li xìn bó tú yě
李信,博徒也。
zhòu wò hū jiàn xī nián bó yǒu wáng dà féng jiǔ lái yāo yǔ áo xì li yì wàng qí wèi guǐ xīn rán cóng zhī
昼卧,忽见昔年博友王大,冯九来邀与敖戏,李亦忘其为鬼,忻然从之。
jì chū wáng dà wǎng yāo cūn zhōng zhōu zǐ míng féng nǎi dǎo li xiān xíng rù cūn dōng miào zhōng
既出,王大往邀村中周子明,冯乃导李先行,入村东庙中。
shǎo qǐng zhōu guǒ tóng wáng zhì féng chū yè zi yuē yǔ liāo líng li yuē cāng cù wú bó zī gū fù shèng yāo nài hé
少顷周果同王至,冯出叶子约与撩零,李曰:“仓卒无博资,辜负盛邀,奈何?
zhōu yì yún rán
”周亦云然。
wáng yún yàn zi gǔ huáng bā guān rén fàng lì zhài tóng wǎng dài zhī yi bì nuò yǔn
王云:“燕子谷黄八官人放利债,同往贷之,宜必诺允。
yú shì sì rén bìng qù
”于是四人并去。
piāo hū jiān zhì yī dà cūn cūn zhōng jiǎ dì lián yuán wáng zhǐ yī mén yuē cǐ huáng gōng zi jiā
飘忽间至一大村,村中甲第连垣,王指一门,曰:“此黄公子家。
nèi yī zhě pū chū wáng gào yǐ yì pū jí rù bái
”内一者仆出,王告以意,仆即入白。
xuán chū fèng gōng zi mìng qǐng wáng li xiāng huì
旋出,奉公子命请王、李相会。
rù jiàn gōng zǐ nián shí bā jiǔ xiào yǔ ǎi rán
入见公子,年十八九,笑语蔼然。
biàn yǐ dà qián yī tí fù li yuē zhī jūn què zhí wú fáng jiǎ dài
便以大钱一提付李,曰:“知君悫直,无妨假贷;
zhōu zǐ míng wǒ bù néng xìn zhī yě
周子明我不能信之也。
wáng wěi qū dài wéi qǐng
”王委曲代为请。
gōng zǐ yào li shǔ bǎo li bù kěn
公子要李署保,李不肯。
wáng cóng páng sǒng yǒng zhī li nǎi nuò
王从旁怂恿之,李乃诺。
yì shòu yī qiān ér chū
亦授一千而出。
biàn yǐ fù zhōu qiě shù gōng zǐ zhī yì yǐ jī qí bì cháng
便以付周,且述公子之意,以激其必偿。
chū gǔ jiàn yī fù rén lái zé cūn zhōng zhào shì qī sù xǐ zhēng shàn mà
出谷,见一妇人来,则村中赵氏妻,素喜争善骂。
féng yuē cǐ chù wú rén hàn fù yi xiǎo suì zhī
冯曰:“此处无人,悍妇宜小祟之。
suì yǔ zhuō fǎn rù gǔ
”遂与捉返入谷。
fù dà hào féng jū tǔ sāi qí kǒu
妇大号,冯掬土塞其口。
zhōu zàn yuē cǐ děng fù zhǐ yi zhuó yì yīn zhōng
周赞曰:“此等妇,只宜椓杙阴中!
féng nǎi luō kù yǐ cháng shí qiáng nà zhī fù ruò sǐ
”冯乃捋裤,以长石强纳之,妇若死。
zhòng nǎi sàn qù fù rù miào xiāng yǔ dǔ bó
众乃散去,复入庙,相与赌博。
zì wǔ zhì yè fēn li dà shèng féng zhōu zī jiē kōng
自午至夜分,李大胜,冯、周资皆空。
li yīn yǐ hòu zī zēng xī xī fù wáng shǐ dài cháng huáng gōng zi
李因以厚资增息悉付王,使代偿黄公子;
wáng yòu fēn gěi zhōu féng jú fù hé
王又分给周、冯,局复合。
jū wú hé wén rén shēng fēn ná yī rén bēn rù yuē chéng huáng lǎo yé qīn zhuō bó zhě jīn zhì yǐ
居无何闻人声纷拏,一人奔入曰:“城隍老爷亲捉博者,今至矣!
zhòng shī sè
”众失色。
li shě qián yú yuán ér táo
李舍钱逾垣而逃。
zhòng gù zī jiē bèi fù
众顾资皆被缚。
jì chū guǒ jiàn yī shén rén zuò mǎ shàng mǎ hòu zhí bó tú èr shí yú rén
既出,果见一神人坐马上,马后絷博徒二十余人。
tiān wèi míng yǐ zhì yì chéng mén qǐ ér rù
天未明已至邑城,门启而入。
zhì yá shǔ chéng huáng nán miàn zuò huàn rén fàn shàng zhí jí hū míng
至衙署,城隍南面坐,唤人犯上,执籍呼名。
hū yǐ bìng lìng yǐ lì fǔ zhuó qù jiāng zhǐ nǎi yǐ mò zhū gè tu liǎng mù yóu shì sān zhōu qì
呼已,并令以利斧斫去将指,乃以墨朱各涂两目,游市三周讫。
yā zhě suǒ huì ér hòu qù qí mò zhū zhòng jiē lù zhī
押者索贿而后去其墨朱,众皆赂之。
dú zhōu bù kěn cí yǐ náng kōng
独周不肯,辞以囊空;
yā zhě yuē sòng zhì jiā ér hòu chou zhī yì bù xǔ
押者约送至家而后酬之,亦不许。
yā zhě zhǐ zhī yuē rǔ zhēn tiě dòu chǎo zhī bù néng bào yě
押者指之曰:“汝真铁豆,炒之不能爆也!
suì gǒng shǒu qù
”遂拱手去。
zhōu chū chéng yǐ tuò shī xiù qiě xíng qiě shì
周出城,以唾湿袖,且行且拭。
jí hé zì zhào mò zhū wèi qù jū shuǐ guàn zhī jiān bù kě xià huǐ hèn ér guī
及河自照,墨朱未去,掬水盥之,坚不可下,悔恨而归。
xiān shì zhào shì fù yǐ gù zhì mǔ jiā rì mù bù guī fu wǎng yíng zhī zhì gǔ kǒu jiàn fù wò dào zhōu
先是,赵氏妇以故至母家,日暮不归,夫往迎之,至谷口,见妇卧道周。
dǔ zhuàng zhī qí yù guǐ qù qí ní sāi fù zhī ér guī
睹状,知其遇鬼,去其泥塞,负之而归。
jiàn xǐng néng yán shǐ zhī yīn zhōng yǒu wù wǎn zhuǎn chōu bá ér chū
渐醒能言,始知阴中有物,宛转抽拔而出。
nǎi shù qí zāo
乃述其遭。
zhào nù jù fù yì zǎi sòng li jí zhōu
赵怒,遽赴邑宰,讼李及周。
dié xià li chū xǐng
牒下,李初醒;
zhōu shàng chén shuì zhuàng lèi sǐ
周尚沉睡,状类死。
zǎi yǐ qí wū kòng dá zhào xiè fù fū qī jiē wú lǐ yǐ zì shēn
宰以其诬控,答赵械妇,夫妻皆无理以自申。
yuè rì zhōu xǐng mù kuàng hū biàn yī chì yī hēi dà hū zhǐ tòng
越日周醒,目眶忽变一赤一黑,大呼指痛。
shì zhī jīn gǔ yǐ duàn wéi pí lián zhī shù rì xún duò
视之筋骨已断,惟皮连之,数日寻堕。
mù shàng mò zhū shēn rù jī lǐ
目上墨朱,深入肌理。
jiàn zhě wú bù yǎn xiào
见者无不掩笑。
yī rì jiàn wáng dà lái suǒ fù
一日见王大来索负。
zhōu lì shēng dàn yán wú qián wáng fèn ér qù
周厉声但言无钱,王忿而去。
jiā rén wèn zhī shǐ zhī qí gù
家人问之,始知其故。
gòng yǐ shén guǐ wú qíng quàn cháng zhī
共以神鬼无情,劝偿之。
zhōu yín yín bù kě qiě yuē jīn rì guān zǎi jiē zuǒ tǎn lài zhài zhě yīn yáng yīng wú èr lǐ kuàng dǔ zhài yé
周龈龈不可,且曰:“今日官宰皆左袒赖债者,阴阳应无二理,况赌债耶!
cì rì yǒu èr guǐ lái wèi huáng gōng zi jù chéng zài yì jū fù zhì shěn
”次日有二鬼来,谓黄公子具呈在邑,拘赴质审;
li xìn yì jiàn lì lái qǔ zuò jiān zhèng èr rén yī shí bìng sǐ
李信亦见隶来取作间证,二人一时并死。
zhì cūn wài xiāng jiàn wáng féng jù zài
至村外相见,王、冯俱在。
li wèi zhōu yuē jūn shàng dài chì mò yǎn gǎn jiàn guān yé
李谓周曰:“君尚带赤墨眼,敢见官耶?
zhōu réng yǐ qián yán gào
”周仍以前言告。
li zhī qí lìn nǎi yuē rǔ jì mèi xīn wǒ qǐng jiàn huáng bā guān rén wèi rǔ hái zhī
李知其吝,乃曰:“汝既昧心,我请见黄八官人,为汝还之。
suì gòng yì gōng zǐ suǒ
”遂共诣公子所。
li rù ér gào yǐ gù gōng zǐ bù kě yuē fù qiàn zhě shuí ér qǔ cháng yú zi
李入而告以故,公子不可,曰:“负欠者谁,而取偿于子?
chū yǐ gào zhōu yīn móu chū zī jiǎ zhōu jìn zhī
”出以告周,因谋出资,假周进之。
zhōu yì fèn yǔ qīn gōng zǐ
周益忿,语侵公子。
guǐ nǎi jū yǔ jù xíng
鬼乃拘与俱行。
wú hé zhì yì rù jiàn chéng huáng
无何至邑,入见城隍。
chéng huáng ā yuē wú lài zéi
城隍呵曰:“无赖贼!
tu yǎn yóu zài yòu lài zhài yé
涂眼犹在,又赖债耶!
zhōu yuē huáng gōng zi chū lì zhài yòu mǒu bó dǔ suì bèi chéng chuàng
”周曰:“黄公子出利债诱某博赌,遂被惩创。
chéng huáng huàn huáng jiā pū shàng nù yuē rǔ zhǔ rén kāi chǎng yòu dǔ shàng tǎo zhài yé
”城隍唤黄家仆上,怒曰:“汝主人开场诱赌,尚讨债耶?
pū yuē qǔ zī shí gōng zǐ bù zhī qí dǔ
”仆曰:“取资时,公子不知其赌。
gōng zǐ jiā yàn zi gǔ zhuō huò bó tú zài guān yīn miào xiāng qù shí yú lǐ
公子家燕子谷,捉获博徒在观音庙,相去十余里。
gōng zǐ cóng wú shè jú chǎng zhī shì
公子从无设局场之事。
chéng huáng gù zhōu yuē qǔ zī hàn bù hái fǎn bèi niē zào
”城隍顾周曰:“取资悍不还,反被捏造!
rén zhī wú liáng zhì rǔ ér jí
人之无良,至汝而极!
yù chī zhī
”欲笞之。
zhōu yòu su qí xi zhòng chéng huáng yuē cháng jǐ fēn yǐ
周又诉其息重,城隍曰:“偿几分矣?
dá yún shí shàng wèi yǒu suǒ cháng
”答云:“实尚未有所偿。
chéng huáng nù yuē běn zī shàng qiàn ér lùn xi yé
”城隍怒曰:“本资尚欠,而论息耶?
dá sān shí lì yā cháng zhǔ
”答三十,立押偿主。
èr guǐ yā zhì jiā suǒ huì bù lìng jí huó fù zhū cè nèi lìng shì mèng jiā rén
二鬼押至家,索贿,不令即活,缚诸厕内,令示梦家人。
jiā rén fén chǔ dìng èr shí tí huǒ jì miè huà wèi jīn èr liǎng qián èr qiān
家人焚楮锭二十提,火既灭,化为金二两、钱二千。
zhōu nǎi yǐ jīn chou zhài yǐ qián lù yā zhě suì shì lìng guī
周乃以金酬债,以钱赂押者,遂释令归。
jì sū tún chuāng fén qǐ nóng xuè bēng kuì shù yuè shǐ quán
既苏,臀疮坟起,脓血崩溃,数月始痊。
hòu zhào shì fù bù gǎn fù mà
后赵氏妇不敢复骂;
ér zhōu yǐ sì zhǐ dài chì mò yǎn dǔ rú gù
而周以四指带赤墨眼,赌如故。
cǐ yǐ zhī bó tú zhī fēi rén yǐ
此以知博徒之非人矣!
yì shǐ shì yuē shì shì zhī bù píng jiē yóu wèi guān zhě jiǎo wǎng zhī guò zhèng yě
异史氏曰:“世事之不平,皆由为官者矫枉之过正也。
xī rì fù háo yǐ bèi chèn zhī xi zhé duó liáng jiā zǐ nǚ rén wú gǎn yán zhě
昔日富豪以倍称之息折夺良家子女,人无敢言者;
bù rán hán cì yī tóu zé guān yǐ sān chǐ fǎ zuǒ tǎn zhī
不然,函刺一投,则官以三尺法左袒之。
gù xī zhī mín shè guān jiē wèi shì jiā yì ěr
故昔之民社官,皆为势家役耳。
dài hòu xián zhě jiàn qí bì yòu xī jǔ ér dà fǎn zhī
迨后贤者鉴其弊,又悉举而大反之。
yǒu jǔ rén zhòng zī zuò jù shāng zhě yì jǐn yàn liáng ròu jiā zhōng qǐ lóu gé mǎi liáng wò
有举人重资作巨商者,衣锦厌粱肉,家中起楼阁、买良沃。
ér jìng wàng suǒ zì lái
而竟忘所自来。
yī qǔ cháng zé nù mù xiāng xiàng
一取偿则怒目相向。
zhì zhū guān guān zé yuē wǒ bù wéi rén yì yě
质诸官,官则曰:‘我不为人役也。
wū hū
’呜呼!
shì hé yì lǎn cán hé shàng wú gōng fū wèi sú rén shì lèi zāi
是何异懒残和尚,无工夫为俗人拭泪哉!
yú cháng wèi xī zhī guān chǎn jīn zhī guān miù
余尝谓昔之官谄,今之官谬;
chǎn zhě gù kě zhū miù zhě yì kě hèn yě
谄者固可诛,谬者亦可恨也。
fàng zī ér báo qí xi hé cháng zhuān yǒu yì yú fù rén hu
放资而薄其息,何尝专有益于富人乎?
zhāng shí nián zǎi zī chuān zuì è bó
张石年宰淄川,最恶博。
qí tú miàn yóu chéng yì rú míng fǎ xíng bù zhì duò zhǐ ér dǔ yǐ jué
其涂面游城亦如冥法,刑不至堕指,而赌以绝。
gài qí wèi guān shén de gōu jù fǎ
盖其为官甚得钩距法。
fāng bù shū bàng wǔ shí měi yī rén shàng táng gōng piān xiá lǐ jū nián chǐ jiā kǒu shēng yè wú bù xù xù wèn
方簿书旁午时,每一人上堂,公偏暇,里居、年齿、家口、生业,无不絮絮问。
wèn yǐ shǐ quàn miǎn lìng qù yǒu yī rén wán shuì yī jiǎo dān zì fēn wú shì chéng dān yù xià
问已,始劝勉令去,有一人完税一缴单,自分无事,呈单欲下。
gōng zhǐ zhī
公止之。
xì wèn yī guò yuē rǔ hé bó yě
细问一过,曰:“汝何博也?
qí rén lì biàn shēng píng bù jiě bó
”其人力辩生平不解博。
gōng xiào yuē yāo zhōng shàng yǒu bó jù
公笑曰:“腰中尚有博具。
sōu zhī guǒ rán
”搜之果然。
rén yǐ wéi shén ér bìng bù zhī qí hé shù
人以为神,而并不知其何术。