太平御览 · 李昉 · Chapter 282 of 1000

兵部·卷十三

PinyinModern Translation
Size

jī lüè yī

这句话大意是:○机略一。

sūn zi yuē fán zhàn zhě yǐ zhèng hé yǐ qí shèng

这句话大意是:《孙子》曰:凡战者以正合,以奇胜。

zhèng zhě dāng dí qí bīng cóng páng jī qí bù bèi

这句话大意是:(正者当敌,奇兵从旁击其不备。

gù shàn qí zhě wú qióng rú tiān dì bù jié rú jiāng hǎi

这句话大意是:)故善奇者,无穷如天地,不竭如江海。

zhōng ér fù shǐ rì yuè shì yě

这句话大意是:终而复始,日月是也。

sǐ ér gēng shēng sì shí shì yě

这句话大意是:死而更生,四时是也。

gù shēng bù guò wǔ wǔ shēng zhī biàn bù kě shèng wén

这句话大意是:故声不过五,五声之变不可胜闻。

sè bù guò wǔ wǔ sè zhī biàn bù kě shèng guān

这句话大意是:色不过五,五色之变不可胜观。

wèi bù guò wǔ wǔ wèi zhī biàn bù kě shèng cháng

这句话大意是:味不过五,五味之变不可胜尝。

yǐ yù qí zhèng wú qióng yě

这句话大意是:(以喻奇正无穷也)。

zhàn shì bù guò qí zhèng qí zhèng zhī biàn bù kě shèng qióng yě

这句话大意是:战势不过奇正,奇正之变不可胜穷也。

qí zhèng xiāng shēng rú xún huán zhī wú duān shú néng qióng zhī zāi

现代白话:奇正相生,如循环之无端,孰能穷之啊?

gù shuǐ zhī jí zhì wū piào shí zhě shì yě

这句话大意是:故水之疾至于漂石者,势也;。

zhì niǎo zhī jī zhì wū huǐ shé zhě jié yě

这句话大意是:鸷鸟之击至于毁折者,节也。

fā qǐ tǎo jī dí zhī

这句话大意是:(发起讨击敌之)。

shì yǐ shàn zhàn zhě qí shì xiǎn xiǎn yóu jí yě qí jié duǎn

这句话大意是:是以善战者其势险,(险犹疾也)其节短。

duǎn jìn

这句话大意是:(短,近。

shì rú kuò nǔ jié rú fā jī

这句话大意是:)势如彍弩,节如发机。

zài jí bù yùn fā zé zhōng yě

这句话大意是:(在疾不运,发则中也)。

fēn fēn yún yún dǒu luàn ér bù kě luàn

这句话大意是:纷纷纭纭,斗乱而不可乱;。

jīng qí luàn yě shì dí zhě ruò luàn yǐ jīn gǔ qí zhī

这句话大意是:(旌旗乱也,示敌者若乱,以金鼓齐之)。

hún hún dùn dùn xíng yuán ér bù kě bài yě

这句话大意是:浑浑沌沌,形圆而不可败也。

chē qí zhuǎn xíng yuán zhě chū rù yǒu dào qí zhěng

这句话大意是:(车骑转形圆者,出入有道,齐整。

zuǒ zhuàn yuē qí hóu dēng wū shān yǐ wàng jìn shī jìn rén shǐ sī mǎ chì shān zé zhī xiǎn suī suǒ bù zhì bì pèi ér shū zhèn zhī

这句话大意是:《左传》曰:齐侯登巫山以望晋师,晋人使司马斥山泽之险,虽所不至,必旆而疏阵之。

shǐ chéng chē zhě zuǒ shí yòu wěi yǐ pèi xiān yú yè ér cóng zhī yǐ yáng chén

这句话大意是:使乘车者左实右伪,以旆先,舆曳而从之以扬尘。

qí hóu jiàn zhī wèi qí zhòng yě nǎi tuō guī

这句话大意是:齐侯见之,畏其众也,乃脱归。

qí shī yè dùn

这句话大意是:齐师夜遁。

shī kuàng gào jìn hóu yuē niǎo wū zhī shēng yuè qí shī qí

这句话大意是:师旷告晋侯曰:"鸟乌之声乐,齐师其。

xíng bó gào zhōng xíng bó yuē yǒu bān mǎ zhī shēng qí shī qí dùn

这句话大意是:"邢伯告中行伯曰:"有班马之声,齐师其遁。

xíng bó chu zhōng xíng bó zhī

这句话大意是:"(邢伯,楚中行伯之。

yòu yuē wú cóng chu shī jí qīng fā jiāng jī zhī

这句话大意是:又曰:吴从楚师,及清发,将击之。

fu gài wèi wáng yuē kùn shòu yóu dòu kuàng rén hu

这句话大意是:夫概谓王曰:"困兽犹斗,况人吗?

ruò zhī bù miǎn ér zhì sǐ bì bài wǒ

这句话大意是:若知不免而致死,必败我。

shǐ xiān jì zhě zhī miǎn hòu zhě mù zhī miè yǒu dòu xīn bàn jì ér hòu kě jī yě

这句话大意是:使先济者知免,后者慕之,蔑有斗心,半济而后可击也。

cóng zhī

这句话大意是:"从之。

yòu bài zhī

这句话大意是:又败之。

chu rén wéi shí wú rén jí zhī bēn shí ér cóng zhī

这句话大意是:楚人为食,吴人及之,奔,食而从之。

yòu yuē zhèng rén qīn wèi mù yǐ bào dōng mén zhī yì

这句话大意是:又曰:郑人侵卫牧,以报东门之役。

wèi rén yǐ yàn shī fá zhèng

这句话大意是:卫人以燕师伐郑。

zhèng jiāng jì zú yuán fán xiè jià yǐ sān jūn jūn qí qián shǐ màn bǎi zǐ yuán qián jūn jūn qí hòu

这句话大意是:郑将祭足、原繁、泄驾以三军军其前,使曼伯子元潜军军其后。

yàn rén wèi zhèng sān jūn ér bù yú zhì rén

这句话大意是:燕人畏郑三军而不虞制人。

zhèng èr gōng zi yǐ zhì rén bài yàn shī yú běi zhì

这句话大意是:郑二公子以制人败燕师于北制。

jūn zǐ yuē bù bèi bù yú bù kě yǐ shī

现代白话:君孔子说:"不备不虞,不能够师。

yòu yuē sòng xiāng gōng jí chu rén zhàn yú hóng

这句话大意是:又曰:宋襄公及楚人战于泓。

sòng rén jì chéng liè chu rén wèi jì jì

这句话大意是:宋人既成列,楚人未既济。

wèi jǐn dù hóng shuǐ yě

这句话大意是:(未尽渡泓水也。

sī mǎ zǐ yú yuē bǐ zhòng wǒ guǎ jí qí wèi jì jì yě qǐng jī zhī

这句话大意是:)司马子鱼曰:"彼众我寡,及其未既济也请击之。

gōng yuē bù kě

这句话大意是:"公曰:"不可。

jì jì ér wèi chéng liè yòu yǐ gào

这句话大意是:"既济而未成列,又以告。

gōng yuē wèi kě

这句话大意是:公曰:"未可。

jì zhèn ér hòu jī zhī sòng shī bài jì

这句话大意是:"既阵而后击之,宋师败绩。

gōng shāng gǔ mén guān jiān yān

现代白话:公伤股,门官歼呢。

guó rén jiē jiù gōng

这句话大意是:国人皆咎公。

gōng yuē jūn zǐ bù zhòng shāng bù qín èr máo

现代白话:公曰:"有德行的人不重伤,不擒二毛。

èr máo tóu bái yǒu èr sè zhě yě

这句话大意是:(二毛,头白有二色者也。

gǔ zhī wèi jūn yě bù yǐ zǔ ài yě

这句话大意是:)古之为军也,不以阻隘也。

bù yīn zǔ jī yǐ qiú shèng

这句话大意是:(不因阻击以求胜。

guǎ rén suī wáng guó zhī yú sòng shāng zhòu zhī hòu yě

这句话大意是:)寡人虽亡国之余,(宋,商纣之后也。

bù gǔ bù chéng liè

这句话大意是:)不鼓不成列。

zǐ yú yuē jūn wèi zhī zhàn

这句话大意是:"子鱼曰:"君未知战。

qíng dí zhī rén ài ér bù chéng liè tiān zàn wǒ yě

这句话大意是:勍敌之人隘而不成列,天赞我也。

qíng qiáng yě

这句话大意是:(勍,强也。

yán chu zài xiǎn ài bù dé chén liè tiān suǒ yǐ zuǒ sòng yě

这句话大意是:言楚在险隘,不得陈列,天所以佐宋也。

zǔ ér gǔ zhī bù yì kě hu

现代白话:)阻而鼓之,不是也很可吗?

yóu yǒu jù yān

现代白话:犹有惧呢。

suī yīn zǔ ài zhī yóu kǒng bù shèng yě

这句话大意是:(虽因阻隘之,犹恐不胜也。

qiě jīn zhī qíng zhě jiē wú dí yě

现代白话:)且今之勍者,皆我敌也。

suī jí hú gǒu huò zé qǔ zhī hé yǒu wū èr máo

这句话大意是:虽及胡耇,获则取之,何有于二毛?

jīn zhī qíng zhě wèi yǔ wú jìng zhě yě

现代白话:(今之勍者,谓与我竞者也。

hú gǒu yuán lǎo zhī chēng yě gǒu yīn gǒu

这句话大意是:胡耇,元老之称也,耇音苟。

míng chǐ jiào zhàn qiú shā dí yě míng shè xíng lù yǐ chǐ bù guǒ yě

这句话大意是:)明耻教战,求杀敌也,"(明设刑戮,以耻不果也。

shāng wèi jí sǐ rú hé wù zhòng

这句话大意是:)伤未及死,如何勿重?

yán shàng néng hài yǐ yě

这句话大意是:(言尚能害已也。

ruò ài zhòng shāng zé rú wù shāng

这句话大意是:)若爱重伤,则如勿伤;。

ài qí èr máo zé rú fú yān

现代白话:爱其二毛,则如服呢。

yán gǒu bù yù shāng shā dí rén zé běn kě bù xū dòu yě

这句话大意是:(言苟不欲伤杀敌人,则本可不须斗也。

sān jūn yǐ lì yòng yě wèi lì xìng yě

这句话大意是:)三军以利用也,(为利兴也。

jīn gǔ yǐ shēng qì yě gǔ yǐ zuǒ shì zhòng zhī shēng qì yě

这句话大意是:)金鼓以声气也,(鼓以佐士众之声气也。

lì ér yòng zhī zǔ ài kě yě shēng shèng zhì zhì gǔ chán kě yě

这句话大意是:)利而用之,阻隘可也,声盛致志,鼓儳可也。

chán yán wèi zhěng zhèn yě chán yīn chán

这句话大意是:"(儳,岩未整阵也,儳,音谗。

tōng diǎn yuē sòng gōng wéi zhī ér bài yě

这句话大意是:《通典》曰:宋公违之而败也。

yòu yuē yuè fá wú wú zǐ yù yú lì zé jiā shuǐ ér zhèn yuè wèi zuǒ yòu gōu zú gōu zú wu wǔ xiāng zhe bié wèi zuǒ yòu zhūn yě

这句话大意是:又曰:越伐吴,吴子御于笠泽,夹水而阵,越为左右勾卒,勾卒伍(伍相,著别为左右屯也。

gōu yīn gōu

这句话大意是:勾音钩。

shǐ yè huò zuǒ huò yòu gǔ zào ér jìn

这句话大意是:)使夜或左或右,鼓噪而进。

wú shī fēn yǐ yù zhī

这句话大意是:吴师分以御之。

yuè yǐ sān jūn qián shè dāng wú zhōng jūn ér gǔ zhī wú shī dà luàn suì bài zhī

这句话大意是:越以三军潜涉,当吴中军而鼓之,吴师大乱,遂败之。

zuǒ yòu gōu zú wèi shēng shì yǐ fēn wú ér sān jūn jīng zú bìng lì jī qí zhōng jūn gù dé shèng

这句话大意是:(左右勾卒为声势以分吴,而三军精卒并力击其中军,故得胜。

wú yuè chūn qiū yuè fá wú qǐ jūn wū jiāng nán nǎi fēn bīng wèi zuǒ yòu jūn jiāng yǒu sī zú liù qiān rén wéi zhōng jūn rì hūn nǎi lìng zuǒ jūn hán méi shui chì jiāng wǔ lǐ

这句话大意是:《吴越春秋》:越伐吴,起军于江南,乃分兵为左右军将,有私卒六千人为中军,日昏,乃令左军含枚,氵斥江五里;。

yòu jūn hán méi yán jiāng wǔ lǐ

这句话大意是:右军含枚,沿江五里。

yè bàn míng gǔ wú shī wén zhī dà hài yuē yuè rén lái gōng wǒ hu

这句话大意是:夜半鸣鼓,吴师闻之,大骇曰:"越人来攻我吗?

yīn fēn qí jūn wèi èr zhèn jù yuè

这句话大意是:"因分其军为二阵拒越。

yuè wáng nǎi yǐ qí yǐ zhōng jūn xián méi qián shè bù gǔ bù zào yǐ xí gōng zhī wú shī dà bài

这句话大意是:越王乃以其以中军衔枚潜涉,不鼓不噪,以袭攻之,吴师大败。

cǐ yǔ zuǒ shì chuán shì tóng xiǎo yì gù fù yú cǐ

这句话大意是:此与左氏传事同小异,故附于此。

yòu yuē wú zǐ hé lú wèn wū wu yuán yuē chū ér yán fá chu yú zhī qí kě yě ér kǒng qí shǐ yú wǎng yě

这句话大意是:又曰:吴子阖庐问于伍员曰:"初,而言伐楚,余知其可也,而恐其使余往也。

yòu è rén zhī yǒu yú zhī gōng yě

这句话大意是:又恶人之有余之功也。

jīn yú jiāng zì yǒu zhī yǐ fá chu hé rú

现代白话:今余将自有之了,伐楚怎么样?

duì yuē chu zhí zhèng zhòng ér guāi mò shì rèn huàn

这句话大意是:"对曰:"楚执政众而乖,莫适任患。

shì yīn de

这句话大意是:(适音的。

ruò wéi sān shī yǐ lì yān lì yóu láo yě

现代白话:)若为三师以隶呢,(隶,犹劳也。

yī shī zhì bǐ bì jiē chū

这句话大意是:)一师至,彼必皆出。

bǐ chū zé guī bǐ guī zé chū chu bì dào bì

这句话大意是:彼出则归,彼归则出,楚必道敝。

bà bì yú dào

这句话大意是:(罢弊于道。

jí lì yǐ ba zhī jí shù yě yīn qì

这句话大意是:)亟隶以罢之,(亟,数也,音器。

yì yīn yáng zhì qiè

这句话大意是:肄音羊至切。

duō fāng yǐ wù zhī jì ba yīn pí

这句话大意是:)多方以误之,既罢(音疲。

ér hòu yǐ sān jūn jì zhī bì dà kè zhī

这句话大意是:)而后以三军继之,必大克之。

hé lú cóng zhī

这句话大意是:"阖庐从之。

chu wū shì hu shǐ bìng zhōng wū wú shī rù yǐng

这句话大意是:楚于是乎始病,终于吴师入郢。

yǐng chu dōu yě

这句话大意是:(郢,楚都也。

yòu yuē wú fá yuè yuè zi gōu jiàn yù zhī zhèn yú zuì lǐ

这句话大意是:又曰:吴伐越,越子勾践御之,阵于槜李。

zuì jiāng suì qiè

这句话大意是:(槜,将遂切。

gōu jiàn huàn wú zhī zhěng yě shǐ sǐ shì zài qín yān bù dòng

现代白话:)勾践患吴之整也,使死士再擒呢,不动。

shǐ gǎn sǐ zhī shì wǎng zhé wèi wú shī suǒ qín yù shǐ wú shī luàn qǔ zhī ér wú bù dòng

这句话大意是:(使敢死之士往,辄为吴师所擒,欲使吴师乱取之,而吴不动。

shǐ zuì rén sān xíng shǔ jiàn wū jǐng yǐ jiàn zhù jìn

这句话大意是:)使罪人三行,属剑于颈,(以剑注劲。

xíng hù láng qiè

这句话大意是:行,户郎切。

ér cí yuē èr jūn yǒu lǐ lǐ jūn lǚ yě

这句话大意是:)而辞曰:"二君有理,(理,军旅也。

chén gàn qí gǔ fàn jūn lìng yě

这句话大意是:)臣干旗鼓,(犯军令也。

bù mǐn wū jūn zhī xíng qián bù gǎn táo xíng jiāng guī sǐ

这句话大意是:)不敏于君之行前,不敢逃刑,将归死。

suì zì jǐng yě

这句话大意是:"遂自刭也。

shī shǔ zhī mù yuè zi yīn ér fá zhī dà bài wú shī

这句话大意是:师属之目,越子因而伐之,大败吴师。

yòu yuē chu zi wéi sòng jìn hóu jiāng jiù zhī dài fū xiān zhěn yuē bào shī jiù huàn qǔ wēi dìng bà wū shì hu zài yǐ

现代白话:又曰:楚子围宋,晋侯将救之,大夫先轸曰:"报施救患,取威定霸,于是乎在了。

hú yǎn yuē chu shǐ de cáo ér xīn hūn wū wèi ruò fá cáo wèi chu bì jiù zhī zé sòng miǎn yǐ

现代白话:"狐偃曰:"楚始得曹而新婚于卫,若伐曹、卫,楚必救之,则宋免了。

cóng zhī ér jiě

这句话大意是:"从之而解。

yòu yuē jìn chu zhàn yú chéng pú chu jiāng zi yù cóng jìn shī

这句话大意是:又曰:晋楚战于城濮,楚将子玉从晋师。

jìn shī zhèn yú shēn běi xū chén yǐ xià jūn zhī zuǒ dāng chén cài

这句话大意是:晋师阵于莘北,胥臣以下军之佐当陈、蔡。

zi yù yǐ ruò áo zhī liù zú jiāng zhōng jūn yuē jīn rì bì wú jìn yǐ

现代白话:子玉以若敖之六卒将中军,曰:"今日必无晋了。

dòu yi shēn jiāng zuǒ dòu bó jiāng yòu

这句话大意是:"斗宜申将左,斗勃将右。

jìn pí jiàng xū chén méng mǎ yǐ hǔ pí xiān fàn chén cài

这句话大意是:晋裨将胥臣蒙马以虎皮,先犯陈、蔡。

chén cài bēn chu yòu shī kuì

这句话大意是:陈、蔡奔,楚右师溃。

chén cài shǔ chu yòu shī

这句话大意是:(陈、蔡属楚右师。

hú máo shè èr pèi ér tuì zhī

这句话大意是:)狐毛设二旆而退之。

pèi dà pèi yě

这句话大意是:(旆,大旆也。

yòu jiàn yī pèi ér tuì shǐ ruò dà jiàng shāo què yě

这句话大意是:又建一旆而退,使若大将稍却也。

luán zhī shǐ yú yè chái ér wěi dùn yè chái qǐ chén zhà wèi zhòng zǒu

这句话大意是:)栾枝使舆曳柴而伪遁,(曳柴起尘,诈为众走。

chu shī chí zhī

这句话大意是:)楚师驰之。

yuán zhěn xì zhēn yǐ zhōng jūn gōng zú héng jī zhī

这句话大意是:原轸、郤溱以中军公族横击之。

gōng zú gōng suǒ shī zhī jūn

这句话大意是:(公族,公所师之军。

hú máo hú yǎn yǐ shàng jūn jiā gōng zi xi chu zuǒ shī kuì

这句话大意是:)狐毛、狐偃以上军夹攻子西,楚左师溃。

chu shī bài jì

这句话大意是:楚师败绩。

zi yù shōu qí zú ér zhǐ gù bù bài

这句话大意是:子玉收其卒而止,故不败。

jìn shī sān rì guǎn gǔ

这句话大意是:晋师三日馆谷。

guǎn shě yě

这句话大意是:(馆,舍也。

shí chu jūn gǔ sān rì yě

这句话大意是:食楚军谷三日也。

yòu yuē chu jiāng dòu lián shuài shī jí ba shī wéi yōu

这句话大意是:又曰:楚将斗廉帅师及巴师围鄾。

yīn yōu

这句话大意是:(音忧。

shān yǎng shēng shēn rǎn shēng yīn nán

这句话大意是:)邓养甥〈身冉〉(甥,音男。

shuài shī jiù yōu

这句话大意是:)帅师救鄾。

sān zhú ba shī bù kè

这句话大意是:三逐巴师,不克。

dòu lián héng zhèn qí shī yú ba shī zhī zhōng yǐ zhàn ér běi

这句话大意是:斗廉衡阵其师于巴师之中,以战,而北。

héng héng yě

这句话大意是:(衡,横也。

fēn ba shī wèi èr bù dòu lián héng zhèn yú qí jiān yǐ yǔ dèng shī zhàn ér wěi běi

这句话大意是:分巴师为二部,斗廉横阵于其间,以与邓师战而伪北。

běi zǒu

这句话大意是:北,走。

shān rén zhú zhī bèi ba shī ér jiā gōng zhī

这句话大意是:)邓人逐知,背巴师而夹攻之。

chu shī wěi zǒu dèng shī zhú zhī bèi ba shī

这句话大意是:(楚师伪走,邓师逐之,背巴师。

ba shī gōng zhī chu shī zì qián yǔ zhàn yě

这句话大意是:巴师攻之,楚师自前与战也。

dèng shī dà bài yōu rén xiāo kuì

这句话大意是:)邓师大败,鄾人宵溃。

xiāo yè

这句话大意是:(宵,夜。

yòu yuē jìn shī fá qín qín rén dú jīng shàng liú shī rén duō sǐ

这句话大意是:又曰:晋师伐秦,秦人毒泾上流,师人多死。

yòu yuē chu shī fá wú zhēn yīn zhēn

这句话大意是:又曰:楚师伐吴,针(音针。

yǐn gù yǔ wáng tóng zhōu wáng shǐ zhí suì xiàng yǐ bēn wú shī

这句话大意是:)尹固与王同舟,王使执燧象以奔吴师。

shāo huǒ suì xì xiàng wěi shǐ fù wú shī jīng zhī

这句话大意是:(烧火燧系象尾,使赴吴师惊之。

zhēn zhí shēn qiè

这句话大意是:针,职深切。

yòu yuē shí zhū rén chéng yì yì zhū yì yě

这句话大意是:又曰:时邾人城翼,(翼,邾邑也。

hái jiāng zì lí gū

这句话大意是:)还,将自离姑。

lí gū zhū yì yě

这句话大意是:(离姑,邾邑也。

cóng lí gū zé dào jīng lǔ zhī wǔ chéng yě

这句话大意是:从离姑则道经鲁之武城也。

dài fū gōng sūn chú yuē lǔ jiāng yù wǒ

这句话大意是:)大夫公孙鉏曰:"鲁将御我。

yù zì wǔ chéng hái xún shān ér nán

这句话大意是:"欲自武城还,循山而南。

zhì wǔ chéng ér hái yī shān nán xíng bù yù guò wǔ chéng

这句话大意是:(至武城而还,依山南行不欲过武城。

chú zhù yú qiè

这句话大意是:鉏,助鱼切。

dài fū xú chú qiū ruò máo de èr zi zhū dài fū

这句话大意是:)大夫徐鉏、丘弱、茅地(二子邾大夫。

yuē dào xià yù yǔ ér jiāng bù chū shì bù guī yě

这句话大意是:)曰:"道下遇雨,而将不出,是不归也。

wèi cǐ dào xià shān shī

这句话大意是:"(谓此道下山湿。

suì zì lí gū

这句话大意是:)遂自离姑。

suì guò wǔ chéng

这句话大意是:(遂过武城。

wǔ chéng rén sāi qí qián yǐ bīng sāi qí qián dào

这句话大意是:)武城人塞其前,(以兵塞其前道。

duàn qí hòu zhī mù ér fú shū

这句话大意是:)断其后之木而弗殊。

zhū shī guò zhī nǎi tuī ér jué zhī

这句话大意是:邾师过之,乃推而蹶之。

suì qǔ zhū shī

这句话大意是:遂取邾师。

tuī shì zhuī qiè

这句话大意是:(推,士追切。

jué qí yuè qiè

这句话大意是:蹶其月切。

yòu yuē jìn jiāng yáng chù fù qīn cài fù yīn fu

这句话大意是:又曰:晋将阳处父侵蔡,(父,音甫。

chu jiāng zi shàng jiù zhī yǔ jìn shī jiā chí ér jūn

这句话大意是:)楚将子上救之,与晋师夹泜而军。

chí zhí lì qiè

这句话大意是:(泜,直利切。

chù fù huàn zhī shǐ wèi zi shàng yuē wú wén zhī wén bù fàn shùn wǔ bù wéi dí

现代白话:)处父患之,使谓子上曰:"我闻之,文不犯顺,武不违敌。

zi ruò yù zhàn zé wú tuì shè zi jì ér zhèn yù bì chu shǐ dù chéng zhèn ér hòu zhàn

现代白话:子若欲战,则我退舍,子济而阵,(欲避楚,使渡成阵而后战。

chí sù wéi mìng bù rán shū wǒ

这句话大意是:)迟速惟命,不然纾我。

shū huǎn

这句话大意是:(纾,缓。

lǎo shī fèi cái yì wú yì yě

这句话大意是:)老师费财,亦无益也。

nǎi jià yǐ dài

这句话大意是:"乃驾以待。

zi shàng yù shè dà sūn bó yuē bù kě

这句话大意是:子上欲涉,大孙伯曰:"不可。

jìn rén wú xìn bàn shè ér báo wǒ huǐ bài hé jí bù rú shū zhī

这句话大意是:晋人无信,半涉而薄我,悔败何及,不如纾之。

nǎi tuì shè

这句话大意是:"乃退舍。

chu tuì yù shǐ jìn dù

这句话大意是:(楚退欲使晋渡。

yáng zǐ xuān yán yuē chu shī dùn yǐ

现代白话:)阳子宣言曰:"楚师遁了。

suì guī chu shī yì guī

这句话大意是:"遂归楚师亦归。

tài zǐ shāng chén zèn zi shàng yuē shòu jìn lù ér bì zhī chu zhī chǐ yě zuì mò dà yān

现代白话:太子商臣谮子上曰:"受晋赂而避之,楚之耻也,罪莫大呢。

wáng shā zi shàng

这句话大意是:"王杀子上。

zhàn guó cè yuē qín fá zhào zhào yǐ zhào shē zhī zǐ dài lián pō wèi jiāng jù qín jiāng wáng hé wū cháng píng

这句话大意是:《战国策》曰:秦伐赵,赵以赵奢之子代廉颇为将,拒秦将王龁于长平。

hé yīn hèn wù qiè

这句话大意是:(龁音恨勿切。

qín wáng wén zhī nǎi yīn shǐ wǔ ān jūn bái qǐ wéi shàng jiāng jūn ér wáng hé wèi bì jiāng jūn lìng jūn zhōng yǒu gǎn xiè wǔ ān jūn zhě zhǎn

这句话大意是:)秦王闻之,乃阴使武安君白起为上将军,而王龁为禆将军,令军中有敢泄武安君者斩。

mǎ fú zǐ zhì zé chū bīng jī qín jūn

这句话大意是:马服子至,则出兵击秦军。

qín jūn yáng bài ér zǒu zhāng èr qí bīng yǐ jié zhī

这句话大意是:秦军佯败而走,张二奇兵以劫之。

zhào jūn zhú shèng zhuī zào qín bì

这句话大意是:赵军逐胜,追造秦壁。

qín bì jiān jù bù dé rù ér qín qí bīng èr wàn wǔ qiān rén jué zhào jūn yòu yī jūn wǔ qiān jì jué zhào bì jiān zhào jūn fēn ér wèi èr liáng dào jué

这句话大意是:秦壁坚,距不得入,而秦奇兵贰万五千人绝赵军,又一军五千骑绝赵壁,间赵军分而为二,粮道绝。

ér qín chū qīng bīng jī zhī

这句话大意是:而秦出轻兵击之。

zhào zhàn bù lì yīn zhù bì jiān shǒu yǐ dài jiù zhì

这句话大意是:赵战不利,因筑壁坚守,以待救至。

qín wáng wén zhào shí dào jué wáng zì zhī hé nèi cì mín jué gè yī jí fā nián shí wǔ yǐ shàng xī yì cháng píng zhē jué zhào jiù jí liáng shí

这句话大意是:秦王闻赵食道绝,王自之河内,赐民爵各一级,发年十五以上悉诣长平,遮绝赵救及粮食。

zhì jiǔ yuè zhào zú bù dé shí sì shí liù rì jiē nèi yīn xiāng shā shí

这句话大意是:至九月,赵卒不得食四十六日,皆内阴相杀食。

lái gōng qín lěi yù chū

这句话大意是:来攻秦垒,欲出。

wèi sì duì sì wǔ fù zhī bù néng chū

这句话大意是:为四队,四五复之,不能出。

qí shí mǎ fú zǐ chū ruì zú zì xiāng bó zhàn qín jūn shè shā zhī

这句话大意是:其时马服子出锐卒自相搏战,秦军射杀之。

jūn dà bài zú èr shí yú wàn rén jiàng jiē kēng zhī

这句话大意是:军大败,卒二十馀万人降,皆坑之。

yòu yuē yàn jūn dà pò qí guó

这句话大意是:又曰:燕军大破齐国。

qí jiāng tián dān shǒu jí mò zhī shì zú kě yòng nǎi shēn cāo bǎn chā yǔ shì zú fēn gōng qī qiè biān háng wǔ zhī jiān jǐn sàn fàn shí xiǎng shì

这句话大意是:齐将田单守即墨,知士卒可用,乃身操板锸,与士卒分功,妻妾编行伍之间,尽散饭食飨士。

lìng jiǎ zú jiē fú shǐ lǎo ruò nǚ zǐ chéng chéng

这句话大意是:令甲卒皆伏,使老弱女子乘城。

qiǎn yuē jiàng wū yàn yàn jūn jiē hū wàn suì

这句话大意是:遣约降于燕,燕军皆呼万岁。

tián dān yòu shōu rén jīn de qiān yì lìng jí mò fù háo yí yàn jiāng shū yuē jí mò jí jiàng yuàn wú lüě lǔ wú zú jiā qī qiè lìng ān dǔ

现代白话:田单又收人金得千镒,令即墨富豪遗燕将书曰:"即墨即降,愿无掠虏我族家妻妾,令安堵。

yàn jiāng dà xǐ xǔ zhī yàn jūn yóu cǐ yì xiè

这句话大意是:"燕将大喜,许之,燕军由此益懈。

tián dān chū jūn jī dà bài zhī

这句话大意是:田单出军击,大败之。

yòu yuē yàn shī fá qí yǐ xià qī shí yú chéng wéi jí mò wèi xià

这句话大意是:又曰:燕师伐齐已下七十馀城,围即墨,未下。

qí jiāng tián dān nǎi shōu chéng zhōng de qiān yú niú wèi fèng zēng yī huà yǐ wǔ cǎi lóng wén shù bīng rèn wū qí zhōng jiǎo ér guàn zhī shù wěi wū wěi shāo qí duān

这句话大意是:齐将田单乃收城中得千馀牛,为缝缯衣,画以五彩龙文,束兵刃于其中角,而灌脂束苇于尾,烧其端。

záo chéng shù shí xué yè zòng niú zhuàng shì wǔ qiān rén suí qí hòu

这句话大意是:凿城数十穴,夜纵牛,壮士五千人随其后。

niú wěi rè nù ér bēn yàn jūn yàn jūn yè dà jīng

这句话大意是:牛尾热,怒而奔燕军,燕军夜大惊。

niú wěi jù huǒ guāng míng xuàn yào yàn jūn shì zhī jiē lóng wén suǒ chù jìn sǐ shāng wǔ qiān rén

这句话大意是:牛尾炬火,光明炫燿,燕军视之皆龙文,所触尽死,伤五千人。

yīn xián méi jī zhī ér chéng zhōng gǔ zào cóng zhī lǎo ruò zhě jiē jī tóng qì wèi shēng

这句话大意是:因衔枚击之,而城中鼓噪从之,老弱者皆击铜器为声。

shēng dòng tiān dì yàn jūn dà hài bài zǒu ér qí qī shí yú chéng jiē fù wèi qí

这句话大意是:声动天地,燕军大骇败走,而齐七十馀城皆复为齐。

yòu yuē yàn jiāng qí jié gōng qí jí mò qí jiāng tián dān jù shǒu nǎi xuān yán yuē wú wéi jù yàn jūn zhī yì suǒ de qí zú zhì zhī qián xíng yǔ wǒ zhàn jí mò bài yǐ

现代白话:又曰:燕将骑劫攻齐即墨,齐将田单拒守,乃宣言曰:"我惟惧燕军之劓所得齐卒,置之前行与我战,即墨败了。

yàn rén wén zhī rú qí yán

这句话大意是:"燕人闻之,如其言。

chéng zhōng rén jiàn qí jiàng zhě jǐn yì jiē nù jiān shǒu wéi kǒng jiàn de

这句话大意是:城中人见齐降者尽劓,皆怒坚守,惟恐见得。

tián dān yòu zòng fǎn jiàn yuē wú jù yàn rén jué wú chéng wài zhǒng mù lù xiān rén kě wèi hán xīn

现代白话:田单又纵反间曰:"我惧燕人掘我城外冢墓,戮先人,可为寒心!

yàn jūn jǐn jué lǒng mù shāo sǐ rén

这句话大意是:"燕军尽掘垄墓,烧死人。

jí mò rén cóng chéng shàng yáo jiàn jiē tì qì gòng yù chū zhàn nù jiē shí bèi

这句话大意是:即墨人从城上遥见,皆涕泣,共欲出战,怒皆十倍。

yīn dà bài yàn

这句话大意是:因大败燕。

yòu yuē wèi zhào xiāng gōng qí jiāng tián jì yǐn bīng jiù zhào

这句话大意是:又曰:魏赵相攻,齐将田忌引兵救赵。

sūn bìn yuē fu jiě lí luàn fēn jiū zhě bù kòng shou juǎn qiū yuán qiè

这句话大意是:孙膑曰:"夫解离乱纷纠者不控扌卷,(丘员切。

jiù dòu zhě bù bǔ jǐ yīn jǐ pī kàng dǎo xū xíng gé shì jìn zé zì wèi jiě ěr

这句话大意是:)救斗者不捕撠,(音戟)批亢捣虚,形格势禁,则自为解耳。

jīn wèi zhào xiāng gōng qīng bīng ruì zú bì jié wū wài lǎo ruò ba wū nèi

这句话大意是:今魏、赵相攻,轻兵锐卒必竭于外,老弱罢于内。

jūn bù ruò yǐn bīng jí zǒu rù dà liáng jù qí jiē lù chōng qí fāng xū bǐ bì shì zhào ér zì shōu bì wū wèi yě

这句话大意是:君不若引兵疾走入大梁,据其街路,冲其方虚,彼必释赵而自收弊于魏也。

tián jì cóng zhī zhí zǒu dà liáng wèi shī suì tuì

这句话大意是:"田忌从之,直走大梁,魏师遂退。

yòu yuē qí sūn bìn wèi qí wáng yuē fán fá guó zhī dào gōng xīn wèi shàng wu xiān fú qí xīn

这句话大意是:又曰:齐孙膑谓齐王曰:"凡伐国之道,攻心为上,务先伏其心。

jīn qín zhī suǒ shì wèi xīn zhě yān zhào yě

这句话大意是:今秦之所恃为心者,燕赵也。

dāng shōu yān zhào zhī quán

这句话大意是:当收燕赵之权。

jīn shuō yān zhào zhī jūn wù xū yán kōng luàn bì jiāng yǐ shí lì yǐ huí qí xīn suǒ wèi gōng qí xīn zhě yě

这句话大意是:今说燕赵之君,勿虚言空乱,必将以实利以回其心,所谓攻其心者也。

shǐ jì yuē qín fá hán jūn wū yù yǔ

这句话大意是:《史记》曰:秦伐韩,军于阏与。

zhào wáng zhào zhào shē ér wèn kě jiù bù

这句话大意是:赵王召赵奢而问:"可救不?

duì yuē dào yuǎn xiǎn xiá pì liǎng shǔ dòu wū xué zhōng jiāng yǒng zhě shèng

这句话大意是:"对曰:"道远险狭,譬两鼠斗于穴中,将勇者胜。

wáng nǎi mìng jiù zhī

这句话大意是:"王乃命救之。

qín jūn wǔ ān xi gǔ zào lè bīng wǔ ān wū wǎ jǐn zhèn

这句话大意是:秦军武安西,鼓噪勒兵,武安屋瓦尽震。

zhào shē jiān bì liú èr shí bā rì bù xíng

这句话大意是:赵奢坚壁,留二十八日不行。

qín jiān lái rù shē shàn shí ér qiǎn zhī

这句话大意是:秦间来入,奢善食而遣之。

jiān hái bào yuē qù guó sān shí lǐ ér bù xíng

这句话大意是:间还报曰:"去国三十里而不行。

qín jiāng dà xǐ

这句话大意是:"秦将大喜。

qín jiān qù zhào shē juǎn jiǎ ér qū zhī

这句话大意是:秦间去,赵奢卷甲而趋之。

jūn shì xǔ lì yuē qín rén bù yì zhào shī zhì cǐ qí lái qì shèng jiāng jūn bì hòu jí bīng yǐ dài zhī

这句话大意是:军士许历曰:"秦人不意赵师至此,其来气盛,将军必厚集兵以待之。

xiān jù běi shān shàng zhě shèng

这句话大意是:先据北山上者胜。

shē xǔ nuò jí yǐ wàn rén qū zhī

这句话大意是:"奢许诺,即以万人趋之。

qín bīng hòu zhì zhēng shān bù dé shàng shē zòng bīng dà pò qín jūn jiě yù yǔ zhī wéi

这句话大意是:秦兵后至,争山不得上,奢纵兵,大破秦军,解阏与之围。

yòu yuē lǐ guǎng jūn bài wèi xiōng nú shēng de yáng sǐ téng shàng hú ér shàn mǎ bào r nán chí yǐ gù de tuō

这句话大意是:又曰:李广军败,为匈奴生得,佯死,腾上胡儿善马,抱儿南驰,以故得脱。

✦ You read 兵部·卷十三

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.