太平御览 · 李昉 · Chapter 27 of 1000

时序部·卷十二

PinyinModern Translation
Size

dōng xià

这句话大意是:○冬下。

lǚ shì chūn qiū yuē dōng zhī dé hán hán bù xìn qí de bù chéng gāng

这句话大意是:《吕氏春秋》曰:冬之德寒,寒不信,其地不成刚;。

de bù chéng gāng zé dòng bì bù kāi

这句话大意是:地不成刚,则冻闭不开。

tiān dì zhī dà sì shí zhī huà ér yóu bù néng yǐ bù xìn chéng wù yòu kuàng rén hu

这句话大意是:天地之大,四时之化,而犹不能以不信成物,又况人吗?

zhōu shū shí xùn yuē xiǎo hán shí èr yuè jié yàn běi xiāng

这句话大意是:《周书时训》曰:小寒十二月节,雁北乡;。

yàn bù běi xiāng jí chén bù huái zhōng

这句话大意是:雁不北乡,即臣不怀忠。

que shǐ cháo

这句话大意是:鹊始巢;。

que bù cháo jí biān fāng bù níng

这句话大意是:鹊不巢,即边方不宁。

yòu yún yī guó bù níng

这句话大意是:(又云一国不宁。

yě jī shǐ qú

这句话大意是:)野鸡始鸲;。

yě jī bù qú jí guó nǎi dà shuǐ

这句话大意是:野鸡不鸲,即国乃大水。

yòu yún bù gòu lái nián léi nǎi shōu shēng

这句话大意是:(又云:不雊,来年雷乃收声。

yòu yuē dà hán shí èr yuè zhōng jī shǐ rǔ jī bù rǔ

这句话大意是:又曰:大寒十二月中,鸡始乳,鸡不乳;。

jí yín fù luàn nán

这句话大意是:即淫妇乱男。

zhì niǎo lì jí

这句话大意是:鸷鸟厉疾;。

niǎo bù lì jí jí guó bù chú rén

这句话大意是:鸟不厉疾,即国不除人。

shuǐ zé fù jiān

这句话大意是:水泽腹坚;。

bù fù jiān jí yán wú suǒ cóng

这句话大意是:不腹坚,即言无所从。

liáng yuán dì zuǎn yào yuē dōng rì xuán yīng yì yuē ān níng yì yuē xuán dōng sān dōng jiǔ dōng

这句话大意是:《梁元帝纂要》曰:冬日玄英,亦曰安宁,亦曰玄冬、三冬、九冬;。

tiān yuē shàng tiān

这句话大意是:天曰上天;。

fēng yuē hán fēng jìng fēng yán fēng lì fēng āi fēng yīn fēng

这句话大意是:风曰寒风、劲风、严风、厉风、哀风、阴风;。

jǐng yuē dōng jǐng hán jǐng

这句话大意是:景曰冬景、寒景;。

shí yuē hán chén

这句话大意是:时曰寒辰;。

jié yuē yán jié

这句话大意是:节曰严节;。

niǎo yuē hán niǎo hán qín

这句话大意是:鸟曰寒鸟、寒禽;。

cǎo rì hán huì huáng cǎo

这句话大意是:草日寒卉,黄草;。

mù yuē hán mù hán kē sù mù hán tiáo

这句话大意是:木曰寒木、寒柯、素木、寒条。

yòu yuē shí yuè mèng dōng yì yuē shàng dōng yì yuē yáng yuè

这句话大意是:又曰:十月孟冬,亦曰上冬,亦曰阳月。

cǐ shí chún yòng shì xián qí shí wú yáng gù yuē yáng yuè

这句话大意是:(此时纯用事,嫌其时无阳,故曰阳月。

shí èr yuè jì dōng yì yuē mù dōng miǎo dōng yú yuè mù jié mù suì

这句话大意是:)十二月季冬,亦曰暮冬、杪冬、余月、暮节、暮岁。

fēng sú tōng yuē xià gōng dōng lǜ yǔ báo bì jiàng

这句话大意是:《风俗通》曰:夏宫冬律,雨雹必降;。

dōng gōng xià lǜ léi bì fā shēng

这句话大意是:冬宫夏律,雷必发声。

fu yīn yuè zhì zhòng suǒ gǎn zhě dà

这句话大意是:夫音乐至重,所感者大。

gù yuē zhī lǐ lè zhī qíng zhě néng zuò shi lǐ yuè zhī wén zhě néng shù

这句话大意是:故曰:知礼乐之情者能作,识礼乐之文者能述。

yòu yuē zhào zhòng ràng wèi liáng jì cóng shì zhōng láng dōng yuè zuò tíng zhōng xiàng rì jiě yī bǔ shī

这句话大意是:又曰:赵仲让为梁冀从事中郎,冬月坐庭中向日,解衣捕虱。

yòu yuē shí yuè zhī yīng zhōng hé

这句话大意是:又曰:十月之应锺何?

yīng zhě yīng yě zhōng zhě dòng yě yán wàn wù yīng yáng ér dòng bù cáng yě

这句话大意是:应者,应也,锺者,动也,言万物应阳而动,不藏也。

lùn héng yuē yáng qì dòng wū xià ér yīn qì yīng zhī yě

这句话大意是:(《论衡》曰:阳气动于下,而阴气应之也。

yòu yuē shí èr yuè lǜ wèi zhī dà lǚ hé

这句话大意是:又曰:十二月律谓之大吕何?

dà zhě tài yě lǚ zhě jù yě yán yáng qì yù chū yīn bù xǔ yě

这句话大意是:大者,太也,吕者,拒也,言阳气欲出,阴不许也。

lǚ zhī yán jù zhě lǚ yì jí jù nán zhī yě

这句话大意是:吕之言拒者,旅抑即拒难之也。

tài xuán jīng yuē wǎng běi fāng yě dōng yě wèi yǒu xíng yě

这句话大意是:《太玄经》曰:罔,北方也,冬也,未有形也。

wǎng wú yě

这句话大意是:(罔,无也。

wèi yǒu xíng gù wèi wǎng yě

这句话大意是:未有形,故为罔也。

yán dōng wàn wù shēn cáng huáng quán

这句话大意是:言冬万物深藏黄泉。

zhuāng zi yuē lǔ jù dì zǐ yuē wǒ de fū zǐ zhī dào wú néng dōng cuàn dǐng ér xià zào bīng yǐ

现代白话:《庄子》曰:鲁遽弟孔子说:"我得孔子之道,我能冬爨鼎而夏造冰了。

lǔ jù yuē shì zhí yǐ yáng zhào yáng yǐ yīn zhào yīn fēi wú suǒ wèi dào yě

现代白话:"鲁遽曰:"是直以阳召阳,以阴召阴,非我所谓道也。

yòu yuē gǔ zhě mín bù zhī yī fú xià zé jī xīn dōng zé yáng zhī

这句话大意是:又曰:古者民不知衣服,夏则积薪,冬则炀之。

gù mìng zhī yuē zhī shēng zhī mín

这句话大意是:故命之曰知生之民。

yòu yuē sòng rén yǒu shàn wèi bù guī shǒu zhī yào zhě shì shì yǐ píng pì kuàng wéi shì

这句话大意是:又曰:宋人有善为不龟手之药者,世世以洴澼絖为事。

wú rén yǒu bǎi jīn mǎi bù guī shǒu zhī yào yǐ shuō wú wáng

这句话大意是:吴人有百金买不龟手之药,以说吴王。

yuè yǒu nán wú wáng shǐ zhī jiāng lìng yǔ yuè rén shuǐ zhàn dà bài yuè rén liè dì ér fēng

这句话大意是:越有难,吴王使之将,令与越人水战,大败越人,裂地而封。

néng bù jūn shǒu yī yě huò yǐ fēng huò bù miǎn wū píng pì kuàng zé suǒ yòng zhī yì yě

这句话大意是:能不龟手,一也,或以封,或不免于洴澼絖,则所用之异也。

àn kuàng gǔ kuàng zì xù yě

这句话大意是:(按絖古纩字,絮也。

píng pì huàn lì zhuó xù wū shuǐ zhōng yě

这句话大意是:洴澼,浣溧斫絮于水中也。

píng fú jīng qiè

这句话大意是:洴,扶经切。

pì pǔ lì qiè

这句话大意是:澼,普历切。

tài gōng jīn guì yuē xià jié zhī shí yǒu qín shān zhī shuǐ jié cháng yǐ shí yuè fā mín záo shān chuān líng tōng wū hé

这句话大意是:《太公金匮》曰:夏桀之时,有芩山之水,桀常以十月发民凿山穿陵通于河。

mín jiàn yuē mèng dōng záo shān chuān líng shì xiè tiān qì fā dì zhī cáng tiān zǐ shī dào hòu bì yǒu bài

这句话大意是:民谏曰:"孟冬凿山穿陵,是泄天气,发地之藏,天子失道,后必有败。

jié shā zhī

这句话大意是:"桀杀之。

jī nián qín shān bēng wèi dà zé tāng lǜ zhū hóu fá zhī

这句话大意是:期年芩山崩为大泽,汤率诸侯伐之。

wén zi yuē dōng bīng kě zhé xià tiáo kě jié

这句话大意是:《文子》曰:冬冰可折,夏条可结。

yòu yuē mín yǒu jī zhě shí bù chóng wèi

这句话大意是:又曰:民有饥者,食不重味;。

mín yǒu hán zhě dōng bù bèi qiú

这句话大意是:民有寒者,冬不被裘。

yǔ mín tóng kǔ lè jí tiān xià wú āi mín

这句话大意是:与民同苦乐,即天下无哀民。

liè zǐ yuē hù bā xué qín wū shī xiāng dāng dōng ér kòu zhēng xián yǐ jī ruí bīn yáng guāng chì liè jiān bīng lì sàn

这句话大意是:《列子》曰:瓠巴学琴于师襄,当冬而叩徵弦,以激蕤宾,阳光炽烈,坚冰立散。

mèng zǐ yuē zǐ chǎn tīng zhì guó zhī zhèng yǐ qí shèng yú jì rén wū zhēn wěi

这句话大意是:《孟子》曰:子产听治国之政,以其乘舆济人于溱洧。

mèng zǐ yuē zǐ chǎn huì ér bù zhī wéi zhèng

现代白话:孟孔子说:"子产惠而不知为政。

suì shí yī yuè tú gàng chéng shí èr yuè yú liáng chéng mín wèi bìng shè yě

这句话大意是:岁十一月徒杠成,十二月舆梁成,民未病涉也。

tú gàng dú mù xiǎo qiáo kě tōng tú xíng

这句话大意是:"(徒杠,独木小桥,可通徒行。

yú liáng tōng chē zhī qiáo

这句话大意是:舆梁,通车之桥。

shí yī yuè xià jiǔ yuè

这句话大意是:十一月,夏九月。

shí èr yuè xià shí yuè

这句话大意是:十二月,夏十月。

hé guān zi yuē dǒu bǐng běi zhǐ tiān xià jiē dōng

这句话大意是:《鹖冠子》曰:斗柄北指,天下皆冬。

dèng xī zi yuē wèi jūn zì dāng ruò dōng rì zhī yáng xià yuè zhī yīn wàn wù zì guī mò zhī shǐ yě

这句话大意是:《邓析子》曰:为君自当若冬日之阳,夏月之阴,万物自归,莫之使也。

tián wò ér gōng zì chéng yōu yóu ér zhèng zì zhì

这句话大意是:恬卧而功自成,优游而政自治。

qǐ zài zhèn mù è wàn shǒu cāo biān piáo ér hòu wèi zhì yú

这句话大意是:岂在振目扼腕,手操鞭朴,而后为治欤?

guǎn zǐ yuē dōng zuò tǔ gōng fā dì cáng zé xià duō bào yǔ qiū lín bù zhǐ

这句话大意是:《管子》曰:冬作土功,发地藏,则夏多暴雨,秋霖不止。

zōu zǐ yuē dōng qǔ huái tán zhī huǒ

这句话大意是:《邹子》曰:冬取槐檀之火。

shī zi yuē dōng wèi xìn běi fāng wèi dōng dōng zhōng yě

这句话大意是:《尸子》曰:冬为信,北方为冬,冬,终也。

běi fāng fú fāng yě shì wàn wù dōng jiē fú guì jiàn ruò yī měi è bù fá xìn zhī zhì yě

这句话大意是:北方,伏方也,是万物冬皆伏,贵贱若一,美恶不伐,信之至也。

fu zi yuē xià lìng pī qiú dōng lìng pī hè suī yǒu yán lìng zhōng bù kěn cóng zhě nì shí yě

这句话大意是:《傅子》曰:夏令披裘,冬令披褐,虽有严令,终不肯从者,逆时也。

hán zǐ yuē dì yáo zhī wàng tiān xià dōng yuè lù qiú

这句话大意是:《韩子》曰:帝尧之王天下,冬月鹿裘。

yòu yuē guǎn zhòng xí péng cóng huán gōng ér fá gū zhú chūn wǎng dōng fǎn mí huò shī dào

这句话大意是:又曰:管仲、隰朋从桓公而伐孤竹,春往冬返,迷惑失道。

guǎn zhòng yuē lǎo mǎ kě yòng yě nǎi fàng lǎo mǎ ér suí zhī suì dé dào

这句话大意是:管仲曰:"老马可用也",乃放老马而随之,遂得道。

xíng shān zhōng wú shuǐ

这句话大意是:行山中无水。

xí péng yuē yǐ dōng jū shān zhī yáng xià jū shān zhī yīn yǐ rǎng yī cùn ér rèn yǒu shuǐ

这句话大意是:隰朋曰:"蚁冬居山之阳,夏居山之阴,蚁壤一寸而仞有水。

nǎi jué de suì de shuǐ

这句话大意是:"乃掘地,遂得水。

xún qīng zi yuē tiān bù wéi rén zhī wù hán ér chuò qí dōng

这句话大意是:《荀卿子》曰:天不为人之恶寒而辍其冬。

huái nán zǐ yuē yǐ dōng shuò jiāo yǐ xià zào bīng tiān dào wú sī jiù yě wú sī qù yě

这句话大意是:《淮南子》曰:以冬铄胶,以夏造冰,天道无私就也,无私去也。

néng zhě yǒu yú zhuō zhě bù zú

这句话大意是:能者有余,拙者不足。

yán yǐ fēi shí shuò jiāo zào bīng nán yě

这句话大意是:(言以非时,铄胶造冰难也。

chéng tiān dào wú sī jiù wú sī qù néng háng dào zhě yǒu yú bù néng zhě bù zú

这句话大意是:成天道无私就,无私去,能行道者有余,不能者不足。

yòu yuē pín rén dōng zé yáng qiú bì tǐ duǎn hè bù yǎn xíng ér yáng zào kǒu

这句话大意是:又曰:贫人冬则羊裘蔽体,短褐不掩形,而炀灶口。

dōng rì zhī yáng xià rì zhī yīn wàn wù guī zhī ér mò shǐ zhī rán

这句话大意是:冬日之阳,夏日之阴,万物归之而莫使之然。

dōng rì rén wù guī yáng xià rì měng wù guī yīn fēi shǐ zhī rán zì rú shì yě

这句话大意是:(冬日仁,物归阳,夏日猛,物归阴,非使之然,自如是也。

yòu yuē jì pì tǔ kěn cǎo yǐ wéi bǎi xìng lì nóng rán bù néng shǐ hé dōng shēng

这句话大意是:又曰:稷辟土垦草,以为百姓力农,然不能使禾冬生。

qǐ qí rén shì bù zhì zāi

现代白话:岂其人事不至啊?

qí shì bù kě yě

这句话大意是:其势不可也。

yòu yuē mèng dōng zhī yuè zhāo yáo zhǐ hài cuàn sōng suì huǒ

这句话大意是:又曰:孟冬之月,招摇指亥,爨松燧火。

yòu yuē dōng wèi quán quán zhě suǒ yǐ quán wàn wù yě

这句话大意是:又曰:冬为权,权者,所以权万物也。

yòu yuē chāng hé fēng sì shí wǔ rì bù zhōu fēng zhì sì shí wǔ rì guǎng mò fēng zhì

这句话大意是:又曰:阊阖风,四十五日不周风至,四十五日广莫风至。

kǎn guà zhī fēng

这句话大意是:(坎卦之风。

bù zhōu fēng zhì zé xiū gōng shì shàn biān chéng

这句话大意是:)不周风至则修宫室,缮边城。

lì dōng jié tǔ gōng qí shǐ gù zhì gōng shì xiū biān chéng bèi kòu nán yě

这句话大意是:(立冬节土功其始,故治宫室,修边城,备寇难也。

guǎng mò fēng zhì zé bì guān liáng duàn xíng fá

这句话大意是:)广莫风至则闭关梁,断刑罚。

xiàng dōng bì cáng bù tōng guān liáng yě

这句话大意是:(象冬闭藏,不通关梁也。

fá xíng zhī yí zhě wū shì shùn shí ér jué zhī

这句话大意是:罚刑之疑者,于是顺时而决之。

yòu yuē gǔ zhī jūn rén zhě qí cǎn dá wū mín yě

这句话大意是:又曰:古之君人者,其惨怛于民也。

guó yǒu jī zhě shí bù chóng wèi

这句话大意是:国有饥者,食不重味;。

mín yǒu hán zhě dōng bù pī qiú

这句话大意是:民有寒者,冬不披裘。

yǔ tóng jī hán

这句话大意是:(与同饥寒。

dōng fá xīn zhēng yǐ wéi mín zī

这句话大意是:)冬伐薪蒸,以为民资。

dà zhě yuē xīn xiǎo zhě yuē zhēng

这句话大意是:(大者曰薪,小者曰蒸。

zī yòng

这句话大意是:资,用。

yòu yuē běi fāng shuǐ yě qí dì zhuān xū zhuān xū huáng dì zhī sūn yǐ shuǐ dé wàng tiān xià hào yuē gāo yáng shì sǐ tuō tián sì yú běi fāng yě

这句话大意是:又曰:北方水也,其帝颛顼,(颛顼,黄帝之孙,以水德王天下,号曰高阳氏,死托田祀于北方也。

qí zuǒ xuán míng zhí quán ér zhì dōng

这句话大意是:)其佐玄冥,执权而治冬。

yòu yuē dōng xíng chūn lìng xiè xiàng chūn qì bù sàn fā xiè yě

这句话大意是:又曰:冬行春令泄,(象春气布散发泄也。

xíng xià lìng hàn hàn xiàng yáng yán

这句话大意是:)行夏令旱,(旱象阳炎。

xíng qiū lìng wù

这句话大意是:)行秋令雾。

qiū qì yīn gù luàn wù

这句话大意是:(秋气阴,故乱雾。

yòu yuē tài yīn lǐ qiū zé yù xiū bèi shàn bīng

这句话大意是:又曰:太阴理秋,则欲修备缮兵。

jīn dé duàn gāng gù xiū bīng yě

这句话大意是:(金德断刚,故修兵也。

tài yīn lǐ dōng zé yù měng yì gāng qiáng

这句话大意是:)太阴理冬,则欲猛毅刚强。

chún yáng bì gù shuǐ zé bīng gù gāng qiáng

这句话大意是:(纯阳闭固,水泽冰,故刚强。

yòu yuē běi fāng zhī jí zì jiǔ zé qióng xià huì zhī jí běi zhì lìng zhèng zhī gǔ jiǔ zé běi fāng zhī zé

这句话大意是:又曰:北方之极,自九泽穷夏晦之极,北至令正之谷,(九泽,北方之泽。

xià dà yě

这句话大意是:夏,大也。

huì míng yě

这句话大意是:晦,暝也。

yǒu dòng hán jī bīng xuě báo shuāng xiàn piào rùn qún shuǐ zhī yě

这句话大意是:)有冻寒、积冰、雪雹、霜霰、漂润群水之野。

zhuān xū xuán míng zhī suǒ sī zhě wàn èr qiān lǐ

这句话大意是:颛顼,玄冥之所司者,万二千里。

zhuān xū huáng dì zhī sūn yě yǐ shuǐ dé wàng tiān xià hào wèi gāo yáng shì sǐ wèi běi fāng shuǐ dé zhī dì

这句话大意是:(颛顼,黄帝之孙也,以水德王天下,号为高阳氏,死为北方水德之帝。

qí shén xuán míng zhě jīn tiān shì yǒu shì zǐ yuē mèi wèi xuán míng shī sǐ sì wéi zhǔ shuǐ zhī shén yě

现代白话:其神玄冥者,金天氏有适孔子说昧,为玄冥师,死祀为主水之神也。

yuè lìng yuē shēn qún jìn

这句话大意是:《月令》曰:申群禁,。

gù bì cáng

这句话大意是:固闭藏,。

xiū zhàng sāi

这句话大意是:修障塞,。

shàn guān liáng

这句话大意是:缮关梁,。

jìn wài tú

这句话大意是:禁外徒,。

duàn xíng fá

这句话大意是:断刑罚,。

shǒu mén lǘ

这句话大意是:守门闾,。

dà sōu kè

这句话大意是:大搜客,。

zhǐ jiāo yóu

这句话大意是:止交游,。

jìn yè lè

这句话大意是:禁夜乐,。

zǎo bì yàn kāi

这句话大意是:早闭晏开,。

yǐ suǒ jiān rén

这句话大意是:以索奸人,。

yǐ de

这句话大意是:已得,。

bào zhī bì gù

这句话大意是:报之必固,。

tiān jié yǐ jǐ

这句话大意是:天节已几,。

xíng shā wú shè

这句话大意是:刑杀无赦,。

suī yǒu shèng zūn zhī qīn

这句话大意是:虽有盛尊之亲,。

duàn yǐ fǎ dù

这句话大意是:断以法度。

wú fā cáng wú shì zuì

这句话大意是:毋发藏,毋释罪。

yīng yīn shā yě

这句话大意是:(应阴杀也。

yòu yuē shí yuè shī zhèng sì yuè cǎo mù bù shí

这句话大意是:又曰:十月失政,四月草木不实。

shí zhǎng yě

这句话大意是:(实,长也。

yǔ lín yuē yáng zhì shū dōng rì niàng jiǔ lìng rén bào wèng xū yú fù yì rén sù chéng ér wèi hǎo

这句话大意是:《语林》曰:羊稚舒冬日酿酒,令人抱瓮,须臾复易人,速成而味好。

shuō yuàn yuē wèi líng gōng tiān hán záo chí

这句话大意是:《说苑》曰:卫灵公天寒凿池。

wǎn chūn jiàn yuē tiān hán qǐ yì kǒng dài mín yě

这句话大意是:宛春谏曰:"天寒起役,恐怠民也。

gōng yuē hán hū

这句话大意是:"公曰:"寒吗?

chūn yuē gōng yī hú qiú zuò xióng xí shì yǐ bù hán

这句话大意是:"春曰:"公衣狐裘,坐熊席,是以不寒;。

mín hán shén yǐ

现代白话:民寒甚了。

gōng nǎi ba yì

这句话大意是:"公乃罢役。

shì shuō yuē shí chóng wèi kè dōng tiān shè píng jī wáng kǎi nǎi mì huì chóng zhàng xià dū du jí yù chē rén wèn suǒ yǐ

这句话大意是:《世说》曰:石崇为客冬天设萍齑,王恺乃密贿崇帐下都督及御车人,问所以。

duì yuē píng jī shì dǎo jiǔ gēn zá yǐ mài miáo ěr

这句话大意是:对曰:"萍齑是捣韭根杂以麦苗耳。

yīn yún xiǎo shuō yuē jìn xiào wǔ dì jí wèi shí nián shí sān sì dōng tiān zhòu rì bù zháo fù yī dàn zhe dān juàn qún shān wǔ liù zhòng yè zé lèi yīn rù

这句话大意是:殷芸《小说》曰:晋孝武帝即位,时年十三四,冬天昼日不着复衣,但着单绢裙衫五六重,夜则累茵褥。

xiè gōng yún tǐ yi lìng yǒu cháng

这句话大意是:谢公云:"体宜令有常。

bì xià zhòu guò lěng yè guò rè fēi shè yǎng zhī shù

这句话大意是:陛下昼过冷,夜过热,非摄养之术。

dì yuē yè jìng gù yě

这句话大意是:"帝曰:"夜静故也。

xiè gōng tàn yuē shàng lǐ bù jiǎn xiān dì

这句话大意是:"谢公叹曰:"上理不减先帝。

cuī hóng qián zhào lù yuē wáng yán jiǔ suì shì mǔ mǔ dōng yuè sī shēng yú zhàng yán liú xiě

这句话大意是:崔鸿《前赵录》曰:王延九岁事母,母冬月思生鱼,杖延流血。

yán xún fén hé kòu lìng ér kū de yú ér kuì mǔ

这句话大意是:延寻汾河扣凌而哭,得鱼而馈母。

shān hǎi jīng yuē zhōng shān zhī shén míng yuē zhú yīn

这句话大意是:《山海经》曰:锺山之神,名曰烛阴。

zhú lóng yě shì zhú jiǔ yǒu yīn míng yún

这句话大意是:(烛,龙也,是烛九有因名云。

shì wéi zhòu míng wèi yè chuī wèi dōng hū wèi xià

这句话大意是:)视为昼,瞑为夜,吹为冬,呼为夏。

bù yǐn bù shí bù xī xi zé wèi fēng

这句话大意是:不饮不食不息,息则为风。

xi qì xī yě

这句话大意是:(息,气息也。

shēn cháng qiān lǐ

这句话大意是:)身长千里。

dì jìng jīng yuē shí èr yuè zhōng cǎo mù dú yǒu zhī yè chuí zhě xià yǒu měi yù

这句话大意是:《地镜经》曰:十二月中,草木独有枝叶垂者,下有美玉。

cài yōng yuè lìng zhāng jù yuē dōng zhōng yě wàn wù wū shì zhōng yě

这句话大意是:蔡邕《月令章句》曰:冬,终也,万物于是终也。

cuī shí sì rén yuè lìng yuē shí yuè nóng shì bì wǔ gǔ jì dēng jiā bèi chǔ chù nǎi shùn shí lìng yě

这句话大意是:崔寔《四人月令》曰:十月农事毕,五谷既登,家备储畜,乃顺时令也。

cí lìng yuē jì dōng cáng bīng zhòng chūn kāi bīng bìng yòng hēi mǔ jù shǔ jì sī hán zhī shén wū bīng shì

这句话大意是:《祠令》曰:季冬藏冰,仲春开冰,并用黑牡秬黍,祭司寒之神于冰室。

qí kāi bīng jiā yǐ táo hú jí shǐ shè wū shén zuò

这句话大意是:其开冰加以桃弧棘矢,设于神座。

yòu yuē qī rì sì sì xíng yǐ dōng

这句话大意是:又曰:七日祀,祀行以冬。

hàn huán tán xīn lùn yuē tài yuán mín yǐ lóng dōng bù huǒ shí wǔ yuè suī yǒu jí bìng jí huǎn yóu bù gǎn fàn wèi jiè zǐ tuī gù yě

这句话大意是:汉·桓谭《新论》曰:太原民以隆冬不火食五月,虽有疾病急缓,犹不敢犯,为介子推故也。

hàn cuī shí zhèng lùn yuē pū qián wèi wǔ yuán tài shǒu tǔ rén bù zhī jī jì dōng jī cǎo fú wò qí zhōng ruò jiàn lì yǐ cǎo chán shēn lìng rén suān bí

这句话大意是:汉·崔实《政论》曰:仆前为五原太守,土人不知缉绩,冬积草伏卧其中,若见吏,以草缠身,令人酸鼻。

wú nǎi mài chǔ zhì dé èr shí yú wàn yì yàn mén guǎng wǔ yíng zhī shī shǐ qiǎo shǒu zuò jī nǎi fǎng yǐ jiào mín zhī

现代白话:我乃卖储峙,得二十余万,诣雁门、广武迎织师,使巧手作机乃纺,以教民织。

hàn shū yuē yú dìng guó yǐn jiǔ zhì shù shí bù luàn

这句话大意是:《汉书》曰:于定国饮酒至数石不乱。

dōng yuè zhì yù qǐng yàn yǐn jiǔ yì jīng míng

这句话大意是:冬月治狱请谳,饮酒益精明。

hòu hàn shū yuē yú xǔ zǔ fù jīng wèi jùn xiàn yù lì àn fǎ píng zhèng wu cún kuān shù

这句话大意是:《后汉书》曰:虞诩祖父经,为郡县狱吏,案法平正,务存宽恕。

měi dōng yuè shàng zhuàng héng liú tì suí zhī

这句话大意是:每冬月上状,恒流涕随之。

cháng chēng yuē dōng hǎi yú gōng gāo wèi lǐ mén ér qí zi dìng guó zú zhì chéng xiàng

这句话大意是:尝称曰:"东海于公高为里门,而其子定国卒至丞相。

wú jué yù liù shí nián yǐ suī bù jí yú gōng qí shù hū

现代白话:我决狱六十年了,虽不及于公,其庶乎!

zǐ sūn hé bì bù wéi jiǔ qīng yé

这句话大意是:子孙何必不为九卿耶?

gù zì xǔ shēng qīng

这句话大意是:"故字诩升卿。

jìn huáng fǔ mì xuán yàn chūn qiū yuē yú jiā pín zhòu zé mǐn wū láo zuò yè zé gān wū qǐn mèi yǐ sān shí zhī wu juàn zhì shēng chén qiè bù jiě jiān wéi jì dōng mò cái dé yī xún xué ěr

现代白话:晋·皇甫谧《玄晏春秋》曰:余家贫,昼则愍于劳作,夜则甘于寝寐,以三时之务,卷帙生尘,箧不解缄,唯季冬末才得一旬学你。

jìn jī kāng jí xù yuē sūn dēng wū jí jùn běi shān tǔ kū zhōng zhù xià zé biān cǎo wèi shang dōng zé pī fà zì fù

这句话大意是:晋《嵇康集序》曰:孙登于汲郡北山土窟中住,夏则编草为裳,冬则披发自覆。

lùn héng yuē fu yún chū wū qiū shān jiàng sàn zé wèi yǔ yǐ

现代白话:《论衡》曰:夫云出于丘山,降散则为雨了。

rén jiàn cóng shàng zé wèi zhī tiān yù shuǐ

这句话大意是:人见从上,则谓之天雨水。

dōng rì tiān hán zé yǔ níng wèi xuě

这句话大意是:冬日天寒,则雨凝为雪。

jiē yóu yún qì fā wū qiū shān bù cóng tiān jiàng jí wū de míng yǐ

现代白话:皆由云气发于丘山,不从天降集于地,明了。

ruì yìng tú yuē zhī cǎo cháng yǐ liù yuè shēng chūn xià zǐ qiū bái dōng hēi

这句话大意是:《瑞应图》曰:芝草常以六月生,春夏紫,秋白,冬黑。

lì yì shū yuē xiǎo hán yuè zhī chū qì yě yīn qì xiǎo jí gù yuē xiǎo hán

这句话大意是:《历义蔬》曰:小寒,月之初气也,阴气小极,故曰小寒。

dà hán yuè zhī zhōng qì yě yán shí èr yuè yǐ bàn yīn qì dà jí gù yuē dà hán

这句话大意是:大寒,月之中气也,言十二月已半,阴气大极,故曰大寒。

sān fǔ jué lù yuē sūn chén zì yǔn gōng jiā pín bù shì jū dù chéng zhōng zhī jī wèi yè

这句话大意是:《三辅决录》曰:孙辰,字允公,家贫不仕,居杜城中,织箕为业。

míng shī shū wèi jùn gōng cáo

这句话大意是:明《诗》、《书》,为郡功曹。

dōng yuè wú bèi yǒu gǎo yī shù mù wò qí zhōng dàn shōu zhī

这句话大意是:冬月无被,有藁一束,暮卧其中,旦收之。

kuài jī diǎn lù yuē shèng jí wèi tíng wèi měi zhì dōng yuè zuì qiú dāng duàn qí qī zhí zhú jí chí dān bǐ xiāng xiàng chuí qì

这句话大意是:《会稽典录》曰:盛吉为廷尉,每至冬月,罪囚当断,其妻执烛,吉持丹笔,相向垂泣。

qí mín yào shù yuē mèng dōng zhī yuè tiān qì shàng téng dì qì xià jiàng tiān dì bù tōng bì sè ér chéng dōng

这句话大意是:《齐民要术》曰:孟冬之月,天气上腾,地气下降,天地不通,闭塞而成冬。

láo nóng yǐ xiū xī zhī

这句话大意是:劳农以休息之。

dǎng zhèng zhǔ mín yǐn jiǔ zhèng chǐ wèi cì xù yě

这句话大意是:(党正属民饮酒,正齿位次序也。

jīng chǔ suì shí jì yuē shí èr yuè bā rì mù yù zhuǎn chú zuì zhàng

这句话大意是:《荆楚岁时记》曰:十二月八日沐浴,转除罪瘴。

gàn bǎo sōu shén jì yuē hàn dài shí yuè shí wǔ rì yǐ tún jiǔ rù líng nǚ miào jī zhù ér zòu shàng xián zhī qū lián bì tà de gē chì fèng lái nǎi wū sú yě

这句话大意是:干宝《搜神记》曰:汉代十月十五日,以豚酒入灵女庙,击筑而奏上弦之曲,连臂蹋地,歌赤凤来,乃巫俗也。

huáng lǎn zhǒng mù jì yuē chī yóu zhǒng zài dōng jùn shòu zhāng xiàn hǎn chéng zhōng rén cháng yǐ shí yuè shuò wàng jiàn yǒu qì rú pǐ jiàng zì shàng shǔ xià hào yuē chī yóu qí

这句话大意是:《皇览冢墓记》曰:蚩尤冢在东郡寿张县阚城中,人常以十月朔,望见有气如匹绛,自上属下,号曰蚩尤旗。

dú yì zhì yuē jìn wǔ dì kū yáng hù dōng yuè tì sì jiāo xià níng xū wèi bīng

这句话大意是:《独异志》曰:晋武帝哭羊祜,冬月涕泗交下,凝须为冰。

bó wù zhì yuē sòng guó yǒu tián fū cháng yī bì yūn jǐn yǐ guò dōng jì chūn měi zì pù wū rì bù zhī tiān xià yǒu guǎng shà ào shì mián kuàng hú mò

这句话大意是:《博物志》曰:宋国有田夫,常衣敝缊,仅以过冬,暨春,每自曝于日,不知天下有广厦奥室,绵纩狐貉。

gù wèi qí qī yuē fù rì zhī xuān rén mò zhī zhě yǐ xiàn wú jūn jiāng yǒu zhòng shǎng

现代白话:顾谓其妻曰:"负日之暄,人莫知者,以献我君,将有重赏。

yǐ sì zhàn yuē rén jūn dāng yǐ dōng shí hou chén xīng wéi zhèng zé chén xīng jiàn fú yǐ shí

这句话大意是:《乙巳占》曰:人君当以冬时,候辰星为政,则辰星见伏以时。

tiān zǐ dāng yǐ dōng shí shǎng sǐ shì

这句话大意是:天子当以冬时赏死事,。

xù gū dú

这句话大意是:恤孤独,。

chá ē dǎng

这句话大意是:察阿党,。

jǐn gài cáng

这句话大意是:谨盖藏,。

xiū jī jù

这句话大意是:修积聚,。

pī chéng guō

这句话大意是:坯城郭,。

jiè mén lǘ

这句话大意是:戒门闾,。

xiū jiàn bì

这句话大意是:修键闭,。

shèn guǎn yuè

这句话大意是:慎管籥,。

gù fēng jiāng

这句话大意是:固封疆,。

bèi biān jìng

这句话大意是:备边境,。

fáng yào sài

这句话大意是:防要塞,。

jǐn guān liáng

这句话大意是:谨关梁,。

sāi xī jìng

这句话大意是:塞蹊径,。

shì sàng jì

这句话大意是:饰丧纪,。

bù wéi yín yì

这句话大意是:不为淫泆,。

mìng fú cáng zhī chù

这句话大意是:命伏藏之处,。

jiǎng wǔ xí shè yù jué lì zhàn shì

这句话大意是:讲武习射御角力战事,。

shěng fù shì

这句话大意是:省妇事,。

zé chén xīng shùn xíng yǐ

现代白话:则辰星顺行了。

rén jūn yín yì fēi dào zòng zì bù jīn jìn xí bù xù xíng yù qǐ zhòng fā zhēng kāi xiè cáng qì zé chén xīng shī xíng

这句话大意是:人君淫泆,非道纵恣,不禁近习,不恤刑狱,起众发征,开泄藏气,则辰星失行。

fú jiàn bù cháng ér yǒu máng jiǎo zé mín duō jí yì suí zhī yǐ sàng wáng guó bù chāng yě

这句话大意是:伏见不常而有芒角,则民多疾疫,随之以丧亡,国不昌也。

rén jūn yǐ dōng shí xíng chūn lìng zé suì xīng zhī qì gàn zhī sè qīng ér jūn yōu xíng yù biàn dòng shēng sǐ bù dàng de shū bù mì rén nǎi liú wáng chóng huáng wèi zāi shuǐ quán xián jié mín duō jiè lì tāi yāo duō shāng guó duō gù jí duàn yù guān xiōng

这句话大意是:人君以冬时行春令,则岁星之气干之,色青而君忧,刑狱变动,生死不当,地疏不密,人乃流亡,虫蝗为灾,水泉咸竭,民多疥疠,胎夭多伤,国多固疾,断狱官凶。

yǐ dōng shí xíng xià lìng zé yíng huò zhī qì gàn zhī sè chì ér xiǎo mèi xíng huò bìng qǐ bīng hàn jiàn zhēn guó duō bào fēng fāng dōng bù xuě bù hán fēn wù míng mèi léi nǎi fā shēng

这句话大意是:以冬时行夏令,则荧惑之气干之,色赤而小昧,刑祸并起,兵旱荐臻,国多暴风,方冬不雪不寒,氛雾冥昧,雷乃发声。

yǐ dōng xíng qiū lìng zé tài bái zhī qì gàn zhī sè bái ér yǒu máng yě zhàn bìng zuò yù sòng jūn lǚ tóng shí ér xìng shuāng xuě bù shí xiǎo bīng shí qǐ tǔ dì qīn xuē sì bǐ rù bǎo

这句话大意是:以冬行秋令,则太白之气干之,色白而有芒,野战并作,狱讼军旅同时而兴,霜雪不时,小兵时起,土地侵削,四鄙入保。

niǎn xià suì shí jì yuē cǐ yuè hù bù zòu dà yuè tiān xià gòng wù wū dōu táng qí rì fàng cháo zǎi xiàng yǔ bǎi guān jiē fù hù bù yàn zhuàn yī shí tè shèng

这句话大意是:《辇下岁时记》曰:此月户部奏,大阅天下贡物于都堂,其日放朝,宰相与百官皆赴户部宴馔,一时特盛。

kāi yuán zhōng céng yǐ dà yuè yī rì gòng wù cì lǐ lín fǔ jiǔ zhōu rèn tǔ jǐn guī rén chén zhī jiā

这句话大意是:开元中,曾以大阅一日贡物赐李林甫,九州任土尽归人臣之家。

guó shǐ shū qí shì yě

这句话大意是:国史书其事也。

jìn lù jī gǎn shí fù yuē bēi fū dōng zhī wéi qì yì hé cǎn lǐn yǐ xiāo suǒ

这句话大意是:晋·陆机《感时赋》曰:悲夫冬之为气,亦何憯懔以萧索。

tiān yōu yōu qí mí gāo wù yù yù ér mò mò

这句话大意是:天悠悠其弥高,雾郁郁而漠漠。

yè mián miǎo qí nán zhōng rì wǎn wǎn ér yì luò

这句话大意是:夜绵邈其难终,日晼晚而易落。

fū zēng yún zhī wěi ruí zhuì líng lù zhī huī huò

这句话大意是:敷曾云之萎蕤,坠零露之挥霍。

hán liè liè ér jìn xìng fēng sù sù ér lǚ zuò

这句话大意是:寒冽冽而浸兴,风谡谡而屡作。

sù qǐ yě

这句话大意是:(谡,起也。

suǒ liù qiè

这句话大意是:所六切。

lù yún suì mù fù yuē lún chóng yáng wū qián hù zhēng jī yīn wū sī hán

这句话大意是:陆云《岁暮赋》曰:沦重阳于潜户,征积阴于司寒。

yuán hóng běi zhēng fù yuē yú shí tiān gāo dì hé mù luò shuǐ níng

这句话大意是:袁宏《北征赋》曰:于时天高地涸,木落水凝;。

fán shuāng yè sǎ jìng fēng chén xīng

这句话大意是:繁霜夜洒,劲风晨兴。

rì nuǎn ài qí yǐ tuí yuè tíng tíng ér xū shēng

这句话大意是:日暖暧其已颓,月亭亭而虚升。

bào zhào wǔ hè fù yuē qióng yīn shā jié jí yǐng diāo nián

这句话大意是:鲍照《舞鹤赋》曰:穷阴杀节,急景凋年。

liáng shā zhèn yě jī fēng dòng tiān

这句话大意是:凉沙振野,箕风动天。

yōu yōu kǔ wù

这句话大意是:悠悠苦雾。

jiǎo jiǎo bēi quán

这句话大意是:皎皎悲泉。

bīng sāi cháng hé xuě mǎn qún shān

这句话大意是:冰塞长河,雪满群山。

jì ér hūn fēn yè xiē jǐng wù chéng kuò xīng fān hàn huí xiǎo yuè jiāng luò

这句话大意是:既而昏雰夜歇,景物澄廓,星翻汉回,晓月将落。

gǎn hán jī zhī zǎo chén lián shuāng yàn zhī wéi mò

这句话大意是:感寒鸡之早晨,怜霜雁之违漠。

lín jīng fēng zhī xiāo tiáo duì liú guāng zhī zhào zhuó

这句话大意是:临惊风之萧条,对流光之照灼。

fu xuán shī yuē jì dōng shí cǎn liè měng hán bù kě shèng

这句话大意是:傅玄诗曰:季冬时惨烈,猛寒不可胜。

yán fēng jié rén ěr sù xuě zhuì dì níng

这句话大意是:严风截人耳,素雪坠地凝。

lín shàng fēi shuāng qǐ bō shuǐ zì shēng bīng

这句话大意是:林上飞霜起,波水自生冰。

wèi xī jié chóng qīn chóng cháo bù gǎn xìng

这句话大意是:未夕结重衾,崇朝不敢兴。

bào zhào dēng xiàn shān shī yuē mèng dōng shí yuè jiāo shā shèng yīn yù zhōng

这句话大意是:鲍照《登岘山诗》曰:孟冬十月交,杀盛阴欲终。

fēng liè wú jìng cǎo hán shèng yǒu diāo sōng

这句话大意是:风冽无劲草,寒盛有凋松。

jūn jǐng bīng zhòu jié shì mǎ zhān yè zhòng

这句话大意是:军井冰昼结,士马毡夜重。

chen dēng xiàn shān shǒu shuāng wù níng wèi tōng

这句话大意是:晨登岘山首,霜雾凝未通。

wáng bāo suì mù shī yuē suì wǎn bēi qióng lǜ tā xiāng niàn suǒ chú

这句话大意是:王褒《岁暮诗》曰:岁晚悲穷律,他乡念索除。

jì mò huī xīn jǐn cuī cán shēng yì yú

这句话大意是:寂寞灰心尽,摧残生意余。

chǎn kōng jiāo dào jué cái dān mì qī shū

这句话大意是:产空交道绝,财殚密戚疏。

kōng bēi zhào yī fù hái zhe yú qīng shū

这句话大意是:空悲赵一赋,还著虞卿书。

✦ You read 时序部·卷十二

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.