jīn dà yòng zhōng zhōu jiù jiā zǐ yě
金大用,中州旧家子也。
pìn yóu tài shǒu nǚ zì gēng niang lì ér xián qiú hǎo shén dūn
聘尤太守女,字庚娘,丽而贤,逑好甚敦。
yǐ liú kòu zhī luàn jiā rén lí tì jīn xié jiā nán cuàn
以流寇之乱,家人离逖,金携家南窜。
tú yù shào nián yì xié qī yǐ táo zhě zì yán guǎng líng wáng shí bā yuàn wèi qián qū
途遇少年,亦偕妻以逃者,自言广陵王十八,愿为前驱。
jīn xǐ xíng zhǐ yǔ jù
金喜,行止与俱。
zhì hé shàng nǚ yǐn gào jīn yuē wù yǔ shào nián tóng zhōu bǐ lǚ gù wǒ mù dòng ér sè biàn zhōng pǒ cè yě
至河上,女隐告金曰:“勿与少年同舟,彼屡顾我,目动而色变,中叵测也。
jīn nuò zhī
”金诺之。
wáng yīn qín mì jù zhōu dài jīn yùn zhuāng qú láo zhēn zhì jīn bù rěn què
王殷勤觅巨舟,代金运装,劬劳臻至,金不忍却。
yòu niàn qí xié yǒu shào fù yīng yì wú tā
又念其携有少妇,应亦无他。
fù yǔ gēng niang tóng jū yì dù yì pō wēn wǎn
妇与庚娘同居,意度亦颇温婉。
wáng zuò xiāng tóu shàng yǔ lǔ rén qīng yǔ shì shén shú shí qī hǎo
王坐舡头上与橹人倾语,似甚熟识戚好。
wèi jǐ rì luò shuǐ chéng tiáo dì màn màn bù biàn nán běi
未几日落,水程迢递,漫漫不辨南北。
jīn sì gù yōu xiǎn pō shè yí guài
金四顾幽险,颇涉疑怪。
qǐng zhī jiǎo yuè chū shēng jiàn mí wàng jiē lú wěi
顷之,皎月初升,见弥望皆芦苇。
jì pō wáng yāo jīn fù zǐ chū hù yī huō nǎi chéng jiàn jǐ jīn rù shuǐ
既泊,王邀金父子出户一豁,乃乘间挤金入水;
jīn yǒu lǎo fù jiàn zhī yù hào zhōu rén yǐ gāo zhù zhī yì ruò
金有老父,见之欲号,舟人以篙筑之,亦溺;
shēng mǔ wén shēng chū kuī yòu zhù ruò zhī
生母闻声出窥,又筑溺之。
wáng shǐ hǎn jiù
王始喊救。
mǔ chū shí gēng niang zài hòu yǐ wēi kuī zhī
母出时,庚娘在后,已微窥之。
jì wén yī jiā jǐn ruò jí yì bù jīng dàn kū yuē wēng gū jù méi wǒ ān shì guī
既闻一家尽溺,即亦不惊,但哭曰:“翁姑俱没,我安适归!
wáng rù quàn niáng zǐ wù yōu qǐng cóng wǒ zhì jīn líng jiā zhōng tián lú pō zú shàn gěi bǎo wú yú yě
”王入劝:“娘子勿忧,请从我至金陵,家中田庐颇足赡给,保无虞也。
nǚ shōu tì yuē de rú cǐ yuàn yì zú yǐ
”女收涕曰:“得如此,愿亦足矣。
wáng dà yuè gěi fèng liáng yīn
”王大悦,给奉良殷。
jì mù yè nǚ qiú huān nǚ tuō tǐ bàn wáng nǎi jiù fù sù
既暮,曳女求欢,女托体姅,王乃就妇宿。
chū gēng jì jǐn fū fù xuān jìng bù zhī hé yóu
初更既尽,夫妇喧竞,不知何由。
dàn wén fù yuē ruò suǒ wéi léi tíng kǒng suì rǔ lú yǐ
但闻妇曰:“若所为,雷霆恐碎汝颅矣!
wáng nǎi wō fù
”王乃挝妇。
fù hū yún biàn sǐ xiū
妇呼云:“便死休!
chéng bù yuàn wèi shā rén zéi fù
诚不愿为杀人贼妇!
wáng hǒu nù zuó fù chū
”王吼怒,捽妇出。
biàn wén gǔ dǒng yī shēng suì huá yán fù ruò yǐ
便闻骨董一声,遂哗言妇溺矣。
wèi jǐ dǐ jīn líng dǎo gēng niang zhì jiā dēng táng jiàn ǎo ǎo yà fēi gù fù
未几抵金陵,导庚娘至家,登堂见媪,媪讶非故妇。
wáng yán fù duò shuǐ sǐ xīn qǔ cǐ ěr
王言:“妇堕水死,新娶此耳。
guī fáng yòu yù fàn
”归房,又欲犯。
gēng niang xiào yuē sān shí xǔ nán zǐ shàng wèi jīng rén dào yé
庚娘笑曰:“三十许男子,尚未经人道耶?
shì ér chū hé jǐn yì xū yī bēi báo jiāng jiǔ rǔ jiā wò ráo dāng jí bù nán
市儿初合卺亦须一杯薄浆酒,汝家沃饶,当即不难。
qīng xǐng xiāng duì shì hé tǐ duàn
清醒相对,是何体段?
wáng xǐ jù jiǔ duì zhuó
”王喜,具酒对酌。
gēng niang zhí jué quàn chóu yīn kěn
庚娘执爵,劝酬殷恳。
wáng jiàn zuì cí bù yǐn
王渐醉,辞不饮。
gēng niang yǐn jù wǎn qiáng mèi quàn zhī wáng bù rěn jù yòu yǐn zhī
庚娘引巨碗,强媚劝之,王不忍拒,又饮之。
yú shì hān zuì luǒ tuō cù qǐn
于是酣醉,裸脱促寝。
gēng niang chè qì miè zhú tuō yán sōu nì chū fáng yǐ dāo rù àn zhōng yǐ shǒu suǒ wáng xiàng wáng yóu zhuō bì zuò nì shēng
庚娘撤器灭烛,托言溲溺,出房,以刀入,暗中以手索王项,王犹捉臂作昵声。
gēng niang lì qiè zhī bù sǐ hào ér qǐ
庚娘力切之,不死,号而起;
yòu huī zhī shǐ yì
又挥之,始殪。
ǎo fǎng fú yǒu wén qū wèn zhī nǚ yì shā zhī
媪仿佛有闻,趋问之,女亦杀之。
wáng dì shí jiǔ jué yān
王弟十九觉焉。
gēng niang zhī bù miǎn jí zì wěn dāo dùn jué bù kě rù qǐ hù ér bēn shí jiǔ zhú zhī yǐ tóu chí zhōng yǐ
庚娘知不免,急自刎,刀钝鈌不可入,启户而奔,十九逐之,已投池中矣。
hū gào jū rén jiù zhī yǐ sǐ sè lì rú shēng
呼告居人,救之已死,色丽如生。
gòng yàn wáng shī jiàn chuāng shàng yī hán kāi shì zé nǚ bèi shù qí yuān zhuàng
共验王尸,见窗上一函,开视,则女备述其冤状。
qún yǐ wéi liè móu liǎn zī zuò bìn
群以为烈,谋敛资作殡。
tiān míng jí shì zhě shù qiān rén jiàn qí róng jiē cháo bài zhī
天明集视者数千人,见其容皆朝拜之。
zhōng rì jiān de jīn bǎi yú shì zàng zhū nán jiāo
终日间得金百,于是葬诸南郊。
hào shì zhě wèi zhī zhū guān páo fú yì cáng fēng mǎn yān
好事者为之珠冠袍服,瘗藏丰满焉。
chū jīn shēng zhī ruò yě fú piàn bǎn shàng dé bù sǐ
初,金生之溺也,浮片板上,得不死。
jiāng xiǎo zhì huái shàng wèi xiǎo zhōu suǒ jiù
将晓至淮上,为小舟所救。
zhōu gài fù mín yǐn wēng zhuān shè yǐ zhěng nì zhě
舟盖富民尹翁,专设以拯溺者。
jīn jì sū yì wēng shēn xiè
金既苏,诣翁申谢。
wēng yōu hòu zhī
翁优厚之。
liú jiào qí zi
留教其子。
jīn yǐ bù zhī qīn hào jiāng wǎng tàn fǎng gù bù jué
金以不知亲耗,将往探访,故不决。
é yuē lāo de sǐ sōu jí ǎo
俄曰:“捞得死叟及媪。
jīn yí shì fù mǔ bēn yàn guǒ rán
”金疑是父母,奔验果然。
wēng dài yíng guān mù
翁代营棺木。
shēng fāng āi tòng yòu bái zhěng yī ruò fù zì yán jīn shēng qí fu
生方哀恸,又白:“拯一溺妇,自言金生其夫。
shēng huī tì jīng chū nǚ zǐ yǐ zhì shū fēi gēng niang nǎi shí bā fù yě
”生挥涕惊出,女子已至,殊非庚娘,乃十八妇也。
xiàng jīn dà kū qǐng wù xiāng qì
向金大哭,请勿相弃。
jīn yuē wǒ fāng cùn yǐ luàn hé xiá móu rén
金曰:“我方寸已乱,何暇谋人?
fù yì bēi
”妇益悲。
yǐn shěn qí gù xǐ wèi tiān bào quàn jīn nà fù
尹审其故,喜为天报,劝金纳妇。
jīn yǐ jū sāng wèi cí qiě jiāng fù chóu jù xì ruò zuò lèi
金以居丧为辞,且将复仇,惧细弱作累。
fù yuē rú jūn yán tuō gēng niang yóu zài jiāng yǐ bào chóu jū sāng qù zhī yé
妇曰:“如君言,脱庚娘犹在,将以报仇居丧去之耶?
wēng yǐ qí yán shàn qǐng zàn dài shōu yǎng jīn nǎi xǔ zhī
”翁以其言善,请暂代收养,金乃许之。
bǔ zàng wēng ǎo fù cuī dié kū qì rú sàng wēng gū
卜葬翁媪,妇缞绖哭泣,如丧翁姑。
jì zàng jīn huái rèn tuō bō jiāng fù guǎng líng fù zhǐ zhī yuē qiè táng shì zǔ jū jīn líng yǔ chái zi tóng xiāng qián yán guǎng líng zhě zhà yě
既葬,金怀刃托钵,将赴广陵,妇止之曰:“妾唐氏,祖居金陵,与豺子同乡,前言广陵者诈也。
qiě jiāng hú shuǐ kòu bàn yī tóng dǎng chóu bù néng fù zhǐ qǔ huò ěr
且江湖水寇,半伊同党,仇不能复,只取祸耳。
jīn pái huái bù zhī suǒ móu
”金徘徊不知所谋。
hū chuán nǚ zǐ zhū chóu shì yáng yì hé qú xìng míng shén xī
忽传女子诛仇事,洋溢河渠,姓名甚悉。
jīn wén zhī yī kuài rán yì bēi cí fù yuē xìng bù wū rǔ
金闻之一快,然益悲,辞妇曰:“幸不污辱。
jiā yǒu liè fù rú cǐ hé rěn fù xīn zài qǔ
家有烈妇如此,何忍负心再娶?
fù yǐ yè yǒu chéng shuō bù kěn zhōng lí yuàn zì jū yú yìng qiè
”妇以业有成说,不肯中离,愿自居于媵妾。
huì yǒu fù jiāng jūn yuán gōng yǔ yǐn yǒu jiù shì jiāng xi fā guò yǐn jiàn shēng dà xiāng zhī ài qǐng wèi jì shì
会有副将军袁公,与尹有旧,适将西发,过尹,见生,大相知爱,请为记室。
wú hé liú kòu fàn shùn yuán yǒu dà xūn jīn yǐ cān jī wù xù láo shòu yóu jī yǐ guī
无何,流寇犯顺,袁有大勋,金以参机务,叙劳,授游击以归。
fū fù shǐ chéng hé jǐn zhī lǐ
夫妇始成合卺之礼。
jū shù rì xié fù yì jīn líng jiāng yǐ zhǎn gēng niang zhī mù
居数日,携妇诣金陵,将以展庚娘之墓。
zàn guò zhèn jiāng yù dēng jīn shān
暂过镇江,欲登金山。
yàng zhōu zhōng liú xū yī tǐng guò zhōng yǒu yī yù jí shào fù guài shào fù pō lèi gēng niang
漾舟中流,欻一艇过,中有一妪及少妇,怪少妇颇类庚娘。
zhōu jí guò fù zì chuāng zhōng kuī jīn shén qíng yì xiào
舟疾过,妇自窗中窥金,神情益肖。
jīng yí bù gǎn zhuī wèn jí hū yuē kàn qún yā ér fēi shàng tiān yé
惊疑不敢追问,急呼曰:“看群鸭儿飞上天耶!
shào fù wén zhī
”少妇闻之。
yì hū yún chán wō ér yù chī māo zi xīng yé
亦呼云:“馋猧儿欲吃猫子腥耶!
gài dāng nián guī zhōng zhī yǐn xuè yě
”盖当年闺中之隐谑也。
jīn dà jīng fǎn zhào jìn zhī zhēn gēng niang
金大惊,反棹近之,真庚娘。
qīng yī fú guò zhōu xiāng bào āi kū shāng gǎn xíng lǚ
青衣扶过舟,相抱哀哭,伤感行旅。
táng shì yǐ dí lǐ jiàn gēng niang
唐氏以嫡礼见庚娘。
gēng niang jīng wèn jīn shǐ bèi shù qí yóu
庚娘惊问,金始备述其由。
gēng niang zhí shǒu yuē tóng zhōu yī huà xīn cháng bù wàng bù tú wú yuè yī jiā yǐ
庚娘执手曰:“同舟一话,心常不忘,不图吴越一家矣。
méng dài zàng wēng gū suǒ dāng shǒu xiè hé yǐ cǐ lǐ xiāng xiàng
蒙代葬翁姑,所当首谢,何以此礼相向?
nǎi yǐ chǐ xù táng shǎo gēng niang yī suì mèi zhī
”乃以齿序,唐少庚娘一岁,妹之。
xiān shì gēng niang jì zàng zì bù zhī lì jǐ chūn qiū
先是,庚娘既葬,自不知历几春秋。
hū yī rén hū yuē gēng niang rǔ fū bù sǐ shàng dāng chóng yuán
忽一人呼曰:“庚娘,汝夫不死,尚当重圆。
suì rú mèng xǐng
”遂如梦醒。
mén zhī sì miàn jiē bì shǐ wù shēn sǐ yǐ zàng zhǐ jué mèn mèn yì wú suǒ kǔ
扪之四面皆壁,始悟身死已葬,只觉闷闷,亦无所苦。
yǒu è shào kuī qí zàng jù fēng měi fà zhǒng pò guān fāng jiāng sōu guā jiàn gēng niang yóu huó xiāng gòng hài jù
有恶少窥其葬具丰美,发冢破棺,方将搜括,见庚娘犹活,相共骇惧。
gēng niang kǒng qí hài jǐ āi zhī yuē xìng rǔ bèi lái shǐ wǒ de dǔ tiān rì
庚娘恐其害己,哀之曰:“幸汝辈来,使我得睹天日。
tóu shàng zān ěr xī jiāng qù yuàn zhōu wǒ wèi ní gèng kě shǎo de zhí
头上簪珥,悉将去,愿鬻我为尼,更可少得直。
wǒ yì bù xiè yě
我亦不泄也。
dào qǐ shǒu yuē niáng zǐ zhēn liè shén rén gòng qīn
”盗稽首曰:“娘子贞烈,神人共钦。
xiǎo rén bèi bù guò pín fá wú jì zuò cǐ bù rén
小人辈不过贫乏无计,作此不仁。
dàn wú lòu yán xìng yǐ
但无漏言幸矣。
hé gǎn zhōu zuò ní
何敢鬻作尼!
gēng niang yuē cǐ wǒ zì lè zhī
”庚娘曰:“此我自乐之。
yòu yī dào yuē zhèn jiāng gěng fū rén guǎ ér wú zi ruò jiàn niáng zǐ bì dà xǐ
”又一盗曰:“镇江耿夫人寡而无子,若见娘子必大喜。
gēng niang xiè zhī
”庚娘谢之。
zì bá zhū shì xī fù dào dào bù gǎn shòu gù yǔ zhī nǎi gòng bài shòu
自拔珠饰悉付盗,盗不敢受,固与之,乃共拜受。
suì zài qù zhì gěng fū rén jiā tuō yán xiāng fēng suǒ mí
遂载去,至耿夫人家,托言舡风所迷。
gěng fū rén jù jiā guǎ ǎo zì dù
耿夫人,巨家,寡媪自度。
jiàn gēng niang dà xǐ yǐ wéi jǐ chū
见庚娘大喜,以为己出。
shì mǔ zi zì jīn shān guī yě gēng niang miǎn shù qí gù
适母子自金山归也,庚娘缅述其故。
jīn nǎi dēng zhōu bài mǔ mǔ kuǎn zhī ruò xù
金乃登舟拜母,母款之若婿。
yāo zhì jiā liú shù rì shǐ guī
邀至家,留数日始归。
hòu wǎng lái bù jué yān
后往来不绝焉。
yì shǐ shì yuē dà biàn dāng qián yín zhě shēng zhī zhēn zhě sǐ yān
异史氏曰:“大变当前,淫者生之,贞者死焉。
shēng zhě liè rén zì sǐ zhě xuě rén tì ěr
生者裂人眦,死者雪人涕耳。
zhì rú tán xiào bù jīng shǒu rèn chóu chóu qiān gǔ liè zhàng fū zhōng qǐ duō pǐ chóu zāi
至如谈笑不惊,手刃仇雠,千古烈丈夫中岂多匹俦哉!
shuí wèi nǚ zǐ suì bù kě bǐ zōng yàn yún yě
谁谓女子,遂不可比踪彦云也?