太平御览 · 李昉 · Chapter 837 of 1000

百谷部·卷一

PinyinModern Translation
Size

这句话大意是:○谷。

zhōu yì yuē rì yuè lì hu tiān bǎi gǔ cǎo mù lì hu tǔ

这句话大意是:《周易》曰:日月丽乎天,百谷草木丽乎土。

shàng shū yuē jì jiàng bō zhǒng nóng zhí jiā gǔ

这句话大意是:《尚书》曰:稷降播种,农殖嘉谷。

máo shī gǔ fēng xìn nán shān yuē jì zhān jì zú shēng wǒ bǎi gǔ

这句话大意是:《毛诗·谷风·信南山》曰:既沾既足,生我百谷。

máo shī fǔ tián yuē bō jué bǎi gǔ jì tíng qiě shuò zēng sūn shì ruò

这句话大意是:《毛诗·甫田》曰:播厥百谷,既庭且硕,曾孙是若。

zhōu lǐ tiān guān yuē tài zǎi yǐ jiǔ zhí rèn wàn mín

这句话大意是:《周礼·天官》曰:太宰,以九职任万民。

yī yuē sān nóng shēng jiǔ gǔ

这句话大意是:一曰三农,生九谷。

zhèng sī nóng yún jiǔ gǔ jì shǔ shú dào má dà xiǎo dòu dà xiǎo mài

这句话大意是:(郑司农云:九谷,稷、黍、秫、稻、麻、大小豆、大小麦。

fán wáng zhī shàn shí yòng liù gǔ

这句话大意是:)凡王之膳食用六谷。

zhèng sī nóng yún dào shǔ jì liáng mài gū

这句话大意是:(郑司农云:稻、黍、稷、粱、麦、菰。

gū diāo hú yě

这句话大意是:菰,雕胡也。

yào yǎng qí bìng

这句话大意是:)药养其病。

zhèng xuán zhù wǔ gǔ má shǔ jì mài dòu

这句话大意是:(郑玄注:五谷,麻、黍、稷、麦、豆。

yòu xià guān yuē zhí fāng shì zhǎng tiān xià zhī tú biàn qí bāng guó dū bǐ jiǔ gǔ zhī shù

这句话大意是:又《夏官》曰:职方氏,掌天下之图,辩其邦国都鄙九谷之数。

yáng zhōu jīng zhōu qí gǔ yi dào

这句话大意是:扬州、荆州,其谷宜稻;。

yù zhōu bīng zhōu qí gǔ yi wǔ jì

这句话大意是:豫州、并州,其谷宜五稷;。

zhèng xuán yún shǔ jì mài dào shū

这句话大意是:(郑玄云:黍、稷、麦、稻、菽;。

qīng zhōu qí gǔ yi dào mài

这句话大意是:)青州,其谷宜稻麦;。

yǎn zhōu qí gǔ yi sì zhǒng

这句话大意是:兖州,其谷宜四种;。

shǔ jì dào mài

这句话大意是:(黍、稷、稻、麦。

yōng zhōu jì zhōu qí gǔ yi jì

这句话大意是:)雍州、冀州,其谷宜稷;。

yōu zhōu qí gǔ yi sān zhǒng

这句话大意是:幽州,其谷宜三种。

jì shǔ dào

这句话大意是:(稷、黍、稻。

lǐ jì yuè lìng yuē mèng chūn tiān zǐ nǎi yǐ yuán rì qí gǔ yú shàng dì

这句话大意是:《礼记·月令》曰:孟春,天子乃以元日祈谷于上帝;。

mèng xià qū shòu wú hài wǔ gǔ

这句话大意是:孟夏,驱兽无害五谷;。

shòu mí lù zhī shǔ shí gǔ miáo qū zhī lìng wù hài yě

这句话大意是:(兽,麋鹿之属,食谷苗,驱之,令勿害也。

mèng qiū nóng nǎi dēng gǔ tiān zǐ cháng xīn xiān jiàn qǐn miào

这句话大意是:)孟秋,农乃登谷,天子尝新,先荐寝庙。

shǔ jì zhī shǔ wū shì shǐ shú

这句话大意是:(黍稷之属于是始熟。

yòu wáng zhì yuē wǔ gǔ bù shí bù zhōu wū shì

这句话大意是:又《王制》曰:五谷不时,不鬻于市。

yòu lè jì yuē fu gǔ zhě tiān dì shùn ér sì shí dāng mín yǒu dé ér wǔ gǔ chāng jí zhěn bù zuò ér wú yāo xiáng dé shèng ér jiào zūn wǔ gǔ shí shú rán hòu shǎng zhī yǐ lè

这句话大意是:又《乐记》曰:夫古者,天地顺而四时当,民有德而五谷昌,疾疹不作,而无妖祥,德盛而教尊,五谷时熟,然后赏之以乐。

dà dài lǐ yuē huáng dì bō bǎi gǔ cǎo mù jié yòng shuǐ huǒ cái wù shēng ér mín de qí lì bǎi nián mín wèi qí shén bǎi nián wáng ér mín yòng qí jiào bǎi nián gù yuē sān bǎi nián

这句话大意是:《大戴礼》曰:黄帝播百谷草木,节用水火,财物生而民得其利百年,民畏其神百年,亡而民用其教百年,故曰三百年。

yòu yuē shí qì zhě shén míng ér shòu shí gǔ zhě zhì huì ér qiǎo bù shí zhě bù sǐ

这句话大意是:又曰:食气者神明而寿,食谷者智惠而巧,不食者不死。

lǐ dòu wēi yí yuē jūn chéng mù ér wáng zé cǎo mù fēng mào jiā gǔ bìng shēng yě

这句话大意是:《礼斗威仪》曰:君乘木而王,则草木丰茂,嘉谷并生也。

zuǒ zhuàn zhāo gōng yuē qín bó zhī dì zhēn wèi zhào wén zǐ yuē zhēn wén zhī guó wú dào nián gǔ hé shú tiān zàn zhī yě xiān bù wǔ rěn

现代白话:《左传·昭公》曰:秦伯之弟针谓赵文孔子说:"针闻之,国无道年谷和熟,天赞之也,鲜不五稔。

yòu xiāng gōng yuē jìn fàn xuān zi wéi zhèng fù shǔ miáo

这句话大意是:又《襄公》曰:晋范宣子为政,赋《黍苗》。

jì wǔ zi xìng zài bài qǐ shǒu yuē xiǎo guó zhī yǎng dà guó yě rú bǎi gǔ zhī yǎng gāo yǔ yě

这句话大意是:季武子兴,再拜稽首,曰:"小国之仰大国也,如百谷之仰膏雨也。

gǔ liáng zhuàn xiāng gōng èr shí sì nián yuē jīng shī dà jī

这句话大意是:《谷梁传·襄公二十四年》曰:京师大饥。

wǔ gǔ bù shēng wèi dà jī

这句话大意是:五谷不升为大饥。

shēng chéng yě

这句话大意是:(升,成也。

yī gǔ bù shēng wèi zhī xián xián bù zú mào

这句话大意是:)一谷不升谓之嗛,(嗛,不足貌。

èr gǔ bù shēng wèi zhī jī sān gǔ bù shēng wèi zhī jǐn sì gǔ bù shēng wèi zhī kāng kāng xū yě

这句话大意是:)二谷不升谓之饥,三谷不升谓之馑,四谷不升谓之康,(康,虚也。

wǔ gǔ bù shēng wèi zhī dà qīn

这句话大意是:)五谷不升谓之大侵。

chūn qiū fán lù yuē jīn gàn tǔ zé wǔ gǔ shāng tǔ gàn jīn zé wǔ gǔ bù chéng

这句话大意是:《春秋繁露》曰:金干土则五谷伤,土干金则五谷不成。

chūn qiū zuǒ zhù qī yuē xián chí zhǔ wǔ gǔ

这句话大意是:《春秋佐助期》曰:咸池主五谷。

ěr yǎ yuē zhōng yǒu dài yuè yǔ qí wǔ gǔ yú yán shēng yān

现代白话:《你雅》曰:中有岱岳,与其五谷、鱼、盐生呢。

gǔ bù shú wèi jī réng jī wèi jiàn

这句话大意是:谷不熟为饥,仍饥为荐。

guō pú zhù yuē yán tài shān yǒu yú yán zhī ráo yě

这句话大意是:(郭璞注曰:言泰山有鱼盐之饶也。

bù shú wǔ gǔ bù chéng

这句话大意是:不熟,五谷不成。

jiàn lián suì bù chéng yě

这句话大意是:荐,连岁不成也。

zhōu shū yuē fán hé mài jū dōng fāng shǔ jū nán fāng dào jū zhōng yāng sù jū xī fāng shū jū běi fāng

这句话大意是:《周书》曰:凡禾麦居东方,黍居南方,稻居中央,粟居西方,菽居北方。

shǐ jì yuē huáng dì kǎo dìng xīng lì lì wǔ xíng mín shén yì yè jìng ér bù dú gù shén jiàng zhī jiā shēng

这句话大意是:《史记》曰:黄帝考定星历,立五行,民神易业,敬而不黩,故神降之嘉生。

jiā gǔ yě

这句话大意是:(嘉,谷也。

yòu yuē qí huán gōng yù fēng shàn guǎn zhòng yuē jīn fèng huáng bù lái jiā gǔ bù shēng

这句话大意是:又曰:齐桓公欲封禅,管仲曰:"今凤皇不来,嘉谷不生;。

ér hái péng hāo lí yǒu mào chī xiāo shù zhì

这句话大意是:而还蓬蒿藜莠茂,鸱枭数至。

yòu yuē liú hòu xìng duō bìng jí dǎo yǐn bù shí gǔ

这句话大意是:又曰:留侯性多病,即导引不食谷。

fú bì gǔ yào ér jìng jū xíng qì

这句话大意是:(服辟谷药,而静居行气。

hàn shū yuē zhāo cuò yuē sù mǐ bù bó shēng wū de zhǎng wū shí jù wū lì fēi kě yī rì chéng yě

这句话大意是:《汉书》曰:晁错曰:"粟米布帛生于地,长于时,聚于力,非可一日成也。

shù shí zhī zhòng zhōng rén fú shèng bù wéi jiān xié suǒ lì yī rì fú de ér jī hán zhì

这句话大意是:数石之重,中人弗胜,不为奸邪所利,一日弗得而饥寒至。

shì hú míng jūn guì wǔ gǔ ér jiàn jīn yù

这句话大意是:是胡明君贵五谷而贱金玉。

jīn hǎi nèi wèi yī tǔ dì rén mín zhī zhòng bù jiǎn tāng yǔ jiā yǐ wáng tiān zāi shù nián zhī shuǐ hàn ér xù jī zhī wèi jí yě hé yě

这句话大意是:今海内为一,土地人民之众不减汤、禹,加以亡天灾数年之水旱,而蓄积之未及也,何也?

de yǒu yí lì mín yǒu yú lì shēng gǔ zhī tǔ wèi jǐn kěn shān zé zhī lì wèi jǐn chū yě yóu shí zhī rén wèi jǐn guī nóng yě

这句话大意是:地有遗利,民有馀力,生谷之土未尽垦,山泽之利未尽出也,游食之人未尽归农也。

yòu yuē xuān dì jí wèi suì shù fēng ráng gǔ zhì shí wǔ qián

这句话大意是:又曰:宣帝即位,岁数丰穰,谷至石五钱。

dōng guān hàn jì yuē yǒng píng shí wǔ nián shàng shǐ yù zhēng xiōng nú yǔ dòu gù děng yì chū bīng diào dù jiē yǐ wéi sài wài cǎo měi kě bù xū gǔ mǎ

这句话大意是:《东观汉记》曰:永平十五年,上始欲征匈奴,与窦固等议出兵调度,皆以为塞外草美,可不须谷马。

àn jūn chū sài wú gǔ mǎ gù shì

这句话大意是:案军出塞无谷马故事。

mǎ fáng yán cháng yǔ gǔ shàng yuē hé yǐ yán zhī

现代白话:马防言常与谷,上曰:"凭什么言之?

fáng duì yuē xuān dì shí wǔ jiāng chū zhēng àn qí zòu yán xiōng nú hòu jì de hàn shǐ jiàn qí zhōng yǒu sù zhī hàn bīng chū yǐ gù yǐn qù

这句话大意是:"防对曰:"宣帝时,五将出征,案其奏,言匈奴候骑得汉矢,见其中有粟,知汉兵出,以故引去。

yǐ shì yán zhī mǎ dāng yǔ gǔ

这句话大意是:以是言之,马当与谷。

shàng shàn qí yòng yì wēi zhì jí xià diào mǎ gǔ

这句话大意是:"上善其用意微致,即下调马谷。

fáng suì jiàn qīn yě

这句话大意是:防遂见亲也。

yòu yuē jiàn wǔ chū gǔ shí shàng shǎo

这句话大意是:又曰:建武初,谷食尚少。

zhào xiào de gǔ chuī jiāng shú lìng dì lǐ fū qī chū běi hái xiào fū qī gòng shū shí rú cài

这句话大意是:赵孝得谷,炊将熟,令弟礼夫妻出北,还,孝夫妻共蔬食茹菜。

lǐ fū qī lái zhé dú yí zhī jī jiǔ lǐ xīn yí lìn

这句话大意是:礼夫妻来辄独饴之,积久,礼心疑吝。

hòu cì yǎn jiàn yì bù fù kěn chū

这句话大意是:后伺掩见,亦不复肯出。

xiōng dì yí yí xiāng lǐ guī dé

这句话大意是:兄弟怡怡,乡里归德。

huá jiào hòu hàn shū yuē mǎ yuán zài hé xī yǒu gǔ shù wàn hú

这句话大意是:华峤《后汉书》曰:马援在河西,有谷数万斛。

nǎi tàn yuē fán zhí cái zhě guì yǐ shī yě

这句话大意是:乃叹曰:"凡殖财者,贵以施也。

fǒu zé shǒu qián lǔ ěr

这句话大意是:否则守钱虏耳!

yuán hóng hàn jì yuē chì méi luàn hòu guān zhōng dà jī huáng jīn yī jīn yì wǔ shēng gǔ

这句话大意是:袁宏《汉纪》曰:赤眉乱后,关中大饥,黄金一斤易五升谷。

hòu hàn shū yuē dǒng zhuó zhù wù wū méi gāo yuán qī zhàng hào yuē wàn suì wù jīn àn wù jiù jī gāo yī zhàng zhōu huí yī lǐ yī bǎi bù yě

这句话大意是:《后汉书》曰:董卓筑坞于郿,高原七丈,号曰万岁坞,(今案,坞旧基高一丈,周回一里,一百步也。

jī gǔ wèi sān shí nián chǔ

这句话大意是:)积谷为三十年储。

zì yún shì chéng xióng jù tiān xià

这句话大意是:自云:事成雄据天下;。

bù chéng shǒu cǐ zú yǐ bì lǎo

这句话大意是:不成,守此足以毕老。

yòu yuē wáng mǎng mò tiān xià dà jī

这句话大意是:又曰:王莽末,天下大饥。

jiàn wǔ èr nián tiān xià yě gǔ lǚ shēng má shū yóu shèng

这句话大意是:建武二年,天下野谷旅生,麻菽尤盛。

wèi zhì yuē zì zāo huāng luàn lǜ fá liáng gǔ cáo gōng yuē fu dìng guó zhī shù zài wū qiáng bīng zú shí

这句话大意是:《魏志》曰:自遭荒乱,率乏粮谷,曹公曰:"夫定国之术,在于强兵足食。

qín rén yǐ jí nóng jiān tiān xià xiào wǔ yǐ tún tián dìng xī yù cǐ xiān shì zhī liáng shì yě

这句话大意是:秦人以急农兼天下,孝武以屯田定西域,此先世之良式也。

shì suì nǎi mù mín tún tián xǔ xià de gǔ bǎi wàn hú

这句话大意是:"是岁乃募民屯田许下,得谷百万斛。

wū shì jùn liè zhì tián guān suǒ zài jī gǔ

这句话大意是:于是郡列置田官,所在积谷。

yòu yuē yuán yào qīng wèi wèi guó láng zhōng lìng jí zú tài zǔ wèi zhī liú tì cì gǔ èr qiān hú yī jiào yǐ tài cāng gǔ qiān hú cì láng zhōng lìng jiā yī jiào yǐ yuán xià gǔ qiān hú yǔ yào qīng jiā

这句话大意是:又曰:袁曜卿为魏国郎中令,及卒,太祖为之流涕,赐谷二千斛:一教以太仓谷千斛赐郎中令家,一教以垣下谷千斛与曜卿家。

wài bù jiě qí yì jiào yuē yǐ tài cāng gǔ zhě guān fǎ yě

这句话大意是:外不解其意,教曰:"以太仓谷者,官法也;。

yǐ yuán xià gǔ zhě qīn jiù yě

这句话大意是:以垣下谷者,亲旧也。

yòu yuē yuán tán yǐ wáng xún wéi bié jià

这句话大意是:又曰:袁谭以王循为别驾。

tài zǔ pò qiū jiè méi shěn pèi děng jiā cái wù zī yǐ wàn shù

这句话大意是:太祖破邺,藉没审配等家财物,赀以万数。

pò nán pí yuè xún jiā gǔ bù mǎn shí hú

这句话大意是:破南皮,阅循家,谷不满十斛。

yòu yuē gāo táng lóng jiàn yuē lù cì gǔ bó rén zhǔ zhī suǒ yǐ huì yǎng lì mín ér wèi zhī sī mìng

这句话大意是:又曰:高堂隆谏曰:"禄赐谷帛,人主之所以惠养吏民,而为之司命。

ruò lìng yǒu fèi shì duó qí mìng

这句话大意是:若令有废,是夺其命。

yòu yuē zhēn huáng hòu sān suì shī fù

这句话大意是:又曰:甄皇后三岁失父。

hòu tiān xià bīng luàn jī jǐn bǎi xìng jiē mài jīn yín zhū yù bǎo wù

这句话大意是:后天下兵乱饥馑,百姓皆卖金银珠玉宝物。

shí hòu jiā dà yǒu chǔ gǔ pō yǐ mǎi zhī

这句话大意是:时后家大有储谷,颇以买之。

hòu nián shí yú suì bái mǔ yuē jīn shì luàn ér duō mǎi bǎo wù pǐ fū wú zuì huái bì wèi zuì

这句话大意是:后年十馀岁,白母曰:"今世乱而多买宝物,匹夫无罪,怀璧为罪。

yòu zuǒ yòu jiē jī fá bù rú yǐ gǔ zhèn gěi qīn zú lín lǐ guǎng wéi ēn huì

这句话大意是:又左右皆饥乏,不如以谷振给亲族邻里,广为恩惠。

jǔ jiā chēng shàn

这句话大意是:"举家称善。

cáo mán chuán yuē tài zǔ cháng fù lǐn gǔ bù zú sī wèi zhǔ zhě rú hé zhǔ zhě yuē kě yǐ xiǎo hú yǐ zú zhī

现代白话:《曹瞒传》曰:太祖尝赋廪谷不足,私谓主者如何,主者曰:"能够小斛以足之。

hòu jūn zhōng yán tài zǔ qī zhòng tài zǔ wèi zhǔ zhě yuē jiè rǔ yī sǐ yàn zhòng

现代白话:"后军中言太祖欺众,太祖谓主者曰:"借你一死厌众。

nǎi xùn yuē xiǎo hú dào guān gǔ

这句话大意是:"乃殉曰:"小斛盗官谷。

jí zhǎn zhī

这句话大意是:"即斩之。

jiāng biǎo chuán yuē zhū gě liàng wén kè dài xú xiáng shū yǔ lù xùn yuē jiā xiōng nián lǎo ér kè xìng shū jīn shǐ diǎn zhǔ liáng gǔ

这句话大意是:《江表传》曰:诸葛亮闻恪代徐详,书与陆逊曰:"家兄年老而恪性疏,今使典主粮谷。

liáng gǔ jūn zhī yào zuì pū suī zài yuǎn qiè yòng bù ān zú xià tè wèi qǐ zhì zūn zhuǎn zhī

这句话大意是:粮谷,军之要最,仆虽在远,窃用不安,足下特为启至尊转之。

wáng yǐn jìn shū yuē shān yōu wèi wú jùn tài shǒu

这句话大意是:王隐《晋书》曰:邓攸为吴郡太守。

wú rén jī huāng yōu zhé chū tái cāng gǔ zhèn zhī

这句话大意是:吴人饥荒,攸辄出台仓谷振之。

hòu bèi hé yōu yuē shàn bù kě wèi yě

这句话大意是:后被劾,攸曰:"善不可为也!

sān guó diǎn lüè yuē hòu liáng yǒu hé shān zhě qí shè zhī miào rén mò néng jí

这句话大意是:《三国典略》曰:后梁有何山者,其射之妙,人莫能及。

yǒu wū zào wū tíng shù xiāo chá è zhī wèi shān yuē shè zhòng zhě cì yī chē gǔ

这句话大意是:有乌噪于庭树,萧詧恶之,谓山曰:"射中者,赐一车谷。

qí wū chú bìng wū zhī shàng shān yuē tuō yī jiàn zhōng liǎng qǐng cì liǎng chē

这句话大意是:"其乌雏并于枝上,山曰:"脱一箭中两,请赐两车;。

chén wú chē niú yuàn guān wèi sòng

这句话大意是:臣无车牛,愿官为送。

chá xǔ zhī

这句话大意是:"詧许之。

wū shì shān shè zhōng qí èr xiàng

这句话大意是:于是山射,中其二项。

chá shén xīn yuè jí lìng zài gǔ sòng zhī

这句话大意是:詧甚欣悦,即令载谷送之。

hòu wèi shū yuē wéi zhēn qiān xiǎn wǔ jiāng jūn yǐng zhōu cì shǐ zài zhōu yǒu shēng jī

这句话大意是:《后魏书》曰:韦珍迁显武将军、郢州刺史,在州有声绩。

cháo tíng jiā zhī qiān lóng xiāng jiāng jūn cì huá liú èr pǐ bó wǔ shí wǔ pǐ gǔ sān bǎi hú

这句话大意是:朝廷嘉之,迁龙骧将军,赐骅骝二匹、帛五十五匹、谷三百斛。

zhēn nǎi zhào jí zhōu nèi gū pín zhě wèi yuē tiān zǐ yǐ wǒ néng suí fǔ xiāng gù cì yǐ gǔ bó wú hé gǎn dú dāng

现代白话:珍乃召集州内孤贫者,谓曰:"天子以我能绥抚乡故,赐以谷、帛,我何敢独当?

suì yǐ suǒ cì xī fēn yǔ zhī

这句话大意是:"遂以所赐悉分与之。

běi shǐ yuē lú yì xī kuān hé wèi shèn bù wàng jiāo kuǎn xìng qíng jiǎn sù bù yíng cái lì

这句话大意是:《北史》曰:卢义僖宽和畏慎,不妄交款,性情俭素,不营财利。

shǎo shí yōu zhōu pín zāo shuǐ hàn xiān yǒu shù wàn dàn gǔ dài rén yì xī yǐ nián gǔ bù shú nǎi fán qí qì zhōu lǘ yuè qí ēn dé

这句话大意是:少时,幽州频遭水旱,先有数万石谷贷人,义僖以年谷不熟,乃燔其契,州闾悦其恩德。

suī jū xiǎn wèi měi zhì kùn fá mài fàn shū shí xīn rán gān zhī

这句话大意是:虽居显位,每至困乏,麦饭蔬食,忻然甘之。

táng shū yuē cháng shòu èr nián yuán rì dà xuě qí yè zhì míng ér qíng

这句话大意是:《唐书》曰:长寿二年元日大雪,其夜质明而晴。

shàng wèi shì chén yuē sú yún yuán rì yǒu xuě zé bǎi gǔ fēng mò zhī cǐ yǔ yǒu hé gù shí

现代白话:上谓侍臣曰:"俗云元日有雪则百谷丰,末知此语有为什么实?

wén chāng zuǒ chéng yáo shú duì yuē sì shèng shū yún xuě shì wǔ gǔ zhī jīng yǐ qí zhī hé zhǒng zé nián gǔ dà ráng

这句话大意是:"文昌左丞姚璹对曰:"《汜胜书》云:'雪是五谷之精,以其汁和种,则年谷大穰。

yòu sòng xiào wǔ dì dà míng wǔ nián yuán rì jiàng xuě yǐ wéi jiā ruì

这句话大意是:'又宋孝武帝大明五年元日降雪,以为嘉瑞。

shàng yuē zhèn lín yù wàn fāng xīn cún bǎi xìng rú de nián dēng suì rěn cǐ jí kě wèi dà ruì

这句话大意是:"上曰:"朕临御万方,心存百姓,如得年登岁稔,此即可为大瑞。

suī huò lín fèng yì hé yòng wèi

这句话大意是:虽获麟凤,亦何用为?

mò zǐ yuē yī gǔ bù shōu wèi zhī jǐn èr gǔ bù shōu wèi zhī hàn sān gǔ bù shōu wèi zhī xiōng sì gǔ bù shōu wèi zhī kuì wǔ gǔ bù shōu wèi zhī jī

这句话大意是:《墨子》曰:一谷不收谓之馑,二谷不收谓之旱,三谷不收谓之凶,四谷不收谓之馈,五谷不收谓之饥。

jǐn zé dài fū yǐ xià sǔn lù wǔ fēn zhī yī hàn zé èr xiōng zé sān kuì zé sì jī zé jǐn lù lǐn shí ér yǐ

这句话大意是:馑则大夫以下损禄五分之一,旱则二,凶则三,馈则四,饥则尽禄,廪食而已。

kǒng cóng zǐ yuē wèi wáng wèn zi shèn yuē guǎ rén wén xī shàng tiān shén yì hòu jì ér wèi zhī xià jiā gǔ zhōu suì yǐ xìng

这句话大意是:《孔丛子》曰:魏王问子慎曰:"寡人闻昔上天神异,后稷而为之下嘉谷,周遂以兴;。

zhù zhōng shān zhī de wú gù yǒu gǔ fēi rén suǒ wéi yún tiān yǔ zhī

这句话大意是:住中山之地,无故有谷,非人所为,云天雨之。

fǎn yǐ wáng guó hé

这句话大意是:反以亡国,何?

dá yuē tiān suī zhì shén zì gǔ jí jīn wèi wén qí xià gǔ yú rén yě

这句话大意是:"答曰:"天虽至神,自古及今,未闻其下谷与人也。

shī měi hòu jì néng dà jiào mín zhǒng shàn gǔ yǐ lì tiān xià suǒ wèi jì jiàng bō zhǒng nóng zhí jiā gǔ qí yì yī yě

这句话大意是:《诗》美后稷,能大教民种善谷,以利天下,所谓'稷降播种,农殖嘉谷',其义一也。

ruò zhōng shān zhī gǔ yāo guài zhī shì fēi suǒ wèi tiān xiáng yě

这句话大意是:若中山之谷,妖怪之事,非所谓天祥也。

guǎn zǐ yuē cháng shān zhī dōng hé rǔ zhī jiān zǎo shēng ér wǎn shā wǔ gǔ zhī suǒ fán shú yě

现代白话:《管子》曰:常山之东,河、你之间,早生而晚杀,五谷之所蕃熟也。

chén zi yào yán yuē shí gǔ ér bǐ tián yī bó ér xiào cán shì huò yě

这句话大意是:《陈子要言》曰:食谷而鄙田,衣帛而笑蚕,是惑也。

fàn zi jì rán yuē wǔ gǔ zhě wàn mín zhī mìng guó zhī zhòng bǎo yě

这句话大意是:《范子计然》曰:五谷者,万民之命,国之重宝也。

shì gù wú dào zhī jūn jí wú dào zhī chén jiē bù néng jī qí shèng yǒu yú zhī shí yǐ dài qí shuāi bù zú

这句话大意是:是故无道之君及无道之臣,皆不能积其盛有馀之时,以待其衰不足。

xīng jīng yuē bā gǔ bā xīng zài wǔ chē běi

这句话大意是:《星经》曰:八谷八星,在五车北。

zhǔ shǔ jì dào liáng má mài wū má

这句话大意是:(主黍稷稻粱麻麦乌麻。

xīng míng jù shú

这句话大意是:星明俱熟。

shī kuàng yuē xìng duō shí bù chóng zhě lái nián qiū shàn

这句话大意是:《师旷》曰:杏多实不虫者,来年秋善。

wǔ gǔ zhī xiān yù zhī wǔ gǔ dàn shì wǔ mù zé qí mù shèng zhě lái nián yì zhǒng zhī

这句话大意是:五谷之先,欲知五谷,但视五木,择其木盛者,来年益种之。

jīng fáng wǔ xīng zhàn yuē wǔ gǔ jù shāng

这句话大意是:京房《五星占》曰:五谷俱伤?

hé jūn wú dé yě

这句话大意是:何君无德也!

jīng fáng yì nì cì yuē tiān yù gǔ suì dà shú

这句话大意是:京房《易逆刺》曰:天雨谷,岁大熟。

huái nán zǐ yuē mù shèng tǔ tǔ shèng shuǐ shuǐ shèng huǒ huǒ shèng jīn jīn shèng mù

这句话大意是:《淮南子》曰:木胜土、土胜水、水胜火、火胜金、金胜木。

gù hé chūn shēng qiū sǐ hé hé yě mù wáng ér shēng jīn wáng ér sǐ yě

这句话大意是:故禾春生秋死,(禾,禾也,木王而生,金王而死也。

shū xià shēng dōng sǐ shū huǒ yě huǒ wáng ér shēng shuǐ wáng ér sǐ yě

这句话大意是:)菽夏生冬死、(菽,火也,火王而生,水王而死也。

mài qiū shēng xià sǐ mài jīn yě jīn wáng ér shēng huǒ wáng ér sǐ yě

这句话大意是:)麦秋生夏死、(麦,金也,金王而生,火王而死也。

jì dōng shēng zhòng xià sǐ

这句话大意是:)荠冬生仲夏死。

jì shuǐ yě shuǐ wáng ér shēng tǔ wáng ér sǐ yě

这句话大意是:(荠,水也,水王而生,土王而死也。

yòu yuē jì kěn cǎo fā zī fèn tǔ shù gǔ shǐ wǔ gǔ zhī wǔ zhǒng gè dé qí yí yīn dì zhī shì yě

这句话大意是:又曰:稷垦草发甾,粪土树谷,使五谷之五种,各得其宜,因地之势也。

yòu yuē nǚ yí gǔ gē nǚ yí tiān dì zhī nǚ xià sī shí hé chūn yáng xǐ lè gǔ gē yě

这句话大意是:又曰:女夷鼓歌,(女夷,天帝之女,下司时,和春阳,喜乐鼓歌也。

yǐ sī tiān hé yǐ zhǎng bǎi gǔ qín shòu cǎo mù

这句话大意是:)以司天和,以长百谷禽兽草木。

mèng xià zhī yuè yǐ xiǎng gǔ běn xióng jiū cháng míng wèi dì hou suì

这句话大意是:孟夏之月,以享谷本,雄鸠长鸣,为帝候岁。

xióng jiū yǎng zhǎng gǔ zhī niǎo yě

这句话大意是:(雄鸠养,长谷之鸟也。

jīn lóu zǐ yuē yù guān zhě yù mín zhī sǐ

这句话大意是:《金楼子》曰:鬻官者,欲民之死;。

xù gǔ zhě yù suì zhī jī

这句话大意是:蓄谷者,欲岁之饥。

chuán lòu shuǐ rù náng dòng nèi xū yě

这句话大意是:船漏水入,囊洞内虚也。

shuō yuàn yuē chu wèi huì wū jìn yáng jiāng yǐ fá qí

这句话大意是:《说苑》曰:楚、魏会于晋阳,将以伐齐。

qí wáng huàn zhī shǐ rén zhào chún yú kūn yuē chu wèi móu yù fá qí yuàn xiān shēng yǔ guǎ rén gòng zhī

这句话大意是:齐王患之,使人召淳于髡曰:"楚、魏谋欲伐齐,愿先生与寡人共之。

chún yú kūn dà xiào ér bù yīng sān wèn ér bù yīng wáng fú rán zuò sè yuē xiān shēng yǐ guǎ rén guó wèi xì hu

这句话大意是:"淳于髡大笑而不应,三问而不应,王怫然作色曰:"先生以寡人国为戏吗?

chún yú kūn duì yuē chén bù gǎn yǐ wáng guó wèi xì yě

这句话大意是:"淳于髡对曰:"臣不敢以王国为戏也。

chén xiào lín zhī cí tián yě yǐ qiè yǐn yǔ yī fù yú qí zhù yuē xià tián wū yé de gǔ bǎi chē jiě tǔ hù mǎi fǎn

这句话大意是:臣笑邻之祠田也,以箧饮与一鲋鱼,其祝曰:'下田洿耶,得谷百车,{解土}(户买反。

kuài kǒu duì fǎn

这句话大意是:)块(口对反。

zhě yi hé

这句话大意是:)者宜禾。

chén xiào qí suǒ yǐ cí zhě shǎo ér qiú zhě duō

这句话大意是:'臣笑其所以祠者少,而求者多。

wáng yuē shàn

这句话大意是:"王曰:"善。

cì zhī qiān jīn gé chē bǎi shèng lì wéi shàng qīng

这句话大意是:"赐之千金、革车百乘,立为上卿。

shān hǎi jīng yuē dōu guǎng zhī yě bǎi gǔ zì shēng dōng xià bō qín

这句话大意是:《山海经》曰:都广之野,百谷自生,冬夏播琴。

guō pú zhù yuē qí chéng fāng sān bǎi lǐ gài tiān de zhī zhōng sù nǚ suǒ chū yě

这句话大意是:(郭璞注曰:其城方三百里,盖天地之中,素女所出也。

bō qín yóu bō zhí fāng sú yán ěr

这句话大意是:播琴,犹播殖,方俗言耳。

yáng xióng fāng yán yuē fán yǐ huǒ gàn wǔ gǔ zhī lèi chū zì shān dōng qí chǔ yǐ wǎng yuē áo lǒng jì yǐ wǎng yuē fú biāo píng lì qiè

这句话大意是:扬雄《方言》曰:凡以火干五谷之类,出自山东,齐楚以往曰熬,陇冀以往曰{福灬},(平力切。

qín jìn zhī jiān yuē chǎo

这句话大意是:)秦晋之间曰焣。

chuàng miǎo qiè

这句话大意是:(创眇切。

yáng quán wù lǐ lùn yuē gǔ qì shèng yuán qì qí rén féi ér bù shòu

这句话大意是:杨泉《物理论》曰:谷气胜元气,其人肥而不寿。

yǎng xìng zhī shù cháng shǐ gǔ qì shǎo zé bìng bù shēng yǐ

现代白话:养性之术,常使谷气少,则病不生了。

liáng zhě shǔ jì zhī zǒng míng yě

这句话大意是:梁者,黍稷之总名也;。

dào zhě gài zhǒng zhī zǒng míng

这句话大意是:稻者,溉种之总名;。

shū zhě zhòng dòu zhī zǒng míng

这句话大意是:菽者,众豆之总名。

sān gǔ gè èr shí zhǒng wèi liù shí

这句话大意是:三谷各二十种,为六十。

shū guǒ zhī shí zhù gǔ gè èr shí zhǒng

这句话大意是:疏、果之实助谷,各二十种。

wèi bǎi gǔ

这句话大意是:为百谷。

gù shī yuē bō jué bǎi gǔ

这句话大意是:故《诗》曰:"播厥百谷。

gǔ zhě zhòng zhǒng zhī dà míng yě

这句话大意是:"谷者,众种之大名也。

shuō wén yuē lù yīn liù

这句话大意是:《说文》曰:稑,(音六。

jí shú yě

这句话大意是:)疾熟也。

gǔ xù yě bǎi gǔ zǒng míng yě

这句话大意是:谷,续也,百谷总名也。

jiǎ yì shū yuē zhì yú shén nóng cháng bǎi cǎo zhī shí chá xián kǔ zhī wèi jiào mín shí gǔ

这句话大意是:《贾谊书》曰:至于神农,尝百草之实,察咸苦之味,教民食谷。

sì shèng zhī shū yuē xuě zhě wǔ gǔ zhī jīng

这句话大意是:《汜胜之书》曰:雪者,五谷之精。

yòu yuē xiǎo dòu jì mǎo dào má jì chén hé jì chǒu shú jì wèi xiǎo mài jì shù dà mài jì zi

这句话大意是:又曰:小豆忌卯,稻、麻忌辰,禾忌丑,秫忌未,小麦忌戍,大麦忌子。

huán tán xīn lùn yuē shì sú xián yán hàn wén dì zé jiā lí shù gǔ zhì shí shù qián

这句话大意是:桓谭《新论》曰:世俗咸言:汉文帝泽加黎庶,谷至石数钱。

lùn héng yuē wèi tiān yù gǔ cóng tiān ér xià yìng biàn ér shēng fēi yě

这句话大意是:《论衡》曰:谓天雨谷,从天而下,应变而生,非也。

fu yún chū wū shān sàn ér wèi yǔ rén jiàn cóng tiān zhuì wèi tiān yù shuǐ yě

这句话大意是:夫云出于山,散而为雨,人见从天坠,谓天雨水也。

xià rì zé yǔ dōng hán zé níng wèi xuě fā wū qiū shān bù cóng tiān jiàng míng yǐ

现代白话:夏日则雨,冬寒则凝为雪,发于丘山,不从天降,明了!

gǔ cóng de qǐ yǔ jí fēng jù piāo jí wū de rén wèi zhī tiān yù gǔ yě

这句话大意是:谷从地起,与疾风俱飘,集于地,人谓之天雨谷也。

jiàn wǔ sān shí yī nián chén liú yǔ gǔ bì de

这句话大意是:建武三十一年,陈留雨谷蔽地。

shì gǔ xíng rú mǐ ér hēi cǐ yí dí de suǒ shēng gǔ yě

这句话大意是:视谷形,如米而黑,此夷狄地所生谷也。

yí dí bù lì shí gǔ shēng wū cǎo yě chéng shú wěi wū de zāo jí fēng chuī yáng yǔ zhī jù fēi fēng shuāi gǔ jí zhuì zhōng guó

这句话大意是:夷狄不粒食,谷生于草野,成熟,委于地,遭疾风吹扬,与之俱飞,风衰,谷集坠中国。

zhōng guó jiàn zhī wèi tiān yù gǔ

这句话大意是:中国见之,谓天雨谷。

shì yào lùn yuē xué bù qín zé bù zhī dào gēng bù lì zé bù de gǔ

这句话大意是:《世要论》曰:学不勤,则不知道,耕不力则不得谷。

yòu yuē fú yī cǎi zé niàn nǚ gōng láo yù yī gǔ zé xù nóng fū qín

这句话大意是:又曰:服一彩则念女工劳,御一谷则恤农夫勤。

bīng shū yuē jūn zhōng dì shēng wǔ gǔ jiāng jūn dé tiān dào dà jí

这句话大意是:《兵书》曰:军中地生五谷,将军得天道,大吉。

mèng shū yuē wǔ gǔ wèi cái yǐn shí wù

这句话大意是:《梦书》曰:五谷为财饮食物。

mèng jiàn gǔ de cái jí

这句话大意是:梦见谷,得财吉;。

wǔ gǔ rù jiā jiā dàng shèng

这句话大意是:五谷入家,家当盛。

yīn shì shì chuán yuē yīn sù zì bó qǐ

这句话大意是:《殷氏世传》曰:殷谡,字伯起。

zāo shì sāng luàn mái gǔ shù bǎi shí

这句话大意是:遭世丧乱,埋谷数百石。

hòu sù wèi zéi suǒ zhí jiàn lüè zé jù yǐ gǔ gào zhī zéi yóu xián qí wèi shí yù rèn yān

现代白话:后谡为贼所执,见掠责,具以谷告之,贼犹嫌其未实,欲刃呢。

sù nǎi lì yuē qīng xíng jié hài dāng zhī rén xīn qǐ yǒu chū cái hái zì shā yé

这句话大意是:谡乃詈曰:"卿行劫害,当知人心,岂有出财还自杀耶?

zé zhī qí chéng suì miǎn

这句话大意是:"则知其诚,遂免。

yáng hù bié zhuàn yuē hù zhōu xíng zéi jìng qī bǎi yú lǐ wǎng fǎn sì shí yú rì yì zéi gǔ yǐ wéi jūn liáng jiē jì qǐng mǔ sòng juàn hái zhí shǐ rú gǔ jià

这句话大意是:《羊祜别传》曰:祜周行贼境七百馀里,往反四十馀日,刈贼谷以为军粮,皆计顷亩送绢,还直使如谷价。

fēng sú tōng yuē jiàn wǔ zhī chū lǚ gǔ mí wàng yě jiǎn bèi shān

这句话大意是:《风俗通》曰:建武之初,旅谷弥望,野茧被山。

shèng hóng zhī jīng zhōu jì yuē guì yáng jùn xī běi jiē lěi yáng xiàn yǒu wēn quán qí xià liú bǎi lǐ héng zī yǐ gài guàn

这句话大意是:盛弘之《荆州记》曰:桂阳郡西北接耒阳县,有温泉,其下流百里,恒资以溉灌。

cháng shí èr yuè yī rì zhǒng zhì míng nián sān yuè xīn gǔ biàn dēng

这句话大意是:常十二月一日种,至明年三月新谷便登。

zhòng zhǒng yī nián sān shú

这句话大意是:重种,一年三熟。

bó wù zhì yuē mǎ shí gǔ zé zú zhòng bù néng xíng

这句话大意是:《博物志》曰:马食谷,则足重不能行。

yòu yuē fú hǎi zhōu shàng yǒu cǎo yān míng yuē cǎo shī

现代白话:又曰:扶海洲上有草呢,名曰{艹师}。

qí shí shí zhī rú dà mài

这句话大意是:其实食之如大麦。

cóng qī yuè rěn shú mín liǎn huò zhì dōng nǎi qì

这句话大意是:从七月稔熟,民敛获至冬乃讫。

míng yuē zì rán gǔ huò yuē yǔ yú liáng

这句话大意是:名曰自然谷,或曰禹馀粮。

yòu yuē xiào yuán jìng níng yuán nián nán yáng shān dōu yǔ gǔ xiǎo zhě rú shǔ sù ér qīng hēi wèi kǔ

这句话大意是:又曰:孝元竟宁元年,南阳山都雨谷,小者如黍、粟而青黑,味苦;。

dà zhě rú mǐ dòu ér chì huáng wèi rú mài

这句话大意是:大者如米、豆而赤黄,味如麦。

xià sān rì shēng gēn yè zhuàng rú dà dòu chū shēng shí

这句话大意是:下三日生根叶,状如大豆初生时。

yōu míng lù yuē láng yá zhū gě shì xiōng dì èr rén yù jū jìn líng

这句话大意是:《幽明录》曰:琅琊诸葛氏,兄弟二人,寓居晋陵。

jiā shén pín hào cháng jiǎ qǐ zì jǐ

这句话大意是:家甚贫耗,常假乞自给。

gǔ zài qūn zhōng jì rì yòng wèi yìng jǐn ér zǎo yǐ kōng qìng

这句话大意是:谷在囷中,计日用未应尽,而早以空罄。

shǐ zhě wèi shì jiā zhōng xiāng qiè dào fù fēng jiǎn tí shí ér hào rú chū

这句话大意是:始者谓是家中相窃盗,复封检题识,而耗如初。

hòu yǒu sù kè yuǎn lái jì xī zhì xiàng kǒu jiàn shù rén dān gǔ cóng mén chū

这句话大意是:后有宿客远来,际夕至巷口,见数人担谷从门出。

kè jiè wèn zhū gě zài fǒu

这句话大意是:客借问:"诸葛在否?

dá yún xī zài

这句话大意是:"答云:"悉在。

kè jìn nèi yán yǔ zhī hòu yīn wèn qīng hé de dà tiào gǔ

这句话大意是:"客进内,言语之后因问:"卿何得大粜谷?

zhǔ rén yún gào qǐ shǎo gǔ yù chōng kǒu yún hé fù de tiào zhī

这句话大意是:"主人云:"告乞少谷,欲充口,云何复得粜之?

kè yún wú xiàng lái féng jiàn shù rén dān gǔ cóng mén chū

现代白话:"客云:"我向来,逢见数人担谷从门出。

ruò bù tiào zhě wèi hé shì

这句话大意是:若不粜者,为何事?

zhǔ rén xiōng dì xiāng shì qiè zì yí guài

这句话大意是:"主人兄弟相视,窃自疑怪。

shì rù kàn fēng tí yǎn rán rú gù

这句话大意是:试入看封题,俨然如故。

shì kāi qūn liàng shì jí wú shí xǔ hú

这句话大意是:试开囷量视,即无十许斛。

zhī qián hòu suǒ shī fēi rén wèi zhī

这句话大意是:知前后所失,非人为之。

yì yuàn yuē liáng zhōu zhāng jùn shí tiān yù wǔ gǔ zhí zhī xī shēng yīn míng wéi tiān mài

这句话大意是:《异苑》曰:凉州张骏时,天雨五谷,殖之悉生,因名为天麦。

zhāng héng dōng jīng fù yuē suǒ guì wéi xián suǒ bǎo wéi gǔ

这句话大意是:张衡《东京赋》曰:所贵惟贤,所宝惟谷。

cáo zhí xiè cì gǔ biǎo yuē zhào shū niàn chén jīng yòng bù zú yǐ chuán hé dǐ gé gǔ wǔ qiān hú cì chén

这句话大意是:曹植《谢赐谷表》曰:诏书念臣经用不足,以船河邸阁谷五千斛赐臣。

xiè xuán shū zòu yuē liáng gǔ shí hú shì diào chí shàng zhī suǒ zhǒng

这句话大意是:《谢玄书·奏》曰:粮谷十斛,是钓池上之所种。

✦ You read 百谷部·卷一

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.