xī yì zhào wàng fū qī fèng fú bù rú hūn xuè xiāng zhōng yǒu shàn rén zhī mù
膝邑赵旺夫妻奉佛,不茹荤血,乡中有“善人”之目。
jiā chēng xiǎo yǒu
家称小有。
yī nǚ xiǎo èr jué huì měi zhào zhēn ài zhī
一女小二绝慧美,赵珍爱之。
nián liù suì shǐ yǔ xiōng zhǎng chūn bìng cóng shī dú fán wǔ nián ér shú wǔ jīng yān
年六岁,使与兄长春并从师读,凡五年而熟五经焉。
tóng chuāng dīng shēng zì zǐ mò cháng yú nǚ sān suì wén cǎi fēng liú pō xiāng qīng ài
同窗丁生字紫陌,长于女三岁,文采风流,颇相倾爱。
sī yǐ yì gào mǔ qiú hūn zhào shì
私以意告母,求婚赵氏。
zhào qī yǐ nǚ zì dà jiā gù fú xǔ
赵期以女字大家,故弗许。
wèi jǐ zhào huò yú bái lián jiào xú hóng rú jì fǎn yī jiā jù xiàn wèi zéi
未几,赵惑于白莲教,徐鸿儒既反,一家俱陷为贼。
xiǎo èr zhī shū shàn jiě fán zhǐ bīng dòu mǎ zhī shù yī jiàn zhé jīng
小二知书善解,凡纸兵豆马之术一见辄精。
xiǎo nǚ zǐ shī shì xú zhě liù rén wéi èr chēng zuì yīn de jǐn chuán qí shù
小女子师事徐者六人,惟二称最,因得尽传其术。
zhào yǐ nǚ gù dà de wěi rèn
赵以女故,大得委任。
shí dīng nián shí bā yóu téng pàn yǐ ér bù kěn lùn hūn yì bù wàng xiǎo èr yě qián wáng qù tóu xú huī xià
时丁年十八,游滕泮矣,而不肯论婚,意不忘小二也,潜亡去投徐麾下。
nǚ jiàn zhī xǐ yōu lǐ yú yú cháng gé
女见之喜,优礼逾于常格。
nǚ yǐ xú gāo zú zhǔ jūn wù zhòu yè chū rù fù mǔ bù dé xián
女以徐高足主军务,昼夜出入,父母不得闲。
dīng měi xiāo jiàn cháng chì jué zhū yì zhé zhì sān lòu
丁每宵见,尝斥绝诸役,辄至三漏。
dīng sī gào yuē xiǎo shēng cǐ lái qīng zhī qū qū zhī yì fǒu
丁私告曰:“小生此来,卿知区区之意否?
nǚ yún bù zhī
”女云:“不知。
dīng yuē wǒ fēi wàng yì pān lóng suǒ yǐ gù shí wèi qīng ěr
”丁曰:“我非妄意攀龙,所以故,实为卿耳。
zuǒ dào wú jì zhǐ qǔ miè wáng
左道无济,止取灭亡。
qīng huì rén bù niàn cǐ hu
卿慧人不念此乎?
néng cóng wǒ wáng zé cùn xīn chéng bù fù yǐ
能从我亡,则寸心诚不负矣。
nǚ wǔ rán wéi jiān huò rán mèng jué yuē bèi qīn ér xíng bú yì qǐng gào
”女怃然为间,豁然梦觉,曰:“背亲而行不义,请告。
èr rén rù chén lì hài zhào bù wù yuē wǒ shī shén rén qǐ yǒu chuǎn cuò
”二人入陈利害,赵不悟,曰:“我师神人,岂有舛错?
nǚ zhī bù kě jiàn nǎi yì tiáo ér jì
女知不可谏,乃易髫而髻。
chū èr zhǐ yuān yǔ dīng gè kuà qí yī yuān sù sù zhǎn yì shì jiān jiān zhī niǎo bǐ yì ér fēi
出二纸鸢,与丁各跨其一,鸢肃肃展翼,似鹣鹣之鸟,比翼而飞。
zhì míng dǐ lái wú jiè
质明,抵莱芜界。
nǚ yǐ zhǐ niān yuān xiàng hū jí liǎn duò suì shōu yuān
女以指拈鸢项,忽即敛堕,遂收鸢。
gèng yǐ shuāng wèi chí zhì shān yīn lǐ tuō wèi bì luàn zhě jiù wū ér jū
更以双卫,驰至山阴里,托为避乱者,僦屋而居。
èr rén cǎo cǎo chū sè yú zhuāng xīn chǔ bù gěi dīng shén yōu zhī
二人草草出,啬于装,薪储不给,丁甚忧之。
jiǎ sù bǐ shè mò kěn dài yǐ shēng dǒu
假粟比舍,莫肯贷以升斗。
nǚ wú chóu róng dàn zhì zān ěr
女无愁容,但质簪珥。
bì mén jìng duì cāi dēng mèi yì wáng shū yǐ shì jiǎo dī áng fù zhě pián èr zhǐ jī wàn bì yān
闭门静对,猜灯谜,忆亡书,以是角低昂,负者骈二指击腕臂焉。
xī lín wēng xìng lù lín zhī xióng yě
西邻翁姓,绿林之雄也。
yī rì liè guī nǚ yuē fù yǐ qí lín wǒ hé yōu
一日猎归,女曰:“富以其邻,我何忧?
zàn jiǎ qiān jīn qí yǔ wǒ hu
暂假千金,其与我乎!
dīng yǐ wéi nán
”丁以为难。
nǚ yuē wǒ jiāng shǐ bǐ lè shū yě
女曰:“我将使彼乐输也。
nǎi jiǎn zhǐ zuò pàn guān zhuàng zhì dì xià fù yǐ jī lóng
”乃剪纸作判官状置地下,覆以鸡笼。
rán hòu wò dīng dēng tà zhǔ cáng jiǔ jiǎn zhōu lǐ wèi shāng zhèng rèn yán shì mǒu cè dì jǐ yè dì jǐ xíng jí gòng fān yuè
然后握丁登榻,煮藏酒,检《周礼》为觞政,任言是某册第几叶第几行,即共翻阅。
qí rén de shí páng shuǐ páng yǒu páng zhě yǐn de jiǔ bù zhě bèi zhī
其人得食旁、水旁、酉旁者饮,得酒部者倍之。
jì ér nǚ shì de jiǔ rén dīng yǐ jù gōng yǐn mǎn cù jiào
既而女适得“酒人”,丁以巨觥引满促釂。
nǚ nǎi zhù yuē ruò jiè de jīn lái jūn dāng de yǐn bù
女乃祝曰:“若借得金来,君当得饮部。
dīng fān juǎn de biē rén
”丁翻卷,得“鳖人”。
nǚ dà xiào yuē shì yǐ xié yǐ
女大笑曰:“事已谐矣!
dī lù shòu jué
”滴漉授爵。
dīng bù fú
丁不服。
nǚ yuē jūn shì shuǐ zú yi zuò biē yǐn
女曰:“君是水族,宜作鳖饮。
fāng xuān jìng suǒ wén lóng zhōng jiá jiá nǚ qǐ yuē zhì yǐ
”方喧竞所,闻笼中戛戛,女起曰:“至矣。
qǐ lóng yàn shì zé bù náng zhōng yǒu jù jīn lěi lěi chōng yì
”启笼验视,则布囊中有巨金累累充溢。
dīng bù shèng è xǐ
丁不胜愕喜。
hòu wēng jiā ǎo bào r lái xì qiè yán zhǔ rén chū guī gōu dēng yè zuò
后翁家媪抱儿来戏,窃言:“主人初归,篝灯夜坐。
de hū bào liè shēn bù kě dǐ
地忽暴裂,深不可底。
yī pàn guān zì nèi chū yán wǒ dì fǔ sī lì yě
一判官自内出,言:‘我地府司隶也。
tài shān dì jūn huì zhū míng cáo zào bào kè è lù xū yín dēng qiān jià jià jì zhòng shí liǎng
太山帝君会诸冥曹,造暴客恶录,须银灯千架,架计重十两。
shī bǎi jià zé xiāo miè zuì qiān
施百架,则消灭罪愆。
zhǔ rén hài jù fén xiāng kòu dǎo fèng yǐ qiān jīn
’主人骇惧,焚香叩祷,奉以千金。
pàn guān rěn rǎn ér rù de yì suì hé
判官荏苒而入,地亦遂合。
fū qī tīng qí yán gù zé zé chà yì zhī
”夫妻听其言,故啧啧诧异之。
ér cóng cǐ jiàn gòu niú mǎ xù sī bì zì yíng zhái dì
而从此渐购牛马,蓄厮婢,自营宅第。
lǐ zhōng wú lài zǐ kuī qí fù jiū zhū bù chěng yú yuán jié dīng
里中无赖子窥其富,纠诸不逞,逾垣劫丁。
dīng fū fù shǐ zì mèng zhōng xǐng zé biān jiān ruò zhào kòu jí mǎn wū
丁夫妇始自梦中醒,则编菅𦶟照,寇集满屋。
èr rén zhí dīng yòu yī rén tàn shǒu nǚ huái
二人执丁,又一人探手女怀。
nǚ tǎn ér qǐ jǐ zhǐ ér ā yuē zhǐ zhǐ
女袒而起,戟指而呵曰:“止,止!
dào shí sān rén jiē tǔ shé dāi lì chī ruò mù ǒu
”盗十三人皆吐舌呆立,痴若木偶。
nǚ shǐ zhe kù xià tà hū jí jiā rén yī yī fǎn jiē qí bì bī lìng gòng tǔ míng xī
女始着裤下榻,呼集家人,一一反接其臂,逼令供吐明悉。
nǎi zé zhī yuē yuǎn fāng rén mái tóu jiàn gǔ jì de xiāng fú chí hé bù rén zhì cǐ
乃责之曰:“远方人埋头涧谷,冀得相扶持,何不仁至此!
huǎn jí rén suǒ shí yǒu jiǒng jí zhě bù fáng míng gào wǒ qǐ jī zhí zì fēng zhě zāi
缓急人所时有,窘急者不妨明告,我岂积殖自封者哉?
chái láng zhī xíng běn hé jǐn zhū dàn wú suǒ bù rěn gū shì qù zài fàn bù yòu
豺狼之行本合尽诛,但吾所不忍,姑释去,再犯不宥!
zhū dào kòu xiè ér qù
”诸盗叩谢而去。
jū wú hé hóng rú jiù qín zhào fū fù qī zǐ jù bèi yí zhū
居无何鸿儒就擒,赵夫妇妻子俱被夷诛。
shēng jī jīn wǎng shú cháng chūn zhī yòu zǐ yǐ guī
生赍金往赎长春之幼子以归。
ér shí sān suì yǎng wèi jǐ chū shǐ cóng xìng dīng míng zhī chéng tiāo
儿时三岁,养为己出,使从姓丁,名之承祧。
yú shì lǐ zhōng rén jiàn zhī wèi bái lián jiào qī yì
于是里中人渐知为白莲教戚裔。
shì huáng hài jia nǚ yǐ zhǐ yuān shù bǎi yì fàng tián zhōng huáng yuǎn bì bù rù qí lǒng yǐ shì dé wú yàng
适蝗害稼,女以纸鸢数百翼放田中,蝗远避,不入其陇,以是得无恙。
lǐ rén gòng jí zhī qún shǒu yú guān yǐ wéi hóng rú yú dǎng
里人共嫉之,群首于官,以为鸿儒余党。
guān dàn qí fù ròu shì zhī shōu dīng
官啖其富,肉视之,收丁;
dīng yǐ zhòng lù dàn lìng shǐ de miǎn
丁以重赂啖令,始得免。
nǚ yuē huò zhí zhī lái yě gǒu gù yi yǒu sàn wáng
女曰:“货殖之来也苟,固宜有散亡。
rán shé xiē zhī xiāng bù kě jiǔ jū
然蛇蝎之乡不可久居。
yīn jiàn shòu qí yè ér qù zhī zhǐ yú yì dōu zhī xī bǐ
”因贱售其业而去之,止于益都之西鄙。
nǚ wéi rén líng qiǎo shàn jū jī jīng jì guò yú nán zǐ
女为人灵巧,善居积,经纪过于男子。
cháng kāi liú lí chǎng měi jìn gōng rén ér zhǐ diǎn zhī
尝开琉璃厂,每进工人而指点之。
yī qiè qí dēng qí qí shì huàn cǎi zhū sì mò néng jí yǐ gù zhí áng de sù shòu
一切棋灯,其奇式幻采,诸肆莫能及,以故直昂得速售。
jū shù nián cái yì chēng xióng
居数年财益称雄。
ér nǚ dū kè bì pú yán shí zhǐ shù bǎi wú rǒng kǒu
而女督课婢仆严,食指数百无冗口。
xiá zhé yǔ dīng pēng míng zhuó qí huò guān shū shǐ wéi lè
暇辄与丁烹茗着棋,或观书史为乐。
qián gǔ chū rù yǐ jí bì pú yè fán wǔ rì yī kè fù zì chí chóu dīng wèi zhī diǎn jí chàng míng shù yān
钱谷出入以及婢仆业,凡五日一课,妇自持筹,丁为之点籍唱名数焉。
qín zhě shǎng jī yǒu chà duò zhě biān tà fá xī lì
勤者赏赍有差,惰者鞭挞罚膝立。
shì rì gěi jiǎ bù yè zuò fū qī shè yáo jiǔ hū bì bèi dù lǐ qǔ wèi xiào
是日,给假不夜作,夫妻设肴酒,呼婢辈度俚曲为笑。
nǚ míng chá rú shén rén wú gǎn qī
女明察如神,人无敢欺。
ér shǎng zhé fú yú qí láo gù shì yì bàn
而赏辄浮于其劳,故事易办。
cūn zhōng èr bǎi yú jiā fán pín zhě jù liàng gěi zī běn xiāng yǐ cǐ wú yóu duò
村中二百余家,凡贫者俱量给资本,乡以此无游惰。
zhí dà hàn nǚ lìng cūn rén shè tán yú yě shèng yú yě chū yǔ bù zuò fǎ gān lín qīng zhù wǔ lǐ nèi xī huò zhān zú
值大旱,女令村人设坛于野,乘舆野出,禹步作法,甘霖倾注,五里内悉获沾足。
rén yì shén zhī
人益神之。
nǚ chū wèi cháng zhàng miàn cūn rén jiē jiàn zhī huò shào nián qún jū sī yì qí měi jí dí miàn féng zhī jù sù sù wú gǎn yǎng shì zhě
女出未尝障面,村人皆见之,或少年群居,私议其美,及觌面逢之,俱肃肃无敢仰视者。
měi qiū rì cūn zhōng tóng zǐ bù néng gēng zuò zhě shòu yǐ qián shǐ cǎi tú jì jǐ èr shí nián jī mǎn lóu wū
每秋日,村中童子不能耕作者,授以钱,使采荼蓟,几二十年,积满楼屋。
rén qiè fēi xiào zhī
人窃非笑之。
huì shān zuǒ dà jī rén xiāng shí
会山左大饥,人相食。
nǚ nǎi chū cài zá sù shàn jī zhě jìn cūn lài yǐ quán huó wú táo wáng yān
女乃出菜杂粟赡饥者,近村赖以全活,无逃亡焉。
yì shǐ shì yuē èr suǒ wéi dài tiān shòu fēi rén lì yě
异史氏曰:“二所为殆天授,非人力也。
rán fēi yī yán zhī wù pián sǐ yǐ jiǔ
然非一言之悟,骈死已久。
yóu shì guān zhī shì bào fēi cháng zhī cái ér wù rù fěi pì yǐ sǐ zhě dāng yì bù shǎo yān zhī tóng xué liù rén zhōng suì wú qí rén hu
由是观之,世抱非常之才,而误入匪僻以死者当亦不少,焉知同学六人中,遂无其人乎?
shǐ rén hèn bù wéi dīng shēng ěr
使人恨不为丁生耳。