聊斋志异 · 蒲松龄 · Chapter 439 of 495

卷十一·乐仲

PinyinModern Translation
Size

lè zhòng xī ān rén

乐仲,西安人。

fù zǎo sàng mǔ yí fù shēng zhòng

父早丧,母遗腹生仲。

mǔ hǎo fú bù rú hūn jiǔ

母好佛,不茹荤酒。

zhòng jì zhǎng shì yǐn shàn dàn qiè fù fěi mǔ měi yǐ féi gān quàn jìn mǔ duō zhī

仲既长,嗜饮善啖,窃腹诽母,每以肥甘劝进,母咄之。

hòu mǔ bìng mí liú kǔ sī ròu

后母病,弥留,苦思肉。

zhòng jí wú suǒ de ròu kuī zuǒ gǔ xiàn zhī

仲急无所得肉,刲左股献之。

bìng shāo chài huǐ pò jiè bù shí ér sǐ

病稍瘥,悔破戒,不食而死。

zhòng āi dào yì qiè yǐ lì rèn yì kuī yòu gǔ jiàn gǔ

仲哀悼益切,以利刃益刲右股见骨。

jiā rén gòng jiù zhī guǒ bó fū yào xún yù

家人共救之,裹帛敷药,寻愈。

xīn niàn mǔ kǔ jié shuāng yòu mǔ yú suì fén suǒ gòng fó xiàng lì zhǔ sì mǔ zuì hòu zhé duì āi kū nián èr shí shǐ qǔ shēn yóu tóng zǐ

心念母苦节,双又母愚,遂焚所供佛像,立主祀母,醉后辄对哀哭,年二十始娶,身犹童子。

qǔ sān rì wèi rén yuē nán nǚ jū shì tiān xià zhī zhì huì wǒ shí bù wéi lè

娶三日,谓人曰:“男女居室,天下之至秽,我实不为乐!

suì qù qī

”遂去妻。

qī fù gù wén yuān měi qi qiú fǎn qǐng zhī sān sì zhòng bì bù kě

妻父顾文渊,浼戚求返,请之三四,仲必不可。

chí bàn nián gù suì jiào nǚ

迟半年,顾遂醮女。

zhòng guān jū èr shí nián xíng yì bù jī nú lì yōu líng jiē yǔ yǐn lǐ dǎng qǐ qiú bù jìn yǔ

仲鳏居二十年,行益不羁,奴隶优伶皆与饮,里党乞求不靳与;

yǒu yán jià nǚ wú fǔ zhě jiē zào tou jǔ zèng zhī

有言嫁女无釜者,揭灶头举赠之。

zì nǎi cóng lín jiè fǔ chuī

自乃从邻借釜炊。

zhū wú xíng zhě zhī qí xìng zhāo xī piàn zhuàn zhī

诸无行者知其性,朝夕骗赚之。

huò yǐ dǔ bó wú zī gù duì zhī xī xū yán zhuī hū jí jiāng zhōu qí zi

或以赌博无资,故对之欷歔,言追呼急,将鬻其子。

zhòng cuò shuì jīn rú shù qīng náng yí zhī

仲措税金如数,倾囊遗之;

jí zū lì dēng mén zì shǐ diǎn zhì yíng bàn

及租吏登门,自始典质营办。

yǐ gù jiā rì yì luò

以故,家日益落。

xiān shì zhòng yīn ráo tóng táng zǐ dì zhēng fèng shì zhī jiā zhōng suǒ yǒu rèn qí qǔ xié yì mò zhī jiào

先是仲殷饶,同堂子弟争奉事之,家中所有任其取携,亦莫之较;

jí zhòng jiǎn luò cún wèn jué shǎo zhòng kuàng dá bù wéi yì

及仲蹇落,存问绝少,仲旷达不为意。

zhí mǔ jì chén zhòng shì bìng bù néng shàng mù yù qiǎn zǐ dì dài sì zhū zǐ dì jiē xiè yǐ gù zhòng nǎi lèi zhū shì zhōng duì zhǔ hào tòng wú sì zhī qi pō yíng huái bào

值母忌辰,仲适病,不能上墓,欲遣子弟代祀,诸子弟皆谢以故,仲乃酹诸室中,对主号痛,无嗣之戚,颇萦怀抱。

yīn ér bìng yì jù

因而病益剧。

mào luàn zhōng jiào yǒu rén fǔ mó zhī mù wēi qǐ zé mǔ yě

瞀乱中觉有人抚摩之,目微启,则母也。

jīng wèn hé lái

惊问:“何来?

mǔ yuē yuán jiā zhōng wú rén shàng mù gù lái jiù xiǎng jí shì rǔ bìng

”母曰:“缘家中无人上墓,故来就享,即视汝病。

wèn mǔ xiàng jū hé suǒ

”问:“母向居何所?

mǔ yuē nán hǎi

”母曰:“南海。

fǔ mó jì yǐ biàn tǐ shēng liáng

”抚摩既已,遍体生凉。

kāi mù sì gù miǎo wú yī rén

开目四顾,渺无一人。

bìng chài jì qǐ sī cháo nán hǎi

病瘥既起,思朝南海。

huì lín cūn yǒu jié xiāng shè zhě jí mài tián shí mǔ xié zī qiú xié

会邻村有结香社者,即卖田十亩,挟资求偕。

shè rén xián qí bù jié gòng bìn jué zhī

社人嫌其不洁,共摈绝之。

nǎi suí cóng tóng háng

乃随从同行。

tú zhōng niú jiǔ xiè suàn bù jiè zhòng gèng è zhī chéng qí zuì shuì bù gào ér qù

途中牛酒薤蒜不戒,众更恶之,乘其醉睡,不告而去。

zhòng jí dú xíng

仲即独行。

zhì mǐn yù yǒu rén yāo yǐn yǒu míng jì qióng huá zài zuò

至闽,遇友人邀饮,有名妓琼华在座。

shì yán nán hǎi zhī yóu qióng huá yuàn fù yǐ xíng

适言南海之游,琼华愿附以行。

zhòng xǐ jí dài qū zhuāng suì yǔ jù fā suī qǐn shí yǔ gòng ér háo wú suǒ sī

仲喜,即待趋装,遂与俱发,虽寝食与共,而毫无所私。

jí zhì nán hǎi shè zhōng rén jiàn qí zài jì ér zhì gèng fēi xiào zhī bǐ bù yǔ tóng cháo zhòng yǔ qióng huá zhī qí yì nǎi sì qí xiān bài ér hòu bài zhī

及至南海,社中人见其载妓而至,更非笑之,鄙不与同朝,仲与琼华知其意,乃俟其先拜而后拜之。

zhòng bài shí hèn wú xiàn shì

众拜时,恨无现示。

jí èr rén bài fāng tóu dì hū jiàn biàn hǎi jiē lián huā huā shàng yīng luò chuí zhū

及二人拜,方投地,忽见遍海皆莲花,花上璎珞垂珠;

qióng huá jiàn wèi pú sà zhòng jiàn huā duǒ shàng jiē qí mǔ

琼华见为菩萨,仲见花朵上皆其母。

yīn jí hū bēn mǔ yuè rù cóng zhī

因急呼奔母,跃入从之。

zhòng jiàn wàn duo lián huā xī biàn xiá cǎi zhàng hǎi rú jǐn

众见万朵莲花,悉变霞彩,障海如锦。

shǎo jiàn yún jìng bō chéng yī qiè dōu yǎo ér zhòng yóu shēn zài hǎi àn

少间云静波澄,一切都杳,而仲犹身在海岸。

yì bù zì jiě qí hé yǐ dé chū yī lǚ bìng wú zhān rú

亦不自解其何以得出,衣履并无沾濡。

wàng hǎi dà kū shēng zhèn dǎo yǔ

望海大哭,声震岛屿。

qióng huá wǎn quàn zhī chuàng rán xià shā mìng zhōu běi dù

琼华挽劝之,怆然下刹,命舟北渡。

tú zhōng yǒu háo jiā zhāo qióng huá qù zhòng dú qì nì lǚ

途中有豪家招琼华去,仲独憩逆旅。

yǒu tóng zǐ fāng bā jiǔ suì gài shí sì zhōng mào bù lèi qǐ ér

有童子方八九岁,丐食肆中,貌不类乞儿。

xì jí zhī zé bèi zhú yú jì mǔ xīn lián zhī r yī yī zuǒ yòu kǔ qiú bá zhěng zhòng suì xié yǔ jù guī

细诘之,则被逐于继母,心怜之,儿依依左右,苦求拔拯,仲遂携与俱归。

wèn qí xìng shì zé yuē ā xīn xìng yōng mǔ gù shì

问其姓氏,则曰:“阿辛,姓雍,母顾氏。

cháng wén mǔ yán shì yōng liù yuè suì shēng yú

尝闻母言:“适雍六月,遂生余。

yú běn lè xìng

余本乐姓。

zhòng dà jīng

”仲大惊。

zì yí shēng píng yí dù bù yīng yǒu zi

自疑生平一度,不应有子。

yīn wèn lè jū hé xiāng dá yún bù zhī

因问乐居何乡,答云不知。

dàn mǔ méi shí fù yī hán shū zhǔ wù yí shī

但母没时,付一函书,嘱勿遗失。

zhòng jí suǒ shū

”仲急索书。

shì zhī zé dāng nián yǔ gù jiā lí hūn shū yě

视之,则当年与顾家离婚书也。

jīng yuē zhēn wú r yě

惊曰:“真吾儿也!

shěn qí nián yuè liáng què yán wèi xīn yuàn

”审其年月良确,颜慰心愿。

rán jiā jì rì shū jū èr nián gē mǔ jiàn jǐn jìng bù néng chù tóng pú

然家计日疏,居二年,割亩渐尽,竟不能畜僮仆。

yī rì fù zǐ fāng zì chuī hū yǒu lì rén rù shì zhī zé qióng huá yě jīng wèn hé lái

一日父子方自炊,忽有丽人入,视之则琼华也,惊问:“何来?

xiào yuē yè zuò jiǎ fū qī hé yòu wèn yě

”笑曰:“业作假夫妻,何又问也?

xiàng bù jí cóng zhě tú yǐ yǒu lǎo yù zài

向不即从者,徒以有老妪在;

jīn yǐ sǐ

今已死。

gù niàn bù cóng rén wú yǐ zì bì

顾念不从人无以自庇;

cóng rén zé yòu wú yǐ zì jié

从人则又无以自洁。

jì liǎng quán zhě wú rú cóng jūn shì yǐ bù dàn qiān lǐ

计两全者,无如从君,是以不惮千里。

suì jiě zhuāng dài r chuī

”遂解装代儿炊。

zhòng liáng xǐ

仲良喜。

zhì yè fù zǐ tóng qǐn rú gù lìng zhì yī shì jū qióng huá

至夜父子同寝如故,另治一室居琼华。

ér mǔ zhī qióng huá yì shàn fǔ r

儿母之,琼华亦善抚儿。

qī dǎng wén zhī jiē nuǎn zhòng liǎng rén jiē lè shòu zhī

戚党闻之,皆𫗬仲,两人皆乐受之。

kè zhì qióng huá xī wèi zhì jù zhòng yì bù wèn suǒ zì lái

客至,琼华悉为治具,仲亦不问所自来。

qióng huá jiàn chū jīn zhū shú gù chǎn guǎng zhì bì pú niú mǎ rì yì fán shèng

琼华渐出金珠赎故产,广置婢仆牛马,日益繁盛。

zhòng měi wèi qióng huá yuē wǒ zuì shí qīng dāng bì nì wù shǐ wǒ jiàn

仲每谓琼华曰:“我醉时,卿当避匿,勿使我见。

huá xiào nuò zhī

”华笑诺之。

yī rì dà zuì jí huàn qióng huá

一日大醉,急唤琼华。

huá yàn zhuāng chū

华艳妆出;

zhòng nì zhī liáng jiǔ dà xǐ dǎo wǔ ruò kuáng yuē wú wù yǐ

仲睨之良久,大喜,蹈舞若狂,曰:“吾悟矣!

dùn xǐng

”顿醒。

jué shì jiè guāng míng suǒ jū lú shè jǐn wèi qióng lóu yù yǔ yí shí shǐ yǐ

觉世界光明,所居庐舍尽为琼楼玉宇,移时始已。

cóng cǐ bù fù yǐn shì shàng wéi rì duì qióng huá yǐn

从此不复饮市上,惟日对琼华饮。

huá rú sù yǐ chá míng shì

华茹素,以茶茗侍。

yī rì wēi xūn mìng qióng huá àn gǔ jiàn gǔ shàng kuī hén huà wèi liǎng duo chì hàn dàn yǐn qǐ ròu jì

一日微醺,命琼华按股,见股上刲痕,化为两朵赤菡萏,隐起肉际。

qí zhī

奇之。

zhòng xiào yuē qīng shì cǐ huā fàng hòu èr shí nián jià fū qī fēn shǒu yǐ

仲笑曰:“卿视此花放后,二十年假夫妻分手矣。

qióng huá xìn zhī

”琼华信之。

jì wèi ā xīn wán hūn qióng huá jiàn yǐ jiā fù xīn fù yǔ zhòng bié yuàn jū

既为阿辛完婚,琼华渐以家付新妇,与仲别院居。

zǐ fù sān rì yī zhāo shì fēi yí nán bù yǐ gào

子妇三日一朝,事非疑难不以告。

yì èr bì yī wēn jiǔ yī yuè míng ér yǐ

役二婢:一温酒,一瀹茗而已。

yī rì qióng huá zhì r suǒ ér xí zī bái liáng jiǔ gòng wǎng jiàn fù

一日琼华至儿所,儿媳咨白良久,共往见父。

rù mén jiàn fù bái zú zuò tà shàng

入门,见父白足坐榻上。

wén shēng kāi móu wēi xiào yuē mǔ zǐ lái dà hǎo

闻声,开眸微笑曰:“母子来大好!

jí fù míng

”即复瞑。

qióng huá dà jīng yuē jūn yù hé wéi

琼华大惊曰:“君欲何为?

shì qí gǔ shàng lián huā dà fàng

”视其股上,莲花大放。

shì zhī qì yǐ jué

试之,气已绝。

jí yǐ liǎng shǒu niǎn hé qí huā qiě zhù yuē qiè qiān lǐ cóng jūn dà fēi róng yì

即以两手捻合其花,且祝曰:“妾千里从君,大非容易。

wèi jūn jiào zǐ xun fù yì yǒu wēi láo

为君教子训妇,亦有微劳。

jí chà èr sān nián hé bù yī shǎo dài yě

即差二三年,何不一少待也?

yí shí zhòng hū kāi móu xiào yuē qīng zì yǒu qīng shì hé bì yòu qiān yī rén zuò bàn yě

”移时,仲忽开眸笑曰:“卿自有卿事,何必又牵一人作伴也?

wú yǐ gū wèi qīng liú

无已,姑为卿留。

qióng huá shì shǒu zé huā yǐ fù hé

”琼华释手,则花已复合。

yú shì yán xiào rú chū

于是言笑如初。

jī sān nián yú qióng huá nián jìn sì xún yóu rú èr shí xǔ rén

积三年余,琼华年近四旬,犹如二十许人。

hū wèi zhòng yuē

忽谓仲曰:

fán rén sǐ hòu bèi rén zhuō tóu yú zú shū bù yǎ jié

“凡人死后,被人捉头舁足,殊不雅洁。

suì mìng gōng zhì shuāng huì

”遂命工治双槥。

xīn hài wèn zhī dá yún fēi rǔ suǒ zhī

辛骇问之,答云:“非汝所知。

gōng jì jùn mù yù zhuāng jìng mìng zi jí fù yuē wǒ jiāng sǐ yǐ

”工既竣,沐浴妆竟,命子及妇曰:“我将死矣。

xīn qì yuē shù nián lài mǔ jīng jì shǐ bù dòng něi

”辛泣曰:“数年赖母经纪,始不冻馁。

mǔ shàng wèi dé yī xiǎng ān yì hé suì shě r ér qù

母尚未得一享安逸,何遂舍儿而去?

yuē fù zhǒng fú ér zi xiǎng nú bì niú mǎ jiē piàn zhài zhě tián cháng ěr fù wǒ wú gōng yān

”曰:“父种福而子享,奴婢牛马,皆骗债者填偿尔父,我无功焉。

wǒ běn sàn huā tiān nǚ ǒu shè fán niàn suì zhé rén jiān sān shí yú nián jīn xiàn yǐ mǎn

我本散花天女,偶涉凡念,遂谪人间三十余年,今限已满。

suì dēng mù zì rù

”遂登木自入。

zài hū zhī shuāng mù yǐ hán

再呼之,双目已含。

xīn kū gào fù fù bù zhī hé shí yǐ jiāng yì guān yǎn rán

辛哭告父,父不知何时已僵,衣冠俨然。

hào tòng yù jué

号恸欲绝。

rù guān bìng tíng táng zhōng shù rì wèi liàn jì qí fù fǎn

入棺,并停堂中,数日未殓,冀其复返。

guāng míng shēng yú gǔ jì zhào chè sì bì

光明生于股际,照彻四壁。

qióng huá guān nèi zé xiāng wù pēn yì jìn shě jiē wén

琼华棺内则香雾喷溢,近舍皆闻。

guān jì hé xiāng guāng suì jiàn jiǎn

棺既合,香光遂渐减。

jì bìn lè shì zhū zǐ dì jì yú qí yǒu gòng móu zhú xīn sòng zhū guān

既殡,乐氏诸子弟觊觎其有,共谋逐辛,讼诸官。

guān mò néng biàn nǐ yǐ tián chǎn bàn gěi zhū lè

官莫能辨,拟以田产半给诸乐。

xīn bù fú yǐ cí zhì jùn jiǔ bù jué

辛不服,以词质郡,久不决。

chū gù jià nǚ yú yōng jīng nián yú yōng liú yù yú mǐn yīn hào suì jué

初,顾嫁女于雍,经年余,雍流寓于闽,音耗遂绝。

gù lǎo wú zi kǔ yì nǚ yì xù zé nǚ sǐ shēng zhú

顾老无子,苦忆女,诣婿,则女死甥逐。

gào guān

告官。

yōng jù lù gù bù shòu bì yù de shēng

雍惧,赂顾,不受,必欲得甥。

qióng mì bù dé

穷觅不得。

yī rì gù ǒu yú tú zhōng jiàn cǎi yú guò bì dào zuǒ

一日顾偶于途中,见彩舆过,避道左。

yú zhōng yī měi rén hū yuē ruò fēi gù wēng yé

舆中一美人呼曰:“若非顾翁耶?

gù nuò

”顾诺。

nǚ zǐ yuē rǔ shēng jí wú zǐ xiàn zài lè jiā wù sòng yě

女子曰:“汝甥即吾子,现在乐家,勿讼也。

shēng fāng yǒu nán yi jí wǎng

甥方有难,宜急往。

gù yù xiáng jí yú yǐ qù yuǎn

”顾欲详诘,舆已去远。

gù nǎi shòu lù rù xī ān

顾乃受赂入西安。

zhì zé sòng fāng fèi téng

至,则讼方沸腾。

gù zì tóu guān yán nǚ dà guī rì zài jiào rì jí shēng zǐ nián yuè lì lì shén xī

顾自投官,言女大归日、再醮日,及生子年月,历历甚悉。

zhū lè jiē bèi zhàng zhú àn suì jié

诸乐皆被杖逐,案遂结。

jí guī shù qí jiàn měi rén zhī rì jí qióng huá méi rì yě

及归,述其见美人之日,即琼华没日也。

xīn wèi gù yí jiā shòu lú zèng bì

辛为顾移家,授庐赠婢。

liù shí yú shēng yī zi xīn gù xù zhī

六十余生一子,辛顾恤之。

yì shǐ shì yuē duàn hūn yuǎn shì fú zhī shì yě

异史氏曰:“断荤远室,佛之似也。

làn màn tiān zhēn fú zhī zhēn yě

烂熳天真,佛之真也。

lè zhòng duì lì rén zhí shì zhī wèi xiāng jié dào bàn bù zuò wēn róu xiāng guān yě

乐仲对丽人,直视之为香洁道伴,不作温柔乡观也。

qǐn chǔ sān shí nián ruò yǒu qíng ruò wú qíng cǐ wèi pú sà zhēn miàn mù shì zhōng rén wū de ér cè zhī zāi

寝处三十年,若有情,若无情,此为菩萨真面目,世中人乌得而测之哉!

✦ You read 卷十一·乐仲

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.