太平御览 · 李昉 · Chapter 63 of 1000

地部·卷二十八

PinyinModern Translation
Size

hé nán zhū shuǐ

这句话大意是:○河南诸水。

xiào shuǐ

这句话大意是:孝水。

shān hǎi jīng yuē píng féng shān xī shí lǐ huì shān qí yáng duō wáng yú fú zhī yù shù suí zhī shuǐ chū yú qí yīn běi liú zhù yú gǔ shì wèi zhī xiào shuǐ yě

这句话大意是:《山海经》曰:平逢山西十里廆山,其阳多〈王雩〉琈之玉,俞随之水出于其阴,北流注于谷,世谓之孝水也。

pān yuè xī zhēng fù yuē zǎo xiào shuǐ yǐ zhuó yīng jiā měi míng zhī zài cí

这句话大意是:潘岳《西征赋》曰:澡孝水以濯缨,嘉美名之在兹。

tuó shuǐ

这句话大意是:橐水。

shǎn xiàn tú jīng yuē tuó shuǐ jí lǔ shuǐ yě

这句话大意是:《陕县图经》曰:橐水,即鲁水也。

xī běi rù chéng bǎi xìng lài zhī hū wèi lì rén qú shì yě

这句话大意是:西北入城,百姓赖之,呼为利人渠是也。

yòu àn táng shǐ yún wǔ dé yuán nián shǎn dōng dào xíng tái jīn bù láng zhōng cháng sūn cāo zì jùn dōng yòu yǐn shuǐ rù chéng yǐ dài jǐng jí bǎi xìng lài zhī yǔ shàng qú jù lì yú mín

这句话大意是:又按《唐史》云:武德元年,陕东道行台金部郎中长孙操,自郡东又引水入城,以代井汲,百姓赖之,与上渠俱利于民。

sù shuǐ

这句话大意是:涑水。

shí dào zhì yuē sù shuǐ yì míng xiāng shuǐ

这句话大意是:《十道志》曰:涑水,亦名襄水。

jīng chǔ zhī de shuǐ jià shān ér shàng zhě jiē hū wèi xiāng xiāng shàng yě

这句话大意是:荆楚之地,水驾山而上者,皆呼为襄,襄上也。

jīn tǔ rén hū wèi sù shuǐ shàng liú yì hū wèi xiāng míng jí wú dìng gù lù chéng dì lǐ zhì yuē xiāng yáng wú xiāng shuǐ yě

这句话大意是:今土人呼为涑水,上流亦呼为襄,名即无定,故陆澄《地理志》曰:"襄阳无襄水也。

yòu àn xiāng miǎn jì yuē zhōng lú yǒu sù shuǐ zhù yú miǎn cǐ shuǐ zhōng yǒu wù rú sān sì suì xiǎo ér xī tóu rú hǔ zhǎng zhǎo cháng méi shuǐ zhōng chū xī tóu shì rén xiǎo ér bù zhī zhě yù nòng zhī zhé biàn dàn rén

这句话大意是:"又按《襄沔记》曰:"中庐有涑水注于沔,此水中有物,如三四岁小儿,膝头如虎掌,爪常没水中,出膝头示人,小儿不知者欲弄之,辄便啖人。

huò rén yǒu shēng de zhě zhāi qí bí kě xiǎo xiǎo shǐ zhī míng yuē shuǐ hǔ

这句话大意是:或人有生得者,摘其鼻,可小小使之,名曰水虎。

jú huā yuán

这句话大意是:菊花源。

jīng zhōu jì yuē jú huā yuán bàng xī shēng fāng jú bèi jìng jìn tán liú qí zī yè shuǐ jí fāng xīn

这句话大意是:《荆州记》曰:菊花源傍悉生芳菊,被径浸潭,流其滋液,水极芳馨。

gǔ zhōng yǒu sān shí yú jiā bù chuān jǐng yǎng yǐn cǐ shuǐ shàng shòu èr sān bǎi zhōng shòu bǎi yú qí qī bā shí zhě yóu bù wéi shòu

这句话大意是:谷中有三十馀家,不穿井,仰饮此水,上寿二三百,中寿百馀,其七八十者,犹不为寿。

fu jú néng qīng shēn yì qì lìng rén jiǔ shòu yú cǐ yǒu zhēng yǐ

现代白话:夫菊能轻身益气,令人久寿,于此有征了。

yòu hòu hàn hú guǎng zì bó shǐ wèi shì zhōng jiǔ huàn fēng léi nán guī yǐn cǐ shuǐ suì chōu yān

现代白话:又后汉胡广,字伯始,为侍中,久患风羸,南归饮此水,遂瘳呢。

zhì shuǐ

这句话大意是:滍水。

chuán yuē jìn yáng chù fù qīn cài chu zi shàng jiù zhī yǔ jìn jiā zhì ér jūn

这句话大意是:《传》曰:晋阳处父侵蔡,楚子上救之,与晋夹滍而军。

shuǐ jīng yuē zhì shuǐ chū nán yáng lǔ yáng xiàn xi zhī yáo shān

这句话大意是:《水经》曰:滍水,出南阳鲁阳县西之尧山。

zhāng héng nán dōu fù yuē qí chuān dú zé zhì lǐ luò jìn fā yuán yán xué bù hù màn hàn mǎng hàng yáng yì zǒng jī jí qū jiàn chí fēng jí

这句话大意是:张衡《南都赋》曰:"其川渎则滍澧泺浕,发源岩穴,布濩漫汗,漭沆洋溢,总激急趋,箭驰风疾。

yòu yuē zhì shuǐ yòu dōng nán jìng kūn yáng xiàn gù chéng

这句话大意是:又曰:滍水又东南迳昆阳县故城。

xī hàn guāng wǔ yǔ wáng xún wáng yì zhàn yú kūn yáng bài zhī bài zǒu zhě xiāng téng jiàn bēn yì bǎi yú lǐ huì dà yǔ rú zhù zhì chuān shèng yì hǔ bào jiē gǔ zhàn shì zú zhēng fù nì sǐ zhě yǐ wàn shù shuǐ wèi bù liú

这句话大意是:昔汉光武与王寻、王邑战于昆阳,败之,败走者相腾践,奔殪百馀里,会大雨如注,滍川盛溢,虎豹皆股战,士卒争赴,溺死者以万数,水为不流。

wáng yì yán yóu chén mào qīng jì jiē chéng shī ér dù

这句话大意是:王邑、严尤、陈茂轻骑,皆乘尸而渡。

lǐ shuǐ

这句话大意是:澧水。

shuō wén yuē lǐ shuǐ chū nán yáng zhì héng shān dōng rù rǔ

现代白话:《说文》曰:澧,水出南阳雉衡山,东入你。

shān hǎi jīng yuē gé shān lǐ shuǐ chū yān yīn lǐ dōng liú yú yú zé qí zhōng duō liù zú yú

现代白话:《山海经》曰:葛山,澧水出呢,(音礼)东流于余泽,其中多六足鱼。

hàn shū dì lǐ zhì yuē chōng xiàn lì shān lǐ shuǐ chū yān

现代白话:《汉书地理志》曰:充县历山,澧水出呢。

yòu lí sāo yún yuán yǒu zhǐ xī lǐ yǒu lán shì yě

这句话大意是:又《离骚》云:沅有芷兮澧有兰是也。

yòu yǒu dàn shuǐ

这句话大意是:又有澹水。

wáng zhòng xuān zèng sūn wén shǐ shī yún yōu yōu dàn lǐ shì yě

这句话大意是:王仲宣《赠孙文始诗》云:"悠悠澹澧"是也。

dàn shuǐ lǐ shuǐ

这句话大意是:(澹水,澧水。

rǔ shuǐ

现代白话:你水。

shuō wén yuē rǔ shuǐ chū hóng nóng lú shì hái guī shān dōng rù huái

现代白话:《说文》曰:你水,出弘农卢氏还归山,东入淮。

chūn qiū shuō tí cí yuē rǔ chū měng shān rǔ zhī wéi yán nǚ yě

现代白话:《春秋说题辞》曰:你出猛山,你之为言女也。

sòng jūn zhù yuē nǚ qǔ qí shēng yùn yě

这句话大意是:宋均注曰:女取其生孕也。

máo shī yuē rǔ fén dào huà xíng yě wén wáng zhī huà xíng hu rǔ fén zhī guó

现代白话:《毛诗》曰:你坟,道化行也,文王之化,行乎你坟之国。

shuǐ jīng yuē rǔ chū hé nán liáng xiàn miǎn xiāng xī tiān xi shān

现代白话:《水经》曰:你出河南梁县勉乡西天息山。

zhù yuē dì lǐ zhì yún chū gāo líng shān jí měng shān yě

这句话大意是:注曰:《地理志》云:出高陵山,即猛山也。

yì yán chū lǔ yáng xiàn zhī dà měng shān

这句话大意是:亦言出鲁阳县之大猛山。

bó wù zhì yún chū yàn quán shān

这句话大意是:《博物志》云:出燕泉山。

bìng yì míng yě

这句话大意是:并异名也。

dōng guān hàn jì yuē fu jùn cóng shàng yíng jī wáng mǎng èr gōng yú yáng guān hàn bīng fǎn zǒu hái dào rǔ shuǐ shàng yú shuǐ àn yǐ shǒu yǐn shuǐ zǎo jiá chén gòu wèi jùn děng yuē jīn rì bà juàn shén zhū qīng níng bèi yé

现代白话:《东观汉记》曰:傅俊从上迎击王莽二公于阳关,汉兵反走,还到你水,上于水岸以手饮水,澡颊尘垢,谓俊等曰:"今日罢倦甚,诸卿宁惫耶?

yǐng shuǐ

这句话大意是:颍水。

shuō wén yuē yǐng shuǐ chū yǐng chuān yáng chéng qián shān dōng rù huái yù zhōu jìn yě

这句话大意是:《说文》曰:颍,水出颍川阳城干山,东入淮,豫州浸也。

shuǐ jīng zhù yuē yǐng yǒu sān yuán yòu shuǐ chū yáng qián shān zhī yǐng gǔ zhōng shuǐ chū dǎo yuán shǎo shì zuǒ shuǐ chū shǎo shì nán xī

这句话大意是:《水经注》曰:颍有三源,右水出阳干山之颍谷,中水出导源少室,左水出少室南溪。

hàn shū yuē guàn fu yǐng chuān rén zōng zú háo hèng yǐng rén

这句话大意是:《汉书》曰:灌夫,颍川人,宗族豪横颍人。

yáo yuē yǐng chuān qīng guàn shì níng

这句话大意是:谣曰:"颍川清,灌氏宁;。

yǐng shuǐ zhuó guàn shì zú

这句话大意是:颍水浊,灌氏族。

hán zǐ yuē zhèng rén yǒu bo zi qī shì mǎi biē guī guò yǐng chuān yǐ biē wèi kě yǐn zhī suì shī biē

这句话大意是:《韩子》曰:郑人有卜子,妻市买鳖,归过颍川,以鳖为渴,饮之,遂失鳖。

lǚ shì chūn qiū yuē tāng ràng tiān xià wū biàn suí biàn suí zì tóu yú yǐng shuǐ

这句话大意是:《吕氏春秋》曰:汤让天下于卞随,卞随自投于颍水。

dān shuǐ

这句话大意是:丹水。

hàn shū yuē gāo zǔ rù guān wáng líng qǐ bīng dān shuǐ yǐ guī hàn

这句话大意是:《汉书》曰:高祖入关,王陵起兵丹水以归汉。

shuǐ jīng yuē dān shuǐ chū jīng zhào shàng luò xiàn méng lǐng shān zhì dān shuǐ xiàn rù yú zhuó

这句话大意是:《水经》曰:丹水,出京兆上洛县蒙岭山,至丹水县入于汋。

lǚ shì chūn qiū yuē yáo yǒu dān shuǐ zhī zhàn yǐ fú nán mán

这句话大意是:《吕氏春秋》曰:尧有丹水之战,以服南蛮。

zhù yuē shuǐ chū dān yú xiān xià zhì shí rì yè cì zhī yú fú shuǐ cè chì guāng shàng zhào rú huǒ wǎng ér qǔ zhī gē qí xuè yǐ tu zú kě yǐ bù xíng shuǐ shàng zhǎng jū yuān zhōng

现代白话:注曰:水出丹鱼,先夏至十日夜伺之,鱼浮水侧,赤光上照如火,网而取之,割其血以涂足,能够步行水上,长居渊中。

shàng shū yì piān yuē yáo zi bù xiào shùn shǐ jū dān yuān wèi zhū hóu gù hào yuē dān zhū

这句话大意是:《尚书》逸篇曰:尧子不肖,舜使居丹渊为诸侯,故号曰丹朱。

liù tāo yuē yáo fá yǒu hù zhàn yú dān shuǐ zhī pǔ

这句话大意是:《六韬》曰:尧伐有扈,战于丹水之浦。

bái shuǐ

这句话大意是:白水。

shuǐ jīng yuē bái shuǐ chū cháo yáng xiàn xi dōng liú guò qí xiàn nán zhì xīn yě xiàn dōng rù yú juān

这句话大意是:《水经》曰:白水,出朝阳县西,东流过其县南,至新野县东入于涓。

dōng guān hàn jì yuē guāng wǔ huáng kǎo fēng nán yáng zhī bái shuǐ xiāng

这句话大意是:《东观汉记》曰:光武皇考,封南阳之白水乡。

zhuāng zi yuē liǎng shén nǚ yú bái shuǐ zhī shàng yǔ guò zhī ér qū yuē zhì tiān xià nài hé

这句话大意是:《庄子》曰:两神女于白水之上,禹过之而趋曰:"治天下奈何?

nǚ yuē gǔ wú bá jìng bù shēng máo shǒu zú pián zhī hé zú yǐ zhì

这句话大意是:"女曰:"股无胈,胫不生毛,手足胼胝,何足以至?

guàn shuǐ

这句话大意是:灌水。

shuǐ jīng zhù yuē guàn shuǐ jīng liǎo xiàn zhě xiān shēng suǒ wèi shén guī chū yú jiāng guàn zhī jiān shì yě

这句话大意是:《水经注》曰:灌水经蓼县,褚先生所谓神龟出于江灌之间是也。

zhēn bīng

这句话大意是:潧冰。

shuō wén yuē zhēn shuǐ chū zhèng guó

这句话大意是:《说文》曰:潧水,出郑国。

shuǐ jīng zhù yuē zhēn shuǐ chū kuài chéng xī běi jī luò wù xià dōng nán liú rù wěi

这句话大意是:《水经注》曰:潧水,出郐城西北鸡络坞下,东南流入洧。

zhēn zì jīn zuò zhēn

这句话大意是:(潧字今作溱。

shī yuē zǐ huì sī wǒ qiān cháng shè zhēn

这句话大意是:《诗》曰:子惠思我,褰裳涉溱。

zi bù wǒ sī qǐ wú tā rén

这句话大意是:子不我思,岂无他人。

yòu yuē zhēn yǔ wěi fāng huàn huàn xī

这句话大意是:又曰:溱与洧,方涣涣兮。

shì yǔ rǔ fāng bǐng jiǎn xī

现代白话:士与你,方秉简兮。

zhēn wěi zhèng liǎng shuǐ míng

这句话大意是:(溱洧郑两水名。

jiǎn lán

这句话大意是:简,兰。

mèng zǐ yuē zǐ chǎn tīng zhèng guó zhī zhèng yǐ qí shèng yú jì rén wū zhēn wěi

这句话大意是:《孟子》曰:子产听郑国之政,以其乘舆济人于溱洧。

wěi shuǐ

这句话大意是:洧水。

shuō wén yuē wěi shuǐ chū yǐng chuān yáng chéng shān dōng nán rù yǐng

这句话大意是:《说文》曰:洧水,出颍川阳城山,东南入颍。

shuǐ jīng yún chū mì xiàn mǎ lǐng shān

这句话大意是:《水经》云:出密县马岭山。

zhù yún wěi bié yuán yě

这句话大意是:注云:洧别源也。

shī yuē zǐ huì sī wǒ qiān cháng shè wěi

这句话大意是:《诗》曰:子惠思我,褰裳涉洧。

zi bù wǒ sī qǐ wú tā shì

这句话大意是:子不我思,岂无他士。

chuán yuē zhèng dà shuǐ lóng dòu yú shí mén zhī wài wěi yuān

这句话大意是:《传》曰:郑大水,龙斗于时门之外洧渊。

shí mén zhèng chéng mén yě

这句话大意是:(时门,郑城门也。

jīng shuǐ

这句话大意是:京水。

shuǐ jīng zhù yuē jīng shuǐ fā yuán jīng xiàn huáng duī shān dōng yì míng zhù dōng quán shì fèi yǒng zhuàng ruò dǐng yáng yáng sú wèi zhī jīng shuǐ yě

这句话大意是:《水经注》曰:京水,发源京县黄堆山东,亦名祝东,泉势沸涌,状若鼎扬扬,俗谓之京水也。

suǒ shuǐ

这句话大意是:索水。

shuǐ jīng zhù yuē suǒ shuǐ chū jīng xiàn xī nán sōng zhǔ shān yǔ guān shuǐ tóng yuán fēn liú jí gǔ zhān rán shuǐ yě

这句话大意是:《水经注》曰:索水,出京县西南嵩渚山,与关水同源分流,即古旃然水也。

zuǒ zhuàn wèi chu fá zhèng cì zhān rán jí cǐ shuǐ míng

这句话大意是:《左传》谓楚伐郑,次旃然,即此水名。

shǐ jì yuē hàn wáng bài yú péng chéng hán xìn jī pò chu bīng yú jīng suǒ jiān yǐ gù xiàng yǔ bù néng xi

这句话大意是:《史记》曰:汉王败于彭城,韩信击破楚兵于京索间,以故项羽不能西。

pú shuǐ

这句话大意是:濮水。

shuō wén yuē pú shuǐ chū dōng jùn pú yáng nán rù jù yě

这句话大意是:《说文》曰:濮水,出东郡濮阳,南入钜野。

shuǐ jīng yuē hù zǐ hé dōng běi guò bǐng qiū xiàn wèi pú shuǐ

这句话大意是:《水经》曰:瓠子河,东北过禀丘县为濮水。

shǐ jì yuē jìn píng gōng lìng shī juān gǔ qín wèi zhōng shī kuàng zhǐ zhī yuē wáng guó zhī yīn yě

这句话大意是:《史记》曰:晋平公令师涓鼓琴未终,师旷止之曰:"亡国之音也。

píng gōng yuē shì hé dào chū

这句话大意是:"平公曰:"是何道出?

dá yuē cǐ shī yán suǒ zuò yě yǔ zhòu wèi mǐ mǐ zhī yuè wǔ wáng fá zhòu shī yán dōng zǒu zì tóu pú shuǐ zhī zhōng gù wén cǐ shēng bì yú pú shuǐ zhī xiān wén cǐ shēng zhě guó xuē

这句话大意是:"答曰:"此师延所作也,与纣为靡靡之乐,武王伐纣,师延东走,自投濮水之中,故闻此声必于濮水之,先闻此声者国削。

wèn guǒ yú pú shàng de zhī

这句话大意是:"问,果于濮上得之。

zhuāng zi yuē zhuāng zi diào yú pú shuǐ chǔ wáng shǐ dài fū èr rén xiān yān yuē yuàn yǐ jìng nèi wèi lèi

现代白话:《庄子》曰:庄子钓于濮水,楚王使大夫二人先呢,曰:"愿以境内为累。

zhuāng zi chí gān bù gù yě

这句话大意是:"庄子持竿不顾也。

yǔn shí shuǐ

这句话大意是:陨石水。

shuǐ jīng zhù yuē suī yáng yǒu yǔn shí shuǐ yī míng qī gōu

这句话大意是:《水经注》曰:睢阳有陨石水,一名漆沟。

zuǒ zhuàn yún yǔn shí yú sòng wǔ yǔn xīng yě

这句话大意是:《左传》云:"陨石于宋五,陨星也。

gù lǎo yún cǐ shuǐ yǒu shí jié hé wǔ dàn cún yān gù míng yǔn shuǐ shí zhuì chù wèi zé

现代白话:"故老云:此水有时竭涸,五石存呢,故名陨水,石坠处为泽。

lǚ liáng shuǐ

这句话大意是:吕梁水。

shù zhēng jì yuē péng chéng lǚ xiàn yǒu lǚ liáng shuǐ zé zhuāng zi suǒ chēng zhàng fū shuǐ yě

这句话大意是:《述征记》曰:彭城吕县有吕梁水,则《庄子》所称丈夫水也。

liè zǐ yuē kǒng zǐ guān lǚ liáng xuán shuǐ sān shí rén rèn liú mò sān shí lǐ yuán tuó yú biē bù néng yóu zhī jiàn yī zhàng fū yóu zhī shù bǎi bù ér chū bèi fā xíng gē

这句话大意是:《列子》曰:孔子观吕梁,悬水三十亻刃,流沫三十里,鼋鼍鱼鳖不能游之,见一丈夫游之,数百步而出,被发行歌。

háo shuǐ

这句话大意是:豪水。

shuǐ jīng zhù yuē háo shuǐ chū yīn líng xiàn zhī yáng tíng běi xiǎo qū shí xué běi zhù yú huái

这句话大意是:《水经注》曰:壕水,出阴陵县之阳亭北小屈石穴,北注于淮。

zhuāng zi yuē zhuāng zi yǔ huì zi yóu yú háo liáng shuǐ shàng

这句话大意是:《庄子》曰:庄子与惠子游于豪梁水上。

biàn shuǐ pǐ wàn qiè

这句话大意是:汳水(匹万切)。

shuǐ jīng zhù yuē biàn shuǐ chū yīn gōu zhì jùn yí xiàn běi rù huī shuǐ

这句话大意是:《水经注》曰:汳水出阴沟,至浚仪县北,入睢水。

zhù yún yīn gōu jí làng dàng qú yě

这句话大意是:注云:阴沟,即浪荡渠也。

yì yán biàn shòu zhān rán shuǐ

这句话大意是:亦言汳受旃然水。

zì jīn zuò biàn

这句话大意是:(字今作汴。

yòu yún dān qìn luàn liú yú wǔ dé jué hé nán rù xíng yáng hé biàn gù biàn jiān dān shuǐ zhī chēng

这句话大意是:)又云:丹沁乱流,于武德绝河南,入荥阳合汳,故汳兼丹水之称。

hé pèi shuǐ duàn biàn chéng zhān rán ér dōng

这句话大意是:河沛水断,汳承旃然而东。

zì wáng shí guàn dà liáng shuǐ chū xiàn nán ér bù jīng qí běi xià shuǐ hóng líng zé shì dú jīn tōng gù qú jí yīn gōu yě

这句话大意是:自王实灌大梁,水出县南而不经其北,夏水洪泠,则是渎津通故渠,即阴沟也。

wū dà liáng běi yòu yuē jùn shuǐ yǐ

现代白话:于大梁北,又曰浚水了。

gù chén liú fēng sú chuán yún jùn shuǐ jìng qí běi zhě yě

这句话大意是:故《陈留风俗传》云浚水迳其北者也。

huī shuǐ

这句话大意是:睢水。

hàn shū yuē xiàng yǔ yǔ hàn wáng zhàn yú líng bì dōng hàn jūn dà bài huī shuǐ wèi zhī bù liú

这句话大意是:《汉书》曰:项羽与汉王战于灵壁东,汉军大败,睢水为之不流。

yòu dì lǐ zhì yuē huī shuǐ shǒu shòu chén liú xiàn làng dàng qú

这句话大意是:又《地理志》曰:睢水首受陈留县浪荡渠。

shuǐ jīng yuē huī shuǐ dōng jìng suī yáng xiàn yòu dōng guò xiāng xiàn nán dāng xiāo xiàn nán rù yú huái

这句话大意是:《水经》曰:睢水,东迳睢阳县,又东过相县南,当萧县南,入于淮。

yòu yuē huī shuǐ yòu dōng jīng suī yáng xiàn gù chéng nán jī ér wèi péng hóng zé yě

这句话大意是:又曰:睢水,又东经睢阳县故城南,积而为蓬洪泽也。

yòu jiǔ zhōu yào jì yún suī yáng shuǐ zài sòng chéng xi

这句话大意是:又《九州要记》云:睢阳水在宋城西。

yòu yún huàn shuǐ jīng xīn chéng nán yòu dōng nán hé míng gōu shuǐ

这句话大意是:又云:涣水经新城南,又东南合明沟水。

yòu yuē chuán yún huī huàn zhī jiān chū wén zhāng tiān zǐ jiāo miào yù fú chū yān

现代白话:又曰:传云睢涣之间出文章,天子郊庙御服出呢。

shàng shū suǒ wèi jué fěi zhī wén zhě yě

这句话大意是:《尚书》所谓厥篚织文者也。

sì shuǐ

这句话大意是:泗水。

shuō wén yuē sì shuǐ shòu jǐ shuǐ dōng rù huái

这句话大意是:《说文》曰:泗水受济水,东入淮。

lǐ yuē zēng zǐ wèi zi xià yuē wú yǔ ěr shì fū zǐ yú zhū sì zhī jiān tuì ér lǎo yú xī hé zhī shàng

现代白话:《礼》曰:曾子谓子夏曰:"我与你事孔子于洙泗之间,退而老于西河之上。

hàn shū dì lǐ zhì yuē zhū sì zhī shuǐ qí mín shè dù yòu zhě fú lǎo jí lǔ dào shuāi zhū sì zhī jiān yín yín rú yě

这句话大意是:《汉书·地理志》曰:洙泗之水,其民涉渡,幼者扶老,及鲁道衰,洙泗之间,龂龂如也。

lùn héng yuē rú shū yán kǒng zǐ zàng sì shuǐ sì shuǐ wèi zhī què liú cǐ xū yě

这句话大意是:《论衡》曰:儒书言孔子葬泗水,泗水为之却流,此虚也。

sì shuǐ wú zhī tiān shén shǐ zhī què liú kǒng zǐ shēng shí hé bù shǐ zhī zūn jìng hu

这句话大意是:泗水无知,天神使之却流,孔子生时,何不使之尊敬吗?

shuǐ jīng zhù yuē dì lǐ zhì yuē sì chū jì yīn chéng shì xiàn

这句话大意是:《水经注》曰:《地理志》曰:泗出济阴乘氏县。

yòu yún chū biàn xiàn běi jīng yán běi shān jiē wèi fēi yǐ

现代白话:又云出卞县北,《经》言北山,皆为非了。

shān hǎi jīng yuē sì shuǐ chū lǔ dōng běi

这句话大意是:《山海经》曰:"泗水出鲁东北。

yú xī yīn gōng shì yán lì xú yǎn lù jīng zhū sì yīn lìng xún qí yuán liú shuǐ chū biàn xiàn gù chéng dōng nán táo xū xī běi

这句话大意是:"余昔因公事,沿历徐沇,路经洙泗,因令寻其源流,水出卞县故城东南,桃墟西北。

chūn qiū zhāo gōng qī nián xiè xi nà jì sūn zhī yán yǐ mèng shì chéng yì yǔ jìn ér qiān yú táo

这句话大意是:《春秋》昭公七年,谢息纳季孙之言,以孟氏成邑与晋而迁于桃。

dù yù yuē lǔ guó biàn xiàn dōng nán yǒu táo xū shì wèi zhī yuē táo xū shùn suǒ chǔ yě jǐng yuē shùn jǐng

这句话大意是:杜预曰:"鲁国卞县东南有桃墟,世谓之曰陶墟,舜所处也,井曰舜井。

jiē wèi fēi yě

这句话大意是:"皆为非也。

xū yǒu lòu zé fāng yī shí wǔ lǐ zé xī jì fù sú wèi zhī guī tíng shān

这句话大意是:墟有漏泽,方一十五里,泽西际阜,俗谓之妫亭山。

gài yǒu táo xū shùn jǐng zhī yán yīn fù yǒu guī tíng zhī míng yǐ

现代白话:盖有陶墟舜井之言,因复有妫亭之名了。

fù zé yǒu sān shí xué guǎng yuán sān sì chǐ xué yǒu tōng fǒu shuǐ yǒu yíng lòu lòu zé shù xī zhī zhōng qīng bēi jié zé yǐ

现代白话:阜则有三石穴,广圆三四尺,穴有通否,水有盈漏,漏则数夕之中倾陂竭泽了。

zuǒ yòu jū mín shi qí jiāng lòu yù yǐ mù zhāng xué kǒu yú biē bào lín bù kě shèng zài yǐ

现代白话:左右居民识其将漏,豫以木鄣穴口,鱼鳖暴鳞,不可胜载了。

zì cǐ lián gāng tōng fù xī běi sì shí lǐ xǔ gāng zhī xi jì biàn de sì shuǐ zhī yuán yě

这句话大意是:自此连冈通阜,西北四十里许,冈之西际,便得泗水之源也。

bó wù zhì yuē sì shuǐ péi wěi gài sī fù yě shí xué tǔ shuǐ wǔ quán jù dǎo quán xué gè jìng chǐ yú

这句话大意是:《博物志》曰:泗水陪尾,盖斯阜也,石穴吐水,五泉俱导,泉穴各径尺馀。

shuǐ yuán nán cè yǒu yī miào sōng bǎi chéng lín shí rén wèi zhī yuán quán cí fēi suǒ jiū yě

这句话大意是:水源南侧有一庙,松柏成林,时人谓之原泉祠,非所究也。

yòu yuē hàn jǐng dì sān nián yǒu bái jǐng wū yǔ hēi wū qún dòu yú lǚ xiàn bái jǐng wū bù shèng duò sì shuǐ zhōng sǐ zhě shù qiān

这句话大意是:又曰:汉景帝三年,有白颈乌与黑乌群斗于吕县,白颈乌不胜,堕泗水中死者数千。

zhū shuǐ

这句话大意是:洙水。

shuǐ jīng yuē zhū shuǐ chū tài shān gài xiàn lín lè shān xī nán zhì biàn xiàn rù yú sì

这句话大意是:《水经》曰:洙水出泰山盖县临乐山,西南至汴县入于泗。

zhù yún zhū shuǐ xī nán liú dào quán shuǐ zhù zhī quán chū biàn chéng dōng běi biàn shān zhī yīn

这句话大意是:注云:洙水西南流,盗泉水注之,泉出卞城东北,卞山之阴。

lún yǔ zhuàn kǎo yán xiān yuē shuǐ míng dào quán kǒng zǐ bù shù

这句话大意是:《论语撰考讠韱》曰:"水名盗泉,孔子不潄。

yòu zhù yuē fū zǐ jiào yú zhū sì zhī jiān jīn chéng běi èr shuǐ zhī zhōng jí fū zǐ shè jiào zhī suǒ yě

现代白话:"又注曰:孔子教于洙泗之间,今城北二水之中,即孔子设教之所也。

cóng zhēng jì yuē zhū sì èr shuǐ jiāo wū lǔ chéng dōng běi shí qī lǐ quē lǐ yǒu zhū sì qiáng nán běi yī bǎi èr shí bù dōng xī liù shí bù sì mén gè yǒu shí kǔn běi mén qù zhū shuǐ bǎi yú bù

这句话大意是:《从征记》曰:洙泗二水,交于鲁城东北十七里,阙里有洙泗墙,南北一百二十步,东西六十步,四门各有石阃,北门去洙水百馀步。

yí shuǐ

这句话大意是:沂水。

shuō wén yuē yí shuǐ chū dōng hǎi fèi dōng xi rù sì

这句话大意是:《说文》曰:沂水,出东海费东,西入泗。

yī yuē chū tài shān gài qīng zhōu jìn yě

这句话大意是:一曰出泰山盖,青州浸也。

shuǐ jīng yuē yí shuǐ chū tài shān gài xiàn ài shān

这句话大意是:《水经》曰:沂水,出泰山盖县艾山。

zhù yuē zhèng xuán yún chū yí shān huò yún lín lè shān

这句话大意是:注曰:郑玄云:出沂山,或云临乐山。

shuǐ yǒu èr yuán nán yuán suǒ dǎo shì wèi zhī zuò quán

这句话大意是:水有二源:南源所导,世谓之祚泉;。

běi shuǐ suǒ fā sú wèi zhī yú qióng quán jù dōng nán liú hé chéng yī chuān

这句话大意是:北水所发俗谓之鱼穷泉,俱东南流,合成一川。

lún yǔ yuē mù chūn zhī yuè chūn fú jì chéng guān zhě wǔ liù rén tóng zǐ liù qī rén yù hū yí fēng hū wǔ yú yǒng ér guī

这句话大意是:《论语》曰:暮春之月,春服既成,冠者五六人,童子六七人,浴乎沂,风乎舞雩,咏而归。

xī jīng zá jì yuē lǔ rén qiū hú qǔ qī sān rì ér yóu huàn sān nián xiū hái qí fù cǎi sāng yú jiāo hú zhì bù shí ér yuè zhī nǎi wèi jīn yī yì

这句话大意是:《西京杂记》曰:鲁人秋胡娶妻三日而游宦,三年休还,其妇采桑于郊,胡至不识,而悦之,乃遗金一镒。

qī yuē qiè fu yóu huàn wèi fǎn yú zī sān nián wèi yǒu bèi rǔ rú jīn rì yě

这句话大意是:妻曰:"妾夫游宦未返,于兹三年,未有被辱如今日也。

bù gù

这句话大意是:"不顾。

hú cán ér tuì zhì jiā wèn qī hé zài

这句话大意是:胡惭而退,至家,问妻何在。

mǔ yuē cǎi sāng yú jiāo

这句话大意是:母曰:"采桑于郊。

nǎi shì xiàng lái tiāo zhě yě

这句话大意是:"乃是向来挑者也。

fū qī jù cán suì fù yí shuǐ ér sǐ

这句话大意是:夫妻俱惭,遂赴沂水而死。

shī zi yuē hán zhì jiàn shēn yáng yú lǔ yǒu lóng yǐn yú yí

这句话大意是:《尸子》曰:韩雉见申羊于鲁,有龙饮于沂。

hán zhì yuē wú wén zhī chū jiàn hǔ bó zhī jiàn lóng shè zhī jīn fú shè shì bù xíng wú wén yě

现代白话:韩雉曰:"我闻之,出见虎,搏之,见龙,射之,今弗射,是不行我闻也。

suì shè zhī

这句话大意是:"遂射之。

jùn guó zhì yuē xiǎo yí shuǐ jīn hào wèi cháng lì yí shàng yǒu qiáo jí zhāng liáng wèi huáng shí gōng qǔ lǚ suǒ

这句话大意是:《郡国志》曰:小沂水,今号为长利,圯上有桥,即张良为黄石公取履所。

wéi shuǐ

这句话大意是:潍水。

shuǐ jīng zhù yuē wéi shuǐ dǎo yuán wéi shān xǔ shèn lǚ chén yún wéi shuǐ chū jī wū shān

这句话大意是:《水经注》曰:潍水导源潍山,许慎、吕忱云:潍水出箕屋山。

huái nán zǐ yuē wéi chū fù zhōu shān

这句话大意是:《淮南子》曰:潍出覆舟山。

gài guǎng yì míng yě

这句话大意是:盖广异名也。

shǐ jì yuē hán xìn yǔ chu jiāng lóng qiě jiā wéi shuǐ ér chén

这句话大意是:《史记》曰:韩信与楚将龙且夹潍水而陈。

yú cǐ xìn yè lìng wèi wàn yú náng shèng shā yǐ è wéi shuǐ yǐn jūn jī qiě wěi tuì qiě zhuī běi xìn jué shuǐ shuǐ dà zhì qiě jūn bàn bù dé dù suì zhǎn lóng qiě

这句话大意是:于此,信夜令为万馀囊盛沙以遏潍水,引军击且,伪退,且追北,信决水,水大至,且军半不得渡,遂斩龙且。

wèn shuǐ

这句话大意是:汶水。

shuō wén yuē wèn shuǐ chū láng yá tài shān zhū xū dōng rù wéi

这句话大意是:《说文》曰:汶水,出琅琊泰山朱虚,东入潍。

yòu yún chū tài shān lái wú xī nán rù jì

这句话大意是:又云:出泰山莱芜,西南入济。

cóng zhēng jì yuē wèn shuǐ chū lái wú xiàn xī nán liú yòu yán zì rù lái wú gǔ jiā lù lián shān shù bǎi lǐ shuǐ hēi duō xíng shí jiàn zhōng chū cǎo yào ráo sōng bǎi lín guàn mián méng yá bì xiāng wàng

这句话大意是:《从征记》曰:汶水,出莱芜县西南流,又言自入莱芜谷,夹路连山数百里,水黑,多行石,涧中出草药,饶松柏,林灌绵蒙,崖壁相望。

huò qīng cén qū jìng huò huí yán jué gǔ qīng fēng míng tiáo shān hè jù xiǎng

这句话大意是:或倾岑岨径,或回岩绝谷,清风鸣条,山壑俱响。

líng gāo gǔ shēn jiān zhuì lì zhī jù wēi xī xiǎn jìng yǒu xuán shù zhī jiān

这句话大意是:陵高谷深,兼惴栗之惧,危溪险径,有悬束之艰。

wèi chū gǔ shí yú lǐ yǒu bié gǔ zài gū shān xià gǔ yǒu qīng quán quán shàng shù zhàng yǒu shí xué èr kǒu róng rén píng xíng

这句话大意是:未出谷十馀里,有别谷,在孤山下,谷有清泉,泉上数丈有石穴二,口容人平行。

rù xué zhàng yú gāo jiǔ chǐ yú guǎng sì wǔ zhàng yán shì xī rén jū shān zhī chù xīn cuàn yān yǒu yóu cún

这句话大意是:入穴丈馀,高九尺馀,广四五丈,言是昔人居山之处,薪爨烟黝犹存。

gǔ zhōng lín mù zhì mì xíng rén xiǎn yǒu néng yǐ zhì

现代白话:谷中林木致密,行人鲜有能了至。

yòu yǒu shǎo xǔ shān tián yǐn guàn zhī zōng shàng cún

这句话大意是:又有少许山田,引灌之踪尚存。

chū gǔ yǒu píng qiū miàn shān bàng shuǐ tǔ rén xī yǐ zhǒng mài yún cǐ shān bù yí zhí shǔ ér yi mài qí rén xiāng chéng yǐ zhí zhī

这句话大意是:出谷有平丘,面山傍水,土人悉以种麦,云此山不宜殖黍而宜麦,齐人相承以殖之。

shī yuē wèn shuǐ shāng shāng xíng rén bāng bāng

这句话大意是:《诗》曰:汶水汤汤,行人彭彭。

zhōu lǐ kǎo gōng jì yuē mò yú wèn zé sǐ dì qì rán yě

这句话大意是:《周礼考工记》曰:貉逾汶则死,地气然也。

lún yǔ yōng yě yuē jì shì shǐ mǐn zǐ qiān wèi fèi zǎi

这句话大意是:《论语·雍也》曰:季氏使闵子骞为费宰。

mǐn zǐ qiān yuē shàn wèi wǒ cí yān

现代白话:闵子骞曰:"善为我辞呢!

rú yǒu fù wǒ zhě zé wú bì zài wèn shàng yǐ

现代白话:如有复我者,则我必在汶上了。

chuán yuē qí rén guī wǒ wèn yáng zhī tián

这句话大意是:《传》曰:齐人归我汶阳之田。

shù shuǐ

这句话大意是:沭水。

shuǐ jīng yún shù shuǐ chū láng yá dōng guǎn xiàn xī běi shān dōng nán jīng dōng hǎi hòu qiū xiàn

这句话大意是:《水经》云:沭水,出琅琊东莞县西北山,东南经东海厚丘县。

liáng tiān jiàn èr nián sān yuè tǔ rén zhāng gāo děng wǔ bǎi yú rén xiāng lǜ kāi záo cǐ xī yǐn gài shuǐ tián èr bǎi yú qǐng

这句话大意是:梁天监二年三月,土人张高等五百馀人相率开凿此溪,引溉水田二百馀顷。

sú míng wèi hóng huā shuǐ dōng liú rù sì zhōu lián shuǐ jiè

这句话大意是:俗名为红花水,东流入泗州涟水界。

zī shuǐ

这句话大意是:淄水。

shuǐ jīng yuē zī shuǐ chū tài shān lái wú xiàn yuán shān

这句话大意是:《水经》曰:淄水出泰山莱芜县原山。

zhù yún shì wèi zhī yuán quán

这句话大意是:注云:世谓之原泉。

huái nán zǐ yuē zī miǎn zhī shuǐ hé yì yá cháng ér zhī zhī

这句话大意是:《淮南子》曰:淄渑之水合,易牙尝而知之。

zī miǎn qí èr shuǐ yě

这句话大意是:(淄渑,齐二水也。

xīn xù yuē qí yǒu tián bā xiān shēng zhě xíng xiū yú nèi zhì míng yú wài qí jūn wén qí xián pìn ér wèn zhèng yān

现代白话:《新序》曰:齐有田巴先生者,行修于内,智明于外,齐君闻其贤,聘而问政呢。

tián bā duì yuē zhèng zài zhèng shēn zhèng shēn zhī běn zài yú qún chén

这句话大意是:田巴对曰:"政在正身,正身之本,在于群臣。

dài wáng zhào chén chén gǎi zhì qián shì jiāng zào gōng mén wèn wū chén qiè yuē xī ruò

这句话大意是:大王召臣,臣改制前饰,将造公门,问于臣妾曰:'奚若?

qiè ài chén yuē měi

这句话大意是:'妾爱臣曰:美。

jiāng chū mén wèn cóng zhě cóng zhě wèi chén yuē měi

这句话大意是:将出门,问从者,从者畏臣曰:美。

jí lín zī shuǐ ér guān yǐng rán hòu zì zhī chǒu è yě

这句话大意是:及临淄水而观影,然后自知丑恶也。

jīn qí zhī chén qiè yú wáng zhě fēi tè èr rén wáng rú lín zī shuǐ jiàn jǐ zhī è guò ér néng gǎi sī qí guó zhì yǐ

现代白话:今齐之臣妾谀王者,非特二人,王如临淄水见己之恶过而能改,斯齐国治了。

miǎn shuǐ

这句话大意是:渑水。

shuǐ jīng zhù yuē miǎn shuǐ chū yíng qiū chéng dōng shì wèi zhī hàn còu shuǐ rù yú shí shuǐ

这句话大意是:《水经注》曰:渑水,出营丘城东,世谓之汉凑水,入于时水。

chuán yuē yǒu jiǔ rú miǎn

这句话大意是:《传》曰:有酒如渑。

✦ You read 地部·卷二十八

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.