liè yì jìng jūn máo yán shòu zhào qí liú bāo zhāng héng xú miǎo cáo bù xīng wèi xié wáng xiàn zhī gù kǎi zhī gù guāng bǎo wáng lì wáng méng dài kuǐ zōng bǐng huáng huā sì bì
烈裔敬君毛延寿赵岐刘褒张衡徐邈曹不兴卫协王献之顾恺之顾光宝王栗王蒙戴逵宗炳黄花寺壁
liè yì
烈裔
qín yǒu liè yì zhě qiān xiāo guó rén
秦有烈裔者,骞霄国人。
qín huáng dì shí běn guó jìn zhī
秦皇帝时,本国进之。
kǒu hán dān mò xùn bì yǐ chéng lóng shòu
口含丹墨,噀壁以成龙兽。
yǐ zhǐ lì de de zì yuán quē
以指历地(地字原缺。
jù shí yí jì bǔ rú shéng jiè zhī zhuǎn shǒu fāng yuán jiē rú guī dù
据拾遗记补)如绳界之,转手方圆,皆如规度。
fāng cùn nèi yǒu wǔ yuè sì dú liè guó bèi yān
方寸内有五岳四渎,列国备焉。
shàn huà lóng fèng xuān xuān rán wéi kǒng fēi qù
善画龙凤,轩轩然唯恐飞去。
chū wáng zi nián shí yí jì
(出王子年《拾遗记》)
jìng jūn
敬君
qí jìng jūn shàn huà
齐敬君善画。
qí wáng qǐ jiǔ zhòng tái zhào jìng jūn huà
齐王起九重台,召敬君画。
jūn jiǔ bù dé guī sī qí qī suì huà zhēn yǐ duì zhī
君久不得归,思其妻,遂画真以对之。
qí wáng yīn dǔ qí měi cì jīn bǎi wàn suì nà qí qī
齐王因覩其美,赐金百万,遂纳其妻。
chū liú xiàng shuō yuàn
(出刘向《说苑》)
máo yán shòu
毛延寿
qián hàn yuán dì hòu gōng jì duō bù dé cháng jiàn
前汉元帝,后宫既多,不得常见。
nǎi lìng huà gōng tú qí xíng àn tú zhào xìng zhī
乃令画工图其形,按图召幸之。
zhū gōng rén jiē lù huà gōng duō zhě shí wàn shǎo zhě bù jiǎn wǔ wàn
诸宫人皆赂画工,多者十万,少者不减五万。
wéi wáng qiáng bù kěn suì bù dé zhào
唯王嫱不肯,遂不得召。
hòu xiōng nú qiú měi rén wèi yān zhī shàng àn tú zhào zhāo jūn xíng
后匈奴求美人为阏氏,上按图召昭君行。
jí qù zhào jiàn mào měi yā hòu gōng
及去召见,貌美压后宫。
ér yā hòu gōng ér sì zì yuán quē jù míng chāo běn bǔ zhàn duì jǔ zhǐ gè jǐn gè jǐn èr zì yuán quē jù míng chāo běn bǔ xián yǎ
而(压后宫而四字原缺,据明抄本补)占对举止,各尽(各尽二字原缺,据明抄本补)闲雅。
dì huǐ zhī ér yè yǐ dìng
帝悔之,而业已定。
dì zhòng xìn yú wài guó bù fù gēng rén
帝重信于外国,不复更人。
nǎi qióng àn qí shì huà gōng jiē qì shì
乃穷按其事,画工皆弃市。
jí qí jiā zī jiē jù wàn
籍其家,资皆巨万。
huà gōng dù líng máo yán shòu wéi rén xíng chǒu hǎo lǎo shào bì děi qí zhēn
画工杜陵毛延寿为人形,丑好老少,必得其真。
ān líng chén chang xīn fēng xīn fēng yuán zuò zá huà jù xī jīng zá jì gǎi liú bái gōng kuān bìng gōng liú bái gōng kuān bìng gōng liù zì yuán quē jù míng chāo běn bǔ niú mǎ zhòng shì rén xíng chǒu hǎo bù dǎi dǎi yuán zuò zài jù xī liáng zá jì gǎi yán shòu
安陵陈敞,新丰(新丰原作杂画,据《西京杂记》改)刘白、龚宽并工(刘白、龚宽并工六字原缺,据明抄本补)牛马众势,人形丑好,不逮(逮原作在,据《西凉杂记》改)延寿。
xià dù yáng wàng yì shàn huà yóu shàn bù sè tóng rì qì shì
下杜阳望亦善画,尤善布色,同日弃市。
jīng shī huà gōng yú shì chà xī
京师画工,于是差希。
chū xī jīng zá jì
(出《西京杂记》)
zhào qí
赵岐
hòu hàn zhào qí zì bīn qīng jīng zhào dù líng rén
后汉赵歧字邠卿,京兆杜陵人。
duō cái yì shàn huà
多才艺,善画。
zì wèi shòu cáng yú yǐng chéng zhōng
自为寿藏于郢城中。
huà jì zhá zǐ chǎn yàn yīng shū xiàng sì rén jū bīn wèi zì jū zhǔ wèi gè wèi zàn sòng
画季札、子产、晏婴、叔向四人居宾位,自居主位,各为赞诵。
xiàn dì jiàn ān liù nián guān zhì tài cháng qīng
献帝建安六年,官至太常卿。
chū fàn yè hòu hàn shū
(出范晔《后汉书》)
liú bāo
刘褒
hòu hàn liú bāo huán dì shí rén
后汉刘褒,桓帝时人。
céng huà yún tái gé
曾画云台阁。
míng chāo běn tái gé zuò hàn tú rén jiàn zhī jué rè
(明抄本台阁作汉图)人见之觉热;
yòu huà běi fēng tú rén jiàn zhī jué liáng
又画北风图,人见之觉凉。
guān zhì shǔ jùn tài shǒu
官至蜀郡太守。
chū zhāng huá bó wù zhì
(出张华《博物志》)
zhāng héng
张衡
hòu hàn zhāng héng zì píng zi nán yáng xī è rén
后汉张衡字平子,南阳西鄂人。
gāo cái guò rén xìng cōng míng tiān xiàng shàn shū
高才过人,性聪,明天象,善书。
lèi bài shì zhōng chū wèi hé jiān wáng xiāng nián liù shí èr
累拜侍中,出为河间王相,年六十二。
xī jiàn zhōu mǎn chéng xiàn shān yǒu shòu míng hài shén shǐ shēn rén shǒu zhuàng mào chǒu è bǎi guǐ è zhī
昔建州满城县山有兽名骇神,豕身人首,状貌丑恶,百鬼恶之。
hǎo chū shuǐ biān shí shàng píng zi wǎng xiě zhī shòu rù shuǐ zhōng bù chū
好出水边石上,平子往写之,兽入水中不出。
huò yún cǐ shòu wèi xiě zhī gù bù chū
或云,此兽畏写之,故不出。
suì qù zhǐ bǐ shòu guǒ chū
遂去纸笔,兽果出。
píng zi gǒng shǒu bù dòng qián yǐ zú zhǐ huà zhī
平子拱手不动,潜以足指画之。
jīn hào ba shòu tán
今号巴兽潭。
chū guō shì yì wù zhì
(出郭氏《异物志》)
xú miǎo
徐邈
wèi xú miǎo zì jǐng shān xìng shì jiǔ shàn huà
魏徐邈字景山,性嗜酒,善画。
wèi míng dì yóu luò shuǐ jiàn bái tǎ ài zhī bù kě de
魏明帝游洛水,见白獭爱之,不可得。
miǎo yuē tǎ shì zī yú nǎi bù bì sǐ
邈曰:獭嗜鲻鱼,乃不避死。
suì huà bǎn zuò zī yú xuán àn
遂画板作鲻鱼,悬岸。
qún tǎ jìng lái yī shí zhí de
群獭竞来,一时执得。
dì jiā tàn yuē qīng huà hé qí shén yě
帝嘉叹曰:卿画何其神也。
dá yuē chén wèi cháng zhí bǐ suǒ zuò zhě zì kě shù jī
答曰:臣未尝执笔,所作者自可庶几。
chū qí xié jì
(出《齐谐记》)
cáo bù xīng
曹不兴
xiè hè yún jiāng zuǒ huà rén wú cáo bù xīng yùn wǔ qiān chǐ juàn huà yī xiàng xīn mǐn shǒu jí xū yú lì chéng
谢赫云:江左画人吴曹不兴,运五千尺绢画一像,心敏手疾,须臾立成。
tóu miàn shǒu zú xiōng yì jiān bèi wú yí shī chǐ dù
头面手足,胸臆肩背,无遗失尺度。
cǐ qí nán yě wéi bù xīng néng zhī
此其难也,唯不兴能之。
chén cháo xiè hè shàn huà cháng yuè mì gé tàn fú cáo bù xīng suǒ huà lóng shǒu yǐ wéi ruò jiàn zhēn lóng
陈朝谢赫善画,尝阅秘阁,叹伏曹不兴所画龙首,以为若见真龙。
chū shàng shū gù shí
(出《尚书故实》)
wèi xié
卫协
jìn wèi xié
晋卫协。
bào pǔ zǐ yún wèi xié zhāng mò bìng wèi huà shèng
《抱朴子》云:卫协、张墨、并为画圣。
sūn hóng zhī shàng lín yuàn tú xié zōng zuì miào
孙鸿之《上林苑图》,协踪最妙。
yòu qī fó tú rén bù gǎn diǎn yǎn jing
又《七佛图》,人不敢点眼睛。
kǎi zhī lùn huà yún qī fó yǔ liè nǚ jiē xié zhī jī zhuàng ér yǒu qíng shì
恺之论画云,《七佛》与《烈女》,皆协之迹,壮而有情势。
máo shī běi fēng tú yì xié shǒu qiǎo mì yú qíng sī
《毛诗北风图》亦协手,巧密于情思。
cǐ huà duǎn juàn zhǎng zhuāng bā fēn
此画短卷,长装八分。
zhāng yàn yuǎn tí yún yuán hé zōng rén wéi sù jiāng lái yú dà fù dá yǐ míng mǎ jīng juàn èr bǎi pǐ wéi sù hòu què yòu jiāng huò yǔ hán yù
张彦远题云,元和,宗人惟素将来,余大父答以名马精绢二百匹,惟素后却又将货与韩愈。
hán zhī zǐ chǎng jiè yǔ xiàng guó duàn wén chāng què yǐ mó běn guī yú chǎng
韩之子昶借与相国段文昌,却以模本归于昶。
huì chāng yuán nián jiàn duàn jiā běn
会昌元年见段家本。
hòu yú xiāng zhōu cóng shì jiàn hán jiā běn
后于襄州从事见韩家本。
xiè hè yún gǔ huà jiē lüè zhì cǐ shǐ jīng
谢赫云,古画皆略,至此始精。
liù fǎ pō wéi jiān shàn suī bù bèi gāi xíng sì ér yǒu qì yùn líng kuà qún xióng
六法颇为兼善,虽不备该形似而有气韵,陵跨群雄。
kuàng dài jué bǐ
旷代绝笔。
zài dì yī pǐn cáo bù xīng xià zhāng mò xún xù shàng
在第一品曹不兴下,张墨、荀勖上。
chū míng huà jì
(出《名画记》)
wáng xiàn zhī
王献之
jìn wáng xiàn zhī zì zi jìng shǎo yǒu shèng míng fēng liú gāo mài
晋王献之字子敬,少有盛名,风流高迈。
cǎo lì jì fù zhī měi miào yú huà
草隶继父之美,妙于画。
huán wēn cháng qǐng huà shàn wù luò bǐ jiù chéng wū bó bèi niú jí miào jué
桓温尝请画扇,误落笔,就成乌駮悖牛,极妙绝。
yòu shū bó niú fù yú shàn shàng cǐ shàn yì xī zhōng yóu zài
又书《驳牛赋》于扇上,此扇义熙中犹在。
chū míng huà jì
(出《名画记》)
gù kǎi zhī
顾恺之
jìn gù kǎi zhī zì cháng kāng xiǎo zì hǔ tóu jìn líng rén
晋顾恺之字长康,小字虎头,晋陵人。
duō cái qì yóu gōng dān qīng fu xiě xíng shì mò bù miào jué
多才气,尤工丹青,傅写形势,莫不妙绝。
xiè ān wèi cháng kāng yuē qīng huà zì shēng rén yǐ lái wèi yǒu
谢安谓长康曰:卿画自生人已来未有。
yòu yún qīng huà cāng cāng gǔ lái wèi yǒu
又云:卿画苍苍,古来未有。
céng yǐ yī chú huà zàn jì huán xuán jiē qí miào jì suǒ zhēn mì zhě fēng tí zhī
曾以一橱画暂寄桓玄,皆其妙迹所珍秘者,封题之。
qí hòu xuán wén qǔ zhī kuáng yún bù kāi
其后玄闻取之,诳云不开。
kǎi zhī bù yí bèi qiè zhí yún miào huà tōng shén biàn huà fēi qù yóu rén zhī dēng xiān yě
恺之不疑被窃,直云:妙画通神,变化飞去,犹人之登仙也。
kǎi zhī yǒu sān jué cái jué huà jué chī jué
恺之有三绝:才绝、画绝、痴绝。
yòu cháng yuè yī lián nǚ nǎi huà nǚ yú bì dāng xīn dīng zhī
又尝悦一怜女,乃画女于壁,当心钉之。
nǚ huàn xīn tòng gào yú cháng kāng kāng suì bá dīng
女患心痛,告于长康,康遂拔钉。
nǎi yù
乃愈。
yòu cháng yù xiě yīn zhòng kān zhēn zhòng kān sù yǒu mù jí gù cí
又尝欲写殷仲堪真,仲堪素有目疾,固辞。
cháng kāng yuē míng fǔ wú bìng ruò míng diǎn tóng zǐ fēi bái fú shàng biàn rú qīng yún bì rì
长康曰:明府无病,若明点瞳子,飞白拂上,便如轻云蔽日。
huà rén wù shù nián bù diǎn mù jīng
画人物,数年不点目睛。
rén wèn qí gù dá yuē sì tǐ yán chī běn wú guān yú miào chù
人问其故,答曰:四体妍蚩,本无关于妙处。
chuán shén xiě mào zhèng zài ē dǔ zhī zhōng
传神写貌,正在阿堵之中。
yòu huà péi jiè zhēn jiá shàng nǎi jiā sān máo
又画裴楷真,颊上乃加三毛。
yún jiè jùn láng yǒu jiàn shí
云:楷俊郎,有鉴识。
jù cǐ guān zhī zhě dìng jué shū shèng
具此,观之者定觉殊胜。
jī kāng zèng yǐ sì yán shī huà wèi tú
嵇康赠以四言诗,画为图。
cháng yún shǒu huī wǔ xián yì mù sòng guī hóng nán
常云:手挥五弦易,目送归鸿难。
yòu huà xiè yòu yú yú yī yán zhōng rén wèn qí gù
又画谢幼舆于一岩中,人问其故。
yún yī qiū yī hè cǐ míng chāo běn cǐ zì shàng yǒu wèi zhī èr zì zi yi zhì yán hè zhōng
云:一丘一壑,此(明抄本此字上有谓之二字)子宜置岩壑中。
cháng kāng yòu cháng yú wǎ guān sì běi diàn nèi huà wéi mó jū shì huà bì guāng huī yuè yú
长康又尝于瓦棺寺北殿内画维摩居士,画毕,光辉月余。
jīng shī sì jì yún xīng níng zhōng wǎ guān sì chū zhì sēng zhòng shè shā huì qǐng cháo xián shì shù xuān shū mù yuán
《京师寺记》云,兴宁中,瓦棺寺初置僧众,设刹会,请朝贤士庶宣疏募缘。
shí shì dài fū mò yǒu guò shí wàn zhě cháng kāng dú zhù bǎi wàn
时士大夫莫有过十万者,长康独注百万。
cháng kāng sù pín zhòng yǐ wéi dà yán
长康素贫,众以为大言。
hòu sì sēng qǐng gōu shū cháng kāng yuē yi bèi yī bì
后寺僧请勾疏,长康曰:宜备一壁。
bì hù bù chū bù chū yuán zuò wǎng lái jù míng chāo běn gǎi yī yuè yú suǒ huà wéi mó yī qū gōng bì
闭户不出(不出原作往来,据明抄本改)一月余,所画维摩一躯工毕。
jiāng yù diǎn móu zǐ nǎi wèi sēng zhòng yuē dì yī rì guān zhě qǐng shī shí wàn
将欲点眸子,乃谓僧众曰:第一日观者,请施十万;
dì èr rì guān zhě qǐng shī wǔ wàn
第二日观者,请施五万;
dì sān rì guān zhě kě rèn qí shī
第三日观者,可任其施。
jí kāi hù guāng zhào yī sì
及开户,光照一寺。
shī zhě tián yān é ér jí bǎi wàn
施者填咽,俄而及百万。
liú yì qìng shì shuō yún huán dà sī mǎ měi qǐng cháng kāng yǔ yáng xīn jiǎng lùn huà shū jìng xī wàng pí
刘义庆《世说》云,桓大司马每请长康与羊欣讲论画书,竟夕忘疲。
chū míng huà jì
(出《名画记》)
yòu qīng yè yóu xī yuán tú gù cháng kāng huà
又《清夜游西园图》,顾长康画。
yǒu liáng cháo zhū wáng bá wěi chù yún tú shàng ruò gān rén bìng shí tiān chú
有梁朝诸王跋尾处云,图上若干人并食天厨。
zhēn guàn zhōng zhě hé nán zhū xián tí chù jù zài
贞观中,褚河南诸贤题处具在。
běn zhāng wéi sù jiā shōu de zhì xiàng guó zhāng gōng hóng jìng
本张惟素家收得,至相国张公弘靖。
yuán hé zhōng xuān wéi sù bìng zhōng yuán cháng xiě dào dé jīng tóng jìn rù nèi
元和中,宣惟素并钟元常写《道德经》,同进入内。
hòu zhōng guì rén cuī tán jùn zì jīn zhōng jiàng chū fù liú chuán rén jiān
后中贵人崔谭峻自禁中将出,复流传人间。
wéi sù zǐ zhōu fēng qián jīng zhōu cóng shì zài jīng yī rì yǒu rén jiāng cǐ tú qiú shòu zhōu fēng jīng yì zhī jù yǐ juàn shù pǐ yì de
惟素子周封前泾州从事在京,一日有人将此图求售,周封惊异之,遽以绢数匹易得。
jīng nián hū wén kuǎn mén shén jí
经年,忽闻款门甚急。
wèn zhī jiàn shù rén tóng chēng chóu zhōng wèi yuàn yǐ sān bǎi sù juàn yì gōng qīng yè tú
问之,见数人同称,仇中尉愿以三百素绢,易公《清夜图》。
zhōu fēng dàn qí pò xié jù yǐ tú shòu zhī
周封惮其迫胁,遽以图授之。
míng rì guǒ jī juàn zhì
明日,果赍绢至。
hòu fāng zhī zhà wěi nǎi shì yī háo shì qiú jiāng huái dà jiān yuàn
后方知诈伪,乃是一豪士求江淮大监院。
shí wáng huái pàn yán tiě kù hǎo shū huà wèi cǐ rén yuē wèi yú fǎng de cǐ tú rán suì gōng suǒ qǐng
时王淮判盐铁,酷好书画,谓此人曰:为余访得此图,然遂公所请。
yīn wèi jì qǔ ěr
因为计取耳。
jí wáng jiā shì qǐ fù liú yī fěn pù jiā
及王家事起,复流一粉铺家。
guō shì láng chéng gǔ hūn zhě yǐ qián sān bǎi shì de
郭侍郎承嘏阍者以钱三百市得。
guō gōng zú yòu liú chuán zhì líng hú jiā
郭公卒,又流传至令狐家。
xuān zōng cháng wèn xiàng guó yǒu hé míng huà xiàng guó qí yǐ tú duì
宣宗尝问相国有何名画,相国其以图对。
hòu jìn rù nèi
后进入内。
chū shàng shū gù shí
(出《尚书故实》)
gù guāng bǎo
顾光宝
gù guāng bǎo néng huà
顾光宝能画。
jiàn kāng yǒu lù gài huàn nüè jīng nián
建康有陆溉,患疟经年。
yī liáo jiē wú xiào
医疗皆无效。
guāng bǎo cháng yì gài gài yǐn jiàn yǔ wò qián wèi guāng yuē wǒ huàn cǐ jí jiǔ bù dé liáo yǐ jūn zhī fǒu
光宝常诣溉,溉引见与卧前,谓光曰:我患此疾久,不得疗矣,君知否?
guāng bǎo bù zhī gài huàn wèi gài yuē qīng huàn cǐ shēn shì bù zhī
光宝不知溉患,谓溉曰:卿患此,深是不知。
ruò wén ān zhì fú shì
若闻,安至伏室。
suì mìng bǐ yǐ mò tú yī shī zi lìng yú wài hù bǎng zhī
遂命笔,以墨图一狮子,令于外户榜之。
wèi gài yuē cǐ chū shǒu biàn líng yì kě qián chéng qǐ xīn zhì dǎo míng rì dāng yǒu yàn
谓溉曰:此出手便灵异,可虔诚启心至祷,明日当有验。
gài mìng zhāng hù wài qiǎn jiā rén fén xiāng bài zhī
溉命张户外,遣家人焚香拜之。
yǐ ér shì xī zhōng yè hù wài yǒu xī sū zhī shēng liáng jiǔ nǎi bù wén
已而是夕中夜,户外有窸窣之声,良久,乃不闻。
míng rì suǒ huà shī zi kǒu zhōng yì qián yǒu xuè lín lí jí yú hù wài jiē diǎn yān
明日,所画狮子,口中臆前,有血淋漓,及于户外皆点焉。
gài bìng nǎi yù shí rén yì zhī
溉病乃愈,时人异之。
chū bā cháo huà lù míng chāo běn zuò chū bā cháo qióng guài lù
(出《八朝画录》,明抄本作出《八朝穷怪录》)
wáng lì
王栗
jìn wáng lì zì shì jiāng láng yá lín chuān míng chāo běn xǔ kè běn chuān zuò yí rén
晋王栗字世将,琅琊临川(明抄本,许刻本川作沂)人。
shàn shǔ cí gōng shū huà
善属词,攻书画。
guò jiāng hòu wèi jìn cháo shū huà dì yī
过江后,为晋朝书画第一。
yīn lǜ zhòng miào bì zōng
音律众妙毕综。
yuán dì shí wéi zuǒ wèi jiāng jūn fēng wǔ kāng hòu
元帝时为左卫将军,封武康侯。
shí zhèn jūn xiè shàng yú wǔ chāng lè sì zào dōng tǎ dài ruò sī zào xī tǎ bìng qǐng lì huà
时镇军谢尚于武昌乐寺造东塔,戴若思造西塔,并请栗画。
chū míng huà jì
(出《名画记》)
wáng méng
王蒙
jìn wáng méng zì zhòng zǔ jìn yáng rén
晋王蒙字仲祖,晋阳人。
fàng dàn bù jī shū bǐ lì lì dài míng huà jì wǔ lì zuò yǔ
放诞不羁,书比栗(《历代名画记》五栗作庾。
yì
)翼。
dān qīng shén miào pō xī gāo yuǎn
丹青甚妙,颇希高远。
cháng wǎng lǘ sì jiā huà ér chē
尝往驴肆家画轜车。
zì yún wǒ shì jiǔ hǎo ròu shàn huà dàn rén yǒu yǐn shí měi jiǔ jīng juàn wǒ hé bù kě yě
自云:我嗜酒好肉善画,但人有饮食美酒精绢,我何不可也。
tè shàn qīng tán wéi shí suǒ zhòng
特善清谈,为时所重。
chū míng huà jì
(出《名画记》)
dài kuǐ
戴逵
jìn dài kuǐ zì ān dào qiáo jùn zhì xiàn rén
晋戴逵字安道,谯郡铚县人。
yòu nián yǐ cōng míng hào xué shàn qín gōng huà
幼年已聪明好学,善琴攻画。
wèi tóng ér shí yǐ bái wǎ xiè jī luǎn zhī hé sǒu zuò zhèng xuán bēi shí chēng jué miào
为童儿时,以白瓦屑鸡卵汁和溲作郑玄碑,时称绝妙。
yǔ dào jì kàn zhī yǔ kuǐ yún shén yóu tài sú qīng wèi jǐn ěr
庾道季看之,语逵云:神犹太俗,卿未尽耳。
kuǐ yuē wéi wu yǔn dàng miǎn qīng cǐ yǔ
逵曰:唯务允当,免卿此语。
chū míng huà jì
(出《名画记》)
yòu dài ān dào yòu suì zài wǎ guān sì nèi huà
又戴安道幼岁,在瓦棺寺内画。
wáng cháng shǐ jiàn zhī yuē cǐ tóng fēi tú néng huà yì zhōng dāng zhì míng dàn hèn wú lǎo bú jiàn qí shèng ěr
王长史见之曰:此童非徒能画,亦终当致名,但恨吾老,不见其盛耳。
chū shì shuō zá shū
(出《世说杂书》)
zōng bǐng
宗炳
sòng zōng bǐng zì shǎo wén shàn shū huà hǎo shān shuǐ
宋宗炳字少文,善书画,好山水。
xi shè jīng wū nán dēng héng yuè
西涉荆巫,南登衡岳。
yīn jié yǔ héng shān yǐ jí hái jiāng líng
因结宇衡山,以疾还江陵。
tàn yuē lǎo jí jù zhì míng shān kǒng nán biàn yóu
叹曰:老疾俱至,名山恐难遍游。
dāng chéng huái guān dào
当澄怀观道。
wò yǐ yóu zhī
卧以游之。
fán suǒ yóu lì jiē tú yú bì zuò wò xiàng zhī
凡所游历,皆图于壁,坐卧向之。
chū míng huà jì
(出《名画记》)
huáng huā sì bì
黄花寺壁
hòu wèi xiào wén dì dēng wèi chū yǒu wèi chéng rén yuán zhào néng yǐ jiǔ tiān fǎ jìn jué yāo guài
后魏孝文帝登位初,有魏城人元兆能以九天法禁绝妖怪。
xiān yè zhōng yǒu jūn shì nǚ nián shí sì huàn yāo bìng lèi nián zhì zhě shù shí rén bìng wú jù
先邺中有军士女年十四,患妖病累年,治者数十人并无据。
yī rì qí jiā yǐ nǚ lái yè yuán zhào suǒ zhǐ yè zhào
一日,其家以女来谒元兆所止,谒兆。
zhào yuē cǐ jí fēi hú lí zhī mèi shì yāo huà yě
兆曰:此疾非狐狸之魅,是妖画也。
wú hé yǐ zhī
吾何以知?
jīn tiān xià yǒu zhì shén zhī yāo yǒu zhì líng zhī guài yǒu zài lù zhī jīng yǒu zài shuǐ zhī mèi wú jiē zhī zhī yǐ
今天下有至神之妖,有至灵之怪,有在陆之精,有在水之魅,吾皆知之矣。
rǔ dàn shù jí zhuàng shì fó sì zhōng bì huà sì tiān shén bù luò zhōng mèi yě cǐ yán rú hé
汝但述疾状,是佛寺中壁画四天神部落中魅也,此言如何?
qí nǚ zhī fù yuē mǒu qián yú yún mén huáng huā sì zhōng dōng bì huà dōng fāng shén xià qǐ ēn cháng xié cǐ nǚ dào qí xià
其女之父曰:某前于云门黄花寺中东壁画东方神下乞恩,常携此女到其下。
yòu nǚ cháng jù cǐ huà zhī shén yīn yè jīng yǎn mèng è guǐ lái chí nǚ ér xiào yóu cǐ de jí
又女常惧此画之神,因夜惊魇,梦恶鬼来,持女而笑,由此得疾。
zhào dà xiào yuē gù wú chà
兆大笑曰:故无差。
yīn hū yǔ kōng zhōng rén yǔ zuǒ yòu yì wén kōng zhōng yǒu yìng duì zhī yīn
因忽与空中人语,左右亦闻空中有应对之音。
liáng jiǔ zhào xiàng tíng tián zé zhī yún hé bù sù yè jí chí lái
良久,兆向庭嗔责之云:何不速曳,亟持来。
zuǒ yòu wén kōng zhōng yún chūn fāng dà shén chuán yǔ yuán dà xíng è shén wú zì dāng zuì lù ān jiàn dà xíng
左右闻空中云:春方大神传语元大行,恶神吾自当罪戮,安见大行?
zhào nù xiàng kōng zhōng yǔ yuē rǔ yǐ wǒ chéng dá chūn fāng bì qǐng zhì zhī
兆怒,向空中语曰:汝以我诚达春方,必请致之。
wǒ wèi zàn zé qǐng sù suǒ zhì zhī
我为暂责,请速鏁致之。
yán qì yòu xiàng kōng zhōng yǔ yuē zhào èr shuāng yá bā chì méi wǎng yào bù qù wén míng chāo běn wén zuò wèn dōng fāng
言讫,又向空中语曰:召二双牙八赤眉往要,不去闻(明抄本闻作问)东方。
zuǒ yòu xián wén yǒu fēng yǔ zhī shēng nǎi zhì
左右咸闻有风雨之声,乃至。
zhào dà xiào yuē rǔ wú xíng xiāng huà zhī yán zhì ěr yǒu hé shì ér mèi shēng rén yě
兆大笑曰:汝无形相,画之妍致耳,有何恃而魅生人也。
zhào wèi qí fù yuē rǔ zì biàn qí zhuàng xíng
兆谓其父曰:汝自辨其状形。
zhào lìng jiàn xíng zuǒ yòu jiàn sān shén jiē zhàng yú gè yǒu shuāng yá cháng sān chǐ lù yú chún kǒu wài yī qīng chì yī
兆令见形,左右见三神皆丈余,各有双牙长三尺,露于唇口外,衣青赤衣。
yòu jiàn bā shén jù yī chì yǎn méi bìng yīn sè gòng è qí shén zhí bī xuān xià
又见八神俱衣赤,眼眉并殷色,共扼其神,直逼轩下。
péng shǒu mù chì dà bí fāng kǒu yá chǐ jù chū shǒu jiǎ rú niǎo liǎng zú jiē yǒu cháng máo yī ruò bào kuò
蓬首目赤,大鼻方口,牙齿俱出,手甲如鸟,两足皆有长毛,衣若豹鞹。
qí jiā rén wèi zhào yuē cǐ zhèng nǚ cháng jiàn zhě
其家人谓兆曰:此正女常见者。
zhào lìng qián yuē ěr běn xū kōng ér huà zhī suǒ zuò ěr nài hé yǒu cǐ yāo xíng
兆令前曰:尔本虚空,而画之所作耳,奈何有此妖形?
qí shén yìng yuē xíng běn shì huà huà yǐ xiàng zhēn zhēn zhī suǒ shì jí nǎi yǒu shén
其神应曰:形本是画,画以象真,真之所示,即乃有神。
kuàng suǒ huà zhī shàng jīng líng yǒu píng kě tōng cǐ chén suǒ yǐ yǒu gǎn
况所画之上,精灵有凭可通,此臣所以有感。
gǎn zhī huàn huà chén shí yǒu zuì
感之幻化,臣实有罪。
zhào dà nù
兆大怒。
mìng shì tóng qǔ guàn píng shòu shuǐ lín zhī jǐn ér è shén zhī sè bù shuāi
命侍童取罐瓶受水,淋之尽,而恶神之色不衰。
zhào gèng nù mìng jiān tāng yǐ lín xū yú shén huà rú yī kōng náng
兆更怒,命煎汤以淋,须臾神化,如一空囊。
rán hòu lìng zhì qù kōng yě qí nǚ yú zuò jí yù ér fù zǎi guī qiū
然后令掷去空野,其女于座即愈,而父载归邺。
fù yú huáng huā sì xún suǒ huà zhī chù rú shuǐ zhī xǐ yīn ér hài tàn chēng yì
复于黄花寺寻所画之处,如水之洗,因而骇叹称异。
sēng yún jìng jiàn ér wèn yuē rǔ cǐ lái jiàn huà tàn chēng bì yǒu yì yé kě yán zhī
僧云敬见而问曰:汝此来见画叹称,必有异耶,可言之。
qí rén yuē wǒ nǚ huàn jí wèi shén suǒ rǎo
其人曰:我女患疾,为神所扰。
jīn yuán xiān shēng chēng shì cǐ sì huà zuò yāo
今元先生称是此寺画作妖。
nǎi zhǐ huà chù suǒ xǐ zhī shén sēng dà jīng yuē rǔ yì yì rén yě
乃指画处所洗之神,僧大惊曰:汝亦异人也。
cǐ sì qián yuè zhōng yī rì zhòu huì hū yǒu è fēng xuán yún shēng rú léi zhèn rào sì liáng jiǔ wén huà chù rú qín zhuō zhī shēng
此寺前月中,一日昼晦,忽有恶风玄云,声如雷震,绕寺良久,闻画处如擒捉之声。
yǒu yī rén yún shì lì bù jiā yuán dà xíng bù rú sù qù
有一人云,势力不加元大行,不如速去。
yán qì fēng āi nǎi sàn
言讫,风埃乃散。
sì zhōng lǎng rán wǎn jiàn cǐ chù yī shén rú xǐ
寺中朗然,晚见此处一神如洗。
jiū rǔ suǒ shuō zhèng fú qí shì
究汝所说,正符其事。
zhào jí kòu qiān zhī shī yě
兆即寇谦之师也。
chū lín dēng bó wù zhì
(出林登《博物志》)