hòu wèi tài zōng míng yuán huáng dì
这句话大意是:○后魏太宗明元皇帝。
hòu wèi shū yuē tài zōng míng yuán huáng dì huì sì tài zǔ dào wǔ huáng dì zhī zhǎng zǐ mǔ yuē liú guì rén dēng guó qī nián shēng yún zhōng gōng
这句话大意是:《后魏书》曰:太宗明元皇帝,讳嗣,太祖道武皇帝之长子,母曰刘贵人,登国七年生云中宫。
tài zǔ wǎn yǒu nán wén ér dà yuè nǎi dà shè tiān xià
这句话大意是:太祖晚有男,闻而大悦,乃大赦天下。
dì míng ruì kuān yì fēi lǐ bù dòng tài zǔ shén qí zhī
这句话大意是:帝明睿宽毅,非礼不动,太祖甚奇之。
tiān xìng liù nián fēng yuē qí wáng jiā chē qí dà jiàng jūn bài xiàng guó
这句话大意是:天兴六年,封曰齐王,加车骑大将军,拜相国。
chū dì mǔ jì cì sǐ tài zǔ nǎi zhào dì gào yuē xī hàn wǔ dì jiāng lì qí zi ér shā qí mǔ bù lìng fù rén yù guó zhèng shǐ wài jiā wéi luàn rǔ dāng jì tǒng gù wú yuǎn tóng hàn wǔ wèi cháng jiǔ zhī jì
现代白话:初,帝母既赐死,太祖乃召帝告曰:"昔汉武帝将立其子而杀其母,不令妇人预国政,使外家为乱,你当继统,故我远同汉武,为长久之计。
dì sù chún xiào āi qì bù néng zì shèng tài zǔ nù zhī
这句话大意是:"帝素纯孝,哀泣不能自胜,太祖怒之。
dì hái gōng āi bù zì zhǐ rì yè hào qì
这句话大意是:帝还宫,哀不自止,日夜号泣。
tài zǔ zhī yòu zhào zhī
这句话大意是:太祖知又召之。
dì yù rù zuǒ yòu jiàn yuē
这句话大意是:帝欲入,左右谏曰。
xiào zǐ shì fù xiǎo zhàng zé shòu dà zhàng zé bì zhī
这句话大意是:"孝子事父,小杖则受,大杖则避之。
jīn bì xià nù shèng rù huò bù cè xiàn dì wū bú yì
这句话大意是:今陛下怒盛,入或不测,陷帝于不义。
bù rú qiě chū dài nù jiě ér jìn bù wǎn yě
这句话大意是:不如且出,待怒解而进,不晚也。
dì cóng zhī nǎi yóu xíng wū wài
这句话大意是:"帝从之,乃游行于外。
tiān cì liù nián dōng shí yuè jí huáng dì wèi dà shè gǎi nián wèi yǒng xīng yuán nián
这句话大意是:天赐六年冬十月,即皇帝位,大赦,改年为永兴元年。
zhuī zūn huáng bǐ wèi xuān mù huáng hòu
这句话大意是:追尊皇妣为宣穆皇后。
gōng qīng dà chén xiān bà guī bù yǔ cháo zhèng zhě xī fù dēng yòng zhī
这句话大意是:公卿大臣先罢归不与朝政者,悉复登用之。
shì suì qǐ fú qián guī zì chēng qín wáng
这句话大意是:是岁,乞伏干归,自称秦王。
hǎi yí féng bá tiě hào tiān wáng guó chēng dà yàn
这句话大意是:海夷冯跋僣号天王,国称大燕。
sān nián chūn èr yuè zhào yuē yī shí zú zhī róng rǔ
这句话大意是:三年春二月,诏曰:"衣食足,知荣辱。
fū rén jī hán qiē jǐ wéi kǒng zhāo xī bù jì suǒ jí zhě wēn bǎo ér yǐ hé xiá jí wū rén yì zhī shì hu
这句话大意是:夫人饥寒切己,惟恐朝夕不济,所急者温饱而已,何暇及于仁义之事吗?
wáng jiào zhī duō wéi gài yóu wū cǐ fēi fū gēng fù zhī nèi wài xiāng chéng hé yǐ jiā jǐ rén yǐ zú
现代白话:王教之多违,盖由于此,非夫耕妇织,内外相成,凭什么家给人了足。
qí jiǎn gōng rén fēi suǒ dāng yù jí zhí zuò jì qiǎo zì yú xī chū yǐ cì guān mín
这句话大意是:其简宫人非所当御,及执作伎巧,自馀悉出以赐鳏民。
sān yuè zhào shì chén cháng pèi jiàn
这句话大意是:"三月,诏侍臣常佩剑。
sì nián èr yuè dēng hǔ quān shè hǔ
这句话大意是:四年二月,登虎圈射虎。
xià sì yuè yàn qún chén wū xī gōng shǐ gè xiàn yán wù yǒu suǒ huì
这句话大意是:夏四月,宴群臣于西宫,使各献言,勿有所讳。
qiū qī yuè dōng xún
这句话大意是:秋七月,东巡。
zhì sì xiāng dà jiàng yòu yú shí èr shí zhì shí èr xiǎo jiàng
这句话大意是:置四厢大将,又于十二时置十二小将。
yǐ shān yáng hóu xī jīn yuán chéng gōng yuán qū xíng zuǒ yòu chéng xiàng
这句话大意是:以山阳侯奚斤、元城公元屈行左右丞相。
shì nián jǔ qú méng xùn tiě chēng hé xī wáng
这句话大意是:是年,沮渠蒙逊僣称河西王。
shén ruì yuán nián chūn zhèng yuè yǐ zhēn ruì pín jí dà shè gǎi yuán
这句话大意是:神瑞元年春正月,以祯瑞频集,大赦,改元。
èr nián liù yuè xìng qù jī bēi guān yú
这句话大意是:二年六月,幸去畿陂,观渔。
xīn yǒu cì yú rú yuán lì bàng tái suì shè bái xióng yú tuí niú shān huò zhī
这句话大意是:辛酉,次于濡源,立蜯台,遂射白熊于颓牛山,获之。
dīng mǎo xìng chì chéng qīn jiàn zhǎng lǎo wèn mín jí kǔ fù zū yī nián
这句话大意是:丁卯,幸赤城,亲见长老,问民疾苦,复租一年。
nán cì shí tíng xìng shàng gǔ wèn bǎi nián fǎng xián jùn fù tián zū zhī bàn
这句话大意是:南次石亭,幸上谷,问百年,访贤俊,复田租之半。
rén shēn xìng zhuō lù dēng qiáo shān guān wēn quán shǐ yǐ tài láo cí huáng dì táng yáo miào
这句话大意是:壬申,幸涿鹿,登桥山,观温泉,使以太牢祠黄帝、唐尧庙。
xìng guǎng níng shì rú shàng gǔ dēng guǎng níng zhī lì shān yǐ tài láo cí yú shùn miào dì qīn jiā lǐ yān
现代白话:幸广宁,事如上谷,登广宁之历山,以太牢祠虞舜庙,帝亲加礼呢。
tài cháng yuán nián qī yuè dì zì bái lù bēi xi xíng dà liè yú niú chuān dēng fǔ shān lín yīn fán shuǐ ér nán guān yú jiǔ shí jiǔ quán
这句话大意是:泰常元年七月,帝自白鹿陂西行,大猎于牛川,登釜山,临殷繁水而南,观于九十九泉。
sān nián chūn zhēng yuè dì zì cháng chuān zhào hù gāo chē zhōng láng jiàng xuē fán lǜ gāo chē dīng líng shí èr bù dà rén zhòng èr wàn běi zhì ruò shuǐ zhāo huái dài pàn jiàng zhě èr qiān yú luò huò niú mǎ èr wàn yú tóu
这句话大意是:三年春正月,帝自长川诏护高车中郎将薛繁率高车丁零十二部大人众二万北至弱水,招怀代叛,降者二千馀落,获牛马二万馀头。
shì nián hè lián bó bó tiě chēng huáng dì
这句话大意是:是年,赫连勃勃僣称皇帝。
sì nián xià sì yuè chē jià yǒu shì wū dōng miào yuǎn fān zhù jì zhě shù bǎi guó
这句话大意是:四年夏四月,车驾有事于东庙,远蕃助祭者数百国。
wǔ nián wǔ yuè zhào yuē xuān wǔ huáng dì tǐ dé yī zhī xuán yuǎn yīng zì rán zhī chōng miào pèi chún huà ér yù shì yǎn dà dào yǐ xuān fēng dà xíng dà míng wèi jǐn shèng měi
这句话大意是:五年五月,诏曰:"宣武皇帝体得一之玄远,应自然之冲妙,配纯化而御世,演大道以宣风,大行大名未尽盛美。
qí gǎi xuān yuē dào gèng shàng zūn shì yuē dào wǔ huáng dì yǐ zhāng líng mìng zhī xiān qǐ shèng dé zhī xuán tóng
这句话大意是:其改宣曰道,更上尊谥曰道武皇帝,以彰灵命之先启,圣德之玄同。
shì nián liú yù fèi shā qí zhǔ sī mǎ dé wén tiě chēng huáng dì zì hào wèi sòng
这句话大意是:"是年,刘裕废杀其主司马德文,僣称皇帝,自号为宋。
qī nián xià sì yuè fēng huáng zǐ dào wèi tài píng wáng bài xiàng guó
这句话大意是:七年夏四月,封皇子焘为太平王,拜相国。
chū dì fú hán shí sàn pín nián dòng fā bù kān wàn jī
这句话大意是:初,帝服寒食散,频年动发,不堪万机。
wǔ yuè zhào huáng tài zǐ lín cháo tīng zhèng
这句话大意是:五月,诏皇太子临朝听政。
dōng shí yuè chē jià nán xún chū zì tiān mén guān yú héng lǐng
这句话大意是:冬十月,车驾南巡,出自天门关,逾恒岭。
sì fāng fán fù dà rén gè lǜ suǒ bù cóng zhě wǔ wàn yú rén
这句话大意是:四方蕃附大人各率所部从者五万馀人。
shí yǒu yī yuè huáng tài zǐ qīn tǒng liù jūn chū zhèn sāi shàng
这句话大意是:十有一月,皇太子亲统六军出镇塞上。
bā nián èr yuè zhù cháng chéng wū cháng chuān zhī nán qǐ zì chì chéng xi zhì wǔ yuán yán mào yī qiān yú lǐ bèi zhì shù wèi
这句话大意是:八年二月,筑长城于长川之南,起自赤城,西至五原,延袤一千馀里,备置戍卫。
sān yuè tián wū qiū nán hán líng shān xìng jí jùn zhì yú fāng tóu
这句话大意是:三月,田于邺南韩陵山,幸汲郡,至于枋头。
jì zì líng chāng jīn xìng chén liú dōng jùn
这句话大意是:济自灵昌津,幸陈留、东郡。
jì hé ér běi xi zhī hé nèi zào fú qiáo wū yě bǎn jīn
这句话大意是:济河而北,西之河内,造浮桥于冶坂津。
xià sì yuè xìng chéng gāo chéng guān hǔ láo
这句话大意是:夏四月,幸成皋城,观虎牢。
ér chéng nèi fá shuǐ xuán gěng jí hé
这句话大意是:而城内乏水,悬绠汲河。
dì lìng lián jiàn shàng shī fén wēn jué qí jí lù
这句话大意是:帝令连舰上施轒辒,绝其汲路。
fén fú fēn qiè
这句话大意是:(轒,符分切;。
wēn wū yún qiè bīng chē yě
这句话大意是:辒,于云切,兵车也。
yòu chuān dì dào yǐ duó qí jǐng
这句话大意是:)又穿地道以夺其井。
dīng chǒu xìng luò yáng guān shí jīng
这句话大意是:丁丑,幸洛阳,观《石经》。
mán wáng méi ān lǜ qú shuài shù qiān rén lái cháo
这句话大意是:蛮王梅安率渠帅数千人来朝。
rùn yuè hái xìng hé nèi běi dēng tài xíng xìng gāo dōu
这句话大意是:闰月,还幸河内,北登太行,幸高都。
hái jìn yáng cì bǎi guān wáng gōng yǐ xià zhì wū sī jiàn wú bù zhān qià
这句话大意是:还晋阳,赐百官,王公已下至于厮贱,无不沾洽。
wǔ yuè hái cì yàn mén
这句话大意是:五月,还次雁门。
huáng tài zǐ lǜ liú tái wáng gōng yíng yú gōu zhù zhī běi
这句话大意是:皇太子率留台王公迎于句注之北。
gēng yín chē jià zhì zì nán xún
这句话大意是:庚寅,车驾至自南巡。
dōng shí yuè guǎng xī gōng qǐ wài qiáng zhōu huí èr shí lǐ
这句话大意是:冬十月,广西宫,起外墙,周回二十里。
shì suì mín jī zhào suǒ zài kāi cāng zhèn gěi
这句话大意是:是岁民饥,诏所在开仓赈给。
shí yǒu yī yuè dì bēng wū xī gōng zài wèi shí wǔ nián shí nián sān shí èr
这句话大意是:十有一月,帝崩于西宫,在位十五年,时年三十二。
yí zhào yǐ sī kōng xī jīn suǒ huò jūn shí cì dà chén zì sī tú zhǎng sūn sōng yǐ xià zhì yú shì zú gè yǒu chà
这句话大意是:遗诏以司空奚斤所获军实赐大臣,自司徒长孙嵩以下至于士卒各有差。
shí èr yuè shàng shì yuē míng yuán huáng dì zàng yú yún zhōng jīn líng miào chēng tài zōng
这句话大意是:十二月,上谥曰明元皇帝,葬于云中金陵,庙称太宗。
dì lǐ ài rú shēng hǎo lǎn shǐ chuán yǐ liú xiàng suǒ zhuàn shuō yuàn xīn xù wū jīng diǎn zhèng yì duō yǒu suǒ quē nǎi zhuàn xīn jí sān shí piān cǎi zhí jīng shǐ gāi qià gǔ yì jiān zī wén wǔ yān
现代白话:帝礼爱儒生,好览史传,以刘向所撰《说苑》、《新序》于经典正义多有所阙,乃撰《新集》三十篇,采摭经史,该洽古义,兼资文武呢。
shì zǔ tài wǔ huáng dì
这句话大意是:○世祖太武皇帝。
hòu wèi shū yuē shì zǔ tài wǔ huáng dì huì dào tài zōng míng yuán huáng dì zhǎng zǐ yě mǔ yuē dù guì pín
这句话大意是:《后魏书》曰:世祖太武皇帝,讳焘,太宗明元皇帝长子也,母曰杜贵嫔。
tiān cì wǔ nián shēng wū dōng gōng tǐ mào guī yì tài zōng qí ér yuè zhī yuē chéng wú yè zhě cǐ zi yě
现代白话:天赐五年生于东宫,体貌瑰异,太宗奇而悦之,曰:"成我业者,此子也。
tài cháng qī nián sì yuè fēng tài píng wáng wǔ yuè wèi jiān guó
这句话大意是:"泰常七年四月,封太平王,五月,为监国。
tài zōng yǒu jí mìng dì zǒng shè bǎi kuí cōng míng dà dù yì huō rú yě
这句话大意是:太宗有疾,命帝总摄百揆,聪明大度,意豁如也。
bā nián shí yī yuè jí huáng dì wèi dà shè tiān xià
这句话大意是:八年十一月,即皇帝位,大赦天下。
shí yǒu èr yuè zhuī zūn huáng bǐ wèi mì huáng tài hòu jìn sī tú zhǎng sūn sōng jué wèi běi píng wáng sī kōng xī jīn wèi yí chéng wáng lán tián gōng zhǎng sūn hàn wèi píng yáng wáng qí yú pǔ zēng jué wèi gè yǒu chà
这句话大意是:十有二月,追尊皇妣为密皇太后,进司徒长孙嵩爵为北平王,司空奚斤为宜城王,蓝田公长孙翰为平阳王,其馀普增爵位各有差。
shǐ guāng yuán nián xià sì yuè dōng xún xìng dà níng
这句话大意是:始光元年,夏四月,东巡,幸大宁。
èr nián sān yuè zūn bǎo mǔ dòu shì yuē bǎo tài hòu
这句话大意是:二年三月,尊保母窦氏曰保太后。
yíng gù dōng gōng wèi wàn shòu gōng qǐ yǒng ān ān lè èr diàn lín wàng guān jiǔ huá táng
这句话大意是:营故东宫为万寿宫,起永安、安乐二殿,临望观、九华堂。
chū zào xīn zì qiān yú zhào yuē xī dì xuān chuàng zhì zào wù nǎi mìng cāng jié yīn niǎo shòu zhī jī yǐ lì wén zì
这句话大意是:初造新字千馀,诏曰:"昔帝轩创制造物,乃命仓颉因鸟兽之迹以立文字。
jì lì jiǔ yuǎn chuán xí duō shī qí zhēn
这句话大意是:继历久远,传习多失其真。
jīn zhì dìng wén zì shì suǒ yòng zhě bān xià yuǎn jìn yǒng wèi jiè shì
这句话大意是:今制定文字,世所用者,颁下远近,永为楷式。
shì nián hè lián qū gài sǐ zi chāng tiě lì
这句话大意是:"是年,赫连屈丐死,子昌僣立。
sān nián chūn èr yuè qǐ tài xué wū chéng dōng cí kǒng zǐ yǐ yán yuān pèi
这句话大意是:三年春二月,起太学于城东,祠孔子,以颜渊配。
shí yǒu yī yuè dì lǜ qīng jì èr wàn xí hè lián chāng zhì qí chéng xià xǐ wàn yú jiā ér hái
这句话大意是:十有一月,帝率轻骑二万袭赫连昌,至其城下,徙万馀家而还。
shí yǒu èr yuè wǔ dū dǐ wáng yáng xuán jí jǔ qú méng xùn děng jiē qiǎn shǐ nèi fù
这句话大意是:十有二月,武都氐王杨玄及沮渠蒙逊等皆遣使内附。
sì nián chūn zhēng yuè hè lián chāng qiǎn qí dì píng yuán gōng dìng lǜ zhòng èr wàn xiàng cháng ān
这句话大意是:四年春正月,赫连昌遣其弟平原公定率众二万向长安。
dì wén zhī nǎi qiǎn jiù yīn shān fá mù dà zào gōng jù
这句话大意是:帝闻之,乃遣就阴山伐木,大造攻具。
èr yuè chē jià hái gōng
这句话大意是:二月,车驾还宫。
sān yuè qiǎn gāo yuán wáng lǐ zhèn cháng ān
这句话大意是:三月,遣高源王礼镇长安。
zhào zhí jīn wú huán dài zào qiáo wū jūn zǐ jīn
现代白话:诏执金我桓贷造桥于有德行的人津。
wǔ yuè chē jià xi tǎo hè lián chāng jì jūn zǐ jīn zhì yú hēi shuǐ dì qīn qí tiān gào zǔ zōng zhī líng ér shì zhòng yān
现代白话:五月,车驾西讨赫连昌,济有德行的人津,至于黑水,帝亲祈天告祖宗之灵而誓众呢。
liù yuè chāng yǐn zhòng chū chéng dà pò zhī
这句话大意是:六月,昌引众出城,大破之。
chē jià rù chéng lǔ chāng qún dì jí qí zhū mǔ zǐ mèi qī qiè gōng rén wàn shù fǔ kù zhēn bǎo chē qí qì wù bù kě shèng jì
这句话大意是:车驾入城,虏昌群弟及其诸母、姊妹、妻妾、宫人万数,府库珍宝车旗器物,不可胜计。
bā yuè chē jià zhì zì xī zhēng yǐn zhì cè xūn gào wū zōng miào bān jūn shí yǐ cì liú tái bǎi liáo gè yǒu chà
这句话大意是:八月,车驾至自西征,饮至策勋,告于宗庙,班军实以赐留台百寮,各有差。
dōng shí yī yuè yǐ dǐ wáng yáng xuán wèi dū du jīng liáng yì níng sì zhōu zhū jūn shì jiǎ zhēng nán dà jiàng jūn liáng zhōu cì shǐ nán qín wáng
这句话大意是:冬十一月,以氐王杨玄为都督荆梁益宁四州诸军事、假征南大将军、梁州刺史、南秦王。
shén yīn jiā
这句话大意是:神(音加)。
yuán nián chūn zhèng yuè yǐ tiān xià shǒu lìng duō xíng fēi fǎ jīng xuǎn zhōng liáng xī dài zhī
这句话大意是:元年春正月,以天下守令多行非法,精选忠良悉代之。
èr yuè gǎi yuán
这句话大意是:二月,改元。
shì suì huáng zǐ huang shēng
这句话大意是:是岁,皇子晃生。
sān nián chūn zhēng yuè xíng xìng guǎng níng lín wēn quán zuò wēn quán zhī gē
这句话大意是:三年春正月,行幸广宁,临温泉,作《温泉之歌》。
sān yuè dì wén liú yì lóng jiāng kòu biān nǎi zhào jì dìng xiāng sān zhōu zào chuán sān shí sōu jiǎn yōu zhōu yǐ nán shù bīng jí yú hé shàng yǐ bèi zhī
这句话大意是:三月,帝闻刘义隆将寇边,乃诏冀、定、相三州造船三十艘,简幽州以南戍兵集于河上以备之。
qiū qī yuè zhào zhū zhēng zhèn jiāng jūn wáng gōng zhàng jié biān yuǎn zhě tīng kāi fǔ bì zhào qí cì zēng zhì lì yuán
这句话大意是:秋七月,诏诸征镇将军、王公杖节边远者,听开府辟召其次,增置吏员。
zhào dà hóng lú qīng dù chāo jiǎ jié dū du jì dìng xiāng sān zhōu zhū jūn shì xíng zhēng nán dà jiàng jūn tài zǎi jìn jué wèi wáng zhèn qiū wèi zhū jūn jié dù
这句话大意是:诏大鸿胪卿杜超假节、都督冀、定、相三州诸军事、行征南大将军、太宰,进爵为王,镇邺,为诸军节度。
jiǔ yuè lì mì huáng tài hòu miào wū qiū
这句话大意是:九月立密皇太后庙于邺。
jiǎ chén xíng xìng tǒng wàn suì wǎng píng liáng
这句话大意是:甲辰,行幸统万,遂往平凉。
shí yī yuè chē jià zhì píng liáng
这句话大意是:十一月,车驾至平凉。
xiān shì hè lián dìng jiāng shù wàn rén dōng yù wū fū chéng liú qí dì shàng gǔ gōng dù yú guǎng yáng gōng dù luò gū chéng shǒu
这句话大意是:先是,赫连定将数万人东御于鄜城,留其弟上谷公杜于、广阳公度洛孤城守。
dì zhì píng liáng dēng běi yuán shǐ hè lián chāng zhāo yù zhī dù yú bù jiàng
这句话大意是:帝至平凉,登北原,使赫连昌招喻之,杜于不降。
suì jué qiàn wéi shǒu zhī
这句话大意是:遂掘堑围守之。
shí èr yuè dìng dì dù yú dù luò gū miàn fù chū jiàng píng liáng píng shōu qí zhēn bǎo
这句话大意是:十二月,定弟杜于、度洛孤面缚出降,平凉平,收其珍宝。
dìng cháng ān lín jìn wǔ gōng shǒu jiāng jiē bēn zǒu guān zhōng píng
这句话大意是:定长安,临晋、武功守将皆奔走,关中平。
chē jià dōng hái liú bā dōng gōng yán pǔ děng zhèn ān dìng
这句话大意是:车驾东还,留巴东公延普等镇安定。
sì nián jiǔ yuè jiā tài wèi zhǎng sūn sōng zhù guó dà jiàng jūn tè jìn zuǒ guāng lù dài fu cuī hào wèi sī tú zhēng xi dà jiàng jūn zhǎng sūn dào shēng wèi sī kōng
这句话大意是:四年九月,加太尉长孙嵩柱国大将军,特进、左光禄大夫崔浩为司徒,征西大将军长孙道生为司空。
zhào yuē qǐng nì mìng zòng yì fāng xià wèi níng róng chē lǚ jià bù huáng xiū xī
这句话大意是:诏曰:"顷逆命纵逸,方夏未宁,戎车屡驾,不遑休息。
jīn èr kòu cuī tiǎn shì mǎ wú wéi fāng jiāng yǎn wǔ xiū wén zūn tài píng zhī huà mèi dàn sī qiú xiǎng yù shī fǔ
这句话大意是:今二寇摧殄,士马无为,方将偃武修文,遵太平之化,昧旦思求,想遇师辅。
fǎng zhū yǒu sī xián chēng fàn yáng lú xuán bó líng cuī chāo zhào jùn li líng hé jiān xíng yǐng bó hǎi gāo yǔn guǎng píng yóu yā tài yuán zhāng wěi děng jiē xián jùn zhī zhòu guān miǎn zhōu bāng yǒu yǔ yí zhī yòng
这句话大意是:访诸有司,咸称范阳卢玄、博陵崔绰、赵郡李灵、河间邢颖、渤海高允、广平游雅、太原张伟等,皆贤隽之胄,冠冕州邦,有羽仪之用。
zhù de qí rén rèn zhī zhèng shì gòng zhēn yōng xī zhī měi
这句话大意是:庶得其人,任之政事,共臻邕熙之美。
yì yuē wǒ yǒu hǎo jué wú yǔ ěr mǐ zhī
现代白话:《易》曰:我有好爵,我与你靡之。
rú xuán zhī bǐ yǐn jì héng mén bù yào míng yù zhě jǐn chì zhōu jùn yǐ lǐ fā qiǎn
这句话大意是:如玄之比,隐迹衡门、不耀名誉者,尽敕州郡以礼发遣。
suì zhēng xuán děng jí zhōu jùn suǒ qiǎn zhì zhě shù bǎi rén jiē chà cì xù yòng
这句话大意是:"遂征玄等,及州郡所遣,至者数百人,皆差次叙用。
dōng shí yuè zhào sī tú cuī hào gǎi dìng lǜ lìng
这句话大意是:冬十月,诏司徒崔浩改定律令。
yán hé yuán nián chūn zhèng yuè zūn bǎo tài hòu wèi huáng tài hòu lì huáng hòu hè lián shì lì huáng zǐ huang wèi huáng tài zǐ yè wū tài miào dà shè gǎi nián
这句话大意是:延和元年春正月,尊保太后为皇太后,立皇后赫连氏,立皇子晃为皇太子,谒于太庙,大赦,改年。
dà yán yuán nián chū tài zǔ tài zōng gōng rén lìng de jià
这句话大意是:大延元年,出太祖、太宗宫人,令得嫁。
dà shè gǎi nián
这句话大意是:大赦,改年。
liù yuè zhào yuē qù chūn xiǎo hàn dōng zuò bù mào
这句话大意是:六月,诏曰:"去春小旱,冬作不茂。
yōu qín kè jǐ qí qǐng líng zhī shàng xià xián zhì
这句话大意是:忧勤克己,祇请灵祗,上下咸秩。
qǐ zhèn jīng chéng yǒu gǎn hé bào yìng zhī sù yún yǔ zhèn sǎ liú zé zhān wò
这句话大意是:岂朕精诚有感,何报应之速,云雨震洒,流泽沾渥。
yǒu bǐ fù rén chí fāng cùn yù yìn yì lù xiàn hòu sūn jiā jì ér wáng qù mò zhī suǒ zài
这句话大意是:有鄙妇人持方寸玉印,诣潞县侯孙家,既而亡去,莫知所在。
yù sè xiān bái guāng zhào nèi yìng
这句话大意是:玉色鲜白,光照内映。
yìn yǒu sān zì wèi lóng niǎo zhī xíng yào miào qí qiǎo bù lèi rén jì wén yuē hàn yì píng
这句话大意是:印有三字,为龙鸟之形,要妙奇巧,不类人迹,文曰旱疫平。
tuī xún qí lǐ gài shén líng zhī bào yìng yě
这句话大意是:推寻其理,盖神灵之报应也。
zhèn yòng jiā yān
现代白话:朕用嘉呢。
bǐ zhě yǐ lái zhēn ruì réng zhēn suǒ zài fēi yī
这句话大意是:比者以来,祯瑞仍臻,所在非一。
tiān jiàng jiā kuàng jiāng hé dé yǐ chou zhī
这句话大意是:天降嘉贶,将何德以酬之。
suǒ yǐ nèi xǐng jǐng zhèn xīn jù jiāo huái
这句话大意是:所以内省警震,欣惧交怀。
qí lìng tiān xià dà pú wǔ rì lǐ bào bǎi shén shǒu zǎi jì jiè nèi míng shān dà chuān shàng dá tiān yì yǐ lái fú lù
这句话大意是:其令天下大酺五日,礼报百神,守宰祭界内名山大川,上答天意,以来福禄。
èr nián shí yī yuè xíng xìng gù yīn gù
这句话大意是:"二年十一月,行幸棝(音固)。
yáng qū yě mǎ wū yún zhōng zhì yě mǎ yuàn
这句话大意是:阳,驱野马于云中,置野马苑。
sān nián gāo lí qì dān guó qiū cí yuè bān yān qí chē shī sù tè shū lè wū sūn kě pán tuó shàn shàn zhū guó gè qiǎn shǐ cháo xiàn fèng hàn xuè mǎ
现代白话:三年,高丽、契丹国、龟兹、悦般、呢耆、车师、粟特、疏勒、乌孙、渴盘陀、鄯善诸国各遣使朝献,奉汗血马。
sì nián chūn ba shā mén nián wǔ shí yǐ xià
这句话大意是:四年春,罢沙门年五十以下。
wǔ nián liù yuè chē jià xi tǎo jǔ qú mù jiān shì zhōng yí dū wáng mù shòu fǔ huáng tài zǐ jué liú tái shì
这句话大意是:五年六月,车驾西讨沮渠牧犍,侍中、宜都王穆寿辅皇太子决留台事。
bā yuè chē jià zhì gū zāng mù jiān xiōng zi zǔ yú chéng lái jiàng nǎi fēn jūn wéi zhī
这句话大意是:八月,车驾至姑臧,牧犍兄子祖逾城来降,乃分军围之。
jiǔ yuè mù jiān xiōng zi wàn nián lǜ huī xià lái jiàng
这句话大意是:九月,牧犍兄子万年率麾下来降。
shì rì mù jiān yǔ zuǒ yòu wén wǔ wǔ qiān rén miàn fù jūn mén dì jiě qí fù dài zhī yǐ fán chén zhī lǐ
这句话大意是:是日,牧犍与左右文武五千人面缚军门,帝解其缚,待之以蕃臣之礼。
shōu qí chéng nèi hù kǒu èr shí yú wàn cāng kù zhēn bǎo bù kě chēng jì
这句话大意是:收其城内户口二十馀万,仓库珍宝不可称计。
dōng shí yuè chē jià dōng hái gōng xǐ liáng zhōu mín sān wàn yú jiā yú jīng shī
这句话大意是:冬十月,车驾东还宫,徙凉州民三万馀家于京师。
tài píng zhēn jūn yuán nián liù yuè huáng sūn jùn shēng dà shè gǎi nián
这句话大意是:太平真君元年六月,皇孙濬生,大赦,改年。
sān nián chūn zhēng yuè dì zhì dào tán qīn shòu fú lù bèi fǎ jià qí zhì jǐn qīng
这句话大意是:三年春正月,帝至道坛,亲受符箓,备法驾,旗帜尽青。
shí yuè fēng huáng zǐ fú luō wèi jìn wáng hàn wèi qín wáng tán wèi yàn wáng jiàn wèi chǔ wáng yú wèi wú wáng
这句话大意是:十月,封皇子伏罗为晋王,翰为秦王,谭为燕王,建为楚王,余为吴王。
sì nián dōng shí yī yuè zhào yuē zhèn chéng zǔ zōng chóng guāng zhī xù sī chǎn hóng jī huī lóng wàn shì
这句话大意是:四年冬十一月,诏曰:"朕承祖宗重光之绪,思阐洪基,恢隆万世。
zì jīng yíng tiān xià jiǎn bào chú luàn sǎo qīng bù shùn èr shí nián yǐ
现代白话:自经营天下,剪暴除乱,扫清不顺,二十年了。
fu yīn yáng yǒu wǎng fù sì shí yǒu dài xiè
这句话大意是:夫阴阳有往复,四时有代谢。
shòu zi rèn xián suǒ yǐ tǐ xi yōu lóng gōng chén shì tú cháng jiǔ gài gǔ jīn bù yì zhī lìng diǎn yě
这句话大意是:授子任贤,所以体息,优隆功臣,式图长久,盖古今不易之令典也。
qí lìng huáng tài zǐ fù lǐ wàn jī zǒng tǒng bǎi kuí
这句话大意是:其令皇太子副理万机,总统百揆。
zhū zhèn gōng chén qín láo rì jiǔ jiē dāng yǐ jué guī dì suí shí cháo qǐng xiǎng yàn zhèn qián lùn dào chén mó ér yǐ bù yí fù fán jù zhí
这句话大意是:诸朕功臣,勤劳日久,皆当以爵归第,随时朝请,飨宴朕前,论道陈谟而已,不宜复烦剧职。
gèng jǔ xián jùn yǐ bèi bǎi guān
这句话大意是:更举贤俊,以备百官。
zhǔ zhě míng wèi kē zhì yǐ chēng zhèn xīn
这句话大意是:主者明为科制,以称朕心。
wǔ nián chūn zhēng yuè huáng tài zǐ shǐ zǒng bǎi kuí
这句话大意是:五年春正月,皇太子始总百揆。
zhū shàng shū zhě jiē chēng chén
这句话大意是:诸上书者皆称臣。
zhào yuē yú mín wú shí xìn huò yāo xié sī yǎng shī wū jiā cáng chèn jì yīn yáng tú wěi fāng jì zhī shū
这句话大意是:诏曰:"愚民无识,信惑妖邪,私养师巫,挟藏谶记、阴阳、图纬、方伎之书;。
yòu shā mén zhī tú jiǎ xī róng xū dàn shēng zhì yāo niè
这句话大意是:又沙门之徒,假西戎虚诞,生致妖孽。
fēi suǒ yǐ yī qí zhèng huà bù chún dé yú tiān xià yě
这句话大意是:非所以一齐政化,布淳德于天下也。
zì wáng gōng yǐ xià zhì wū shù rén yǒu yǎng shā mén shī wū jí jīn yín gōng qiǎo zhī rén zài qí jiā zhě jiē qiǎn yì guān cáo bù dé róng nì
这句话大意是:自王公以下至于庶人,有养沙门、师巫及金银工巧之人在其家者,皆遣诣官曹,不得容匿。
xiàn jīn nián èr yuè shí wǔ rì guò qī bù chū shī wū shā mén shēn sǐ zhǔ rén mén zhū
这句话大意是:限今年二月十五日,过期不出,师巫、沙门身死,主人门诛。
míng xiāng xuān gào xián shǐ zhī wén
这句话大意是:明相宣告,咸使知闻。
zhào yuē zì qǐng yǐ lái jūn guó duō shì wèi xuān wén jiào fēi suǒ yǐ zhěng qí fēng sú shì guǐ zé yú tiān xià yě
这句话大意是:"诏曰:"自顷已来,军国多事,未宣文教,非所以整齐风俗,示轨则于天下也。
jīn zhì zì wáng gōng yǐ xià zhì yú qīng shì qí zǐ xī jiē yì tài xué qí bǎi gōng jì qiǎo zōu zú zǐ xī dāng xí qí fù xiōng suǒ yè bù tīng sī lì xué xiào
这句话大意是:今制自王公已下至于卿士,其子息皆诣太学,其百工伎巧,驺卒子息,当习其父兄所业,不听私立学校。
wéi zhě shī shēn sǐ zhǔ rén mén zhū
这句话大意是:违者师身死,主人门诛。
liù nián chūn zhēng yuè chē jià xíng xìng dìng zhōu yǐn jiàn zhǎng lǎo cún wèn zhī
这句话大意是:"六年春正月,车驾行幸定州,引见长老,存问之。
èr yuè suì xi xìng shàng dǎng guān lián lǐ shù yú xuán shì
这句话大意是:二月,遂西幸上党,观连理树于玄氏。
shí yī yuè qiǎn diàn zhōng shàng shū ān dìng gōng cháo mào lǜ qí zhūn xiāng zhōu zhī yáng píng jùn fā jì zhōu mín zào fú qiáo yú què kǔ jiāo qiè
这句话大意是:十一月,遣殿中尚书、安定公朝茂率骑屯相州之阳平郡,发冀州民造浮桥于碻(苦交切。
áo wǔ jiāo qiè
这句话大意是:)磝(五交切。
jīn
这句话大意是:)津。
qī nián èr yuè xìng cháng ān cún wèn fù lǎo
这句话大意是:七年二月,幸长安,存问父老。
dīng hài xìng kūn míng chí
这句话大意是:丁亥,幸昆明池。
sān yuè zhào zhū zhōu kēng shā mén huǐ zhū fó xiàng
这句话大意是:三月,诏诸州坑沙门,毁诸佛像。
xǐ cháng ān chéng nèi gōng qiǎo èr qiān jiā wū jīng shī
这句话大意是:徙长安城内工巧二千家于京师。
chē jià xuán zhěn xìng luò shuǐ
这句话大意是:车驾旋轸,幸洛水。
xià sì yuè chē jià zhì zì cháng ān
这句话大意是:夏四月,车驾至自长安。
huǐ qiū chéng wǔ céng fó tú wū ní xiàng zhōng de yù xǐ èr qí wén jiē yuē shòu mìng wū tiān jì shòu yǒng chāng
这句话大意是:毁邺城五层佛图,于泥像中得玉玺二,其文皆曰:"受命于天,既寿永昌"。
qí yī kè qí páng yuē wèi suǒ shòu hàn chuán guó xǐ
这句话大意是:其一刻其旁曰:"魏所受汉传国玺"。
bā nián liù yuè xī zhēng zhū jiāng fú fēng gōng yuán chù zhēn děng bā jiāng zuò dào méi jūn zī suǒ zài lǔ lüě zāng gè qiān wàn jì bìng zhǎn zhī
这句话大意是:八年六月,西征诸将扶风公元处真等八将坐盗没军资,所在虏掠,赃各千万计,并斩之。
jiǔ nián dōng shí yuè yǐ hūn yīn shē mí sāng zàng guò dù zhào yǒu sī gèng wéi kē xiàn
这句话大意是:九年冬十月,以婚姻奢靡,丧葬过度,诏有司更为科限。
shí yī nián chūn zhēng yuè xíng xìng luò yáng suǒ guò jùn guó jiē qīn duì gāo nián cún xù gū guǎ
这句话大意是:十一年春正月,行幸洛阳,所过郡国,皆亲对高年,存恤孤寡。
suì zhēng xuán hù
这句话大意是:遂征悬瓠。
xià sì yuè chē jià hái gōng cì cóng zhě jí liú tái láng lì yǐ xià shēng kǒu gè yǒu chà
这句话大意是:夏四月,车驾还宫,赐从者及留台郎吏已下生口各有差。
liù yuè zhū sī tú cuī hào
这句话大意是:六月,诛司徒崔浩。
jiǔ yuè chē jià nán fá
这句话大意是:九月,车驾南伐。
dōng shí yuè chē jià jì hé zhào zhū jiāng fēn dào bìng jìn shǐ zhēng xi dà jiàng jūn yǒng chāng wáng rén zì luò yáng chū shòu chūn shàng shū zhǎng sūn zhēn qū mǎ tóu chǔ wáng jiàn qū zhōng lí gāo liáng wáng nà zì qīng zhōu qū xià pī
这句话大意是:冬十月,车驾济河,诏诸将分道并进,使征西大将军、永昌王仁自洛阳出寿春,尚书长孙真趋马头,楚王建趋锺离,高凉王那自青州趋下邳。
chē jià zì zhōng dào shí yī yuè zhì zōu shān liú yì lóng lǔ jùn tài shǒu cuī yé lì lǜ shǔ chéng jiàng
这句话大意是:车驾自中道,十一月至邹山,刘义隆鲁郡太守崔耶利率属城降。
shǐ shǐ zhě yǐ tài láo sì kǒng zi
这句话大意是:使使者以太牢祀孔子。
cì yú péng chéng suì qū xū yīn xū chì
这句话大意是:次于彭城,遂趋盱(音吁)眙。
yīn yí shí èr yuè chē jià zhì huái
这句话大意是:(音怡)十二月,车驾至淮。
zhào yì guàn wěi zuò fá shù wàn ér jì
这句话大意是:诏刈雚苇,作筏数万而济。
yì lóng xū yí shǒu jiāng zāng zhì bì mén jù shǒu
这句话大意是:义隆盱眙守将臧质闭门距守。
jiāng jūn hú chóng zhī děng lǜ zhòng èr wàn yuán xū yí
这句话大意是:将军胡崇之等率众二万援盱眙。
yàn wáng tán dà pò zhī xiāo chóng zhī děng zhǎn shǒu wàn yú jí huái nán jiē jiàng
这句话大意是:燕王谭大破之,枭崇之等,斩首万馀级,淮南皆降。
shì yuè yǒng chāng wáng rén gōng xuán hù bá zhī
这句话大意是:是月,永昌王仁攻悬瓠,拔之。
huò yì lóng shǒu jiāng zhào huái sòng jīng shī zhǎn zhī
这句话大意是:获义隆守将赵淮,送京师斩之。
chē jià lín jiāng qǐ xíng gōng wū guā bù shān
这句话大意是:车驾临江,起行宫于瓜步山。
yì lóng shǐ xiàn bǎi láo gòng qí fāng wù
这句话大意是:义隆使献百牢,贡其方物。
yòu qǐng jìn nǚ wū huáng sūn yǐ qiú hé hǎo
这句话大意是:又请进女于皇孙以求和好。
dì yǐ shī hūn fēi lǐ xǔ hé ér bù xǔ hūn shǐ sàn qí shì láng xià hóu yě bào zhī
这句话大意是:帝以师婚非礼,许和而不许婚,使散骑侍郎夏侯野报之。
dì zhào huáng sūn wéi shū zhì mǎ tōng wèn yān
现代白话:帝诏皇孙为书致马通问呢。
zhèng píng yuán nián èr yuè chē jià jì hé cì yú lǔ kǒu huáng tài zǐ cháo wū xíng gōng
这句话大意是:正平元年二月,车驾济河,次于鲁口,皇太子朝于行宫。
sān yuè chē jià zhì zì nán fá yǐn zhì cè xūn gào wū zōng miào
这句话大意是:三月,车驾至自南伐,饮至策勋,告于宗庙。
xià wǔ yuè dà shè
这句话大意是:夏五月,大赦。
liù yuè gǎi nián
这句话大意是:六月,改年。
shí yuè fēng huáng sūn jùn wèi gāo yáng wáng
这句话大意是:十月,封皇孙濬为高阳王。
xún yǐ huáng sūn shì dí bù yí zài fān nǎi zhǐ
这句话大意是:寻以皇孙世嫡,不宜在藩,乃止。
gǎi fēng qín wáng hàn wèi dōng píng wáng yàn wáng tán wèi lín huái wáng chǔ wáng jiàn wèi guǎng yáng wáng wú wáng yú wèi nán ān wáng
这句话大意是:改封秦王翰为东平王,燕王谭为临淮王,楚王建为广阳王,吴王余为南安王。
èr nián èr yuè dì bēng wū yǒng ān gōng zài wèi èr shí jiǔ nián shí nián sì shí wǔ
这句话大意是:二年二月,帝崩于永安宫,在位二十九年,时年四十五。
mì bù fā sāng zhōng cháng shì zōng ài jiáo huáng hòu lìng shā dōng píng wáng hàn yíng nán ān wáng yú rù ér lì zhī dà shè gǎi nián wèi chéng píng
这句话大意是:秘不发丧,中常侍宗爱矫皇后令,杀东平王翰,迎南安王余入而立之,大赦,改年为承平。
sān yuè shàng zūn shì yuē tài wǔ huáng dì zàng wū yún zhōng jīn líng miào hào shì zǔ
这句话大意是:三月,上尊谥曰太武皇帝,葬于云中金陵,庙号世祖。
dōng shí yuè yú wèi zōng ài suǒ zéi
这句话大意是:冬十月,余为宗爱所贼。
diàn zhōng shàng shū zhǎng sūn kě hóu yǔ shàng shū lù lì yíng lì huáng sūn shì wèi gāo zōng
这句话大意是:殿中尚书长孙渴侯与尚书陆丽迎立皇孙,是为高宗。
dì shēng bù dǎi mì tài hòu jí yǒu suǒ shi yán zé fēi tòng āi gǎn bàng rén tài zōng wén ér jiā tàn
这句话大意是:帝生不逮密太后,及有所识,言则非恸,哀感傍人,太宗闻而嘉叹。
jì tài zōng bù yù yī bù shì dài
这句话大意是:暨太宗不豫,衣不释带。
xìng qīng jiǎn lǜ sù fú yù yǐn shàn qǔ gěi ér yǐ bù hǎo zhēn lì shí bù èr wèi suǒ xìng zhāo yí guì rén yī wú jiān sī cǎi
这句话大意是:性清俭率素,服御饮膳,取给而已,不好珍丽,食不二味,所幸昭仪、贵人,衣无缣纟采。
qún chén bái dì gèng jùn jīng yì chéng huáng yǐ cóng zhōu yì shè xiǎn zhī yì yòu chén xiāo hé zhuàng lì zhī shuō
这句话大意是:群臣白帝更峻京邑城隍,以从《周易》设险之义,又陈萧何壮丽之说。
dì yuē gǔ rén yǒu yán zài dé bù zài xiǎn
这句话大意是:帝曰:"古人有言,在德不在险。
qū gài zhēng tǔ zhù chéng ér zhèn miè zhī qǐ zài dì yě
这句话大意是:屈丐蒸土筑城,而朕灭之,岂在地也?
tiān xià wèi píng fāng xū mín lì tǔ gōng zhī shì zhèn suǒ wèi wèi xiāo hé zhī duì fēi yǎ yán yě
这句话大意是:天下未平,方须民力,土功之事,朕所未为,萧何之对,非雅言也。
měi yǐ cái zhě jūn guó zhī běn wú suǒ qīng fèi zhì wū shǎng cì jiē shì sǐ shì xūn jì zhī jiā qīn qī ài chǒng wèi zēng héng yǒu suǒ jí
这句话大意是:"每以财者军国之本,无所轻费,至于赏赐,皆是死事勋绩之家,亲戚爱宠,未曾横有所及。
gāo zōng wén chéng huáng dì
这句话大意是:○高宗文成皇帝。
hòu wèi shū yuē gāo zōng wén chéng huáng dì huì jùn jǐng mù huáng dì zhī zhǎng zǐ yě
这句话大意是:《后魏书》曰:高宗文成皇帝,讳濬,景穆皇帝之长子也。
mǔ yuē lǘ shì
这句话大意是:母曰闾氏。
zhēn jūn yuán nián liù yuè shēng wū dōng gōng
这句话大意是:真君元年六月生于东宫。
dì shǎo cōng dá shì zǔ ài zhī cháng zhì zuǒ yòu hào shì dí huáng sūn
这句话大意是:帝少聪达,世祖爱之,常置左右,号世嫡皇孙。
nián wǔ suì shì zǔ běi xún dì zài hòu féng lǔ shuài zhì yī nú yù jiā qí fá
这句话大意是:年五岁,世祖北巡,帝在后,逢虏帅桎一奴欲加其罚。
dì wèi zhī yuē nú jīn zāo wǒ rǔ yi shì zhī
现代白话:帝谓之曰:"奴今遭我,你宜释之。
shuài fèng mìng jiě fù
这句话大意是:"帅奉命解缚。
shì zǔ wén zhī yuē cǐ r suī xiǎo yù yǐ tiān zǐ zì chǔ
这句话大意是:世祖闻之,曰:"此儿虽小,欲以天子自处。
yì qí zhī
这句话大意是:"意奇之。
jì zhǎng fēng gé yì cháng měi yǒu dà zhèng cháng cān jué kě fǒu
这句话大意是:既长,风格异常,每有大政,常参决可否。
zhèng píng èr nián èr yuè zhōng cháng shì zōng ài shì nì lì nán ān wáng yú shí yuè yòu zéi yú wū diàn zhōng shàng shū zhǎng sūn kě hóu yǔ shàng shū lù lì fèng yíng huáng sūn jí dì wèi wū yǒng ān qián diàn dà shè gǎi yuán
这句话大意是:正平二年二月,中常侍宗爱弑逆立南安王余,十月又贼余于殿中,尚书长孙渴侯与尚书陆丽奉迎皇孙即帝位于永安前殿,大赦改元。
xīng ān yuán nián shí èr yuè chū fù fó fǎ
这句话大意是:兴安元年十二月,初复佛法。
èr nián èr yuè fā jīng shī wǔ qiān rén chuān tiān yuān chí
这句话大意是:二年二月,发京师五千人穿天渊池。
shì yuè liú yì lóng zǐ shào shā qí fù ér zì lì
这句话大意是:是月,刘义隆子劭杀其父而自立。
xià wǔ yuè xíng xìng guō yīn guō shān
这句话大意是:夏五月,行幸崞(音郭)山。
shì yuè liú shào dì jùn shā shào ér zì lì
这句话大意是:是月,刘劭弟骏杀劭而自立。
rùn yuè tài hòu hè lián shì bēng
这句话大意是:闰月,太后赫连氏崩。
bā yuè zhào yuē zhèn yǐ miǎo shēn zuǎn chéng dà yè jí wèi yǐ lái bǎi xìng yàn ān fēng yǔ shùn xù biān fāng wú shì zhòng ruì jiān chéng bù kě chēng shù
这句话大意是:八月,诏曰:"朕以眇身,纂承大业,即位以来,百姓晏安,风雨顺序,边方无事,众瑞兼呈,不可称数。
yòu wū nèi yuàn huò fāng cùn yù yìn qí wén yuē zǐ sūn cháng shòu
这句话大意是:又于内苑获方寸玉印,其文曰子孙长寿。
qún gōng qīng shì xián yuē xiū zāi
现代白话:群公卿士咸曰:休啊!
qǐ zhèn yī rén kè zhēn sī yīng shí yóu tiān dì zǔ zōng jiàng yòu zhī suǒ zhì yě
这句话大意是:岂朕一人克臻斯应,实由天地祖宗降祐之所致也。
sī yǔ zhào shù gòng cí jiā qìng qí lìng mín dà pú sān rì zhū shū sǐ yǐ xià gè jiàng zuì yī děng
这句话大意是:思与兆庶共兹嘉庆,其令民大酺三日,诸殊死已下各降罪一等。
xìng guāng yuán nián èr yuè dì zhì dào tán dēng shòu tú lù
这句话大意是:"兴光元年二月,帝至道坛,登受图箓。
qī yuè huáng zǐ hóng shēng
这句话大意是:七月,皇子弘生。
dà shè gǎi yuán
这句话大意是:大赦,改元。
dà ān yuán nián qiǎn shàng shū mù fú zhēn děng èr shí rén xún xíng zhōu jùn guān chá fēng sú
这句话大意是:大安元年,遣尚书穆伏真等二十人,巡行州郡,观察风俗。
èr nián chūn zhēng yuè lì huáng hòu féng shì
这句话大意是:二年春正月,立皇后冯氏。
èr yuè dīng sì lì huáng zǐ hóng wèi huáng tài zǐ dà shè tiān xià
这句话大意是:二月丁巳,立皇子弘为皇太子,大赦天下。
sān nián dōng shí yuè jiāng dōng xún shòu zhào tài zǎi cháng yīng qǐ xíng gōng wū liáo xī huáng shān
这句话大意是:三年冬十月,将东巡狩,诏太宰常英起行宫于辽西黄山。
sì nián chūn zhēng yuè zhì liáo xī huáng shān gōng
这句话大意是:四年春正月,至辽西黄山宫。
èr yuè dēng jié shí shān guān cāng hǎi dà xiǎng qún chén wū shān shàng bān shǎng jìn jué gè yǒu chà
这句话大意是:二月,登碣石山,观沧海,大飨群臣于山上,班赏进爵各有差。
gǎi jié shí shān wéi lè yóu shān zhù tán jì rì xíng wū hǎi bīn
这句话大意是:改碣石山为乐游山,筑坛记日行于海滨。
dōng shí yuè běi xún
这句话大意是:冬十月,北巡。
zhì yīn shān yǒu gù zhǒng huǐ fā zhào yuē xī jī wén zàng kū gǔ tiān xià guī rén
这句话大意是:至阴山,有故冢毁发,诏曰:"昔姬文葬枯骨,天下归仁。
zì jīn yǒu chuān huǐ fén zhǒng zhě zhǎn zhī
这句话大意是:自今有穿毁坟冢者斩之。
hé píng èr nián zhēng yuè zhào yuē cì shǐ mù mín wèi wàn lǐ zhī biǎo
这句话大意是:"和平二年正月,诏曰:"刺史牧民,为万里之表。
zì qǐng měi yīn fā diào bī fā jiǎ dài dà shāng fù jiǎ yào shè shí lì xún rì zhī jiān zēng yíng shí bèi
这句话大意是:自顷每因发调,逼发假贷,大商富贾,要射时利,旬日之间,增赢十倍。
shàng xià tóng tōng fēn yǐ rùn wū
这句话大意是:上下同通,分以润屋。
gù biān hù zhī jiā kùn wū dòng něi
这句话大意是:故编户之家,困于冻馁;。
háo fù zhī mén rì yǒu jiān jī
这句话大意是:豪富之门,日有兼积。
wéi zhèng zhī bì mò guò wū cǐ
这句话大意是:为政之弊,莫过于此。
qí yī qiè jìn jué fàn zhě shí pǐ yǐ shàng jiē sǐ
这句话大意是:其一切禁绝,犯者十匹以上皆死。
bù gào tiān xià xián lìng zhī jìn
这句话大意是:布告天下,咸令知禁。
èr yuè xíng xìng zhōng shān
这句话大意是:"二月,行幸中山。
suì xìng xìn dōu
这句话大意是:遂幸信都。
chē jià suǒ guò jiē qīn duì gāo nián wèn mín jiān jí kǔ
这句话大意是:车驾所过,皆亲对高年,问民间疾苦。
zhào mín nián bā shí yǐ shàng yī zi bù cóng yì
这句话大意是:诏民年八十以上,一子不从役。
líng qiū nán yǒu shān gāo sì bǎi yú zhàng
这句话大意是:灵丘南有山,高四百馀丈。
nǎi zhào qún chén yǎng shè shān fēng wú néng yú zhě dì wān hú fā shǐ chū shān sān shí yú zhàng guò shān nán èr bǎi èr shí bù suì kān shí lè míng
这句话大意是:乃诏群臣仰射山峰,无能逾者,帝弯弧发矢,出山三十馀丈,过山南二百二十步,遂刊石勒铭。
sān nián dōng shí yuè zhào yuē fu sān dài zhī lóng mò bù chóng shàng nián chǐ
这句话大意是:三年冬十月,诏曰:"夫三代之隆,莫不崇尚年齿。
jīn xuǎn jǔ zhī guān duō bù yǐ cì lìng bān bái chù hòu wǎn jìn jū xiān
这句话大意是:今选举之官,多不以次,令班白处后,晚进居先。
qǐ suǒ wèi yí lún yōu xù zhě yě
这句话大意是:岂所谓彝伦攸叙者也!
zhū cáo xuǎn bǔ yi gè xiān jǐn láo jiù cái néng
这句话大意是:诸曹选补,宜各先尽劳旧才能。
shí èr yuè zhì zhàn zhèn zhī fǎ shí yǒu yú tiáo yīn dà tān yào bīng yǒu fēi lóng téng shé yú lí zhī biàn yǐ shì wēi wǔ
这句话大意是:"十二月,制战阵之法十有馀条,因大滩曜兵,有飞龙、腾蛇、鱼丽之变,以示威武。
sì nián chūn sān yuè cì jīng shī mín nián qī shí yǐ shàng dà guān chú shí yǐ zhōng qí nián
这句话大意是:四年春三月,赐京师民年七十已上大官厨食,以终其年。
xià sì yuè shàng xìng xī yuàn guān shè hǔ sān tóu
这句话大意是:夏四月,上幸西苑,观射虎三头。
wǔ yuè xíng xìng yīn shān
这句话大意是:五月行幸阴山。
qiū qī yuè zhào yuē zhèn měi suì rùn yuè mìng qún chén jiǎng wǔ píng rǎng
这句话大意是:秋七月,诏曰:"朕每岁闰月,命群臣讲武平壤。
suǒ xìng zhī chù bì lì gōng tán mí fèi zhī gōng sǔn láo fēi yī
这句话大意是:所幸之处,必立宫坛,糜费之功,损劳非一。
yi réng jiù guàn hé bì gǎi zuò yě
这句话大意是:宜仍旧贯,何必改作也。
bā yuè suì tián yú hé xī
这句话大意是:"八月,遂畋于河西。
zhào yuē zhèn shùn shí tián liè ér cóng guān shā huò guò dù jì dān qín shòu guāi bù hé wéi zhī yì
这句话大意是:诏曰:"朕顺时田猎,而从官杀获过度,既殚禽兽,乖不合围之义。
qí chì cóng guān jí diǎn wéi zhě zhū jiàng xiào zì jīn yǐ hòu bù tīng làn shā
这句话大意是:其敕从官及典围者诸将校,自今已后,不听滥杀。
qí tián huò pí ròu bié zì bān lài
这句话大意是:其田获皮肉,别自颁赖。
shí èr yuè zhào yuē míng wèi bù tóng lǐ yì yì shù suǒ yǐ shū děng jí shì guǐ yí
这句话大意是:"十二月,诏曰:"名位不同,礼亦异数,所以殊等级,示轨仪。
jīn sāng zàng jià qǔ dà lǐ wèi bèi guì shì háo fù yuè dù shē mí fēi suǒ wèi shì zhāo diǎn xiàn zhě yě
这句话大意是:今丧葬嫁娶大礼未备,贵势豪富越度奢靡,非所谓式昭典宪者也。
yǒu sī kě wèi zhī tiáo gé shǐ guì jiàn yǒu zhāng shàng xià xián xù zhe zhī yú lìng
这句话大意是:有司可为之条格,使贵贱有章,上下咸序,著之于令。
zhào yuē fu hūn yīn zhě rén dào zhī shǐ
这句话大意是:"诏曰:"夫婚姻者,人道之始。
zūn bēi gāo xià yi lìng qū bié
这句话大意是:尊卑高下,宜令区别。
rán zhōng gǔ yǐ lái guì zú zhī mén duō bù lǜ fǎ huò tān lì cái lù huò yīn yuán sī hǎo zài wū gǒu hé wú suǒ zé xuǎn
这句话大意是:然中古以来,贵族之门多不率法,或贪利财赂,或因缘私好,在于苟合,无所择选。
lìng guì jiàn bù fēn jù xì tóng guàn chén huì qīng huà kuī sǔn rén lún jiāng hé yǐ xuān shì diǎn mó chuí yú lái yì
现代白话:令贵贱不分,巨细同贯,尘秽清化,亏损人伦,将凭什么宣示典谟,垂于来裔。
jīn zhì huáng zú shī fū wáng gōng hòu bó jí shì mín zhī jiā bù dé yǔ bǎi gōng jì qiǎo bēi xìng wèi hūn fàn zhě jiā zuì
这句话大意是:今制皇族、师傅、王公侯伯及士民之家,不得与百工、伎巧、卑姓为婚,犯者加罪。
liù nián sì yuè pò luò nà guó xiàn hàn xuè mǎ pǔ lán guó xiàn bǎo jiàn
这句话大意是:"六年四月,破洛那国献汗血马,普岚国献宝剑。
wǔ yuè dì bēng wū tài huá diàn zài wèi shí sì nián shí nián èr shí liù
这句话大意是:五月,帝崩于太华殿,在位十四年,时年二十六。
liù yuè shàng zūn shì yuē wén chéng huáng dì miào hào gāo zōng
这句话大意是:六月,上尊谥曰文成皇帝,庙号高宗。
zàng yún zhōng zhī jīn líng
这句话大意是:葬云中之金陵。