chì hòu
这句话大意是:○斥候。
hòu zhōu shū yuē hán guǒ xìng qiáng jì jiān yǒu quán lüè suǒ xíng zhī chù shān chuān xíng shì zhé néng jì yì
这句话大意是:《后周书》曰:韩果性强记,兼有权略,所行之处,山川形势辄能记忆。
jiān shàn cì dí xū shí chuāi zhī qíng zhuàng
这句话大意是:兼善伺敌虚实,揣知情状。
yǒu qián nì xī gǔ yù wéi jiān zhēn zhě guǒ dēng gāo wàng zhī suǒ yí chù wǎng bì yǒu huò
这句话大意是:有潜匿溪谷欲为间侦者,果登高望之,所疑处往必有获。
tài zǔ yóu shì yǐ guǒ wèi yú hòu dū du
这句话大意是:太祖由是以果为虞候都督。
měi cóng zhēng xíng cháng lǐng hòu jì zhòu yè xún chá lüè bù mián qǐn
这句话大意是:每从征行,常领候骑昼夜巡察,略不眠寝。
yòu yuē dá xī wǔ dà tǒng chū wèi qín zhōu cì shǐ
这句话大意是:又曰:达奚武大统初为秦州刺史。
qí shén wǔ qù shā yuàn tài zǔ fù qiǎn wǔ chān zhī
这句话大意是:齐神武趣沙苑,太祖复遣武觇之。
wǔ cóng sān qí jiē yī dí rén yī fú zhì rì mù qù yíng shù bǎi bù xià mǎ qián tīng de qí jūn hào yīn shàng mǎ lì yíng ruò jǐng yè zhě bù rú fǎ zhě wǎng wǎng tà zhī jù zhī dí zhī qíng zhuàng yǐ gào tài zǔ
这句话大意是:武从三骑皆衣敌人衣服,至日暮去营数百步,下马潜听得其军号,因上马历营若警夜者,不如法者往往挞之,具知敌之情状,以告太祖。
tài zǔ shēn jiā yān suì pò zhī
现代白话:太祖深嘉呢,遂破之。
zhū gě liàng bīng yào yuē jūn yǐ jìn dí lí luò cháng píng míng yǐ xiān fā jué jūn qián shí lǐ nèi gè àn zuǒ yòu xià dào yì shí lǐ zhī nèi
这句话大意是:诸葛亮《兵要》曰:军已近敌,篱落常平明以先发,绝军前十里内,各按左右下道,亦十里之内。
shù lǐ zhī wài wǔ rén wéi bù rén chí yī bái fān dēng gāo wài xiàng míng yǐn bì zhī chù
这句话大意是:数里之外,五人为部,人持一白幡,登高外向,明隐蔽之处。
jūn zhì zhuǎn xún gāo ér qián
这句话大意是:军至,转寻高而前。
dì yī jiàn zéi zhuǎn yǔ hòu dì èr dì sān yì zhǔ zhě bái zhī
这句话大意是:第一见贼,转语后第二,第三诣主者白之。
fán hou jiàn zéi bǎi rén yǐ xià dàn jǔ fān zhǐ
这句话大意是:凡候见贼百人以下,但举幡指;。
bǎi rén yǐ shàng biàn jǔ fān dà hū
这句话大意是:百人以上,便举幡大呼。
zhǔ zhě qiǎn jí mǎ wǎng shì chá zhī
这句话大意是:主者遣疾马往视察之。
yòu yuē fán jūn xíng yíng lěi xiān shǐ fù xīn jí xiāng dǎo qián chān shěn zhī gè lìng hòu lì xiān xíng dìng de yíng dì bì lì jūn fēn shù lì sì biǎo hòu shì rán hòu yí yíng
这句话大意是:又曰:凡军行营垒,先使腹心及乡导前觇审知,各令候吏先行,定得营地,壁立军分数,立四表候视,然后移营。
yòu xiān shǐ hòu jì qián xíng chí wǔ sè qí jiàn gōu kēng jiē huáng jiē qù liè qiè
这句话大意是:又先使候骑前行,持五色旗,见沟坑揭黄,(揭,去列切。
qú lù jiē bái shuǐ jiàn jiē hēi lín sǒu jiē qīng yě huǒ jiē chì yǐ běn gǔ yīng zhī
这句话大意是:)衢路揭白,水涧揭黑,林薮揭青,野火揭赤,以本鼓应之。
lì qí gǔ lìng xiāng wén jiàn
这句话大意是:立旗鼓,令相闻见。
ruò dù shuǐ yú shān shēn suì lín sǒu jīng xiāo yǒng qí sōu suǒ shù lǐ wú shēng sì zhōu jué jì gāo shān shù dǐng lìng rén yuǎn shì jīng bīng sì xiàng yào chǔ fáng yù
这句话大意是:若渡水逾山,深邃林薮,精骁勇骑搜索数里无声,四周绝迹,高山树顶,令人远视,精兵四向要处防御。
rán hòu fēn bīng qián hòu yǐ wéi zhèn zhí
这句话大意是:然后分兵前后,以为镇拓。
nǎi lìng zī zhòng lǎo xiǎo cì bù hòu mǎ qiè zài zhěng sù fáng dí zhì rén mǎ wú shēng bù shī háng liè
这句话大意是:乃令辎重老小,次步后马,切在整肃,防敌至,人马无声,不失行列。
xiǎn dì xiá jìng yì yǐ bù qǔ lín cì huò xū huán huí xuán zhuǎn yǐ hòu wèi qián yǐ zuǒ wèi yòu xíng zé yú guàn lì zé yàn háng
这句话大意是:险地狭径,亦以部曲鳞次,或须环回旋转,以后为前,以左为右,行则鱼贯,立则雁行。
dào qián zhǐ chù hòu jì jīng ruì sì xiàng sǎn liè ér lì gè yī běn fāng xià yíng
这句话大意是:到前止处,候骑精锐,四向散列而立,各依本方下营。
yī rén yī bù suí shī duō shǎo xián biǎo shí èr chén shù liù jīng zhǎng èr zhàng bā chǐ shěn zǐ wǔ mǎo yǒu de wù lìng xié pì yǐ zhū què jīng shù wǔ de bái shòu jīng shù yǒu de xuán wǔ jīng shù zǐ de qīng lóng jīng shù mǎo de zhāo yáo jīng shù zhōng yāng
这句话大意是:一人一步,随师多少,咸表十二辰,竖六旍,长二丈八尺,审子午卯酉地,勿令邪僻,以朱雀旍竖午地,白兽旍竖酉地,玄武旍竖子地,青龙旍竖卯地,招摇旍竖中央。
qí qiáo mù yǐn bù dé chū biǎo wài yě
这句话大意是:其樵牧饮,不得出表外也。
wèi gōng bīng fǎ yuē zhū yíng xià dìng shì xū fáng yù
这句话大意是:《卫公兵法》曰:诸营下定,事须防御。
wū yíng wài èr shí bù liè duì zhàng rú lín zhèn duì kòu fǎ zhòu yè yán jǐn
这句话大意是:于营外二十步,列队仗,如临阵对寇法,昼夜严谨。
zòng féng yǔ xuě bìng yā duì guān bìng bù de lí duì
这句话大意是:纵逢雨雪,并押队官并不得离队。
yíng liú wǔ pǐ mǎ bìng ān pèi fàng sì fáng yǒu jǐng jí jí lìng chí gào
这句话大意是:营留五匹马,并鞍辔放饲,防有警急,即令驰告。
zhì yè měi zhèn qián bǎi bù wài zhe tīng zǐ èr rén yī gēng yī tì yǐ tīng bù yú
这句话大意是:至夜,每阵前百步外,着听子二人,一更一替,以听不虞。
réng lìng tàn gēng rén wu tàn tīng zǐ xì wù lìng mián shuì
这句话大意是:仍令探更人务探听子细,勿令眠睡。
qí zhòu rì zhū jūn qián gè yì zhú gāo yào chù ān zhì chì hòu yǐ shì dòng jìng
这句话大意是:其昼日,诸军前各亦逐高要处,安置斥候,以视动静。
yòu yuē zhū jūn yíng duì wǔ měi yè fēn gèng lìng rén xún tàn
这句话大意是:又曰:诸军营队伍,每夜分更,令人巡探。
rén bù dé gāo shēng chàng hào xún zhě qiāo gōng yī xià zuò zhě kòu shuò sān xià fāng zhì jūn hào yǐ xiāng yìng huì
这句话大意是:人不得高声唱号,巡者敲弓一下,坐者扣槊三下,方掷军号,以相应会。
dāng yíng jiè tàn zhōu ér fù shǐ
这句话大意是:当营界探,周而复始。
zhì hào cuò shī biàn jí jué fá
这句话大意是:掷号错失,便即决罚。
dāng jūn zhé chōng guǒ yì bìng yā pù sù jǐn gēng xún tàn dì xiāng fēn fù
这句话大意是:当军折冲、果毅,并押铺宿,尽更巡探,递相分付;。
yú hòu jí zhōng jūn guān rén tōng tàn dōu xún
这句话大意是:虞候及中军官人,通探都巡。
yòu yuē zhū jūn xià dìng měi yíng yè bié zhì wài tàn
这句话大意是:又曰:诸军下定,每营夜别置外探。
měi yíng zhé chōng guǒ yì xiāng zhī zuò cì měi yè bié sì rén gè lǐng wǔ qí mǎ wū yíng sì miàn qù yíng shí lǐ wài yóu yì yǐ bèi fēi cháng
这句话大意是:每营折冲、果毅相知作次,每夜别四人,各领五骑马,于营四面去营十里外游奕,以备非常。
rú yǒu jǐng jí bēn chí bào jūn
这句话大意是:如有警急,奔驰报军。
yòu yuē lìng rén zhěn kōng hú lù wò yǒu rén mǎ xíng sān shí lǐ wài dōng xī nán běi xiǎng jiàn wū hú lù zhōng míng yuē dì tīng zé xiān fáng bèi
这句话大意是:又曰:令人枕空胡禄卧,有人马行三十里外,东西南北响见于胡禄中,名曰:"地听",则先防备。
yòu yuē zhū bīng mǎ jì bī zéi tíng tàn hòu shì xū míng shěn
这句话大意是:又曰:诸兵马既逼贼庭,探候事须明审。
zhū yíng zhù jí yíng xíng qián hòu jí zuǒ yòu xiāng zhù shàng wǔ lǐ zhe mǎ liǎng qí shí lǐ gèng jiā liǎng qí
这句话大意是:诸营住及营行,前后及左右厢助上,五里著马两骑,十里更加两骑。
shí wǔ lǐ gèng jiā liǎng qí zhì sān shí lǐ yī dào yòng rén mǎ shí èr qí
这句话大意是:十五里更加两骑,至三十里,一道用人马十二骑。
ruò bīng duō fā yǐn shāo zhǎng zhù shàng jí gèng liàng jiā yī liǎng dào shǐ lìng xiāng jiàn
这句话大意是:若兵多,发引稍长,助上即更量加一两道,使令相见。
qí chéng mǎ rén měi lìng yáo xiāng jiàn cháng jiē gāo xíng gè zhí yī fāng miàn yì qí wú zéi cǐ qí cháng juǎn jiàn zéi jí sù zhǎn
这句话大意是:其乘马人,每令遥相见,常接高行,各执一方面异旗,无贼此旗常卷,见贼即速展。
jūn yíng jiàn qí zhǎn jí zhī zéi zhì xū mì wěn chù
这句话大意是:军营见旗展,即知贼至,须觅稳处。
jì zhī zéi lái de shè jī fú zhěng qí bù wǔ yíng qián chū zhàn
这句话大意是:既知贼来,得设机伏,整齐部伍,迎前出战。
qí zuì yuǎn jí cì yuǎn rén xū yǔ hǎo mǎ chéng qí bù rán bèi zéi zhuō jiāng
这句话大意是:其最远及次远人,须与好马乘骑,不然被贼捉将。
bèi biān
这句话大意是:○备边。
hàn shū yuē zhāo cuò shàng yán shǒu biān bèi sāi yuē hú rén yī shí zhī yè bù zhe wū de qí shì yì yǐ rǎo luàn biān jìng
这句话大意是:《汉书》曰:晁错上言守边备塞曰:"胡人衣食之业不著于地,其势易以扰乱边境。
hé yǐ míng zhī
现代白话:凭什么明之?
hú rén shí ròu yǐn lào yī pí máo fēi yǒu chéng guō tián zhái zhī guī jū rú fēi niǎo zǒu shòu wū kuàng yě měi cǎo gān shuǐ zé zhǐ cǎo jǐn shuǐ jié zé yí
这句话大意是:胡人食肉饮酪衣皮毛,非有城郭田宅之归居,如飞鸟走兽于旷野,美草甘水则止,草尽水竭则移。
yǐ shì guān zhī wǎng lái zhuǎn xǐ shí zhì shí qù cǐ hú rén zhī shēng yè ér zhōng guó suǒ yǐ lí nán mǔ yě
这句话大意是:以是观之,往来转徙,时至时去,此胡人之生业,而中国所以离南亩也。
jīn shǐ hú rén shù chù zhuǎn mù xíng liè wū sāi xià huò dāng yàn dài huò dāng shàng jùn běi dì lǒng xī yǐ hou bèi sāi zhī zú zú shǎo zé rù
这句话大意是:今使胡人数处转牧行猎于塞下,或当燕、代,或当上郡、北地、陇西以候备塞之卒,卒少则入。
bì xià bù jiù zé biān mín jué wàng ér yǒu jiàng dí zhī xīn
这句话大意是:陛下不救,则边民绝望而有降敌之心;。
rú jiù zhī shǎo fā zé bù zú duō fā yuǎn xiàn cái zhì zé hú rén yǐ qù
这句话大意是:如救之,少发则不足,多发远县才至,则胡人已去。
jù ér bù ba wèi fèi shén dà
这句话大意是:聚而不罢,为费甚大;。
ba zhī zé hú fù rù
这句话大意是:罢之,则胡复入。
rú cǐ lián nián zé zhōng guó pín kǔ ér mín bù ān yǐ
现代白话:如此连年,则中国贫苦而民不安了。
bì xià xìng yōu biān jìng qiǎn jiàng lì fā zú yǐ zhì sāi shén dà huì yě
这句话大意是:陛下幸忧边境,遣将吏发卒以治塞,甚大惠也。
rán lìng yuǎn fāng zhī zú shǒu sāi yī suì ér gèng bù zhī hú rén zhī tài
这句话大意是:然令远方之卒,守塞一岁而更,不知胡人之态。
bù rú xuǎn cháng jū zhě jiā shì tián zuò qiě yǐ bèi zhī
这句话大意是:不如选常居者,家室田作,且以备之。
qí yào hài zhī chù tōng chuān zhī dào diào lì chéng yì wú xià qiān jiā wèi jū zhōng zhōu hǔ luò
这句话大意是:其要害之处,通川之道,调立城邑,无下千家为居中周虎落。
xiān wèi shì wū jù tián qì nǎi mù zuì rén jí miǎn tú fù zuò lìng jū zhī bù zú mù yǐ dīng nú bì shú zuì jí shū nú bì yù yǐ bài jué zhě bù zú nǎi mù mín zhī yù wǎng zhě
这句话大意是:先为室屋、具田器,乃募罪人及免徒复作令居之,不足,募以丁奴婢赎罪及输奴婢欲以拜爵者,不足,乃募民之欲往者。
jiē cì gāo jué fù qí jiā yǔ dōng xià yī lǐn shí néng zì jǐ ér zhǐ
这句话大意是:皆赐高爵复其家,与冬夏衣,廪食能自给而止。
qí wáng fu kǔ qī zhě xiàn guān mǎi yǔ zhī
这句话大意是:其亡夫苦妻者,县官买与之。
rén qíng fēi yǒu pǐ dí bù néng jiǔ ān qí chù sāi xià zhī mín lù lì bù hòu bù kě shǐ jiǔ jū
这句话大意是:人情非有匹敌不能久安,其处塞下之民,禄利不厚不可使久居。
wēi nàn zhī de hú rén rù qū ér néng zhǐ qí suǒ qū zhě yǐ qí bàn yǔ zhī xiàn guān wèi shú qí mín
这句话大意是:危难之地,胡人入驱而能止,其所驱者,以其半与之,县官为赎其民。
rú shì zé yì lǐ xiāng jiù fù hú bù bì sǐ fēi yǐ dé shàng yě yù quán qīn qī ér lì qí cái yě
这句话大意是:如是则邑里相救,赴胡不避死,非以德上也,欲全亲戚而利其财也。
cǐ yǔ dōng fāng zhī shù zú bù xí dì shì ér xīn wèi hú zhě gōng xiāng wàn yě
这句话大意是:此与东方之戍卒不习地势而心畏胡者,功相万也。
yǐ bì xià zhī shí xǐ mín shí biān shǐ yuǎn fāng wáng tún shù zhī yōu
这句话大意是:以陛下之时徙民实边,使远方亡屯戍之忧。
sāi xià zhī mín fù zǐ xiāng bǎo wáng xì lǔ zhī huàn
这句话大意是:塞下之民,父子相保,亡系虏之患。
lì shī hòu shì míng chēng shèng míng qí yǔ qín zhī xíng yuàn mín xiāng qù yuǎn yǐ
现代白话:利施后世,名称圣明,其与秦之行怨民,相去远了。
shàng cóng qí yán mù mín xǐ shí sāi xià
这句话大意是:"上从其言,募民徙实塞下。
cuò fù yán bì xià xìng mù rén yǐ shí sāi xià shǐ tún shù zhī shì yì shěng shū jiāng zhī fèi yì guǎ shén dà huì yě
这句话大意是:错复言:"陛下幸募人以实塞下,使屯戍之事益省,输将之费益寡,甚大惠也。
xià lì chéng néng chēng hòu huì fèng míng zhào cún xù suǒ xǐ zhī lǎo ruò shàn yù qí zhuàng shì hé mǐ qí xīn ér wù qīn kè shǐ xiān zhì zhě ān lè ér bù sī gù xiāng zé pín mín xiāng mù ér quàn wǎng yǐ
现代白话:下吏诚能称厚惠,奉明诏存恤所徙之老弱,善遇其壮士,和弭其心而勿侵刻,使先至者安乐而不思故乡,则贫民相慕而劝往了。
chén wén gǔ zhī xǐ yuǎn fāng yǐ shí guǎng xū yě xiāng qí yīn yáng zhī hé cháng qí shuǐ quán zhī wèi shěn qí tǔ dì zhī yi guān qí cǎo mù zhī ráo rán hòu yíng yì lì chéng zhì lǐ gē zhái tōng tián zuò zhī dào zhèng qiān mò zhī jiè
这句话大意是:臣闻古之徙远方以实广虚也,相其阴阳之和,尝其水泉之味,审其土地之宜,观其草木之饶,然后营邑立城,制里割宅,通田作之道,正阡陌之界。
xiān wèi lì shì jiā yǒu yī táng èr nèi mén hù zhī xián zhì qì wù yān
现代白话:先为立室,家有一堂二内门户之闲,置器物呢。
mín yǒu suǒ jū zuò yǒu suǒ yòng cǐ mín suǒ yǐ qīng qù gù xiāng ér quàn zhī xīn yì yě
这句话大意是:民有所居,作有所用,此民所以轻去故乡而劝之新邑也。
wèi zhì yī wū yǐ jiù jí bìng yǐ xiū jì sì nán nǚ yǒu hūn shēng sǐ xiāng xù fén mù xiāng cóng zhòng shù chù shǐ shì wū wán ān cǐ suǒ yǐ shǐ mín lè qí lè chù ér yǒu zhǎng jū zhī xīn yě
这句话大意是:为置医巫以救疾病,以修祭祀,男女有昏生死相恤,坟墓相从,种树畜豕,室屋完安,此所以使民乐其乐处,而有长居之心也。
chén yòu wén gǔ zhī zhì biān xiàn yǐ bèi dí yě shǐ wǔ jiā wéi wǔ wu yǒu zhǎng
这句话大意是:臣又闻,古之制边县以备敌也,使五家为伍,伍有长;。
shí zhǎng yī lǐ lǐ yǒu jiǎ shì
这句话大意是:十长一里,里有假士;。
sì lǐ yī lián lián yǒu jiǎ wǔ bǎi
这句话大意是:四里一连,连有假五百;。
shí lián yī yì yì yǒu jiǎ hòu jiē zé qí yì zhī xián cái yǒu lǐ ràng xí dì xíng xī zhī mín xīn zhě
这句话大意是:十连一邑,邑有假候,皆择其邑之贤才有礼让、习地形、悉知民心者。
jū zé xí mín yǐ shè fǎ chū zé jiào mín wū yìng dí
这句话大意是:居则习民以射法,出则教民于应敌。
gù zú wǔ chéng wū nèi zé jūn zhèng dìng wū wài fú xí yǐ chéng wù lìng qiān xǐ
这句话大意是:故卒伍成于内则军政定于外,服习已成,勿令迁徙。
yòu zé tóng yóu zhǎng zé gòng shì
这句话大意是:幼则同游,长则共事。
yè zhàn shēng xiāng zhī zé zú yǐ xiāng jiù zhòu zhàn mù xiāng jiàn zé zú yǐ xiāng shí
这句话大意是:夜战声相知则足以相救,昼战目相见则足以相识。
huān ài zhī xīn zú yǐ xiāng sǐ
这句话大意是:欢爱之心足以相死。
rú cǐ ér quàn yǐ hòu shǎng wēi yǐ zhòng fá zé qián sǐ bù huán zhǒng yǐ
现代白话:如此而劝以厚赏,威以重罚,则前死不还踵了。
suǒ xǐ zhī mín fēi zhuàng yǒu cái lì dàn fèi yī liáng bù kě yòng yě
这句话大意是:所徙之民非壮有材力,但费衣粮,不可用也。
suī yǒu cái lì bù dé liáng lì yóu wáng gōng yě
这句话大意是:虽有材力不得良吏,犹亡功也。
yòu yuē wáng mǎng jiāng yán yóu shàng yán yuē xiōng nú wéi hài jiǔ yǐ
现代白话:又曰:王莽将严尤上言曰:"匈奴为害久了。
zhōu qín hàn zhēng zhī rán jiē wèi yǒu de shàng cè zhě yě
这句话大意是:周秦汉征之,然皆未有得上策者也。
zhōu dé zhōng cè hàn de xià cè qín wú cè yān
现代白话:周得中策,汉得下策,秦无策呢。
dāng zhōu xuān wáng shí xiǎn yǔn nèi qīn zhì wū jīng yáng mìng jiāng zhēng zhī jìn jìng ér hái
这句话大意是:当周宣王时,猃狁内侵至于泾阳,命将征之,尽境而还。
qí shì róng dí zhī nèi qīn pì wén méng zhī shì qū zhī ér yǐ
这句话大意是:其视戎狄之内侵,譬蚊虻之螫,驱之而已。
gù tiān xià chēng míng shì wèi zhōng cè
这句话大意是:故天下称明,是为中策。
hàn wǔ dì xuǎn jiāng liàn bīng yuē jī liáng shēn rù yuǎn shù měi yǒu kè huò zhī gōng hú zhé bào zhī
这句话大意是:汉武帝选将练兵,约赍粮深入远戍,每有克获之功,胡辄报之。
bīng lián huò jié sān shí yú nián zhōng guó bà hào xiōng nú yì nǜ ér tiān xià chēng wǔ shì wéi xià cè
这句话大意是:兵连祸结三十馀年,中国罢耗,匈奴亦衄,而天下称武,是为下策。
qín shǐ huáng bù rěn xiǎo chǐ ér qīng mín lì zhù cháng chéng zhī gù yán mào wàn lǐ zhuǎn shū zhī xíng qǐ wū fù hǎi jiāng jìng jì wán zhōng guó nèi jié yǐ sàng shè jì shì wèi wú cè
这句话大意是:秦始皇不忍小耻而轻民力,筑长城之固,延袤万里,转输之行起于负海,疆境既完,中国内竭,以丧社稷,是为无策。
jīn tiān xià zāo yáng jiǔ zhī ě
这句话大意是:今天下遭阳九之厄;。
bǐ nián jī jǐn xī běi biān yóu shén
这句话大意是:比年饥馑,西北边尤甚。
fā sān shí wàn zhòng jù sān bǎi rì liáng dōng yuán hǎi dài nán qǔ jiāng huái rán hòu néng bèi
这句话大意是:发三十万众,具三百日粮,东援海岱,南取江淮,然后能备。
jì qí dào lǐ èr nián shàng wèi jí hé
这句话大意是:计其道里,二年尚未集合。
bīng xiān zhì zhě jù jū bào lù shī lǎo xiè bì shì bù kě yòng cǐ yī nán yě
这句话大意是:兵先至者聚居暴露,师老械弊,势不可用,此一难也。
biān jì kōng xū bù néng fèng jūn liáng nèi diào jùn guó bù xiāng jí shǔ cǐ èr nán yě
这句话大意是:边既空虚,不能奉军粮,内调郡国,不相及属,此二难也。
jì yī rén sān bǎi rì liáng yòng bèi shí bā hú fēi niú lì bù néng shèng yě
这句话大意是:计一人三百日粮用备十八斛,非牛力不能胜也。
niú yòu dāng jī shí jiā èr shí hú zhòng dì
这句话大意是:牛又当赍食加二十斛重地。
hú shā xī duō fá shuǐ cǎo yǐ wǎng shì kuí zhī jūn chū wèi mǎn bǎi rì niú bì wù gù qiě jǐn qí yú liáng rén bù shèng cǐ sān nán yě
这句话大意是:胡沙卤多乏水草,以往事揆之,军出未满百日,牛必物故,且尽其馀粮,人不胜,此三难也。
hú dì qiū dōng shén hán chūn xià shén fēng fǔ huò yīn fù
这句话大意是:胡地秋冬甚寒,春夏甚风,釜镬(音富。
xīn tàn zhòng bù kě chuī shí bèi yīn bèi
这句话大意是:)薪炭重,不可炊食糒、(音备。
yǐn shuǐ yǐ lì sì shí shī yǒu jí bìng zhī yōu shì bù néng jiǔ cǐ sì nán yě
这句话大意是:)饮水以历四时,师有疾病之忧,势不能久,此四难也。
zī zhòng zì suí zé qīng ruì zhě shǎo bù dé jí xíng lǔ xú dùn bù néng jí xìng ér féng lǔ yào zhē qián hòu wēi dài bù cè cǐ wǔ nán yě
这句话大意是:辎重自随,则轻锐者少,不得疾行,虏徐遁不能及,幸而逢虏,要遮前后,危殆不测,此五难也。
dà yòng mín lì gōng bù kě bì chén fú yōu zhī
这句话大意是:大用民力,功不可必,臣伏忧之。
yòu bān gù lùn yuē shū yún mán yí huá xià shī chēng róng dí shì yīng chūn qiū yǒu dào shǒu zài sì yí jiǔ yǐ
现代白话:又《班固论》曰:书云:"蛮夷猾夏",诗称"戎狄是膺",春秋有道"守在四夷"久了。
yí dí zhī wéi huàn yě
这句话大意是:夷狄之为患也!
gù zì hàn xìng zhōng xìn jiā móu zhī chén hé cháng bù yùn chóu cè xiāng yǔ zhēng wū miào táng zhī shàng hu
这句话大意是:故自汉兴,忠信嘉谋之臣,曷尝不运筹策,相与争于庙堂之上乎!
gāo zǔ shí liú jìng lǚ hòu shí fán kuài jì bù xiào wén shí jiǎ yì zhāo cuò xiào wǔ shí wáng huī hán ān guó zhū mǎi chén gōng sūn hóng dǒng zhòng shū rén chí suǒ jiàn gè yǒu tóng yì rán zǒng qí yào guī liǎng kē ér yǐ
这句话大意是:高祖时刘敬,吕后时樊哙、季布,孝文时贾谊、晁错,孝武时王恢、韩安国、朱买臣、公孙弘、董仲舒,人持所见各有同异,然总其要归,两科而已。
jìn shēn zhī rú zé shǒu hé qīn jiè zhòu zhī shì zé yán zhēng fá
这句话大意是:缙绅之儒则守和亲,介胄之士则言征伐。
jiē piān jiàn yī shí zhī lì hài ér wèi jiū xiōng nú zhī zhōng shǐ
这句话大意是:皆偏见一时之利害,而未究匈奴之终始。
zì hàn xìng yǐ zhì wū jīn kuàng shì lì nián qū shēn yì biàn qiáng ruò xiāng fǎn shì gù qí xiáng kě de ér yán yě
这句话大意是:自汉兴以至于今,旷世历年诎伸异变,强弱相反,是故其详可得而言也。
xī hé qīn zhī lùn fā wū liú jìng shì shí tiān xià chū dìng xīn zāo píng chéng zhī nán gù cóng qí yán yuē fǎ hé qīn lù yí chán yú jì yǐ jiù ān biān jìng
这句话大意是:昔和亲之论发于刘敬,是时天下初定,新遭平城之难,故从其言,约法和亲,赂遗单于,冀以救安边境。
xiào huì gāo hòu zūn ér bù wéi xiōng nú kòu dào bù wéi shuāi zhǐ ér chán yú fǎn yǐ jiāo jù
这句话大意是:孝惠高后遵而不违,匈奴寇盗不为衰止,而单于反以骄倨。
dǎi zhì xiào wén yǔ tōng guān shì qī yǐ hàn nǚ zēng hòu qí lù suì yǐ qiān jīn ér xiōng nú shù bèi yuē shù biān jìng lǚ bèi qí hài
这句话大意是:逮至孝文与通关市,妻以汉女,增厚其赂,岁以千金,而匈奴数背约束,边境屡被其害。
shì yǐ wén dì zhōng nián hè rán fā fèn suì zhù róng fú qīn yù ān mǎ xǐ liù jùn liáng jiā cái lì zhī shì chí shè shàng lín jiǎng xí zhàn zhèn jù tiān xià jīng bīng jūn wū guǎng wǔ
这句话大意是:是以文帝中年赫然发愤,遂贮戎服,亲御鞍马,徙六郡良家材力之士,驰射上林,讲习战阵,聚天下精兵军于广武。
gù wèn féng táng yǔ lùn jiāng shuài kuì rán tàn xī sī gǔ míng chén cǐ zé hé qīn wú yì yǐ rán zhī míng xiào yǐ
现代白话:顾问冯唐与论将帅,喟然叹息,思古名臣,此则和亲无益已然之明效了。
zhòng shū qīn jiàn sì shì zhī shì yóu fù yù shǒu jiù wén pō zēng qí yuē
这句话大意是:仲舒亲见四世之事,犹复欲守旧文,颇增其约。
yǐ wéi yì dòng jūn zǐ lì dòng tān rén rú xiōng nú zhě fēi kě yǐ rén yì shuō yě dú kě shuō yǐ hòu lì jié zhī wū tiān ěr
现代白话:以为义动有德行的人,利动贪人,如匈奴者非能够仁义说也,独可说以厚利,结之于天耳。
gù yǔ zhī fù lì yǐ shuō qí yì yǔ méng wū tiān yǐ láo qí yuē zhì qí ài zǐ yǐ lèi qí xīn
这句话大意是:故与之复利以说其意,与盟于天以牢其约,质其爱子以累其心。
xiōng nú suī yù zhǎn zhuǎn nài shī zhòng lì hé nài shā ài zǐ hé
这句话大意是:匈奴虽欲展转,柰失重利何,柰杀爱子何。
fu fù liǎn xíng lù bù zú yǐ dāng sān jūn zhī fèi chéng guō zhī gù wú yì wū zhēn shì zhī yuē ér shǐ biān chéng shǒu jìng zhī mín fù xiōng huǎn dài zhì zǐ yān bǔ hú mǎ bù kuī wū cháng chéng ér yǔ xí bù xíng wū zhōng guó bù yì biàn wū tiān xià hu
现代白话:夫赋敛行赂不足以当三军之费,城郭之固,无异于贞士之约,而使边城守境之民父兄缓带,稚子咽哺,胡马不窥于长城,而羽檄不行于中国,不是也很便于天下吗。
chá zhòng shū zhī lùn kǎo zhū xíng shì nǎi zhī wèi hé wū dāng shí ér yǒu quē wū hòu shì yě
这句话大意是:察仲舒之论,考诸行事,乃知未合于当时而有阙于后世也。
dāng xiào wǔ shí suī zhēng fá kè huò ér shì mǎ yì lüè xiāng dāng
这句话大意是:当孝武时,虽征伐克获,而士马亦略相当。
suī kāi hé nán zhī yě jiàn shuò fāng zhī jùn yì qì zào yáng zhī běi jiǔ bǎi yú lǐ
这句话大意是:虽开河南之野,建朔方之郡,亦弃造阳之北九百馀里。
xiōng nú rén mín měi lái jiàng hàn chán yú yì zhé jū liú hàn shǐ yǐ xiāng bào fù qí jié ào shàng rú sī ān kěn yǐ ài zǐ wèi zhì hu
这句话大意是:匈奴人民每来降汉,单于亦辄拘留汉使以相报复,其桀骜尚如斯,安肯以爱子为质吗?
cǐ bù hé dāng shí zhī yán yě
这句话大意是:此不合当时之言也。
ruò bù zhì zhì dìng yuē hé qīn shì suī xí xiào wén jì wǎng zhī huǐ ér zhǎng xiōng nú wú yǐ zhī zhà yě
这句话大意是:若不置质定约和亲,是虽袭孝文既往之悔而长匈奴无已之诈也。
fu biān chéng bù xuǎn shǒu jìng wǔ lüè zhī chén xiū zhàng duì bèi sāi zhī jù lì cháng jǐ jìn nǔ zhī xiè shì wú suǒ yǐ dài biān kòu ér wu fù liǎn wū mín yuǎn xíng huò lù gē bō bǎi xìng yǐ fèng kòu chóu xìn gān yán shǒu kōng yuē ér jì hú mǎ zhī bù kuī bù yǐ guò hu
现代白话:夫边城不选守境武略之臣,修障队备塞之具,厉长戟劲弩之械,恃我所以待边寇而务赋敛于民,远行货赂,割剥百姓以奉寇仇,信甘言,守空约而冀胡马之不窥,不已过吗?
zhì xiào xuān zhī shì chéng wǔ dì fèn jī zhī wēi zhí xiōng nú bǎi nián zhī yùn yīn qí huài luàn jǐ wáng zhī ě quán shí shī yi fù yǐ wēi dé rán hòu chán yú qǐ shǒu chén fú qiǎn zi rù shì sān shì chēng fān bīn wū hàn tíng
这句话大意是:至孝宣之世,承武帝奋击之威,值匈奴百年之运,因其坏乱几亡之厄,权时施宜,覆以威德,然后单于稽首臣服,遣子入侍,三世称藩,宾于汉廷。
shì shí biān chéng yàn xián niú mǎ bù yě sān shì wú quǎn fèi zhī jīng lí shù wàng gān gē zhī yì
这句话大意是:是时边城晏闲,牛马布野,三世无犬吠之惊,黎庶忘干戈之役。
hòu liù shí yú zài zhī jiān zāo wáng mǎng cuàn wèi shǐ kāi biān xì
这句话大意是:后六十馀载之间,遭王莽篡位,始开边隙。
chán yú yóu shì guī yuàn zì jué mǎng suì zhǎn qí shì zǐ biān jìng zhī huò gòu yǐ
现代白话:单于由是归怨自绝,莽遂斩其侍子,边境之祸构了。
gù hū hán yé shǐ cháo wū hàn hàn yì qí lǐ xiāo wàng zhī yuē róng dí huāng fú
这句话大意是:故呼韩耶始朝于汉,汉议其礼,萧望之曰:"戎狄荒服。
yán qí huāng hū wú cháng zhì yì yi dài yǐ kè lǐ ràng ér bù chén rú hòu sì dùn táo cuàn fú shǐ wū zhōng guó bù wéi pàn chén
这句话大意是:言其慌忽无常,至亦宜待以客礼,让而不臣,如后嗣遁逃窜伏,使于中国不为叛臣。
jí xiào yuán shí yì ba shǒu sāi zhī bèi yīng yǐ wéi bù kě
这句话大意是:"及孝元时,议罢守塞之备,应以为不可。
yún shèng bù wàng shuāi ān xīn sī ě yuǎn jiàn shí wēi zhī míng yǐ
现代白话:云盛不忘衰,安心思厄,远见识微之明了。
chán yú xián qì qí ài zǐ mò lì bù gù qīn lüè suǒ huò suì jù jì
这句话大意是:单于咸弃其爱子,昩利不顾,侵掠所获,岁巨计。
ér hé qīn lù yí bù guò qiān jīn
这句话大意是:而和亲,赂遗不过千金。
ān zài qí bù qì zhì ér shī zhòng lì yě
这句话大意是:安在其不弃质而失重利也。
zhòng shū zhī yán lòu wū shì yǐ
现代白话:仲舒之言漏于是了。
fu guī shì jiàn yì bù tú wàn shì zhī gù ér piān shì yī shí zhī shì zhě wèi kě yǐ jīng yuǎn
现代白话:夫规视建议不图万世之固,而偏恃一时之事者,未能够经远。
ruò nǎi zhēng fá zhī gōng qín hàn xíng shì yán yóu lùn zhī dāng yǐ
现代白话:若乃征伐之功,秦汉行事,严尤论之当了。
gù xiān wáng dù zhōng tǔ lì fēng jī fēn jiǔ zhōu liè wǔ fú wù tǔ gòng zhì wài nèi huò xiū xíng zhèng huò xiū wén dé yuǎn jìn zhī shì yì yě
这句话大意是:故先王度中土,立封畿,分九州,列五服,物土贡,制外内,或修刑政,或修文德,远近之势异也。
shì yǐ chūn qiū nèi zhū xià ér wài yí dí yí dí zhī rén tān ér hào lì pī fà zuǒ rèn rén miàn shòu xīn qí wū zhōng guó shū zhāng fú yì xí yǐn shí bù tóng yán yǔ bù tōng pì jū běi chuí hán lù zhī yě zhú cǎo suí chù shè liè wéi shēng
这句话大意是:是以春秋内诸夏而外夷狄,夷狄之人贪而好利,被发左衽,人面兽心,其于中国殊章服异习,饮食不同,言语不通,僻居北垂寒露之野,逐草随畜,射猎为生。
gé yǐ shān chuān yōng yǐ shā mò tiān dì zhī suǒ yǐ jué nèi wài yě
这句话大意是:隔以山川,拥以沙漠,天地之所以绝内外也。
shì gù shèng wáng qín shòu chù zhī bù yǔ yuē shì bù jiù gōng fá yuē zhī yǐ fèi lù ér jiàn qī gōng zhī zé láo shī ér zhāo kòu qí tǔ dì bù kě gēng ér shí yě qí mín bù kě chén ér chù yě
这句话大意是:是故圣王禽兽畜之,不与约誓,不就攻伐,约之以费赂而见欺,攻之则劳师而招寇,其土地不可耕而食也,其民不可臣而畜也。
shì yǐ wài ér bù nèi shū ér bù qi zhèng jiào bù jí qí rén zhēng shuò bù jiā qí guó lái zé chéng ér yù zhī qù zé bèi ér shǒu zhī
这句话大意是:是以外而不内,疏而不戚,政教不及其人,正朔不加其国,来则惩而御之,去则备而守之。
qí mù yì ér gòng xiàn zé jiē zhī yǐ lǐ ràng jī mí bù jué shǐ qū zài bǐ
这句话大意是:其慕义而贡献则接之以礼让,羁縻不绝,使曲在彼。
gài shèng rén zhì yù mán yí zhī cháng dào yě
这句话大意是:盖圣人制御蛮夷之常道也。
hòu hàn shū yuē mǎ yuán zòu yán xi gàn xiàn hù yǒu sān wàn èr qiān xi gàn xiàn jiāo zhǐ jùn gù chéng zài jīn jiāo zhōu lóng biān xiàn dōng
这句话大意是:《后汉书》曰:马援奏言:"西干县户有三万二千,(西干县,交趾郡,故城在今交州龙编县东。
yuǎn jiè qù tíng qiān yú lǐ tíng xiàn tíng yě
这句话大意是:)远界去庭千馀里,(庭,县庭也。
qǐng fēn wéi fēng xī wàng hǎi èr xiàn
这句话大意是:)请分为封溪、望海二县。
xǔ zhī
这句话大意是:"许之。
yòu yuē mǎ yuán zài lǒng xī dì zhào wǔ wēi tài shǒu dōng guān hàn jì yuē liáng tǒng yě
这句话大意是:又曰:马援在陇西,帝诏武威太守,(《东观汉记》曰:梁统也。
lìng xī hái jīn chéng kè mín jīn chéng rén kè zài wǔ wēi zhě
这句话大意是:)令悉还金城客民,(金城人客在武威者。
guī zhě sān qiān yú kǒu shǐ gè fǎn jiù yì
这句话大意是:)归者三千馀口,使各反旧邑。
yuán zòu wèi zhì zhǎng lì shàn chéng guō qǐ wù hòu zì lín yuē wù xiǎo zhàng yī yuē xiǎo chéng zì huò zuò wù
这句话大意是:援奏为置长吏,缮城郭,起坞候,(《字林》曰:坞,小障,一曰小城,字或作坞。
kāi dǎo shuǐ tián quàn yǐ gēng mù jùn zhōng lè yè
这句话大意是:)开导水田,劝以耕牧,郡中乐业。
yòu yuē dù mào yǐn bīng zhūn jìn yáng shàng qiǎn yè zhě duàn jiāng zhòng pèi mào zhèn shǒu běi biān
这句话大意是:又曰:杜茂引兵屯晋阳,上遣谒者段将众配茂镇守北边。
yīn fā biān zú zhù tíng hòu xiū fēng huǒ
这句话大意是:因发边卒筑亭候,修烽火。
yòu fā wěi shū jīn bó zēng nǔ gōng jǐ jūn shì bìng cì biān mín
这句话大意是:又发委输金帛缯弩供给军士,并赐边民。
guān gài xiāng wàng mào yì jiàn tún tián lǘ chē zhuǎn yùn yě
这句话大意是:冠盖相望,茂亦建屯田驴车转运也。
jìn shū dù yù chuán yuē xiōng nú shī liú měng jǔ bīng fǎn zì bìng zhōu xi jí hé dōng píng yáng
这句话大意是:《晋书·杜预传》曰:匈奴师刘猛举兵反,自并州西及河东平阳。
zhào yù yǐ sàn hòu dìng jì shěng tà é bài dù zhī shàng shū
这句话大意是:诏预以散侯定计省闼,俄拜度支尚书。
yù nǎi zòu lì jiè tián jiàn ān biān lùn chù jūn guó zhī yào yòu zuò rén pái xīn qì xìng cháng píng cāng dìng gǔ jià jiào yán yùn zhì kè diào nèi yǐ lì guó wài yǐ jiù biān zhě wǔ shí yú tiáo jiē nà yān
现代白话:预乃奏立藉田,建安边论,处军国之要,又作人排新器,兴常平仓,定谷价,较盐运,制课调,内以利国,外以救边者五十馀条,皆纳呢。
sòng shū yuē wén dì yuán jiā zhōng měi suì wèi hòu wèi qīn jìng lìng cháo chén bó yì
这句话大意是:《宋书》曰:文帝元嘉中,每岁为后魏侵境,令朝臣博议。
hé chéng tiān chén bèi biān zhī yào qí dà lüè yī yuē yí yuǎn jiù jìn yǐ shí nèi dì
这句话大意是:何承天陈备边之要,其大略一曰移远就近,以实内地;。
èr yuē jùn fù chéng huáng yǐ zēng qū fáng
这句话大意是:二曰浚复城隍,以增岨防;。
sān yuē zuǎn ǒu chē niú yǐ chì róng xiè
这句话大意是:三曰纂偶车牛,以饬戎械;。
sì yuē jì dīng kè yì wù shǐ yǒu quē
这句话大意是:四曰计丁课役,勿使有阙。
táng shū yuē gāo zǔ yǔ qún chén yán bèi biān zhī shì jiāng zuò dà jiàng yú yún jìn yuē wèi ruò duō zào chuán jiàn wū wǔ yuán líng wǔ zhì zhōu shī wū huáng hé zhī zhōng zú yǐ duàn qí rù kòu zhī zhōng lù
这句话大意是:《唐书》曰:高祖与群臣言备边之事,将作大匠于筠进曰:"未若多造船舰于五原灵武,置舟师于黄河之中,足以断其入寇之中路。
zhōng shū shì láng wēn yàn bó yòu jìn yuē xī wèi wén dì jué zhǎng qiàn yǐ è xiōng nú yì yīn yīn xún qí shì
这句话大意是:"中书侍郎温彦博又进曰:"昔魏文帝掘长堑以遏匈奴,亦因因循其事。
gāo zǔ bìng cóng zhī
这句话大意是:"高祖并从之。
wū shì qiǎn jiàng jūn sāng xiǎn hé qiàn duàn běi biān yào lù yòu zhēng jiāng nán xí shuǐ zhī shì gèng fā zú wū líng zhōu zào zhàn chuán
这句话大意是:于是遣将军桑显和堑断北边要路,又征江南习水之士,更发卒于灵州造战船。
sāi xiǎn
这句话大意是:○塞险。
zuǒ zhuàn yuē cài hóu wú zǐ táng hóu fá chu shě zhōu yú huái ruì zì yù zhāng yǔ chu jiā hàn
这句话大意是:《左传》曰:蔡侯、吴子、唐侯伐楚,舍舟于淮汭,自豫章与楚夹汉。
yù zhāng hàn dōng jiāng běi dì míng chu zuǒ sī mǎ chén yǐn xū wèi chu jiāng zi cháng yuē zi yán hàn ér yǔ zhī shàng xià yán yuán yě
这句话大意是:(豫章、汉东、江北、地名)楚左司马沈尹戌谓楚将子常曰:"子沿汉而与之上下,(沿,缘也。
yuán hàn shàng xià zhē shǐ wù dù yě
这句话大意是:缘汉上下,遮使勿度也。
wǒ xī fāng chéng wài yǐ huǐ qí zhōu yǐ fāng chéng wài rén huǐ wú suǒ shě zhōu yě
这句话大意是:)我悉方城外以毁其舟,(以方城外人毁吴所舍舟也。
hái sāi dà suì zhí yuán míng ě sān zhě hàn dōng sān ài lù
这句话大意是:)还塞大隧、直辕、冥厄,(三者,汉东三隘路。
ě wū gé qiè
这句话大意是:厄、乌革切。
zi jì hàn ér fá zhī wǒ zì hòu jī zhī bì dà bài zhī
这句话大意是:)子济汉而伐之,我自后击之,必大败之。
jì móu ér xíng
这句话大意是:"既谋而行。
chu dài fū wǔ chéng hēi wèi zi cháng yuē wú yòng shuǐ yě wǒ yòng gé yě yòng jūn qì yě
这句话大意是:楚大夫武成黑谓子常曰:"吴用水也,我用革也,(用,军器也。
bù kě jiǔ yě bù rú sù zhàn
这句话大意是:)不可久也,不如速战。
dài fū shǐ huáng wèi zi cháng yuē chu rén è zǐ ér hǎo sī mǎ ruò sī mǎ huǐ wú zhōu wū huái sāi chéng kǒu ér rù chéng kǒu sān ài dào zhī zǒng míng
这句话大意是:"大夫史皇谓子常曰:"楚人恶子而好司马,若司马毁吴舟于淮,塞城口而入,(城口,三隘道之总名。
shì dú kè yě
这句话大意是:)是独克也。
zi bì sù zhàn bù rán bù miǎn
这句话大意是:子必速战,不然不免。
nǎi jì hàn ér chén zì xiǎo bié zhì wū dà bié yǔ gòng hàn shuǐ zhì dà bié nán rù jiāng
这句话大意是:"乃济汉而陈,自小别至于大别,(《禹贡》汉水至大别南入江。
rán zé cǐ èr bié zài jiāng xià jiè yě
这句话大意是:然则此二别在江夏界也。
sān zhàn zi cháng zhī bù kě yù bēn
这句话大意是:)三战,子常知不可,欲奔。
zhī wú bù kě shèng yě
这句话大意是:(知吴不可胜也。
shǐ huáng yuē ān qiú qí shì qiú zhī zhèng shì
这句话大意是:)史皇曰:"安求其事,(求知政事。
nán ér táo zhī jiāng hé suǒ rù bì sǐ zhī
这句话大意是:)难而逃之,将何所入,必死之。
zi cháng wéi zuǒ sī mǎ chéng zhī yán gù bài yě
这句话大意是:"(子常违左司马成之言,故败也。
zhàn guó cè yuē wú zǐ wèn sūn wǔ yuē dí rén bǎo shān jù xiǎn shàn lì ér chù liáng shí yòu zú tiāo zhī zé bù chū chéng jiàn zé qīn lüè wèi zhī nài hé
这句话大意是:《战国策》曰:吴子问孙武曰:"敌人保山据险,擅利而处,粮食又足,挑之则不出,乘间则侵掠,为之柰何?
wǔ yuē fēn bīng shǒu yào jǐn bèi wù xiè qián tàn qí qíng mì hou qí dài yǐ lì yòu zhī jìn qí mù cǎi
这句话大意是:"武曰:"分兵守要,谨备勿懈,潜探其情,密候其怠,以利诱之,禁其牧采。
jiǔ wú suǒ de zì rán biàn gǎi dài lí qí gù duó qí suǒ ài
这句话大意是:久无所得,自然变改,待离其故,夺其所爱。
hàn shū yuē xiōng nú hū hán yé chán yú lái cháo yuán dì yǐ hòu gōng liáng jiā zǐ wáng qiáng zì zhāo jūn cì chán yú
这句话大意是:《汉书》曰:匈奴呼韩耶单于来朝,元帝以后宫良家子王嫱字昭君,赐单于。
chán yú huān xǐ shàng shū yuàn bǎo sāi shàng gǔ yǐ xī zhì dūn huáng
这句话大意是:单于欢喜,上书愿保塞上谷以西至敦煌。
qǐng ba biān bèi yǐ xiū tiān zǐ rén mín
这句话大意是:请罢边备,以休天子人民。
dì xià yǒu sī yì
这句话大意是:帝下有司议。
láng zhōng hóu yīng shàng yán yǐ wéi bù kě qí lüè yuē zì zhōu qín hàn yǐ lái xiōng nú kòu qīn shén yǐ qí běi biān yǒu yīn shān dōng xī qiān yú lǐ běn mò dú chán yú yī zǔ qí zhōng
现代白话:郎中侯应上言以为不可,其略曰:"自周秦汉以来,匈奴寇侵甚了,其北边有阴山,东西千馀里,本冒顿单于依阻其中。
zhì xiào wǔ dì chū shī zhēng fá chì duó cǐ dì ràng zhī wū mò běi jiàn sāi jiǎo qǐ tíng suì zhù wài chéng shè tún shù yǐ shǒu zhī rán hòu biān jìng shǎo ān
这句话大意是:至孝武帝出师征伐,斥夺此地,攘之于漠北,建塞徼,起停隧,筑外城,设屯戍以守之,然后边境少安。
fu yí dí zhī qíng kùn zé bēi shùn qiáng zé jiāo nì tiān xìng yě
这句话大意是:夫夷狄之情困则卑顺,强则骄逆,天性也。
qián yǐ ba wài chéng shěng tíng suì jīn cái zú yǐ hòu shì tōng fēng huǒ ér yǐ
这句话大意是:前已罢外城,省停隧,今才足以候视通烽火而已。
ān bù wàng wēi bù kě fù ba
这句话大意是:安不忘危,不可复罢。
qiě zhōng guó shàng jiàn guān liáng yǐ zhì zhū hóu suǒ yǐ jué chén xià zhī jì yù
这句话大意是:且中国尚建关梁以制诸侯,所以绝臣下之觊欲。
qǐ sāi yǐ lái bǎi yǒu yú nián fēi jiē yǐ tǔ yuán huò yīn shān yán shí mù chái jiāng luò xī shuǐ zú tú zhù lǐ gōng fèi jiǔ yuǎn bù kě shèng jì
这句话大意是:起塞以来,百有馀年,非皆以土垣,或因山岩石木柴疆落溪水,卒徒筑理,功费久远,不可胜计。
jīn yù yǐ yī qiè shěng yáo shù
这句话大意是:今欲以一切省徭戍。
shí nián zhī wài zú yǒu tā biàn
这句话大意是:十年之外,卒有他变。
zhàng sāi pò huài suì miè jué dāng gèng fā zhūn shàn lǐ
这句话大意是:障塞破坏,隧灭绝,当更发屯缮理。
lěi dài zhī gōng bù kě zú fù fēi suǒ yǐ yǒng chí zhì ān wēi zhì bǎi mán zhī cháng cè yě
这句话大意是:累代之功不可卒复,非所以永持至安,威制百蛮之长策也。
dì nà zhī
这句话大意是:"帝纳之。
shǔ zhì yuē cáo gōng shǐ xià hóu miào cái zhāng hé zhūn hàn zhōng
这句话大意是:《蜀志》曰:曹公使夏侯妙才、张郃屯汉中。
shǔ xiān zhǔ jìn bīng hàn zhōng cì wū yáng píng guān nán dù miǎn shuǐ yuán shān shāo qián wū shì dìng jūn shì zuò yíng
这句话大意是:蜀先主进兵汉中,次于阳平关,南渡沔水,缘山稍前,于是定军势作营。
miào cái bīng lái zhēng qí de xiān zhǔ mìng huáng zhōng chéng gāo gǔ zào gōng zhī dà pò miào cái jūn zhǎn miào cái
这句话大意是:妙才兵来争其地,先主命黄忠乘高鼓噪攻之,大破妙才军,斩妙才。
cáo gōng zì cháng ān nán zhēng xiān zhǔ yáo cè zhī yuē cáo gōng suī lái wú néng wéi yě
这句话大意是:曹公自长安南征,先主遥策之曰:"曹公虽来,无能为也。
wǒ bì yǒu hàn chuān yǐ
现代白话:我必有汉川了。
jí gōng zhì xiān zhǔ liǎn zhòng jù xiǎn zhōng bù jiāo fēng
这句话大意是:"及公至,先主敛众拒险,终不交锋。
jī rì bù bá shì wáng zhě duō cáo gōng guǒ yǐn jūn hái
这句话大意是:积日不拔,士亡者多,曹公果引军还。
xiān zhǔ suì yǒu hàn zhōng
这句话大意是:先主遂有汉中。
wèi zhì yuē cáo shuǎng fá shǔ sī mǎ jǐng wáng tóng háng chū luò cì wū xìng shì
这句话大意是:《魏志》曰:曹爽伐蜀,司马景王同行,出洛次于兴势。
shǔ jiāng wáng lín yè xí jǐng wáng yíng jiān wò bù dòng lín tuì
这句话大意是:蜀将王林夜袭,景王营坚卧不动,林退。
jǐng wáng wèi zhū jiāng yuē fèi yī yǐ jù xiǎn jù shǒu jìn bù huò zhàn gōng zhī bù kě yi jí jūn jí jì lì qiè
这句话大意是:景王谓诸将曰:"费祎已据险拒守,进不获战,攻之不可,宜亟军,(亟,纪力切。
yǐ wéi tú
这句话大意是:)以为图。
shuǎng děng yǐn hái
这句话大意是:"爽等引还。
yī guǒ chí bīng fù sān lǐng zhēng xiǎn nǎi dé guò yě
这句话大意是:祎果驰兵赴三岭争险,乃得过也。
jìn shū yuē liú yù tǎo nán yàn mù róng chāo chāo zhào qún chén yì jù jìn shī dà jiàng gōng sūn wǔ lóu yuē wú bīng qīng piāo suǒ lì zài sù zhàn chū fēng yǒng ruì bù kě zhēng yě yi jù dà xiàn shǐ bù dé rù kuàng rì yán shí jū qí ruì qì
这句话大意是:《晋书》曰:刘裕讨南燕慕容超,超召群臣议拒晋师,大将公孙五楼曰:"吴兵轻剽,所利在速战,初锋勇锐不可争也,宜据大岘使不得入,旷日延时,沮其锐气。
xú jiǎn jīng qí èr qiān xún hǎi ér nán jué qí liáng yùn
这句话大意是:徐简精骑二千,循海而南,绝其粮运。
bié chì duàn huī lǜ yǎn zhōu zhī jūn yuán shān dōng xià fù bèi jī zhī shàng cè yě
这句话大意是:别敕段晖率兖州之军缘山东下,腹背击之,上策也。
gè mìng shǒu zǎi yī xiǎn zì xiào qí zī chǔ zhī wài yú xī fén dàng shān chú sù miáo shǐ dí wú suǒ zī jiān bì qīng yě yǐ dài qí xìn zhōng cè yě
这句话大意是:各命守宰,依险自校,其资储之外馀悉焚荡,芟除粟苗,使敌无所资,坚壁清野,以待其衅,中策也。
zòng zéi rù xiàn chū chéng nì zhàn xià cè yě
这句话大意是:纵贼入岘,出城逆战,下策也。
chāo yuē wú jīng dū yīn shèng hù kǒu zhòng duō fēi kě yī shí rù shǒu
现代白话:"超曰:"我京都殷盛,户口众多,非可一时入守。
qīng miáo bù yě fēi kě zú shān shè shǐ shān miáo chéng shǒu yǐ quán xìng mìng zhèn suǒ bù néng
这句话大意是:青苗布野,非可卒芟,设使芟苗,城守以全性命,朕所不能。
jīn jù wǔ zhōu zhī qiáng dài hé shān zhī gù zhàn chē wàn shèng tiě mǎ wàn qún
这句话大意是:今据五州之强,带河山之固,战车万乘,铁马万群。
zòng lìng guò xiàn zhì wū píng dì xú yǐ jīng qí jiàn zhī
这句话大意是:纵令过岘至于平地,徐以精骑践之。
cǐ chéng qín yě
这句话大意是:此成擒也。
qí jiāng mù róng zhèn yuē ruò rú shèng zhǐ bì xū píng yuán yòng mǎ pián yí chū xiàn nì zhàn zhàn ér bù shèng yóu kě tuì shǒu bù yí zòng dí rù xiàn zì yí jiǒng pò
这句话大意是:"其将慕容镇曰:"若如圣旨,必须平原用马,便宜出岘逆战,战而不胜,犹可退守,不宜纵敌入岘,自贻窘迫。
xī chéng ān jūn bù shǒu jǐng xíng zhī xiǎn zhōng qū wū hán xìn
这句话大意是:昔成安君不守井陉之险,终屈于韩信。
zhū gě zhān bù jù shù mǎ zhī xiǎn zú qín wū shān ài
这句话大意是:诸葛瞻不据束马之险,卒擒于邓艾。
chén yǐ wéi tiān shí bù rú dì lì zǔ shǒu dà xiàn cè zhī shàng yě
这句话大意是:臣以为天时不如地利,阻守大岘,策之上也。
chāo bù cóng nǎi hé shè jǔ liáng fù èr shù xiū chéng huáng jiǎn shì mǎ xù ruì yǐ dài zhī
这句话大意是:"超不从,乃合摄莒、梁父二戍修城隍,简士马,蓄锐以待之。
qí xià jìn shī cì dōng guǎn chāo qiǎn qí zuǒ jūn duàn huī děng bù qí wǔ wàn jìn jù lín qú
这句话大意是:其夏晋师次东莞,超遣其左军段晖等步骑五万进据临朐。
é ér jìn shī dù xiàn mù róng chāo jù lǜ sì wàn qí jiù duàn huī děng wū lín qú zhàn bài chāo bēn hái guǎng gù sòng wǔ wéi guǎng gù shù yuè ér pò yàn de xī píng
这句话大意是:俄而晋师度岘,慕容超惧,率四万骑就段晖等于临朐,战败,超奔还广固,宋武围广固,数月而破,燕地悉平。
hòu wèi shū yuē qiǎn jiàng fá hòu yàn mù róng bǎo yǐ píng bīng zhōu lù chuān pín shèng
这句话大意是:《后魏书》曰:遣将伐后燕慕容宝,已平并州,潞川频胜。
bǎo zài zhōng shān yǐn qún chén yì zhī
这句话大意是:宝在中山引群臣议之。
zhōng yǐn fú mó yuē wèi jūn qiáng shèng qiān lǐ zhuǎn dòu chéng shèng ér lái yǒng qì jiān bèi ruò yì qí píng yuán xíng shì mí shèng dài nán wéi dí
这句话大意是:中尹符谟曰:"魏军强盛,千里转斗,乘胜而来,勇气兼倍,若逸骑平原,形势弥盛,殆难为敌。
yi dù xiǎn jù zhī
这句话大意是:宜杜险拒之。
zhōng shū lìng huī suì yuē wèi jūn duō qí shī piāo ruì huī xi wèi qiè
这句话大意是:"中书令眭邃曰:"魏军多骑师剽锐,(眭,息为切。
mǎ shàng jī liáng bù guò xún yuè yi lìng jùn xiàn jù qiān wèi yī bǎo shēn gōu gāo lěi qīng yě dài zhī
这句话大意是:)马上赍粮,不过旬月,宜令郡县聚千为一堡,深沟高垒,清野待之。
zhì wú suǒ lüè zī shí jì qìng bù guò liù xún zì rán qióng tuì
这句话大意是:至无所掠,资食既罄,不过六旬,自然穷退。
shàng shū fēng yì yuē jīn wèi shī shí wàn tiān xià zhī qíng dí yě
这句话大意是:"尚书封懿曰:"今魏师十万,天下之勍敌也。
bǎi xìng suī yù yíng jù bù zú zì gù
这句话大意是:百姓虽欲营聚,不足自固。
shì zé jù liáng jí bīng yǐ zī qiáng kòu qiě dòng zhòng xīn shì zhī yǐ ruò
这句话大意是:是则聚粮集兵以资强寇,且动众心示之以弱。
qū quē jù zhàn jì zhī shàng yě
这句话大意是:岨阙拒战,计之上也。
mù róng lín yuē wèi jīn chéng shèng qì ruì qí fēng bù kě dāng
这句话大意是:"慕容麟曰:"魏今乘胜气锐,其锋不可当。
yi jǐn shǒu shè bèi dài qí bì ér chéng zhī
这句话大意是:宜谨守设备,待其弊而乘之。
wū shì xiū chéng jī sù wèi chí jiǔ zhī bèi
这句话大意是:"于是修城积粟,为持久之备。
wèi gōng zhōng shān bù kè jìn jù bó líng lǔ kǒu zhū jiāng dǔ fēng ér bēn jùn xiàn xī jiàng wū wèi
这句话大意是:魏攻中山不克,进据博陵鲁口,诸将睹风而奔,郡县悉降于魏。
táng shū yuē wǔ dé zhōng tài zōng wéi wáng shì chōng wū dōng dōu shì chōng shì qióng dòu jiàn dé zì běi lái jiù
这句话大意是:《唐书》曰:武德中,太宗围王世充于东都,世充势穷,窦建德自北来救。
zhū jiāng jí xiāo yǔ děng xián qǐng qiě tuì shī bì zhī tài zōng bù xǔ yuē shì chōng liáng jǐn nèi wài lí xīn wǒ dāng bù láo gōng jī zuò shōu qí bì ěr
这句话大意是:诸将及萧瑀等咸请且退师避之,太宗不许,曰:"世充粮尽,内外离心,我当不劳攻击,坐收其弊耳。
jiàn dé xīn pò hǎi gōng jiāng jiāo zú duò
这句话大意是:建德新破海公,将骄卒惰。
jīn wǒ jù wǔ láo ě qí jīn yào ruò zéi shì shèng mào xiǎn zhēng fēng wú dāng pò zéi
现代白话:今我据武牢,厄其襟要,若贼恃胜冒险争锋,我当破贼。
ruò bù zhàn xún yuè zhī jiān shì chōng zì kuì bǐ bài wǒ zhèn zú yǐ lín zhī
这句话大意是:若不战,旬月之间世充自溃,彼败我振,足以临之。
yī xíng liǎng dìng zài wū sī jǔ
这句话大意是:一行两定,在于斯举。
ruò bù sù jìn zéi rù wǔ láo zhū chéng xīn fù bì bù néng shǒu
这句话大意是:若不速进,贼入武牢,诸城新附,必不能守。
èr zéi bìng lì jiāng ruò zhī hé
这句话大意是:二贼并力,将若之何?
qín fǔ jì shì xuē shōu jìn yuē shì chōng jù dōng dōu fǔ kù tián jī suǒ huàn zhě zài wū fá shí shì yǐ wèi wǒ suǒ chí
这句话大意是:"秦府记室薛收进曰:"世充据东都,府库填积,所患者在于乏食,是以为我所持。
jiàn dé qīn zǒng shí yú wàn zhòng lái jù wáng shī yì dāng jǐn bǐ xiāo xióng qī wū sù zhàn
这句话大意是:建德亲总十馀万众来拒王师,亦当尽彼骁雄,期于速战。
ruò zòng qí liǎng kòu xiāng lián zhuǎn hé běi zhī jī yǐ xiāng zī gěi zé yī luò jiān zhàn dòu bù yǐ
这句话大意是:若纵其两寇相连,转河北之积以相资给,则伊洛间战斗不已。
dài wáng jīn yù qīn lǜ měng ruì xiān jù chéng gāo zhī xiǎn xùn bīng zuò jiǎ dāng bǐ pí bì zhī zhòng yī zhàn bì kè
这句话大意是:大王今欲亲率猛锐,先据成皋之险,训兵坐甲,当彼疲弊之众,一战必克。
jiàn dé pò zé shì chōng zì xià bù guò shù xún èr guó zhī jūn kě miàn fù huī xià
这句话大意是:建德破,则世充自下,不过数旬,二国之君可面缚麾下。
xiāo yǔ děng nài hé suì qǐng tuì bīng
这句话大意是:萧瑀等柰何遂请退兵?
tài zōng yuē shàn
这句话大意是:"太宗曰:"善!
ér cóng zhī liú qí wáng yuán jí wéi shì chōng qīn lǜ sān qiān wǔ bǎi rén qù hǔ láo shǒu zhī yǔ zhàn xiāng chí èr shí yú rì
这句话大意是:"而从之,留齐王元吉围世充,亲率三千五百人趣虎牢守之,与战相持二十馀日。
wǔ yuè jiàn dé móu cì guān jūn chú jǐn mù mǎ wū hé běi bì jiāng xí wǔ láo
这句话大意是:五月,建德谋伺官军刍尽,牧马于河北,必将袭武牢。
tài zōng wén zhī suì mù mǎ qiān yú pǐ wū hé zhǔ jiān yǐ yòu zhī
这句话大意是:太宗闻之,遂牧马千馀匹于河渚间以诱之。
jí cháo jiàn dé guǒ xī zhòng ér zhì zhèn wū sì shuǐ dōng
这句话大意是:诘朝,建德果悉众而至,阵于汜水东。
tài zōng hou zhèn jiǔ zú jī lìng yǔ wén shì jí lǜ qí jīng zéi zhèn zhī xi chí ér nán shàng zéi zhèn dòng yīn ér zhū jūn fèn jī zhī dà kuì
这句话大意是:太宗候阵久,卒饥,令宇文士及率骑经贼阵之西,驰而南上,贼阵动,因而诸军奋击之,大溃。
jìng rú tài zōng běn cè
这句话大意是:竟如太宗本策。