zhōu shēng shùn tiān huàn yì yě yǔ liǔ shēng shàn
周生,顺天宦裔也,与柳生善。
liǔ de yì rén zhī chuán jīng yuán xǔ zhī shù
柳得异人之传,精袁许之术。
cháng wèi zhōu yuē zi gōng míng wú fēn wàn zhōng zhī zī shàng kě yǐ rén móu rán zūn kǔn báo xiāng kǒng bù néng zuǒ jūn chéng yè
尝谓周曰:“子功名无分,万锺之资尚可以人谋,然尊阃薄相,恐不能佐君成业。
wèi jǐ fù guǒ wáng jiā shì xiāo tiáo bù kě liáo lài
”未几妇果亡,家室萧条,不可聊赖。
yīn yì liǔ jiāng yǐ bo yīn
因诣柳,将以卜姻。
rù kè shè zuò liáng jiǔ liǔ guī nèi bù chū
入客舍坐良久,柳归内不出。
hū zhī zài sān shǐ fāng chū yuē wǒ rì wèi jūn wù sè jiā ǒu jīn shǐ de zhī
呼之再三,始方出,曰:“我日为君物色佳偶,今始得之。
shì zài nèi zuò xiǎo shù qiú yuè lǎo xì chì shéng ěr
适在内作小术,求月老系赤绳耳。
zhōu xǐ wèn zhī dá yuē fu yǒu yī rén xié náng chū yù zhī fǒu
”周喜问之,答曰:“甫有一人携囊出,遇之否?
yuē yù zhī
”曰:“遇之。
lán lǚ ruò gài
褴褛若丐。
yuē cǐ jūn yuè wēng yi jìng lǐ zhī
”曰:“此君岳翁,宜敬礼之。
zhōu yuē yuán xiāng jiāo hǎo suì móu yǐn mì hé xiāng xì zhī shén yě
”周曰:“缘相交好,遂谋隐密,何相戏之甚也!
pū jí shì wēi yóu shì shì yì hé zhì xià hūn yú shì kuài
仆即式微,犹是世裔,何至下昏于市侩?
liǔ yuē bù rán
”柳曰:“不然。
lí niú shàng yǒu zi hé hài
犁牛尚有子,何害?
zhōu wèn céng jiàn qí nǚ yé
”周问:“曾见其女耶?
dá yuē wèi yě
”答曰:“未也。
wǒ sù yǔ wú jiù xìng míng yì wèn xùn zhī zhī
我素与无旧,姓名亦问讯知之。
zhōu xiào yuē shàng wèi zhī lí niú hé zhī qí zi
”周笑曰:“尚未知犁牛,何知其子?
liǔ yuē wǒ yǐ shù xìn zhī qí rén xiōng ér jiàn rán dāng shēng hòu fú zhī nǚ
”柳曰:“我以数信之,其人凶而贱,然当生厚福之女。
dàn qiáng hé zhī bì yǒu dà ě róng fù ráng zhī
但强合之必有大厄,容复禳之。
zhōu jì guī wèi kěn yǐ qí yán wèi xìn zhū fāng mì zhī qì wú yī chéng
”周既归,未肯以其言为信,诸方觅之,迄无一成。
yī rì liǔ shēng hū zhì yuē yǒu yī kè wǒ yǐ dài zhé jiǎn yǐ
一日柳生忽至,曰:“有一客,我已代折简矣。
wèn wèi shuí
”问:“为谁?
yuē qiě wù wèn yi sù zuò shǔ
”曰:“且勿问,宜速作黍。
zhōu bù yù qí gù rú mìng zhì jù
”周不谕其故,如命治具。
é kè zhì gài fu xìng yíng zú yě
俄客至,盖傅姓营卒也。
xīn nèi bù hé yáng fú dào yù zhī
心内不合,阳浮道誉之;
ér liǔ shēng chéng yìng shén gōng
而柳生承应甚恭。
shǎo jiàn jiǔ yáo jì chén zá è cǎo jù jìn
少间酒肴既陈,杂恶草具进。
liǔ qǐ gào kè gōng zǐ xiàng mù yǐ jiǔ měi tuō mǒu dài fǎng nǎng xī shǐ de wù
柳起告客:“公子向慕已久,每托某代访,曩夕始得晤。
yòu wén bù rì yuǎn zhēng lì kè xiāng yāo kě wèi cāng cù zhǔ rén yǐ
又闻不日远征,立刻相邀,可谓仓卒主人矣。
yǐn jiān fu yōu mǎ bìng bù kě qí liǔ yì fǔ shǒu wèi zhī chóu sī
”饮间傅忧马病不可骑,柳亦俯首为之筹思。
jì ér kè qù liǔ ràng zhōu yuē qiān jīn bù néng mǎi cǐ you hé nǎi shì zhī mò mò
既而客去,柳让周曰:“千金不能买此友,何乃视之漠漠?
jiè mǎ qí guī guī yīn jiǎ mìng zhōu dēng mén chí zèng fu
”借马骑归,归,因假命周,登门持赠傅。
zhōu jì zhī shāo shāo bù kuài yǐ wú rú hé
周既知,稍稍不快,已无如何。
guò suì jiāng rú jiāng xī tóu niè sī mù
过岁将如江西,投臬司幕。
yì liǔ wèn bǔ liǔ yán dà jí
诣柳问卜,柳言:“大吉!
zhōu xiào yuē wǒ yì wú tā dàn báo yǒu suǒ liè dāng gòu jiā fù jǐ xìng qián yán zhī bù yàn yě néng fǒu
”周笑曰:“我意无他,但薄有所猎,当购佳妇,几幸前言之不验也,能否?
liǔ yún bìng rú jūn yuàn
”柳云:“并如君愿。
jí zhì jiāng xī zhí dà kòu pàn luàn sān nián bù dé guī
”及至江西,值大寇叛乱,三年不得归。
hòu shāo píng xuǎn rì zūn lù zhōng tú wèi tǔ kòu suǒ lüè tóng nán rén qī bā wèi jiē jié qí jīn zī shì lìng qù wéi zhōu bèi lǔ zhì cháo
后稍平,选日遵路,中途为土寇所掠,同难人七八位,皆劫其金资释令去,惟周被掳至巢。
dào shǒu jí qí jiā shì yīn yuē wǒ yǒu xī nǚ yù fèng jī zhǒu dāng jí wú cí
盗首诘其家世,因曰:“我有息女,欲奉箕帚,当即无辞。
zhōu bù dá dào nù lì mìng xiāo zhǎn
”周不答,盗怒,立命枭斩。
zhōu jù sī bù rú zàn cóng qí qǐng yīn cóng róng ér qì zhī
周惧,思不如暂从其请,因从容而弃之。
suì gào yuē xiǎo shēng suǒ yǐ chí chú zhě yǐ wén ruò bù néng cóng róng kǒng yì wèi zhàng rén lèi ěr
遂告曰:“小生所以踟蹰者,以文弱不能从戎,恐益为丈人累耳。
rú shǐ fū fù de xiāng jiāng jù qù ēn mò hòu yān
如使夫妇得相将俱去,恩莫厚焉。
dào yuē wǒ fāng yōu nǚ zǐ lèi rén cǐ hé bù kě cóng yě
”盗曰:“我方忧女子累人,此何不可从也。
yǐn rù nèi zhuāng nǚ chū jiàn nián kě shí bā jiǔ gài tiān rén yě
”引入内,妆女出见,年可十八九,盖天人也。
dāng xī hé jǐn shēn guò suǒ wàng
当夕合卺,深过所望。
xì shěn xìng shì nǎi zhī qí fù jí dāng nián hé náng rén yě
细审姓氏,乃知其父即当年荷囊人也。
yīn shù liǔ yán wèi zhī gǎn tàn
因述柳言,为之感叹。
guò sān sì rì jiāng sòng zhī xíng hū dà jūn yǎn zhì quán jiā jiē jiù zhí fù
过三四日,将送之行,忽大军掩至,全家皆就执缚。
yǒu jiàng guān sān yuán jiān shì yǐ jiāng fù wēng zhǎn qì xún cì jí zhōu
有将官三员监视,已将妇翁斩讫,寻次及周。
zhōu zì fēn yǐ wú shēng lǐ yī yuán shěn shì yuē cǐ fēi zhōu mǒu yé
周自分已无生理,一员审视曰:“此非周某耶?
gài fu zú yǐ jūn gōng shòu fù jiāng jūn yǐ
”盖傅卒已军功授副将军矣。
wèi liáo yuē cǐ wú xiāng shì jiā míng shì ān dé wèi zéi
谓僚曰:“此吾乡世家名士,安得为贼!
jiě qí fù wèn suǒ cóng lái
”解其缚,问所从来。
zhōu guǐ yuē shì cóng jiāng niè qǔ fù ér guī bù yì tú xiàn dào kū xìng méng zhěng jiù dé dài èr tiān
周诡曰:“适从江臬娶妇而归,不意途陷盗窟,幸蒙拯救,德戴二天!
dàn shì rén lí sàn qiú jiè hóng wēi gèng cì wǎ quán
但室人离散,求借洪威,更赐瓦全。
fu mìng liè zhū fú lìng qí zì rèn de zhī
”傅命列诸俘,令其自认,得之。
xiǎng yǐ jiǔ shí zhù yǐ zī fǔ yuē nǎng shòu jiě cān zhī huì dàn xī bù wàng
饷以酒食,助以资斧,曰:“曩受解骖之惠,旦夕不忘。
dàn chēng rǎng jiān bù huáng xiū lǐ qǐng yǐ mǎ èr pǐ jīn wǔ shí liǎng zhù jūn běi xuán
但抢攘间,不遑修礼,请以马二匹、金五十两,助君北旋。
yòu qiǎn èr qí chí xìn shǐ hù sòng zhī
”又遣二骑持信矢护送之。
tú zhōng nǚ gào zhōu yuē chī fù bù tīng zhōng gào mǔ shì sǐ zhī
途中,女告周曰:“痴父不听忠告,母氏死之。
zhī yǒu jīn rì jiǔ yǐ suǒ yǐ tōu shēng dàn mù zhě yǐ shǎo shí céng wèi xiāng zhě suǒ xǔ jì tā rì néng shōu qīn gǔ ěr
知有今日久矣,所以偷生旦暮者,以少时曾为相者所许,冀他日能收亲骨耳。
mǒu suǒ jiào cáng jù jīn kě yǐ fā shú fù gǔ yú zhě xié guī shàng zú móu shēng chǎn
某所窖藏巨金,可以发赎父骨,余者携归,尚足谋生产。
zhǔ qí zhě hou yú lù liǎng rén zhì jiù chù lú shè yǐ jìn yú huī huǒ zhōng qǔ pèi dāo jué chǐ xǔ guǒ de jīn jǐn zhuāng rù tuó nǎi fǎn
”嘱骑者候于路,两人至旧处,庐舍已烬,于灰火中取佩刀掘尺许,果得金,尽装入橐,乃返。
yǐ bǎi jīn lù qí zhě shǐ yì wēng shī yòu yǐn bài mǔ zhǒng shǐ xíng
以百金赂骑者,使瘗翁尸,又引拜母冢,始行。
zhì zhí lì jiè hòu cì qí zhě ér qù
至直隶界,厚赐骑者而去。
zhōu jiǔ bù guī jiā rén wèi qí yǐ sǐ zì yì qīn mào sù bó qì jù dàng wú cún zhě
周久不归,家人谓其已死,恣意侵冒,粟帛器具,荡无存者。
wén zhǔ rén guī dà jù hōng rán jǐn táo
闻主人归,大惧,哄然尽逃;
zhǐ yǒu yī yù yī bì yī lǎo nú zài yān
只有一妪、一婢、一老奴在焉。
zhōu yǐ chū sǐ de shēng bù fù zhuī wèn
周以出死得生,不复追问。
jí fǎng liǔ zé bù zhī suǒ shì yǐ
及访柳,则不知所适矣。
nǚ chí jiā yú yú nán zǐ zé chún dǔ zhě shòu yǐ zī běn ér jūn qí xi
女持家逾于男子,择醇笃者,授以资本而均其息。
měi zhū shāng huì jì yú yán xià nǚ chuí lián tīng zhī pán zhōng wù xià yī zhū zhé zhǐ qí é
每诸商会计于檐下,女垂帘听之,盘中误下一珠,辄指其讹。
nèi wài wú gǎn qī
内外无敢欺。
shù nián huǒ shāng yíng bǎi jiā shù shí jù wàn yǐ
数年伙商盈百,家数十巨万矣。
nǎi qiǎn rén yí qīn gǔ hòu zàng zhī
乃遣人移亲骨厚葬之。
yì shǐ shì yuē yuè lǎo kě yǐ huì zhǔ wú guài méi shuò zhī tóng yú yá kuài yǐ
异史氏曰:“月老可以贿嘱,无怪媒妁之同于牙侩矣。
nǎi dào yě ér yǒu shì nǚ yé
乃盗也而有是女耶?
péi lóu wú sōng bǎi cǐ bǐ rén zhī lùn ěr
培娄无松柏,此鄙人之论耳。
fù rén nǚ zǐ yóu shī zhī kuàng yǐ xiāng tiān xià shì zāi
妇人女子犹失之,况以相天下士哉!