰:吾不办此。

rán pò jiā zhě bì cǐ r yě

然破家者,必此儿也。

chū guó shǐ yì zuǎn

(出《国史异纂》)

liú qí

刘奇

táng zhèng shèng zhōng liú qí wèi shì láng zhù zhāng wén chéng sī mǎ huáng wèi yù shǐ

唐证圣中,刘奇为侍郎,注张文成、司马锽为御史。

èr rén yīn shēn tú chàng yǐ xiè

二人因申屠玚以谢。

qí zhèng sè yuē jǔ xián wú sī hé jiàn xiè

奇正色曰:举贤无私,何见谢?

chū tán bīn lù

(出《谭宾录》)

zhāng zhuó zì hào fú xiū zi

张𬸦(自号浮休子)

táng lóu shī dé xíng yáng rén yě wèi nà yán

唐娄师德,荥阳人也,为纳言。

kè wèn fú xiū zǐ yuē lóu nà yán hé rú

客问浮休子曰:娄纳言何如?

dá yuē nà yán zhí ér wēn kuān ér lì wài yú ér nèi mǐn biǎo huì ér lǐ míng wàn qǐng zhī bō hún ér bù zhuó bǎi liàn zhī zhì mó ér bù lín kě wèi shū rén jūn zǐ jìn dài zhī míng gōng zhě yān

答曰:纳言直而温,宽而栗,外愚而内敏,表晦而里明,万顷之波,浑而不浊,百练之质,磨而不磷,可谓淑人君子,近代之名公者焉。

kè yuē dí rén jié wèi nà yán hé rú

客曰:狄仁杰为纳言,何如?

fú xiū zǐ yuē cū lǎn jīng shǐ báo xián wén bǐ zhēn guī qiē jiàn yǒu gǔ rén zhī fēng

浮休子曰:粗览经史,薄闲文笔,箴规切谏,有古人之风。

jiǎn fá yín cí yǒu liè shì zhī cāo

剪伐淫祠,有烈士之操。

xīn shén gěng zhí

心神耿直。

niè ér bù zī

涅而不淄。

dǎn qì jiān gāng

胆气坚刚。

míng ér néng duàn

明而能断。

wǎn tú qián pǐ hé jiào zhī tú yǔ

晚途钱癖,和峤之徒与?

kè yuē fèng gé shì láng li zhāo dé kě wèi míng xiāng hu

客曰:凤阁侍郎李昭德,可谓名相乎?

dá yuē li zhāo dé zhì dà ér qì xiǎo qì gāo ér zhì báo jiǎ quán zhì wù è xiǎn líng rén gāng bì yǒu yú ér gōng kuān bù zú

答曰:李昭德志大而器小,气高而智薄,假权制物,扼险凌人,刚愎有余,而恭宽不足。

fēi móu shēn zhī dào yě

非谋身之道也。

é fú fǎ yān

俄伏法焉。

yòu wèn luò yáng lìng lái jùn chén yōng róng měi mào zhōng chì zhī shì hu

又问洛阳令来俊臣,雍容美貌,忠赤之士乎?

dá yuē jùn chén miàn róu xīn hěn

答曰:俊臣面柔心狠。

xíng xiǎn dé bó

行险德薄。

qiǎo biàn shì zhì

巧辩似智。

qiǎo yú shì zhōng qīng fù bāng jiā wū xiàn liáng shàn qí wāng chōng zhī tú yú

巧谀似忠,倾覆邦家,诬陷良善,其汪充之徒欤?

fēng chài hài rén zhōng wéi rén suǒ hài

蜂虿害人,终为人所害。

wú hé wèi tài pú qīng lù yú xī shì

无何,为太仆卿,戮于西市。

yòu wèn wǔ sān sī kě wèi míng wáng zāi

又问武三思可谓名王哉?

dá yuē sān sī píng jiè guó qīn wèi chāo gǔn zhí mào xiàng gōng jìng xīn jí cán rěn wài shì gōng zhí nèi jié yīn móu nòng wáng fǎ yǐ fù chóu jiǎ cháo quán ér hài wù wǎn fēng wèi dé jìng wáng nǎi dǐng zéi yě bù kě yǐ shòu zhōng

答曰:三思凭藉国亲,位超衮职,貌象恭敬,心极残忍,外示公直,内结阴谋,弄王法以复仇,假朝权而害物,晚封为德静王,乃鼎贼也,不可以寿终。

jìng wèi jié mǐn tài zǐ suǒ shā

竟为节愍太子所杀。

yòu wèn zhōng shū lìng wèi yuán zhōng gěng gěng zhèng zhí jìn dài zhī míng chén yě

又问中书令魏元忠,耿耿正直,近代之名臣也。

dá yuē yuán zhōng wén wǔ shuāng quē míng shí liǎng kōng wài shì zhēn gāng nèi huái qū fù miàn shé zhāng shí qí zhī dǎng yǒng ruò xióng pí

答曰:元忠文武双阙,名实两空,外示贞刚,内怀趋附,面折张食其之党,勇若熊罴;

chǎn shì wǔ shì kāi zhī chóu qiè rú nú quǎn

谄事武士开之俦,怯如驽犬。

shǒu shǔ zhī shì jìn tuì liǎng duān

首鼠之士,进退两端。

huī xī zhī fu céng wú yī zhì

虺蜥之夫,曾无一志。

luàn cháo bài zhèng

乱朝败政。

mò fěi sī rén

莫匪斯人。

fù sān sī zhī tú chì wǔ wáng zhī zú

附三思之徒,斥五王之族。

yǐ wú shú chá zhōng bù dé qí sǐ rán

以吾熟察,终不得其死然。

guǒ zuò shì cháng liú sī zhōu yōu huì ér zú

果坐事长流思州,忧恚而卒。

yòu wèn zhōng shū lìng li jiào hé rú dá yuē li gōng yǒu sān lì xìng hǎo róng qiān zēng rén shēng jìn

又问中书令李峤何如,答曰:李公有三戾,性好荣迁,憎人升进;

xìng hǎo wén zhāng zēng wén cái bǐ

性好文章,憎文才笔;

xìng hǎo tān zhuó zēng rén shòu lù

性好贪浊,憎人受赂。

yì rú gǔ zhě yǒu nǚ jūn xìng shì féi xiān jìn rén shí ròu xìng ài qǐ luó duàn rén yì jǐn

亦如古者有女君,性嗜肥鲜,禁人食肉,性爱绮罗,断人衣锦;

xìng hǎo yín zòng zēng rén chù shēng sè

性好淫纵,憎人畜声色。

cǐ yì li gōng zhī tú yě

此亦李公之徒也。

yòu wèn sī xíng qīng xú yǒu gōng hé rú

又问司刑卿徐有功何如?

dá yuē yǒu gōng gěng zhí zhī shì yě

答曰:有功耿直之士也。

míng ér yǒu dǎn gāng ér néng duàn

明而有胆,刚而能断。

chù líng yí zhī yùn bù tōu mèi yǐ qǔ róng

处陵夷之运,不偷媚以取容;

jū bǎn dàng zhī cháo bù xùn cí yǐ gǒu miǎn lái jùn chén luó zhī zhě yǒu gōng chū zhī

居版荡之朝,不逊辞以苟免,来俊臣罗织者,有功出之;

yuán zhì hóng duàn liàn zhě yǒu gōng kuān zhī niè hǔ wěi ér bù jīng chù lóng lín ér bù jù

袁智弘锻炼者,有功宽之,蹑虎尾而不惊,触龙鳞而不惧。

fèng zhì chī xiāo zhī nèi zhí yǐ quán shēn

凤跱鸱枭之内,直以全身;

bào biàn chái láng zhī jiān zhōng yǐ yuǎn hài

豹变豺狼之间,忠以远害。

ruò zhí qīng píng zhī dài zé zhāng shì zhī yú dìng guó qǐ tóng nián ér yǔ zāi

若值清平之代,则张释之、于定国岂同年而语哉?

yòu wèn sī nóng qīng zhào lǚ wēn hé rú

又问司农卿赵履温何如?

dá yuē lǚ wēn xīn bù shè xué yǎn bù shí wén mào gōng ér xìng hěn zhì xiǎo ér móu dà zī jū gǒu dào tū hū zhū tān chen yáng yòu wài bù jué qí sǐ yè é fù zhú bù jué qí bì tóu jì yú jǐng qí néng jiǔ hu

答曰:履温心不涉学,眼不识文,貌恭而性狠,智小而谋大,趑趄狗盗,突忽猪贪,晨羊诱外,不觉其死,夜蛾覆烛,不觉其毙,头寄于颈,其能久乎?

hòu cóng shì wéi shì wèi nì yí qí sān zú

后从事韦氏为逆,夷其三族。

yòu wèn zhèng yīn wèi xuǎn bù shì láng hé rú

又问郑愔为选部侍郎,何如?

dá yuē yīn chāng jué xiǎo zi jiǎo huá yōng rén qiǎn xué fú cí qīng cái báo dé hú dūn guì jiè zhì fú quán mén qián tuō jùn chén hòu fù zhāng yì shé zhī dé jìng zhī shì shì zhì ān lè zhī tíng níng zhī qī yú wěi tiáo shā cháng yóu yú fèi dǐng

答曰:愔猖獗小子,狡猾庸人,浅学浮词,轻才薄德,狐蹲贵介,雉伏权门,前托俊臣,后附张易,折支德静之室,舐痔安乐之庭,𫛢𫛛栖于苇苕,𫚌鲿游于沸鼎;

jì wú yǎ liàng zhōng shì fán cái

既无雅量,终是凡材。

yǐ cǐ qiú róng

以此求荣。

de sǐ wèi xìng

得死为幸。

hòu guǒ móu fǎn fú zhū

后果谋反伏诛。

chū cháo yě qiān zài

(出《朝野佥载》)

li jiào

李峤

yù shǐ péi zhōu shǐ yōu zhōu rì

御史裴周使幽州日。

jiàn cān móu xìng hú yún shì yì zhōu rén bù jì míng

见参谋姓胡,云是易州人,不记名。

xiàng yǒu dāo hén

项有刀痕。

wèn zhī

问之。

duì yuē mǒu xī wèi fān guān céng shì tè jìn li jiào

对曰:某昔为番官,曾事特进李峤。

jiào jiǎng mǒu cōng míng měi yǒu shī shí jiē lìng shōu zhǎng

峤奖某聪明,每有诗什,皆令收掌。

cháng shú shì wèi zhī yuē rǔ shén cōng míng rán mìng bó

常熟视谓之曰:汝甚聪明,然命薄。

shǎo guān lù nián zhì liù shí yǐ shàng fāng yǒu liǎng zhèng

少官禄,年至六十已上,方有两政。

sān shí yǒu zhòng ě bù zhī dé guò fǒu

三十有重厄,不知得过否。

ěr hòu kǎn kē bù dé mì shēn míng

尔后𫐘轲,不得觅身名。

hú zhì sān shí hū yù sūn sūn yuán zuò zhāng jù běn shū juàn yī liù sān sūn kǎn tiáo gǎi quán běi zhēng biàn suí rù jūn

胡至三十,忽遇孙(孙原作张,据本书卷一六三孙𫐘条改)佺北征,便随入军。

jūn bài zéi rèn jǐng bù duàn

军败,贼刃颈不断。

yú jī shī zhōng wò jīng yī xiǔ nǎi de huó

于积尸中卧,经一宿,乃得活。

zì cǐ yǐ hòu měi yì li gōng zhī yán gèng bù gǎn mì guān

自此已后,每忆李公之言,更不敢觅官。

yú sì zhōng sǎ sǎo zhǎn zhuǎn zhì liù shí

于寺中洒扫,展转至六十。

yīn zhì yán zhōu yú cì shǐ guō mǒu jiā wèi kè

因至盐州,于刺史郭某家为客。

yǒu rì zhě jiàn zhī wèi cì shǐ yuē cǐ rén yǒu guān lù jīn hé jǔ jiàn qián shí yuè dāng de guān

有日者见之,谓刺史曰:此人有官禄,今合举荐,前十月当得官。

cì shǐ yuē cǐ biān yuǎn xià zhōu mǒu wú gōng wàng qǐ gǎn zhé jiàn jǔ rén

刺史曰:此边远下州,某无公望,岂敢辄荐举人?

é shǔ yǒu ēn shè jīn tiān xià cì shǐ gè jǔ yī rén

俄属有恩赦,今天下刺史各举一人。

mǒu nián wǔ yuè guō jǔ cǐ rén yǒu bīng móu

某年五月,郭举此人有兵谋。

zhì shí yuè cè wèn jí dì de dōng gōng wèi zuǒ guān réng cān móu fàn yáng jūn shì

至十月,策问及第,得东宫卫佐官,仍参谋范阳军事。

chū dìng mìng lù

(出《定命录》)

zhèng gǎo

郑杲

táng shèng lì zhōng shì láng zhèng gǎo zhù hán sī fù tài cháng bó shì yuán xī shēng jīng zhào fǔ shì cáo cān jūn cháng wèi rén yuē jīn nián dāng xuǎn de hán yuán èr zi shì lì bù bù fù cháo tíng yǐ

唐圣历中,侍郎郑杲注韩思复太常博士,元希声京兆府士曹参军,尝谓人曰:今年当选,得韩元二子,是吏部不负朝廷矣。

chū tán bīn lù

(出《谭宾录》)

lú cóng yuàn

卢从愿

táng jǐng yún zhōng lú cóng yuàn wèi shì láng

唐景云中,卢从愿为侍郎。

dù xiān zì wù wù yuán zuò guó jù běn shū yī bā liù dù xiān tiáo gǎi zhōu cān jūn zhù zhèng xiàn wèi hòu wèi hù bù shàng shū

杜暹自婺(婺原作虢,据本书一八六杜暹条改)州参军注郑县尉,后为户部尚书。

lú zì yì zhōu zhǎng shǐ rù cháo dù lì yú shàng

卢自益州长史入朝,杜立于上。

nǎi yuē xuǎn rén dìng rú hé

乃曰:选人定如何?

lú yuē yì yóu pū zǎo jiàn suì shǐ míng gōng zhǎn qiān lǐ zhī zú

卢曰:亦由仆藻鉴,遂使明公展千里之足。

chū tán bīn lù

(出《谭宾录》)

péi kuān

裴宽

shàng shū péi kuān ba jùn xī guī yí liú tíng wǔ yīn wéi zhōu zàn zhù

尚书裴宽罢郡西归,沂流停午,因维舟暂驻。

jiàn yī rén zuò shù xià yī fú gù bì yīn mìng yǔ yǔ dà qí zhī suì wèi zhī xīn yuē yǐ jūn cái shí bì zì fù guì hé pín yě

见一人坐树下,衣服故弊,因命与语,大奇之,遂为知心,曰:以君才识,必自富贵,何贫也?

jǔ yī chuán qián bó nú bì kuàng zhī kè yì bù ràng suǒ huì

举一船钱帛奴婢贶之,客亦不让所惠。

yǔ qì shàng chuán yǎn jiǎn zhě biān pū zhī

语讫上船,偃蹇者鞭扑之。

péi gōng yì qí zhī qí rén nǎi zhāng xú zhōu zhōu xià yuán yǒu rén zì jù yōu xián gǔ chuī shān yě

裴公益奇之,其人乃张徐州(州下原有人字,据幽闲鼓吹删)也。

chū yōu xián gǔ chuī

(出《幽闲鼓吹》)

wéi shēn

韦诜

rùn zhōu cì shǐ wéi shēn zì yǐ zú wàng qīng huá cháng qiú zǐ xù suī mén dì guì shèng shēng míng jí shèn zhě shēn xī yǐ wéi bù kě

润州刺史韦诜,自以族望清华,尝求子婿,虽门地贵盛,声名籍甚者,诜悉以为不可。

yù suì chú rì xián wú shì qī nú dēng chéng tiào lǎn jiàn shù rén fāng yú yuán pǔ yǒu suǒ yì

遇岁除日,闲无事,妻孥登城眺览,见数人方于园圃有所瘗。

shēn yì zhī zhào lì zhǐ qí suǒ shǐ fǎng qiú yān

诜异之,召吏指其所,使访求焉。

lì hái bái yuē suǒ jiàn nǎi cān jūn péi kuān suǒ jū yě lìng yǔ kuān jù lái

吏还白曰:所见乃参军裴宽所居也,令与宽俱来。

shēn jí qí yóu kuān yuē mǒu cháng zì jiè yì bù yǐ bāo jū wū qí jiā

诜诘其由,宽曰:某常自戒,义不以苞苴污其家。

jīn rì yǒu rén yí lù zhì zhī ér qù

今日有人遗鹿,置之而去。

jì bù néng zì qī yīn yú jiā tóng yì yú hòu yuán yǐ quán qí suǒ shǒu

既不能自欺,因于家童瘗于后园,以全其所守。

bù wèi tài shǒu jiàn zhī

不谓太守见之。

shēn yīn jiàng jiē yuē mǒu yǒu xī nǚ yuàn shòu jūn zǐ

诜因降阶曰:某有息女,愿授君子。

péi bài xiè ér qù guī wèi qí qī yuē cháng qiú jiā xù jīn guǒ de zhī

裴拜谢而去,归谓其妻曰:尝求佳婿,今果得之。

qī wèn qí shuí jí xiàng zhī chéng shàng suǒ jiàn yì wù zhě

妻问其谁,即向之城上所见瘗物者。

míng rì fù zhào lái wéi shì jǔ jiā shì qí lián xià

明日复召来,韦氏举家视其帘下。

kuān yī bì shān shòu ér zhǎng jiù zhì

宽衣碧衫,瘦而长(旧制。

bā pǐn yǐ xià yī bì

八品已下衣碧)。

rù mén qí jiā dà jué hū wèi guàn què

入门,其家大噱,呼为鹳鹊。

shēn qī tì qì yú wéi xià

诜妻涕泣于帷下。

jì tuì shēn wèi qí qī yuē ài qí nǚ dāng lìng zuò xián gōng hóu zhī qī

既退,诜谓其妻曰:爱其女,当令作贤公侯之妻。

nài hé bái rú hù zhě rén nú zhī cái

奈何白如瓠者人奴之材?

shēn jìng yǐ nǚ qī zhī ér wéi shì yǔ kuān xié lǎo

诜竟以女妻之,而韦氏与宽偕老。

qí fú shòu guì shèng qīn zú mò yǒu bǐ yān

其福寿贵盛,亲族莫有比焉。

gù kāi yuán tiān bǎo tuī míng jiā jiù wàng yǐ kuān wèi chēng shǒu

故开元天宝,推名家旧望,以宽为称首。

chū míng huáng zá lù

(出《明皇杂录》)

péi tán

裴谈

sū tǐng nián wǔ suì péi tán guò qí fù

苏颋年五岁,裴谈过其父。

tǐng fāng zài nǎi shì sòng yǔ xìn kū shù fù

颋方在,乃试诵庾信《枯树赋》。

jiāng jí zhōng piān bì tán zì yīn yì qí yùn yuē xī nián yí liǔ yī yī hàn yīn

将及终篇,避谈字,因易其韵曰:昔年移柳,依依汉阴。

jīn kàn yáo luò qī chuàng jiāng xún

今看摇落,凄怆江浔。

shù yóu rú cǐ rén hé yǐ rèn

树犹如此,人何以任。

tán hài tàn jiǔ zhī zhī qí tā rì bì zhǔ wén zhāng yě

谈骇叹久之,知其他日必主文章也。

chū guǎng rén wù zhì

(出《广人物志》)

✦ You read 卷一百六十九·知人一

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.