yān zhāo wáng shōu pò yàn hòu jí wèi bēi shēn hòu bì yǐ zhāo xián zhě yù jiāng yǐ bào chóu
燕昭王收破燕后即位,卑身厚币,以招贤者,欲将以报雠。
gù wǎng jiàn guō wěi xiān shēng yuē qí yīn gū guó zhī luàn ér xí pò yàn
故往见郭隗先生曰:“齐因孤国之乱,而袭破燕。
gū jí zhī yàn xiǎo lì shǎo bù zú yǐ bào
孤极知燕小力少,不足以报。
rán de xián shì yǔ gòng guó yǐ xuě xiān wáng zhī chǐ gū zhī yuàn yě
然得贤士与共国,以雪先王之耻,孤之愿也。
gǎn wèn yǐ guó bào chóu zhě nài hé
敢问以国报雠者奈何?”
guō wěi xiān shēng duì yuē dì zhě yǔ shī chù wáng zhě yǔ you chù bà zhě yǔ chén chù wáng guó yǔ yì chù
郭隗先生对曰:“帝者与师处,王者与友处,霸者与臣处,亡国与役处。
qū zhǐ ér shì zhī běi miàn ér shòu xué zé bǎi jǐ zhě zhì
诎指而事之,北面而受学,则百己者至。
xiān qū ér hòu xi xiān wèn ér hòu hēi zé shén jǐ zhě zhì
先趋而后息,先问而后嘿,则什己者至。
rén qū jǐ qū zé ruò jǐ zhě zhì
人趋己趋,则若己者至。
féng jǐ jù zhàng miǎn shǐ zhǐ shǐ zé sī yì zhī rén zhì
冯几据杖,眄视指使,则厮役之人至。
ruò zì suī fèn jī xǔ jí chì duō zé tú lì zhī rén zhì yǐ
若恣睢奋击,呴籍叱咄,则徒隶之人至矣。
cǐ gǔ fú dào zhì shì zhī fǎ yě
此古服道致士之法也。
wáng chéng bó xuǎn guó zhōng zhī xián zhě ér cháo qí mén xià tiān xià wén wáng cháo qí xián chén tiān xià zhī shì bì qū yú yàn yǐ
王诚博选国中之贤者,而朝其门下,天下闻王朝其贤臣,天下之士必趋于燕矣。
zhāo wáng yuē guǎ rén jiāng shuí cháo ér kě guō wěi xiān shēng yuē chén wén gǔ zhī jūn rén yǒu yǐ qiān jīn qiú qiān lǐ mǎ zhě sān nián bù néng de
昭王曰:“寡人将谁朝而可?”郭隗先生曰:“臣闻古之君人,有以千金求千里马者,三年不能得。
juān rén yán yú jūn yuē qǐng qiú zhī
涓人言于君曰:‘请求之。
jūn qiǎn zhī
’君遣之。
sān yuè de qiān lǐ mǎ mǎ yǐ sǐ mǎi qí shǒu wǔ bǎi jīn fǎn yǐ bào jūn
三月得千里马,马已死,买其首五百金,反以报君。
jūn dà nù yuē suǒ qiú zhě shēng mǎ ān shì sǐ mǎ ér juān wǔ bǎi jīn juān rén duì yuē sǐ mǎ qiě mǎi zhī wǔ bǎi jīn kuàng shēng mǎ hu tiān xià bì yǐ wáng wèi néng shì mǎ mǎ jīn zhì yǐ
君大怒曰:‘所求者生马,安事死马而捐五百金?’涓人对曰:‘死马且买之五百金,况生马乎?天下必以王为能市马,马今至矣。
yú shì bù néng jī nián qiān lǐ zhī mǎ zhì zhě sān
’于是不能期年,千里之马至者三。
jīn wáng chéng yù zhì shì xiān cóng wěi shǐ
今王诚欲致士,先从隗始;
wěi qiě jiàn shì kuàng xián yú wěi zhě hu qǐ yuǎn qiān lǐ zāi
隗且见事,况贤于隗者乎?岂远千里哉?”
yú shì zhāo wáng wèi wěi zhù gōng ér shī zhī
于是昭王为隗筑宫而师之。
yuè yì zì wèi wǎng zōu yǎn zì qí wǎng jù xīn zì zhào wǎng shì zhēng còu yàn
乐毅自魏往,邹衍自齐往,剧辛自赵往,士争凑燕。
yàn wáng diào sǐ wèn shēng yǔ bǎi xìng tóng gān gòng kǔ
昭王又在国中祭奠死者,慰问生者,和百姓同甘共苦。
èr shí bā nián yān guó yīn fù shì zú lè yì qīng zhàn
二十八年,燕国殷富,士卒乐佚轻战。
yú shì suì yǐ yuè yì wéi shàng jiāng jūn yǔ qín chu sān jìn hé móu yǐ fá qí qí bīng bài mǐn wáng chū wáng yú wài
于是遂以乐毅为上将军,与秦、楚、三晋合谋以伐齐,齐兵败,湣王出亡于外。
yàn bīng dú zhuī běi rù zhì lín zī jǐn qǔ qí bǎo shāo qí gōng shì zōng miào
燕军独自追击败逃的齐军,一直攻入临淄,夺取了齐国的所有珍宝,烧毁了宫殿和宗庙。
qí chéng zhī bù xià zhě wéi dú jǔ jí mò
齐城之不下者,唯独莒、即墨。