太平御览 · 李昉 · Chapter 50 of 1000

地部·卷十五

PinyinModern Translation
Size

lǒng sāi jí hǎi wài zhū shān

这句话大意是:○陇塞及海外诸山。

lǒng shān

这句话大意是:陇山。

shuō wén yún lǒng shān tiān shuǐ dà bǎn yě

这句话大意是:《说文》云:陇山,天水大坂也。

xīn shì sān qín jì yǐn sú gē yún lǒng tóu liú shuǐ míng shēng yōu yè yáo wàng qín chuān gān cháng duàn jué

这句话大意是:《辛氏三秦记》引俗歌云:陇头流水,鸣声幽咽,遥望秦川,肝肠断绝。

yòu yún zhèn guān yáo wàng qín chuān rú dài

这句话大意是:又云:震关遥望秦川如带。

lì yuán shuǐ jīng zhù yún xiàn xī shān wèi zhī xiǎo lǒng yán zhàng gāo xiǎn bù tōng guǐ zhé

这句话大意是:郦元《水经注》云:县西山谓之小陇,岩嶂高险,不通轨辙。

gù zhāng héng sì chóu shī yún wǒ suǒ sī xī zài hàn yáng yù wǎng cóng zhī lǒng bǎn zhǎng shì yě

这句话大意是:故张衡《四愁诗》云:"我所思兮在汉阳,欲往从之陇坂长"是也。

zhōu dì tú jì yún qí shān gāo chù kě sān sì lǐ dēng shān dōng wàng qín zhōu kě wǔ bǎi lǐ mù jí mǐn rán xū yǔ sāng zǐ yǔ yún xiá yī sè

这句话大意是:《周地图记》云:其山高处可三四里,登山东望秦州可五百里,目极泯然,墟宇桑梓与云霞一色。

qí shàng yǒu xuán liū tǔ wū shān zhōng wèi chéng tán míng yuē wàn dàn tán liú yì sàn xià jiē zhù wū wèi

这句话大意是:其上有悬溜吐于山中为澄潭,名曰万石潭,流溢散下皆注于渭。

dōng rén xi yì shēng cǐ ér gù mò bù bēi sī qí gē yún lǒng tóu quán shuǐ liú lí sì xià

这句话大意是:东人西役,升此而顾,莫不悲思,其歌云:"陇头泉水,流离四下。

niàn wǒ xíng yì piāo rán kuàng yě

这句话大意是:念我行役,飘然旷野。

dēng gāo wàng yuǎn tì líng shuāng duò

这句话大意是:登高望远,涕零双堕。

shì cǐ shān yě

这句话大意是:"是此山也。

xiǎo lǒng shān

这句话大意是:小陇山。

sān qín jì yuē xiǎo lǒng shān yī míng lǒng dǐ yòu míng fēn shuǐ lǐng

这句话大意是:《三秦记》曰:小陇山,一名陇坻,又名分水岭。

hàn shū yáng xióng jiě cháo yún xiǎng ruò dǐ tuí

这句话大意是:《汉书·扬雄解嘲》云:响若坻颓。

yīng shào yuē tiān shuǐ yǒu dà bǎn míng lǒng shān qí páng yǒu bēng luò zhě shēng wén shù bǎi lǐ gù yuē dǐ tuí

这句话大意是:应劭曰:天水有大坂,名陇山,其旁有崩落者,声闻数百里,故曰坻颓。

yòu yuē qí bǎn jiǔ huí shàng zhě qī rì nǎi yuè shàng yǒu qīng shuǐ sì zhù xià yǒu lǒng xiàn yīn cǐ shuǐ ér míng

这句话大意是:又曰:其坂九回,上者七日乃越,上有清水四注,下有陇,县因此水而名。

zhū yǔ shān

这句话大意是:朱圉山。

hàn shū dì lǐ zhì yuē tiān shuǐ jì xiàn yǒu zhū yǔ shān yī míng yán shān zài xiàn nán wú zhōng jù tǔ dì

这句话大意是:《汉书·地理志》曰:天水冀县有朱圉山,一名岩山,在县南梧中聚土地。

shí sān zhōu zhì yún zhū yǔ yǒu shí gǔ bù jī zì míng zé bīng qǐ

这句话大意是:《十三洲志》云:朱圉有石鼓,不击自鸣则兵起。

qì wú shān

这句话大意是:契吴山。

liáng zhōu jì yuē qì wú shān zài xiàn běi qī shí lǐ hè lián bó bó běi yóu qì wú ér tàn yuē měi zāi sī fù lín guǎng zé ér dài qīng hǎi

现代白话:《凉州记》曰:契吴山,在县北七十里,赫连勃勃北游契吴而叹曰:"美啊斯阜,临广泽而带清海。

wú xíng dì duō yǐ zì lǐng yǐ běi dà hé yǐ nán wèi yǒu ruò sī zhī zhuàng lì yǐ

现代白话:我行地多了,自岭已北,大河以南,未有若斯之壮丽了!

kě lán shān

这句话大意是:可蓝山。

liáng zhōu jì yuē kě lán shān yī míng dōu lú shān jiē jīng shuǐ yuán yǔ jī tóu shān lián gèn

这句话大意是:《凉州记》曰:可蓝山,一名都卢山,皆泾水源,与笄头山连亘。

hè lián dìng shèng guāng èr nián tián yú liáng zhōu dēng kě jiān shān wàng tǒng wàn chéng qì yuē xiān dì ruò yǐ zhèn chéng dà yè qǐ yǒu jīn rì

这句话大意是:赫连定胜光二年,畋于凉州,登可监山望统万城,泣曰:"先帝若以朕承大业,岂有今日。

zài píng liáng xiàn jiē bǎi quán jiè

这句话大意是:"在平凉县接百泉界。

yòu yún dìng jù píng liáng dēng cǐ shān yǒu qún hú rào zhī ér míng shè zhī jìng bù dé yī dìng nǎi tàn yuē duō duō cǐ yì guài shì yě

这句话大意是:又云:定据平凉,登此山,有群狐绕之而鸣,射之竟不得一,定乃叹曰:"咄咄,此亦怪事也!

shí mén shān

这句话大意是:石门山。

lì yuán shuǐ jīng zhù yuē lí shuǐ yòu dōng jīng shí mén kǒu shān gāo xiǎn jué duì àn ruò mén gù yǐ dé míng

这句话大意是:郦元《水经注》曰:漓水又东经石门口,山高险绝,对岸若门,故以得名。

yí jí gāo lán shān mén yě

这句话大意是:疑即皋兰山门也。

hàn wǔ yuán shòu sān nián piào qí jiāng jūn huò qù bìng chū lǒng xī zhì gāo lán wèi shì shān zhī guān sài yǐ

现代白话:汉武元狩三年,骠骑将军霍去病出陇西至皋兰,谓是山之关塞了。

yàn rán shān

这句话大意是:燕然山。

hàn shū yuē èr shī yǐn bīng hái zhì yàn rán shān chán yú zhī hàn jūn láo juàn zì jiāng wǔ wàn qí zhē jī èr shī jūn dà luàn bài èr shī jiàng chán yú

这句话大意是:《汉书》曰:贰师引兵还至燕然山,单于知汉军劳倦,自将五万骑遮击贰师,军大乱,败贰师,降单于。

fàn yè hòu hàn shū yuē dòu xiàn yǔ chán yú zhàn wū jī fàn shān dà bài zhī jiàng zhě qián hòu èr shí yú wàn rén

这句话大意是:范晔《后汉书》曰:窦宪与单于战于稽范山,大败之,降者前后二十余万人。

xiàn suì dēng yàn rán shān qù sāi sān qiān yú lǐ kè shí lēi bēi lìng bān gù zuò míng

这句话大意是:宪遂登燕然山,去塞三千余里,刻石勒碑,令班固作铭。

tiān shān

这句话大意是:天山。

hàn shū yuē hàn shǐ èr shī jiāng jūn jiāng sān wàn qí chū jiǔ quán jī yòu xián wáng wū tiān shān de shǒu lǔ wàn jí ér hái

这句话大意是:《汉书》曰:汉使贰师将军将三万骑出酒泉,击右贤王于天山,得首虏万级而还。

yòu yuē qiě xi mí guó wáng zhì tiān shān dōng dà gǔ qù cháng ān bā qiān liù bǎi qī shí lǐ

这句话大意是:又曰:且西弥国王治天山东大谷,去长安八千六百七十里。

xù hàn shū yuē dòu gù chū sài zhì tiān shān zhǎn shǒu qiān yú jí

这句话大意是:《续汉书》曰:窦固出塞至天山,斩首千余级。

shuǐ jīng zhù yuē yīn shān gù láng hóu yīng yán yú hàn yuē yīn shān dōng xī yī qiān yú lǐ chán yú zhī yuàn yòu yě

这句话大意是:《水经注》曰:阴山,故郎侯应言于汉曰:"阴山东西一千余里,单于之苑囿也。

zì wǔ dì chū shī ràng zhī wū běi mò xiōng nú guò zhī wèi cháng bù kū

这句话大意是:自武帝出师攘之于北漠,匈奴过之未尝不哭。

wèi shī cǐ shān yě

这句话大意是:"谓失此山也。

xī hé jiù shì yuē tiān shān gāo dōng xià zhǎng xuě gù yuē bái shān

这句话大意是:《西河旧事》曰:天山高,冬夏长雪,故曰白山。

shān zhōng yǒu hǎo mù tiě xiōng nú wèi zhī tiān shān guò zhī jiē xià mǎ bài

这句话大意是:山中有好木铁,匈奴谓之天山,过之皆下马拜。

zài pú hǎi dōng yī bǎi lǐ jí hàn èr shī jī yòu xián wáng zhī chù yě

这句话大意是:在蒲海东一百里,即汉贰师击右贤王之处也。

shān hǎi jīng yuē tiān shān duō jīn yù yǒu xióng huáng yīng shuǐ chū yān ér xi liú zhù wū tāng gǔ

现代白话:《山海经》曰:天山多金玉,有雄黄,英水出呢,而西流注于汤谷。

yǒu shén niǎo zhuàng rú huáng náng chì rú dān huǒ liù zú sì yì hùn dùn wú miàn mù shì shi gē wǔ shí wéi dì jiāng yě

这句话大意是:有神鸟,状如黄囊,赤如丹火,六足四翼,浑沌无面目,是识歌舞,实惟帝江也。

tiān shān jīn míng shé luó màn shān zài xiàn běi yī bǎi lǐ

这句话大意是:天山,今名折罗漫山,在县北一百里。

jiǔ zhōu yào jì yuē liáng zhōu gǔ wǔ chéng jùn yǒu tiān shān huáng dì shòu jīn yè shén dān wū cǐ shān shān jìn kōng tóng shān shān dǐng yǒu wèi tài zǔ mǎ liè yān

现代白话:《九州要记》曰:凉州古武成郡有天山,黄帝受金液神丹于此山,山近崆峒山,山顶有魏太祖马埒呢。

qí lián shān

这句话大意是:祁连山。

hàn shū yuē huò qù bìng jī xiōng nú zhì qí lián shān jì jū yán shuǐ suì zhēn xiǎo ròu zhī

这句话大意是:《汉书》曰:霍去病击匈奴,至祁连山,济居延水,遂臻小月氏。

xī hé jiù shì yuē qí lián shān zài zhāng yè jiǔ quán èr jiè yān zhī shān zài shān dān gù xiàn dōng xī bǎi yú lǐ nán běi èr shí lǐ yì yi chù

现代白话:《西河旧事》曰:祁连山,在张掖、酒泉二界,呢支山在删丹故县,东西百余里,南北二十里,亦宜畜。

gài nú shī èr shān nǎi gē yuē wáng wǒ qí lián shān shǐ wǒ liù chù bù fán xi

这句话大意是:匄奴失二山,乃歌曰:"亡我祁连山,使我六畜不蕃息;。

shī wǒ yān zhī shān shǐ wǒ fù nǚ wú yán sè

现代白话:失我呢支山,使我妇女无颜色。

liáng zhōu jì yuē qí lián shān zhāng yè jiǔ quán èr jiè zhī shàng dōng xī èr bǎi lǐ nán běi bǎi yú lǐ shān zhōng dōng wēn xià liáng yi mù niú rǔ lào nóng hǎo xià xiě lào bù yòng qì wù yì cǎo zhe qí shàng bù sàn sū tè hǎo lào yī hú de shēng yú sū

这句话大意是:《凉州记》曰:祁连山,张掖、酒泉二界之上,东西二百里,南北百余里,山中冬温夏凉,宜牧,牛乳酪浓好,夏写酪不用器物,刈草著其上不散,酥特好,酪一斛得升余酥。

yòu yǒu xiān rén shù xíng rén shān zhōng jī kě zhě zhé shí zhī bǎo bù dé chí qù píng jū bù kě jiàn

这句话大意是:又有仙人树,行人山中饥渴者,辄食之饱,不得持去,平居不可见。

yān zhī shān

现代白话:呢支山。

hàn shū yuē huò qù bìng jiāng wàn qí chū lǒng xī shè gū nú shuǐ guò yān zhī shān qiān yǒu yú lǐ zhí hún yá wáng shōu xiū tú jì tiān jīn rén

现代白话:《汉书》曰:霍去病将万骑出陇西,涉孤奴水,过呢支山千有余里,执浑邪王,收休屠,祭天金人。

liáng zhōu jì yuē yān zhī shān zài xi jùn jiè dōng xī bǎi yú lǐ nán běi èr shí lǐ yǒu sōng bǎi wǔ mù qí shuǐ cǎo mào měi yi xù mù yǔ qí lián tóng

现代白话:《凉州记》曰:呢支山,在西郡界,东西百余里,南北二十里,有松柏五木,其水草茂美,宜畜牧与祁连同。

yī míng shān dān shān

这句话大意是:一名删丹山。

wù jū shān

这句话大意是:勿居山。

hòu wèi shū yuē zhāng gǔn cóng tài zǔ pò hè nè dēng wù jū shān jù shí wèi fēng yǐ jì gōng dé mìng gǔn wéi wén

这句话大意是:《后魏书》曰:张衮从太祖破贺讷,登勿居山,聚石为峰,以记功德,命衮为文。

lín sōng shān

这句话大意是:临松山。

shí liù guó chūn qiū yuē jìn yuán jiā yuán nián zhāng yè lín sōng shān yǒu shí rú zhāng yè zì yè jiàn miè zhāng zì fēn míng

这句话大意是:《十六国春秋》曰:晋元嘉元年,张掖临松山有石如张掖字,掖渐灭,张字分明。

yòu yǒu wén yuē chū tiān xià xī fāng ān wàn nián

这句话大意是:又有文曰"初天下西方安万年"。

hòu wèi tài hé zhōng zhì lín sōng jùn gù chéng zài cǐ shān xià

这句话大意是:后魏太和中置临松郡,故城在此山下。

lín sōng shān yī míng qīng sōng shān yī míng mǎ tí shān yòu yún dān sōng lǐng

这句话大意是:临松山,一名青松山,一名马蹄山,又云丹松岭。

sān wēi shān

这句话大意是:三危山。

hé tú kuò dì xiàng yuē sān wēi shān zài niǎo shǔ zhī xi nán yǔ wèn shān xiāng jiē shàng wèi tiān yuàn xīng hēi shuǐ chū qí nán

这句话大意是:《河图括地象》曰:三危山,在鸟鼠之西,南与汶山相接,上为天苑星,黑水出其南。

xī hé jiù shì yuē sān wēi shān yǒu sān fēng gù yuē sān wēi sú yì wèi shēng yǔ shān zài xiàn nán èr shí lǐ

这句话大意是:《西河旧事》曰:三危山有三峰,故曰三危,俗亦为升雨山,在县南二十里。

shàng shū yǔ gòng wèi cuàn sān miáo yú sān wēi

这句话大意是:《尚书·禹贡》谓"窜三苗于三危"。

yòu yún dǎo hēi shuǐ zhì yú sān wēi rù yú nán hǎi

这句话大意是:又云,"导黑水至于三危,入于南海。

shuǐ jí zì běi ér nán jīng sān wēi guò liáng zhōu rù nán hǎi

这句话大意是:"水即自北而南,经三危,过梁州入南海。

xī shān jīng yuē sān wēi zhī shān qīng niǎo jū zhī

这句话大意是:《西山经》曰:三危之山,青鸟居之。

sān qīng niǎo zhǔ xī wáng mǔ qǔ shí zhě

这句话大意是:三青鸟,主西王母取食者。

bié zì qī xī yú cǐ shān yě

这句话大意是:别自栖息于此山也。

yáng gǔ shān

这句话大意是:羊鹘山。

duàn guó shā zhōu jì yuē yáng gǔ shān duō yán shí shǎo shù mù shén shì lǔ guó nán zōu shān bàng shān běi xíng sān shí lǐ yuǎn tiào gù zhān bǎi lǐ dàn jiàn shān lǐng chán yán wú chǐ mù bǎ cǎo

这句话大意是:段国《沙州记》曰:羊鹘山,多岩石,少树木,甚似鲁国南邹山,傍山北行三十里,远眺顾瞻百里,但见山岭巉岩,无尺木把草。

xī wáng mǔ chū pú shān

这句话大意是:西王母樗蒲山。

cuī hóng shí liù guó chūn qiū yuē gān sōng shān dōng běi yǒu xī wáng mǔ chū pú shān dà yǒu shén yàn

这句话大意是:崔鸿《十六国春秋》曰:甘松山东北,有西王母樗蒲山,大有神验。

jiāng shuǐ chū yān

现代白话:江水出呢。

duàn guó shā zhōu jì yuē yáng gǔ lǐng dōng běi èr bǎi lǐ yǒu tài shān yáo wàng shén shì dōng yuè dài shān jí gāo dà xiǎn jùn cuó é cuī wéi pō yǒu líng yàn qiāng hú fù lǎo chuán yún shì xī wáng mǔ chū pú shān

这句话大意是:段国《沙州记》曰:羊鹘岭东北二百里,有大山,遥望甚似东岳岱山,极高大险峻,嵯峨崔嵬,颇有灵验,羌胡父老传云,是西王母樗蒲山。

jiǔ lǒng shān

这句话大意是:九陇山。

zhōu dì tú jì yuē xī yǒu shén rén zuò zhāng yè xī fāng shàng shān xi shè jiǔ quán jùn xī jīn shān zhī bái shén shè de jiǔ chóu huà cǐ shān shàng suì chéng jiǔ lǒng yīn yǐ wéi míng

这句话大意是:《周地图记》曰:昔有神人坐张掖西方上山,西射酒泉郡西金山之白神,射得九筹,画此山上,遂成九陇,因以为名。

hóng lù shān

这句话大意是:鸿鹭山。

mù tiān zǐ chuán yuē tiān zǐ xún hēi shuǐ zhì yú bì yù zhī shān wèi cǐ yě

这句话大意是:《穆天子传》曰:天子循黑水至于璧玉之山,谓此也。

jīn míng wéi hóng lù shān yǐ shān duō hóng lù suǒ qī dé míng yě

这句话大意是:今名为鸿鹭山,以山多鸿鹭所栖得名也。

shā jiǎo shān

这句话大意是:沙角山。

sān qín jì yuē hé xī shā jiǎo shān fēng è wēi jùn yú wū shí shān

这句话大意是:《三秦记》曰:河西沙角山,峰崿危峻,逾于石山。

qí shā lì cū yǒu rú qián bèi

这句话大意是:其沙粒粗,有如干糒。

yòu shān zhī yáng yǒu yī quán yún shì shā jǐng mián lì jīn gǔ shā bù tián zhī

这句话大意是:又山之阳有一泉,云是沙井,绵历今古,沙不填之。

rén yù dēng fēng bì bù xià rù xué jí yǒu gǔ jiǎo zhī yīn zhèn dòng rén zú

这句话大意是:人欲登峰,必步下入穴,即有鼓角之音震动人足。

yòu hé xī jiù shì yún shā zhōu tiān qì qíng lǎng shā jí míng wén wū chéng nèi

这句话大意是:又《河西旧事》云:沙洲,天气晴朗沙即鸣,闻于城内。

yòu yún rén yóu shā shān jié lǚ shǎo huò bù céng yóu jí shēng bù jù mò gǎn qián qí shā huò suí rén zú zì dùn xià jīng sù què zì hái shān shàng

这句话大意是:又云:人游沙山,结侣少或不曾游,即生怖惧,莫敢前,其沙或随人足自顿下,经宿却自还山上。

cōng lǐng shān

这句话大意是:葱岭山。

hàn shū yuē xī yù sān shí liù guó yǒu ér xiàn cōng lǐng qí hé liǎng yuán yī hé chū cōng lǐng shān yī chū yú tián guó zài nán shān xià qí hé běi liú yǔ cōng lǐng hé hé

这句话大意是:《汉书》曰:西域三十六国有而限葱岭,其河两源,一河出葱岭山,一出于阗,国在南山下,其河北流,与葱岭河合。

guǎng zhì yuē cōng lǐng qí shān lǐng shēng cōng mào yú cháng cōng

这句话大意是:《广志》曰:葱岭,其山岭生葱,茂于常葱。

xī yù zhū guó zhì yuē cōng lǐng gāo xíng shí èr rì kě zhì dǐng

这句话大意是:《西域诸国志》曰:葱岭高,行十二日可至顶。

wū xián shān

这句话大意是:巫咸山。

xī yù zhì yuē wū xián shān yī yuē fù mò shān

这句话大意是:《西域志》曰:巫咸山,一曰覆莫山。

zhù shuǐ jīng yuē yán shuǐ xī běi jīng wū xián shān běi

这句话大意是:注《水经》曰:盐水西北经巫咸山北。

shān hǎi jīng yuē wū xián zhī shén yǐ yòu shǒu cāo qīng shé zuǒ shǒu cāo chì shé zài bǎo dēng qún wū suǒ cóng shàng xià yě

这句话大意是:《山海经》曰:巫咸之神,以右手操青蛇,左手操赤蛇,在葆登,群巫所从上下也。

yòu dà huāng xī jīng yún dà huāng zhī zhōng yǒu líng zhōu wū xián wū jí wū fén wū péng wū gū wū zhí wū dǐ wū xiè wū luō shí wū cóng cǐ shēng jiàng bǎi yào yuán zài

这句话大意是:又《大荒西经》云:大荒之中有灵洲,巫咸、巫即、巫朌、巫彭、巫姑、巫直、巫抵、巫谢、巫罗,十巫从此升降,百药爰在。

guō pú yún qún wū shān xià líng shān cǎi yào wǎng lái yě

这句话大意是:郭璞云:群巫山下灵山采药往来也。

gài shén wū suǒ yóu gù shān dé míng

这句话大意是:盖神巫所游,故山得名。

xuán dù shān

这句话大意是:悬度山。

hàn shū yuē niǎo chá guó yǒu xuán dù zhě shí shān yě gǔ xī bù tōng yǐ shéng suǒ xiāng yǐn ér dù

这句话大意是:《汉书》曰:鸟秅国有悬度者,石山也,谷溪不通,以绳索相引而度。

yòu dà tóu tòng shān dù zé tóu tòng ǒu tù lǘ chù jiē rán

这句话大意是:又大头痛山,度则头痛呕吐,驴畜皆然。

tóu tòng shān

这句话大意是:头痛山。

hàn shū yuē dù qīn shuō dà jiàng jūn wáng fèng yuē jì bīn guó zì zhī jué yuǎn bīng bù kě zhì dào yòu lì dà tóu tòng shān xiǎo tóu tòng shān chì tǔ shēn rè zhī bǎn dào xiá zhě chǐ liù cùn zhǎng jìng sān shí lǐ

这句话大意是:《汉书》曰:杜钦说大将军王凤曰:罽宾国自知绝远,兵不可至,道又历大头痛山、小头痛山、赤土身热之坂,道狭者尺六寸,长径三十里。

hàn shū yuē jì bīn guó lì dà tóu tòng shān yǒu sān chí pán shí bǎn dào xiá zhě chǐ liù qī cùn shéng suǒ xiāng yǐn nǎi dù

这句话大意是:《汉书》曰:罽宾国历大头痛山,有三池,盘石坂道,狭者尺六七寸,绳索相引乃度。

guǎng zhì yuē dà tóu tòng shān xiǎo tóu tòng shān jiē zài jì bīn dōng

这句话大意是:《广志》曰:大头痛山、小头痛山,皆在罽宾东。

tiě shān

这句话大意是:铁山。

hàn shū yuē shā chē guó yǒu tiě shān chū qīng yù

这句话大意是:《汉书》曰:莎车国有铁山,出青玉。

mù tiān zǐ chuán yuē tiān zǐ xī zhēng zhì jī lǘ shì nǎi mìng jī jū yǐ qiè

这句话大意是:《穆天子传》曰:天子西征至剞闾氏,乃命剞(居蚁切。

lǘ shì gōng yǎng liù shī zhī rén yú tiě shān zhī xià tiān zǐ jì tiě shān

这句话大意是:)闾氏供养六师之人于铁山之下,天子祭铁山。

qīng shān

这句话大意是:青山。

shuǐ jīng zhù yuē běi dì fù píng xiàn xi hé cè yǒu liǎng shān xiāng duì shuǐ chū qí jiān jí shàng hé xiá yě

这句话大意是:《水经注》曰:北地富平县西,河侧有两山相对,水出其间,即上河峡也。

shì wèi zhī qīng shān hé shuǐ lì xiá běi zhù zhī fēn dōng chū

这句话大意是:世谓之青山,河水历峡北注,枝分东出。

shí yá shān

这句话大意是:石崖山。

shuǐ jīng zhù yuē sài wài lì chéng yǒu shí yá shān xi qù běi chéng wǔ bǎi lǐ shān shí shàng zì rán yǒu wén huà shòu mǎ zhī zhuàng càn rán chéng zhe lèi sì tú yān

现代白话:《水经注》曰:塞外历城有石崖山,西去北城五百里,山石上自然有文,画兽马之状,粲然成著,类似图呢。

gù yì wèi zhī huà shí shān

这句话大意是:故亦谓之画石山。

shū shǔ shān

这句话大意是:疏属山。

shān hǎi jīng yuē èr fù zhī chén yuē wēi yǔ èr fù shā yà yǔ dì nǎi gù zhī shū shǔ zhī shān gù yóu xì fù yě

这句话大意是:《山海经》曰:贰负之臣曰危,与贰负杀窫窳,帝乃梏之疏属之山,(梏犹系缚也。

zhì qí yòu zú zhì yù yě

这句话大意是:)桎其右足,(桎,棫也。

fǎn fù liǎng shǒu yǔ fā yuē fā hé fù zhī yě

这句话大意是:)反缚两手与发,(约发合缚之也。

xì zhī shān shàng pán shí zhī xià

这句话大意是:)系之山上磐石之下。

zài kāi tí xī běi

这句话大意是:在开题西北。

hàn xuān dì shí shǐ rén záo shàng jùn fā pán shí shí shì zhōng de yī rén tú luǒ bèi fā fǎn fù xiè yī zú shí rén bù shí nǎi zài zhī yú cháng ān yǐ wèn qún chén qún chén mò néng zhī liú zi zhèng àn cǐ yán zhī xuān dì dà jīng yú shì shí rén zhēng xué shān hǎi jīng yǐ

现代白话:(汉宣帝时使人凿上郡发磐石,石室中得一人,徒裸被发反缚械一足,时人不识,乃载之于长安以问群臣,群臣莫能知,刘子政案此言之,宣帝大惊,于是时人争学《山海经》了。

lùn zhě duō yǐ wéi shì qí shī xiàng fēi zhēn tǐ yě

这句话大意是:论者多以为是,其尸像非真体也。

yì shí zhě yǐ wéi líng guài huà lùn nán yǐ lǐ cè wù bǐng yì qì chū yú zì rán bù kě yǐ cháng lǐ tuī zhī kě yǐ jìn jiào chá zhī yǐ

现代白话:意识者以为灵怪化论,难以理测,物禀异气,出于自然,不能够常理推之,能够近较察之了。

wèi shí yǒu rén fā gù zhōu líng wáng zhǒng de xùn zàng nǚ zǐ bù sǐ zhì shù rì ér yǒu qì shù yuè ér néng yán zhuàng rú èr shí xǔ nǚ zǐ

这句话大意是:魏时有人发故周灵王冢,得殉葬女子不死,至数日而有气,数月而能言,状如二十许女子。

rén sòng yì jīng shī guō tài hòu ài yǎng zhī héng bù lí zuǒ yòu

这句话大意是:人送诣京师,郭太后爱养之,恒不离左右。

shí yú nián tài hòu bēng āi sī kū qì yī nián yú ér sǐ jí cǐ lèi yě

这句话大意是:十余年太后崩,哀思哭泣,一年余而死,即此类也。

lún shān yīn lùn

这句话大意是:仑山(音论)。

shān hǎi jīng yuē lún shān zhě qí shān shàng yǒu jīn yù xià duō qīng wò ér mù zhuàng rú ér chì lǐ qí zhī rú qī qí wèi rú yí shí zhě bù jī kě yǐ shì láo qí míng yuē bái ruò huò fēi gāo sū gāo sū yī míng bái ruò jiàn guǎng yǎ

现代白话:《山海经》曰:仑山者,其山上有金玉,下多青雘,而木状如而赤理,其汁如漆,其味如饴,食者不饥,能够释劳,其名曰白若,(或非皋苏,皋苏一名白若见《广雅》。

kě yǐ xuè yù

现代白话:)能够血玉。

xuè wèi kě yòng rǎn zuò guāng cǎi yě

这句话大意是:(血谓可用染作光彩也。

shé shān

这句话大意是:蛇山。

shān hǎi jīng yuē běi hǎi zhī nèi yǒu shé shān zhě shé shuǐ chū yān dōng rù yú hǎi

现代白话:《山海经》曰:北海之内有蛇山者,蛇水出呢,东入于海。

yǒu wǔ cǎi zhī niǎo fēi bì yī xiāng hàn xuān dì yuán kāng yuán nián wǔ sè niǎo yǐ wàn shù fēi shǔ xiàn jí cǐ niǎo

这句话大意是:有五采之鸟,飞蔽一乡(汉宣帝元康元年,五色鸟以万数飞属县即此鸟。

wǔ cǎi zhī niǎo míng yuē yì niǎo

这句话大意是:)五彩之鸟,名曰翳鸟。

fèng shǔ yě

这句话大意是:(凤属也。

lí sāo yuē sì yù qiú yǐ chéng yì niǎo

这句话大意是:《离骚》曰:驷玉虬以乘翳鸟。

dōng kǒu shān

这句话大意是:东口山。

shān hǎi jīng yuē dōng kǒu zhī shān jūn zǐ zhī guó qí rén yì guān dài jiàn

现代白话:《山海经》曰:东口之山,有德行的人之国,其人衣冠带剑。

yì shǐ hǔ bào nǚ zǐ qiān ràng

这句话大意是:(役使虎豹,女子谦让。

yǒu sī yōu zhī mín

这句话大意是:)有司幽之民。

dì jùn shēng yàn lóng yàn lóng shēng sī yōu sī shì bù qī sī nǚ bù fu

这句话大意是:帝俊生晏龙,晏龙生司幽,思士不妻,思女不夫。

yán qí rén zhí sī ér qì tōng pò hé ér shēng zǐ

这句话大意是:(言其人直思而气通魄合而生子。

zhuāng zi suǒ wèi bái hè xiāng shì móu zǐ bù yùn ér fēng huà zhī lèi yě

这句话大意是:《庄子》所谓白鹤相视,眸子不运而风化之类也。

shí shǔ shí shòu shì shǐ sì niǎo

这句话大意是:)食黍,食兽,是使四鸟。

liú bō shān

这句话大意是:流波山。

shān hǎi jīng yuē dōng hǎi zhōng yǒu liú bō shān rù hǎi qī qiān lǐ

这句话大意是:《山海经》曰:东海中有流波山,入海七千里。

qí shàng yǒu shòu zhuàng rú niú cāng shēn ér wú jiǎo yī zú rù shuǐ zé bì yǒu fēng yǔ qí guāng rú rì yuè qí yīn rú léi míng yuē kuí

这句话大意是:其上有兽,状如牛,苍身而无角,一足,入水则必有风雨,其光如日月,其音如雷,名曰夔。

huáng dì de zhī yǐ qí pí zuò gǔ jué yǐ léi shòu zhī gǔ léi shòu zé léi shén shòu lóng shēn gǔ qí fù zhě

这句话大意是:黄帝得之,以其皮作鼓,橛以雷兽之骨(雷兽则雷神,兽龙身鼓其腹者。

juē wǎn jī yě

这句话大意是:撅,挽击也。

shēng wén wǔ bǎi lǐ yǐ wēi tiān xià

这句话大意是:)声闻五百里,以威天下。

gōu wú shān

现代白话:钩我山。

shān hǎi jīng yuē gōu wú shān qí shàng duō jīn qí xià duō tóng

现代白话:《山海经》曰:钩我山,其上多金,其下多铜。

yǒu shòu yān yáng shēn rén miàn ér mù zài yè xià hǔ chǐ rén zhǎo qí yīn rú yīng ér míng yuē zhì bāo xiāo shí rén

现代白话:有兽呢,羊身人面,而目在腋下,虎齿人爪,其音如婴儿,名曰〈豸包〉鸮,食人。

wèi wù tān lán shí rén wèi jǐn hái hài qí shēn xiàng zài xià hòu dǐng

这句话大意是:(为物贪婪,食人未尽还害其身,像在夏后鼎。

zuǒ zhuàn suǒ wèi tāo tiè yě

这句话大意是:《左传》所谓饕餮也。

tiān tāi shān

这句话大意是:天台山。

shān hǎi jīng yuē dà huāng zhī zhōng yǒu shān míng yuē tiān tāi hǎi shuǐ rù yān

现代白话:《山海经》曰:大荒之中有山,名曰天台,海水入呢。

què shān

这句话大意是:鹊山。

shān hǎi jīng yuē què shān qí shǒu zhōng yuē zhāo yáo lín yú xī hǎi zhī shàng zài nán shān zhī xī tóu bīn xī hǎi yě

这句话大意是:《山海经》曰:鹊山,其首中曰招摇,临于西海之上,(在南山之西头,滨西海也。

duō guì guì yè shì dù qǐ zhǎng chǐ yú wèi xīn bái huā cóng shēng shān jiān wú zá mù

这句话大意是:)多桂,(桂叶似杜杞,长尺余,味辛,白花丛生,山间无杂木。

lǚ shì chūn qiū yuē zhāo yáo zhī guì shì yě

这句话大意是:《吕氏春秋》曰招摇之桂是也。

duō jīn yù

这句话大意是:)多金玉。

yǒu cǎo yān qí zhuàng rú jiǔ ér qīng huā qí míng yuē zhù yú huò zuò chéng chá

现代白话:有草呢,其状如韭而青花,其名曰祝余,(或作程茶。

shí zhī bù jī

这句话大意是:)食之不饥。

yǒu mù yān qí zhuàng rú gǔ ér hēi lǐ gǔ chǔ yě pí zuò zhǐ

现代白话:有木呢,其状如谷而黑理,(谷,楮也,皮作纸。

qí huā sì zhào yán yǒu guāng yán yě

这句话大意是:)其花四照,(言有光炎也。

ruò mù huá chì guāng zhào xià jiàn yì cǐ lèi yě

这句话大意是:若木华赤光照下见,亦此类也。

jiàn lí sāo

这句话大意是:见《离骚》。

qí míng yuē mí gǔ pèi zhī bù mí

这句话大意是:)其名曰迷谷,佩之不迷。

xiǎo cì shān

这句话大意是:小次山。

shān hǎi jīng yuē xiǎo cì shān shān shàng duō bái yù shān xià duō tóng

这句话大意是:《山海经》曰:小次山,山上多白玉,山下多铜。

yǒu shòu rú yuán bái shǒu chì zú míng yuē zhū yàn jiàn zé dà bīng

这句话大意是:有兽如猿,白首赤足,名曰朱厌,见则大兵。

cháng yòu shān

这句话大意是:长右山。

shān hǎi jīng yuē cháng yòu zhī shān wú cǎo duō shuǐ

这句话大意是:《山海经》曰:长右之山,无草,多水。

yǒu shòu yān zhuàng rú yù ér sì ěr míng cháng yòu yǐ shān chū cǐ shòu yīn yǐ míng zhī

现代白话:有兽呢,状如禺而四耳,名长右,(以山出此兽,因以名之。

yīn rú yín rú rén shēn yín shēng

这句话大意是:)音如吟,(如人呻吟声。

jiàn zé jùn xiàn dà shuǐ

这句话大意是:)见则郡县大水。

jī shān

这句话大意是:基山。

shān hǎi jīng yuē jī shān qí yáng duō yù qí yīn duō jīn duō guài mù

这句话大意是:《山海经》曰:基山,其阳多玉,其阴多金,多怪木。

yǒu shòu yān qí zhuàng rú yáng jiǔ wěi sì ěr qí mù zài bèi qí míng yuē fù tā

现代白话:有兽呢,其状如羊,九尾四耳,其目在背,其名曰缚他。

bó tā èr yīn

这句话大意是:(搏他二音。

yǒu niǎo yān qí zhuàng rú jī ér sān shǒu liù mù liù zú sān yì qí míng yuē bì fù niǎo bì fù niǎo biē fù èr yīn xìng jí

现代白话:)有鸟呢,其状如鸡而三首六目,六足三翼,其名曰𫜁〈付鸟〉,(𫜁〈付鸟〉憋付二音,性急。

shí zhī wú wò

这句话大意是:)食之无卧。

wěi yì shān

这句话大意是:猥翼山。

shān hǎi jīng yuē wěi yì zhī shān qí zhōng duō guài shòu shuǐ duō guài yú

这句话大意是:《山海经》曰:猥翼之山,其中多怪兽,水多怪鱼。

fán yán guài zhě jiē wèi mào zhuàng jué qí bù cháng yě

这句话大意是:(凡言怪者,皆为貌状掘奇不常也。

shī zi yún xú yǎn wáng hǎo guài méi shuǐ de guài yú rù shān de guài shòu zhě zhēng liè wū tíng

这句话大意是:《尸子》云,徐偃王好怪,没水得怪鱼,入山得怪兽者,争列于庭。

mì shān

这句话大意是:密山。

shān hǎi jīng yuē mì shān shān shàng duō dān mù yuán yè chì jīng huáng huā chì shí wèi rú yí shí zhī bù jī

这句话大意是:《山海经》曰:密山,山上多丹木,员叶、赤茎、黄花、赤实,味如饴,食之不饥。

dān shuǐ chū yān xi zhù jì wáng zé hòu jì shén suǒ píng yīn míng zhī

现代白话:丹水出呢,西注稷王泽,(后稷神所凭,因名之。

qí zhōng duō bái yù gāo qí yuán fèi fèi shāng shāng yù gāo yǒng chū zhī mào yě

这句话大意是:)其中多白玉膏,其源沸沸汤汤,(玉膏涌出之貌也。

hé tú yún shǎo shì shān yǒu bái yù gāo fú jí xian yǐ

现代白话:《河图》云:少室山有白玉膏,服即仙了。

cǐ lèi yě

这句话大意是:此类也。

yīn fú

这句话大意是:音拂。

huáng dì shì shí shì xiǎng

这句话大意是:)黄帝是食是飨。

suǒ yǐ de dēng lóng wū dǐng hú ér líng huà yě

这句话大意是:(所以得登龙于鼎湖而灵化也。

shì shēng xuán yù

这句话大意是:)是生玄玉。

yán yù gāo zhōng yòu chū hēi yù yě

这句话大意是:(言玉膏中又出黑玉也。

yù gāo suǒ chū yǐ guàn dān mù

这句话大意是:)玉膏所出,以灌丹木。

dān mù wǔ suì wǔ sè nǎi qīng yán xiān guāng yě

这句话大意是:丹木五岁,五色乃清,言鲜光也。

wǔ wèi nǎi xīn

这句话大意是:五味乃馨。

yán zī xiāng yě

这句话大意是:(言滋香也。

huáng dì qǔ mì shān zhī yù róng wèi yù huá yě

这句话大意是:)黄帝取密山之玉荣,(谓玉华也。

ér tóu zhī zhōng shān zhī yīn

这句话大意是:)而投之锺山之阴。

yǐ wéi yù zhōng

这句话大意是:(以为玉钟。

jǐn yú zhī yù wèi liáng yán shàn yù yě

这句话大意是:)瑾瑜之玉为良,(言善玉也。

jiān lì jīng mì lǐ jì zhèn yù yǐ sù huò zuò sù yù yǒu sù wén suǒ wèi qìng mù bì

这句话大意是:)坚栗精密,(《礼记》镇玉以粟,或作粟,玉有粟文,所谓{殸木}璧。

zhuó zé yǒu guāng wǔ sè fā zuò yǐ zhī róu gāng

这句话大意是:)浊泽有光,五色发作,以知柔刚。

tiān dì guǐ shén shì shí shì xiǎng

这句话大意是:天地鬼神,是食是飨。

yù suǒ yǐ wèi qí jì zhě yán néng dòng tiān dì gǎn guǐ shén yě

这句话大意是:(玉所以为祈祭者,言能动天地感鬼神也。

jūn zǐ fú zhī yǐ wèi bù xiáng

现代白话:)有德行的人服之,以卫不祥。

jīn jiǎo wài chū jīn gāng shí jīn gāng shí shì jīn yǒu guāng cǎi kě yǐ kè yù wài guó rén dài zhī yún pì è qì yě

现代白话:(今徼外出金刚石,金刚石似金,有光彩,能够刻玉,外国人带之,云辟恶气也。

dǎn shòu shān

这句话大意是:亶受山。

shān hǎi jīng yuē dǎn shòu zhī shān dǎn yīn chán

这句话大意是:《山海经》曰:亶受之山,(亶音蝉。

duō shuǐ wú cǎo mù bù kě yǐ shàng

现代白话:)多水、无草木,不能够上。

yán chóng qiào yě

这句话大意是:言崇峭也。

yǒu shòu yān qí zhuàng rú li ér yǒu fā qí míng yuē lèi lèi huò zuò shī

现代白话:有兽呢,其状如狸而有发,其名曰类,(类或作师。

zì wèi pìn mǔ shí zhě bù dù

这句话大意是:)自为牝牡,食者不妒。

zhuāng zi yì yuē lèi zì wèi cí xióng ér huà

这句话大意是:(《庄子》亦曰类自为雌雄而化。

jīn huán zhū yì zì wèi cí xióng yě

这句话大意是:今狟猪亦自为雌雄也。

qí dū kū shān

这句话大意是:耆阇窟山。

fǎ xiǎn jì yuē qí dū kū shān wèi zhì dǐng sān lǐ yǒu shí kū

这句话大意是:《法显记》曰:耆阇窟山,未至顶三里有石窟。

fú běn yú cǐ zuò chán tiān mó bō jù huà zuò diāo jiù zhù kū qián yǐ kǒng ā nán

这句话大意是:佛本于此坐禅,天魔波句化作雕鹫住窟前,以恐阿难。

fú yǐ shén lì gé shí shū shǒu mó ā nán dǐng bù jí de zhǐ

这句话大意是:佛以神力隔石舒手摩阿难顶,怖即得止。

niǎo jì shǒu kǒng jīn xī zài gù míng diāo yàn kū

这句话大意是:鸟迹手孔今悉在,故名雕燕窟。

shān kū qián yǒu sì fú zuò chù

这句话大意是:山窟前有四佛坐处。

líng niǎo shān

这句话大意是:灵鸟山。

zhī yù tán líng niǎo shān míng xù yuē xī rú lái yóu wáng shè chéng qì líng niǎo shān

这句话大意是:支昙谭《灵鸟山铭序》曰:昔如来游王舍城,憩灵鸟山。

jiù yún qí shān fēng shì niǎo ér wēi líng gù yǐ wéi míng yān

现代白话:旧云,其山峰似鸟而威灵,故以为名呢。

zhòng měi xián guī zhuàng lì bì bèi

这句话大意是:众美咸归,壮丽毕备。

✦ You read 地部·卷十五

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.