太平御览 · 李昉 · Chapter 785 of 1000

四夷部·卷六·南蛮一

PinyinModern Translation
Size

xù nán mán

这句话大意是:○叙南蛮。

lǐ jì wáng zhì yuē nán fāng yuē mán diāo tí jiāo zhǐ yǒu bù huǒ shí zhě yǐ

现代白话:《礼记·王制》曰:南方曰蛮,雕题交址,有不火食者了。

diāo wén wèi kè jī yǐ dān qīng niè zhī

这句话大意是:(雕文,谓刻肌,以丹青涅之。

jiāo jù zú xiāng xiāng

这句话大意是:交距足,相乡。

bù huǒ shí dì qì nuǎn bù wéi bìng

这句话大意是:不火食,地气暖,不为病。

zuǒ zhuàn yuē yōng rén lǜ qún mán yǐ pàn chu yōng jīn shàng yōng xiàn shǔ chu zhī xiǎo guó

这句话大意是:《左传》曰:庸人率群蛮以叛楚,(庸,今上庸县,属楚之小国。

mí rén lǜ bǎi pú jù wū xuǎn jiāng fá chu

这句话大意是:)麋人率百濮聚于选,将伐楚。

xuǎn chu de

这句话大意是:(选,楚地。

bǎi pú yí yě

这句话大意是:百濮,夷也。

wū shì shēn xi zhī běi mén bù qǐ

这句话大意是:)于是申息之北门不启。

yòu yuē chu zi wén mán shì zhī luàn yě yǔ mán zǐ wú zhì yě zhì xìn yě

这句话大意是:又曰:楚子闻蛮氏之乱也,与蛮子无质也,(质,信也。

shǐ rán dān yòu róng mán zi jiā shā zhī suì qǔ mán shì

这句话大意是:)使然丹诱戎蛮子嘉杀之,遂取蛮氏。

yòu yuē wáng zǐ cháo shǐ gào yú zhū hóu yuē cí bù gǔ zhèn dàng bō yuè cuàn zài jīng mán wèi yǒu yōu dǐ

这句话大意是:又曰:王子朝使告于诸侯曰:"兹不谷震荡播越,窜在荆蛮,未有攸底。

chǔn dòng yě

这句话大意是:"(蠢,动也。

mán jīng jīng zhōu zhī mán yě

这句话大意是:蛮荆,荆州之蛮也。

shī yuē chǔn ěr mán jīng dà bāng wèi chóu

现代白话:《诗》曰:蠢你蛮荆,大邦为仇。

yòu yuē xiū ěr chē mǎ gōng shǐ róng bīng yòng jiè róng zuò yòng tì mán fāng

现代白话:又曰:修你车马、弓矢戎兵,用戒戎作,用逖蛮方。

mán fāng mán jīng zhī wài yě

这句话大意是:(蛮方,蛮荆之外也。

cǐ shí zhōng guó wēi ruò gù fù jiè jiāng lǜ zhī chén yǐ zhì jūn shí

这句话大意是:此时中国微弱,故复戒将率之臣,以治军实。

yòu yuē bǎo yǒu fú yì suì huāng xú zhái zhì yú hǎi bāng

这句话大意是:又曰:保有凫绎,遂荒徐宅,至于海邦。

huái yí mán mò jí bǐ nán yí mò bù lǜ cóng

这句话大意是:淮夷蛮貊,及彼南夷,莫不率从。

shàng shū shùn diǎn yuē róu yuǎn néng ěr dūn dé yǔn yuán ér nán rèn rén mán yí shuài fú

这句话大意是:《尚书·舜典》曰:柔远能迩,惇德允元,而难任人,蛮夷率服。

dì yuē gāo yáo mán yí huá xià kòu zéi jiān guǐ

这句话大意是:帝曰:"皋陶,蛮夷猾夏,寇贼奸宄。

huá luàn yě

这句话大意是:"(猾,乱也。

xià huá xià yě

这句话大意是:夏,华夏也。

qún xíng gōng jié yuē kòu shā rén yuē zéi zài wài yuē jiān zài nèi yuē guǐ yán wú jiào suǒ zhì yě

这句话大意是:群行攻劫曰寇,杀人曰贼,在外曰奸,在内曰宄,言无教所致也。

yòu yǔ gòng yuē sān bǎi lǐ mán

这句话大意是:又《禹贡》曰:三百里蛮。

lún yǔ yuē zi zhāng wèn xíng zǐ yuē yán zhōng xìn xíng dǔ jìng suī mán mò zhī bāng xíng yǐ

现代白话:《论语》曰:子张问行,孔子说:"言忠信,行笃敬,虽蛮貊之邦,行了。

shǐ jì yuē wú tài bó dì zhòng yōng jiē zhōu dài wáng zhī zǐ bì jì lì nǎi bēn jīng mán wén shēn duàn fā shì bù kě yòng

这句话大意是:《史记》曰:吴太伯、弟仲雍皆周大王之子,避季历,乃奔荆蛮,文身断发,示不可用。

jīng mán yì zhī cóng ér guī zhī qiān yú jiā

这句话大意是:荆蛮义之,从而归之千馀家。

hàn shū yuē jiǎ yì shàng shū yún fán tiān zǐ zhě tiān xià zhī shǒu hé yě

这句话大意是:《汉书》曰:贾谊上书云:"凡天子者,天下之首,何也?

shàng yě

这句话大意是:上也。

mán yí zhě tiān xià zhī zú hé yě

这句话大意是:蛮夷者,天下之足,何也?

xià yě

这句话大意是:下也!

shì shuō yuē hǎo lóng wèi huán wēn nán mán cān jūn

这句话大意是:《世说》曰:郝隆为桓温南蛮参军。

sān yuè sān rì jiù wēn xí zuò shī yuē jū yú yuè qīng chí

这句话大意是:三月三日,就温席作诗曰:"娵隅跃清池。

wēn wèn hé wù dá yuē mán míng yú wèi jū yú

这句话大意是:"温问何物,答曰:"蛮名鱼为娵隅。

huán yuē hé wéi zuò mán yǔ

这句话大意是:"桓曰:"何为作蛮语?

lóng yuē qiān lǐ tóu gōng shǐ dé yī mán fǔ cān jūn nà de bù zuò mán yǔ

这句话大意是:"隆曰:"千里投公,始得一蛮府参军,那得不作蛮语!

yuè cháng guó

这句话大意是:○越裳国。

shàng shū dà chuán yuē jiāo zhǐ zhī nán yǒu yuè cháng guó

这句话大意是:《尚书大传》曰:交址之南有越裳国。

zhōu gōng jū shè liù nián zhì lǐ zuò yuè tiān xià hé píng

这句话大意是:周公居摄六年,制礼作乐,天下和平。

yuè cháng yǐ sān xiàng chóng yì ér xiàn bái zhì yuē dào lù yōu yuǎn shān chuān zǔ shēn yīn shǐ bù tōng gù chóng yì ér cháo chéng wáng yǐ guī

这句话大意是:越裳以三象重译而献白雉,曰:"道路悠远,山川阻深,音使不通,故重译而朝成王以归。

zhōu gōng yuē dé bù jiā yān zé jūn zǐ bù xiǎng qí zhì

现代白话:"周公曰:"德不加呢,则有德行的人不飨其质;。

zhì yì zhì yě

这句话大意是:(质亦贽也。

zhèng bù shī yān zé jūn zǐ bù chén qí rén

现代白话:)政不施呢,则有德行的人不臣其人。

hé yǐ huò cǐ cì yě

现代白话:凭什么获此赐也?

qí shǐ qǐng yuē wú shòu mìng wú guó zhī huáng gǒu rì jiǔ yǐ

现代白话:"其使请曰:"我受命我国之黄耇日久了;。

tiān zhī wú liè fēng yín yǔ yì zhě zhōng guó yǒu shèng rén hu

这句话大意是:天之无烈风淫雨,意者中国有圣人吗?

yǒu zé hé wǎng cháo zhī

这句话大意是:有则盍往朝之?

zhōu gōng nǎi guī zhī wū wáng chēng xiān wáng zhī shén zhì yǐ jiàn yú zōng miào

这句话大意是:"周公乃归之于王,称先王之神致,以荐于宗庙。

zhōu dé jì shuāi wū shì shāo jué

这句话大意是:周德既衰,于是稍绝。

huáng zhī guó

这句话大意是:○黄支国。

hàn shū yuē huáng zhī guó qù hé pǔ rì nán sān wàn

这句话大意是:《汉书》曰:黄支国,去合浦日南三万。

guó sú yǔ zhū yá lüè tóng

这句话大意是:国俗与朱崖略同。

wǔ dì shí lái gòng qiě duō míng zhū bì liú lí qí shí yì wù

这句话大意是:武帝时来贡,且多明珠、璧琉璃、奇石异物。

dà zhū wéi jí èr cùn zhì yuán zhě zhì zhī píng dì zhōng rì bù dé zhǐ

这句话大意是:大珠围及二寸,至圆者置之平地,终日不得止。

pán hù

这句话大意是:○盘瓠。

hòu hàn shū yuē xī gāo xīn shì yǒu quǎn róng zhī kòu dì huàn qí qīn bào ér zhēng fá bù kè

这句话大意是:《后汉书》曰:昔高辛氏有犬戎之寇,帝患其侵暴,而征伐不克。

nǎi fǎng mù tiān xià yǒu néng de quǎn róng zhī jiāng wú jiāng jūn shǒu zhě gòu huáng jīn qiān yì yì wàn jiā yòu qī yǐ shào nǚ

这句话大意是:乃访募天下有能得犬戎之将吴将军首者,购黄金千镒、邑万家,又妻以少女。

shí dì yǒu chù gǒu qí máo wǔ cǎi míng yuē pán hù

这句话大意是:时帝有畜狗,其毛五采,名曰盘瓠。

xià lìng zhī hòu pán hù suì xián rén tóu zào quē xià qún chén guài ér zhěn shì zhī nǎi wú jiāng jūn shǒu yě

这句话大意是:下令之后,盘瓠遂衔人头造阙下,群臣怪而诊视之,乃吴将军首也。

dì dà xǐ nǎi yǐ nǚ pèi pán hù

这句话大意是:帝大喜,乃以女配盘瓠。

pán hù de nǚ fù ér zǒu nán shān zhǐ shí shì zhōng suǒ chǔ xiǎn jué rén jì bù zhì

这句话大意是:盘瓠得女,负而走南山,止石室中,所处险绝,人迹不至。

wū shì nǚ jiě qù yī shang wèi pū jiàn zhī jì jié zhe dú lì zhī yī

这句话大意是:于是女解去衣裳,为仆鉴之髻结,著独力之衣。

pū jiàn dú lì jiē wèi xiáng

这句话大意是:(仆鉴、独力,皆未详。

liú sú huò gǎi jiàn wèi jiān zhě wàng chuān záo yě

这句话大意是:流俗或改鉴为坚者,妄穿凿也。

jīng sān nián shēng zǐ shí èr rén liù nán liù nǚ

这句话大意是:)经三年,生子十二人,六男六女。

pán hù sǐ hòu yīn zì xiāng fū qī zhī jì mù pí rǎn yǐ cǎo shí

这句话大意是:盘瓠死后,因自相夫妻,织绩木皮,染以草实。

hǎo wǔ sè yī fú zhì cái jiē yǒu wěi xíng qí yī shang bān lán

这句话大意是:好五色衣服,制裁皆有尾形,其衣裳斑谰。

yǔ yán zhū lí

这句话大意是:语言侏离。

hǎo rù shān hè bù lè píng kuàng

这句话大意是:好入山壑,不乐平旷。

dì shùn qí yì cì yǐ míng shān guǎng zé

这句话大意是:帝顺其意,赐以名山广泽。

qí hòu zī màn hào yuē mán yí wài chī nèi xiá ān tǔ zhòng jiù

这句话大意是:其后滋蔓,号曰蛮夷,外痴内黠,安土重旧。

yǐ xiān fù yǒu gōng mǔ dì zhī nǚ tián zuò jiǎ fàn wú guān liáng fú chuán zū shuō zhī fù

这句话大意是:以先父有功、母帝之女,田作贾贩,无关梁符传租说之赋。

yǒu yì jūn zhǎng jiē cì yìn shòu

这句话大意是:有邑君长,皆赐印绶。

guān yòng tǎ pí míng qú shuài yuē jīng fū xiāng hū wèi yāng tú

这句话大意是:冠用獭皮,名渠帅曰精夫,相呼为姎徒。

yāng yān láng qiè

现代白话:(姎,呢郎切。

shuō wén yuē nǚ rén zì chēng yāng wǒ yě

这句话大意是:《说文》曰:女人自称,姎,我也。

jīn cháng shā wǔ líng mán shì yě

这句话大意是:)今长沙武陵蛮是也。

yòu yuē nán mán qí zài táng yú yǔ zhī yào zhì gù yuē yào fú

这句话大意是:又曰:南蛮,其在唐虞与之要质,故曰要服。

xià shāng zhī shí jiàn wèi biān huàn

这句话大意是:夏、商之时,渐为边患。

jì yú zhōu dài dǎng zhòng mí shèng gù shī yuē chǔn ěr mán jīng dà bāng wèi chóu

现代白话:暨于周代,党众弥盛,故《诗》曰:"蠢你蛮荆,大邦为仇。

zhì chu wǔ wáng shí mán yǔ luō zi gòng bài chu shī shā qí jiāng qū xiá

这句话大意是:"至楚武王时,蛮与罗子共败楚师,杀其将屈瑕。

mò áo bù shè bèi gù bài yì yú huāng gǔ qún shuài qiú yú zhì fù yě

这句话大意是:(莫敖不设备,故败,缢于荒谷,群帅囚于治父也。

chu shī jì zhèn suì shǔ wū chu

这句话大意是:)楚师既振,遂属于楚。

jí wú qǐ xiāng dào wáng nán bìng mán yuè suì yǒu dòng tíng cāng wú

这句话大意是:及吴起相悼王,南并蛮、越,遂有洞庭、苍梧。

qín zhāo wáng shǐ bái qǐ fá chu lüè qǔ mán yí shǐ zhì qián zhōng jùn

这句话大意是:秦昭王使白起伐楚,略取蛮夷,始置黔中郡。

yòu yuē hàn xìng gǎi qín qián zhōng jùn wèi wǔ líng

这句话大意是:又曰:汉兴,改秦黔中郡为武陵。

suì lìng dà rén shū bù yì pǐ xiǎo kǒu èr zhàng shì wèi cóng bù shuō wén yuē cóng nán mán fù yě

这句话大意是:岁令大人输布一匹,小口二丈,是谓賨布(《说文》曰:賨,南蛮赋也。

yīn zāng dōng qiè

这句话大意是:音牂冬切。

suī shí wéi kòu dào ér bù zú wèi jùn guó huàn

这句话大意是:)虽时为寇盗,而不足为郡国患。

guāng wǔ jiàn wǔ èr shí sān nián wǔ líng mán jīng fū xiāng dān chéng děng dà kòu jùn xiàn qiǎn wǔ wēi jiāng jūn liú shàng fā nán jùn cháng shā wǔ líng bīng wàn yú rén chéng chuán sù yuán shuǐ rù wǔ xī jī zhī

这句话大意是:光武建武二十三年,武陵蛮精夫相单程等大寇郡县,遣武威将军刘尚,发南郡、长沙、武陵兵万馀人,乘船溯沅水入武溪击之。

yuán shuǐ chū zāng kē gù jū lán dōng běi jīng líng xī cháng shā bā líng jùn rù dòng tíng tōng gōng yě

这句话大意是:(沅水出牂柯故且兰东北,经灵溪、长沙、巴陵郡入洞庭通功也。

wǔ xī zài líng xī jùn lú xī xiàn

这句话大意是:武溪,在灵溪郡卢溪县。

shàng qīng dí shēn rù xī wèi suǒ méi

这句话大意是:)尚轻敌深入,悉为所没。

yòu qiǎn fú bō jiāng jūn mǎ yuán jiàng bīng dào lín yuán jīn wǔ líng jùn wǔ xiàn jí hàn lín yuán xiàn yě

这句话大意是:又遣伏波将军马援将兵到临沅,(今武陵郡武县,即汉临沅县也。

jī pò zhī dān chéng děng jī kùn qǐ xiáng

这句话大意是:)击破之,单程等饥困乞降。

huì yuán bìng zú yè zhě zōng jūn tīng xī shòu xiáng wèi zhì lì yǐ sī zhī qún mán suì píng

这句话大意是:会援病卒,谒者宗均听悉受降,为置吏以司之,群蛮遂平。

yòu yuē shùn dì yǒng hé chū wǔ líng tài shǒu shàng shū yǐ mán yí shuài fú kě bǐ hàn rén zēng qí zū fù

这句话大意是:又曰:顺帝永和初,武陵太守上书,以蛮夷率服,可比汉人,增其租赋。

yì zhě jiē yǐ wéi kě shàng shū lìng yú xǔ dú zòu yuē zì gǔ shèng wáng bù chén yì sú fēi dé bù néng jí wēi bù néng jiā qí shòu xīn tān lán nán lǜ yǐ lǐ

这句话大意是:议者皆以为可,尚书令虞诩独奏曰:"自古圣王不臣异俗,非德不能及,威不能加,其兽心贪婪,难率以礼。

shì gù jī mí ér suí fǔ zhī fù zé shòu ér bù nì pàn zé qì ér bù zhuī

这句话大意是:是故羁縻而绥抚之,附则受而不逆,叛则弃而不追。

xiān dì jiù diǎn gòng shuì duō shǎo suǒ yóu lái jiǔ yǐ

现代白话:先帝旧典,贡税多少,所由来久了。

jiǎo yūn zēng zhī bì yǒu yuàn pàn jì qí suǒ de bù cháng suǒ fèi bì yǒu hòu huǐ

这句话大意是:狡煴增之,必有怨叛,计其所得,不偿所费,必有后悔。

dì bù cóng

这句话大意是:"帝不从。

qí dōng fēng zhōng lóu zhōng mán lóu shuǐ chū lìng fēng yáng jùn

这句话大意是:其冬,酆中溇中蛮(溇水,出令酆阳郡。

lóu yīn lóu

这句话大意是:溇,音娄。

guǒ zhēng gòng bù fēi jiù yuē suì shā xiāng shǐ jǔ zhǒng fǎn pàn

这句话大意是:)果争贡布非旧约,遂杀乡史,举种反叛。

míng nián qiǎn wǔ líng tài shǒu li jìn tǎo pò zhī zhǎn shǒu shù bǎi jí yú jiē jiàng sàn

这句话大意是:明年,遣武陵太守李进讨破之,斩首数百级,馀皆降散。

yòu yuē yán xī zhōng cháng shā líng líng mán fǎn pàn kòu jiāng líng

这句话大意是:又曰:延熹中,长沙零陵蛮反叛,寇江陵。

jīng zhōu cì shǐ liú dù yè zhě mǎ mù nán jùn tài shǒu li sù jiē bēn zǒu

这句话大意是:荆州刺史刘度、谒者马睦、南郡太守李肃皆奔走。

sù zhǔ bù hú shuǎng kòu mǎ shǒu jiàn yuē mán yí jiàn jùn wú jǐng bèi gù gǎn chéng jiàn ér jìn

这句话大意是:肃主簿胡爽扣马首谏曰:"蛮夷见郡无儆备,故敢乘间而进。

míng fǔ wèi guó dà chén lián chéng qiān lǐ jǔ máo míng gǔ yīng shēng shí wàn nài hé wěi fù shǒu zhī zhòng ér wèi bū táo zhī rén hu

这句话大意是:明府为国大臣,连城千里,举旄鸣鼓,应声十万,奈何委付守之重,而为逋逃之人吗?

sù bá rèn xiàng shuǎng yuē yuàn cù qù

这句话大意是:"肃拔刃向爽曰:"掾促去!

tài shǒu jīn jí hé xiá cǐ jì

这句话大意是:太守今急,何暇此计!

bào mǎ gù jiàn sù suì shā shuǎng ér zǒu

这句话大意是:"抱马固谏,肃遂杀爽而走。

dì wén zhī zhēng sù qì shì fù shuǎng mén lǘ bài jiā yī rén wèi láng

这句话大意是:帝闻之,征肃弃市,复爽门闾,拜家一人为郎。

wèi lüè yuē gāo xīn shì yǒu lǎo fù jū wáng shì de ěr jí

这句话大意是:《魏略》曰:高辛氏有老妇居王室,得耳疾。

tiāo zhī nǎi de wù dà rú jiǎn

这句话大意是:挑之,乃得物,大如茧。

fù rén shèng hù zhōng fù zhī yǐ pán

这句话大意是:妇人盛瓠中,覆之以盘。

é xū huà wèi quǎn qí wén wǔ sè yīn míng pán hù

这句话大意是:俄须化为犬,其文五色,因名盘瓠。

gàn bǎo jìn jì yuē wǔ líng cháng shā jùn yí pán hù zhī hòu

这句话大意是:干宝《晋纪》曰:武陵长沙郡夷,盘瓠之后。

zá chǔ wǔ fú zhī nèi píng shān zǔ xiǎn

这句话大意是:杂处五服之内,凭山阻险。

měi cháng wèi náo zá yú ròu ér guī yǐ jì pán hù

这句话大意是:每常为猱杂鱼肉,而归以祭盘瓠。

sú chēng chì suǐ héng qún zi sūn

这句话大意是:俗称赤髓横裙子孙。

táng shū yuē huáng guó gōng cè ān chāng zhě pán hù zhī miáo yì yě

这句话大意是:《唐书》曰:黄国公册安昌者,盘瓠之苗裔也。

shì wèi bā dōng mán shuài yǔ tián li xiàng shān gè fēn pán hù yī tǐ

这句话大意是:世为巴东蛮帅,与田、李、向、邓各分盘瓠一体。

shì chuán qí pí shèng yǐ jīn hán sì shí zhì jì

这句话大意是:世传其皮盛以金函,四时致祭。

huáng mǐn wǔ líng jì yuē shān bàn yǒu pán hù shí shì kě róng wàn rén zhōng yǒu shí chuáng pán hù xíng jì

这句话大意是:黄闵《武陵记》曰:山半有盘瓠石室,可容万人,中有石床、盘瓠行迹。

jīn àn shān kū qián yǒu shí yáng shí shòu gǔ jì qí yì

这句话大意是:今按山窟前,有石羊、石兽,古迹奇异。

yóu duō zuò shí kū dà rú sān jiān wū

这句话大意是:尤多坐石窟,大如三间屋。

yáo jiàn yī shí réng shì gǒu xíng mán sú xiāng chuán yún shì pán hù xiàng yě

这句话大意是:遥见一石,仍似狗形,蛮俗相传云是盘瓠象也。

jīng zhōu jì yuē yuán líng xiàn jūn jū yǒu kǒu yǒu shàng jiù wǔ yáng èr xiāng wéi cǐ shì pán hù zǐ sūn gǒu zhǒng yě

这句话大意是:《荆州记》曰:阮陵县君居酉口,有上就、武阳二乡,惟此是盘瓠子孙狗种也。

èr jùn zài wǔ líng xī zhī běi

这句话大意是:二郡在武陵溪之北。

lǐn jūn

这句话大意是:○廪君。

hòu hàn shū yuē ba jùn nán jùn mán běn yǒu wǔ xìng bā shì fán shì shěn shěn yīn shěn

这句话大意是:《后汉书》曰:巴郡南郡蛮,本有五姓:巴氏、樊氏、瞫(瞫音审。

shì xiāng shì zhèng shì jiē chū wū wǔ luò chuí lí shān

这句话大意是:)氏、相氏、郑氏,皆出于武落锤离山。

zài jīn jùn shì zòu líng shān xiàn

这句话大意是:(在今郡是奏陵山县。

qí shān yǒu chì hēi èr xué bā shì zhī zǐ shēng yú chì xué sì xìng zhī zǐ jiē shēng hēi xué

这句话大意是:)其山有赤、黑二穴,巴氏之子生于赤穴,四姓之子皆生黑穴。

wèi yǒu jūn zhǎng jù shì guǐ shén nǎi gòng zhì jiàn wū shí xué yuē néng zhōng zhě fèng yǐ wéi jūn

这句话大意是:未有君长,俱事鬼神,乃共掷剑于石穴,约能中者奉以为君。

bā shì zi wu xiāng nǎi dú zhōng zhī zhòng jiē tàn fú

这句话大意是:巴氏子务相乃独中之,众皆叹服。

yòu lìng gè chéng tǔ chuán yuē néng fú zhě dāng wèi jūn yú xìng xī chén wéi wu xiāng dú fú yīn gòng lì zhī shì wèi lǐn jūn

这句话大意是:又令各乘土船,约能浮者当为君,馀姓悉沉,惟务相独浮,因共立之,是为廪君。

nǎi chéng tǔ chuán cóng yí shuǐ zhì yán yáng yán shuǐ yǒu shén nǚ wèi lǐn jūn yuē cǐ dì guǎng dà yú yán suǒ chū yuàn liú gòng jū

这句话大意是:乃乘土船,从夷水至盐阳盐水,有神女谓廪君曰:"此地广大,鱼盐所出,愿留共居。

lǐn jūn bù xǔ

这句话大意是:"廪君不许。

yán shén mù zhé lái sù dàn jí huà wèi chóng yǔ zhū chóng qún fēi yǎn bì rì guāng tiān dì huì míng jī shí yú rì

这句话大意是:盐神暮辄来宿,旦即化为虫,与诸虫群飞,掩蔽日光,天地晦冥,积十馀日。

lǐn jūn sī qí biàn yīn shè shā zhī tiān nǎi kāi míng

这句话大意是:廪君思其便,因射杀之,天乃开明。

lǐn jūn wū shì jūn hu yí chéng sì xìng jiē chén zhī

这句话大意是:廪君于是君乎夷城,四姓皆臣之。

lǐn jūn sǐ hún pò shì wèi bái hǔ

这句话大意是:廪君死,魂魄世为白虎。

bā shì yǐ hǔ yǐn rén xuè suì yǐ rén cí yān

现代白话:巴氏以虎饮人血,遂以人祠呢。

yòu yuē qín huì wáng bìng bā zhōng yǐ bā shì wèi mán yí jūn zhǎng shì dài shàng qín nǚ

这句话大意是:又曰:秦惠王并巴中,以巴氏为蛮夷君长,世代尚秦女。

qí rén jué bǐ bù gēng yǒu zuì dé yǐ jué chú

这句话大意是:其人爵比不更,有罪得以爵除。

yòu yuē hàn xìng nán jùn tài shǒu jìn qiáng zòu qǐng yī yī qín shí gù shì

这句话大意是:又曰:汉兴,南郡太守靳强奏请,一依秦时故事。

zhì guāng wǔ jiàn wǔ èr shí sān nián nán jùn tú shān mán léi qiān děng shǐ fǎn pàn tú yīn tú

这句话大意是:至光武建武二十三年,南郡潳山蛮雷迁等始反叛,(潳,音屠。

kòu lüě bǎi xìng

这句话大意是:)寇掠百姓。

qiǎn wǔ wēi jiāng jūn liú shàng tǎo pò zhī xǐ qí zhǒng rén qī qiān yú kǒu zhì jiāng xià jiè zhōng

这句话大意是:遣武威将军刘尚讨破之,徙其种人七千馀口置江夏界中。

qí hòu miǎn zhōng mán shì yě

这句话大意是:其后沔中蛮是也。

hàn zhī jiāng xià jùn jīn jìng líng jùn fù shuǐ ān lù qí ān hàn yáng jiāng xià qí chūn jùn dì jiē shì yě

这句话大意是:(汉之江夏郡,今竟陵郡富水、安陆、齐安、汉阳、江夏、蕲春郡地皆是也。

yòu yuē hé dì yǒng yuán shí sān nián wū mán xǔ shèng děng hàn zhī wū xiàn jīn yún ān jùn wū shān xiàn yě

这句话大意是:又曰:和帝永元十三年,巫蛮许圣等(汉之巫县,今云安郡巫山县也。

yǐ jùn shōu shuì bù jūn huái yuàn hèn suì tún jù fǎn pàn

这句话大意是:)以郡收税不均,怀怨恨,遂屯聚反叛。

jīng zhōu zhū jùn bīng tǎo pò zhī fù xī xǐ zhì jiāng xià

这句话大意是:荆州诸郡兵讨破之,复悉徙置江夏。

líng dì guāng hé sān nián jiāng xià mán fù fǎn kòu huàn lěi nián

这句话大意是:灵帝光和三年,江夏蛮复反,寇患累年。

lú jiāng tài shǒu lù kāng tǎo pò zhī

这句话大意是:庐江太守陆康讨破之。

hàn lú jiāng jí jīn jùn yě

这句话大意是:(汉庐江即今郡也。

shì běn yuē lǐn jūn shǐ rén cāo qīng lǚ yǐ yí yán shén yuē yīng cǐ jí xiāng yí

这句话大意是:《世本》曰:廪君使人操青缕以遗盐神曰:"婴此即相宜。

yún yǔ nǚ jù shēng fú yi jiāng qù

这句话大意是:"云与女俱生,弗宜将去。

yán shén shòu lǚ ér yīng zhī lǐn jūn jí lì yáng shí shàng wàng qīng lǚ ér shè zhī

这句话大意是:盐神受缕而婴之,廪君即立阳石上,望青缕而射之。

yán shén sǐ tiān nǎi dà kāi

这句话大意是:盐神死,天乃大开。

shuō wén yuē jià nán jùn mán yí bù yě

这句话大意是:《说文》曰:幏,南郡蛮夷布也。

jià yīn jia

这句话大意是:(幏音稼。

jīng zhōu tú yuē yí líng xiàn xi yǒu wēn quán

这句话大意是:《荆州图》曰:夷陵县西有温泉。

gǔ lǎo xiāng chuán cǐ quán yuán chū yán yú jīn shuǐ yǒu yán qì

这句话大意是:古老相传,此泉元出盐,于今水有盐气。

xiàn xi yī dú shān yǒu shí xué yǒu èr dà shí bìng lì xué zhōng xiāng qù yī zhàng sú míng wèi yīn yáng shí

这句话大意是:县西一独山,有石穴,有二大石并立穴中,相去一丈,俗名为阴阳石。

yīn shí cháng shī yáng shí cháng zào

这句话大意是:阴石常湿,阳石常燥。

shèng hóng zhī jīng zhōu jì yuē xī lǐn jūn fú yí shuǐ shè yán shén yú yáng shí zhī shàng

这句话大意是:盛弘之《荆州记》曰:昔廪君浮夷水,射盐神于阳石之上。

àn jīn shī zhōu qīng jiāng xiàn jiāng shuǐ yī míng yí shuǐ yī míng yán shuǐ yuán chū qīng jiāng xiàn xī dōu tíng shān

这句话大意是:按,今施州清江县江水,一名夷水,一名盐水,源出清江县西都亭山。

shuǐ jīng yuē yí shuǐ bié chū ba jùn yú fù xiàn

这句话大意是:《水经》曰:夷水,别出巴郡鱼复县。

zhù yún shuǐ sè qīng zhāo shí zhàng fēn shā shí

这句话大意是:《注》云:"水色清照十丈,分沙石。

shǔ rén jiàn chéng qīng yīn míng qīng jiāng

这句话大意是:蜀人见澄清,因名清江。

bǎn dùn mán

这句话大意是:○板楯蛮。

hòu hàn shū yuē bǎn dùn mán zhě qín zhāo xiāng wáng shí yǒu yī bái hǔ cháng cóng qún hǔ shù yóu qín shǔ ba hàn zhī jìng shāng hài qiān yú rén

这句话大意是:《后汉书》曰:板楯蛮者,秦昭襄王时,有一白虎,常从群虎,数游秦、蜀、巴、汉之境,伤害千馀人。

zhāo wáng nǎi mù guó zhōng yǒu shā hǔ zhě shǎng yì wàn jiā

这句话大意是:昭王乃募国中有杀虎者,赏邑万家。

shí yǒu ba jùn láng zhōng yí rén néng zuò bái zhú zhī nǔ nǎi dēng lóu shè shā bái hǔ

这句话大意是:时有巴郡阆中夷人能作白竹之弩,乃登楼射杀白虎。

zhāo wáng jiā zhī yǐ qí yí rén bù yù jiā fēng nǎi kè shí méng yào fù yí rén qǐng tián bù zū shí qī bù suàn yī hù miǎn qí yī qǐng tián zhī zū shuì suī yǒu shí qī bù shū kǒu suàn zhī qián yě

这句话大意是:昭王嘉之,以其夷人,不欲加封,乃刻石盟要,复夷人顷田不租,十妻不算,(一户免其一顷田之租税,虽有十妻,不输口算之钱也。

shāng rén zhě lùn shā rén dé yǐ tán qián shú sǐ

这句话大意是:)伤人者论,杀人得以倓钱赎死。

hé chéng tiān zuǎn wén yuē tán mán yí shú zuì huò yě

这句话大意是:(何承天《纂文》曰:倓,蛮夷赎罪货也。

tán yīn tú làn fǎn

这句话大意是:倓,音徒滥反。

méng yuē qín fàn yí shū huáng lóng yī shuāng

这句话大意是:)盟曰:"秦犯夷,输黄龙一双;。

yí fàn qín shū qīng jiǔ yī zhōng

这句话大意是:夷犯秦,输清酒一锺。

yí rén ān zhī

这句话大意是:"夷人安之。

yòu yuē hàn gāo dì wèi hàn wáng fā yí rén hái fá sān qín

这句话大意是:又曰:汉高帝为汉王,发夷人还伐三秦。

jīn hàn zhōng qín chuān

这句话大意是:(今汉中秦川。

qín dì jì dìng shàng qiǎn hái bā zhōng fù qí qú shuài luō pǔ dū è dù xī gōng qī xìng bù shū zū fù yú hù nǎi suì rù cóng qián kǒu sì shí shì hào wèi bǎn dùn mán yí

这句话大意是:)秦地既定,上遣还巴中,复其渠帅罗、朴、督、鄂、度、夕、龚七姓不输租赋,馀户乃岁入賨钱口四十,世号为板楯蛮夷。

láng zhōng yǒu yú shuǐ qí rén duō jū shuǐ zuǒ yòu tiān xìng jìn yǒng

这句话大意是:阆中有渝水,其人多居水左右,天性劲勇。

chū wèi hàn qián fēng shù xiàn zhèn

这句话大意是:初,为汉前锋,数陷阵。

sú xǐ gē wǔ xǐ yīn xū jì qiè

这句话大意是:俗喜歌舞,(喜,音虚记切。

gāo zǔ guān zhī yuē cǐ wǔ wáng fá zhòu zhī gē yě

这句话大意是:)高祖观之,曰:"此武王伐纣之歌也。

nǎi mìng lè rén xí zhī suǒ wèi bā yú wǔ yě

这句话大意是:"乃命乐人习之,所谓巴渝舞也。

yòu yuē líng dì guāng hé zhōng ba jùn bǎn shǔn pàn kòu lüě sān shǔ jí hàn zhōng zhū jùn

这句话大意是:又曰:灵帝光和中,巴郡板楯叛,寇掠三蜀及汉中诸郡。

dì yù dà fā bīng nǎi wèn yì zhōu jì lì kǎo yǐ zhēng tǎo fāng lüè

这句话大意是:帝欲大发兵,乃问益州计吏考以征讨方略。

hàn zhōng shàng jì chéng bāo duì yuē bǎn shǔn qī xìng shè shā bái hǔ lì gōng xiān shì fù wèi yì rén qí rén yǒng měng shàn wū bīng zhàn

这句话大意是:汉中上计程苞对曰:"板楯七姓,射杀白虎,立功先世,复为义人,其人勇猛,善于兵战。

xī ān dì yǒng hé chū zhōng qiāng rù hàn chuān jùn xiàn pò huài de bǎn shǔn jiù zhī qiāng sǐ bài dài jìn gù hào wèi shén bīng

这句话大意是:昔安帝永和初中,羌入汉川,郡县破坏,得板楯救之,羌死败殆尽,故号为神兵。

qiāng rén wèi jì chuán yǔ zhǒng bèi wù fù nán xíng

这句话大意是:羌人畏忌,传语种辈勿复南行。

zhì jiàn hé èr nián qiāng fù dà rù shí lài bǎn shǔn lián cuī pò zhī

这句话大意是:至建和二年,羌复大入,实赖板楯连摧破之。

qián chē qí jiāng jūn féng gǔn nán zhēng wǔ líng suī dān yáng jīng bīng zhī ruì yì yǐ bǎn shǔn yǐ chéng qí gōng

这句话大意是:前车骑将军冯绲南征武陵,虽丹阳精兵之锐,亦倚板楯以成其功。

jìn yì zhōu jùn luàn tài shǒu li yóng yì yǐ bǎn shǔn tǎo ér píng zhī

这句话大意是:近益州郡乱,太守李颙亦以板楯讨而平之。

zhōng gōng rú cǐ běn wú è xīn dàn zhǎng lì xiāng tíng gēng fù zhì zhòng pú yì chuí chu guò wū nú lǔ què tíng yōu yuǎn bù néng zì wén hán yuàn hū tiān kòu xīn qióng gǔ gù yì luò xiāng jù yǐ zhì pàn lì fēi yǒu móu zhǔ tiě hào yǐ tú bù guǐ

这句话大意是:忠功如此,本无恶心,但长吏乡亭更赋至重,仆役箠楚过于奴虏,阙庭悠远,不能自闻,含怨呼天,叩心穷谷,故邑落相聚以致叛戾,非有谋主僣号以图不轨。

jīn dàn xuǎn míng néng mù shǒu zì rán ān jí bù fán zhēng fá yě

这句话大意是:今但选明能牧守,自然安集,不烦征伐也。

dì cóng qí yán qiǎn tài shǒu cáo qiān xuān zhào shè zhī jí jiē xiáng fú

这句话大意是:"帝从其言,遣太守曹谦宣诏赦之,即皆降服。

běi shǐ yuē zì liú shí luàn hòu mán jiàn de běi qiān lù hún yǐ nán mǎn wū shān gǔ

这句话大意是:《北史》曰:自刘石乱后,蛮渐得北迁,陆浑以南,满于山谷。

dào wǔ jì dìng zhōng shān mán wáng méi ān lǜ qú shuài shù qiān cháo jīng qiú liú zhì zi yǐ biǎo zhōng kuǎn bài ān shì zǐ bào wèi ān yuǎn jiāng jūn

这句话大意是:道武既定,中山蛮王梅安率渠帅数千朝京,求留质子以表忠款,拜安侍子豹为安远将军。

yán xìng zhōng dà yáng mán shǒu huán dàn yōng hé shuǐ yǐ běi zhì yè yǐ nán bā wàn yú luò nèi shǔ xiào wén jiā zhī bài dàn dōng jīng zhōu cì shǐ

这句话大意是:延兴中,大阳蛮首桓诞拥河水以北、滍叶以南八万馀落内属,孝文嘉之,拜诞东荆州刺史。

xiāng yáng wáng dàn zì tiān shēng huán xuán zi yě jì nèi shǔ jū lǎng líng

这句话大意是:襄阳王诞,字天生,桓玄子也,既内属,居朗陵。

wáng shī nán fá qǐng wèi qián qū tǎo yì yáng bù guǒ ér xuán

这句话大意是:王师南伐,请为前驱,讨义阳,不果而旋。

tài hé shí qī nián mán shǒu tián yì zōng lǜ bù qū sì qiān yú hù nèi shǔ xiāng yáng mán shǒu léi pó sī děng shí yī rén lǜ qiān yú hù nèi xǐ qiú jū dà hé chuān zhào gěi lǐn shí

这句话大意是:太和十七年,蛮首田益宗率部曲四千馀户内属,襄阳蛮首雷婆思等十一人率千馀户内徙,求居大和川,诏给廪食。

hòu kāi nán yáng quán yǒu miǎn běi zhī de mán rén ān dǔ bù wéi kòu zéi

这句话大意是:后开南阳,全有沔北之地,蛮人安堵,不为寇贼。

xuān wǔ jǐng míng chū tài yáng mán shǒu tián yù qiū děng èr wàn bā qiān hù nèi fù zhào zhì sì jùn shí bā xiàn

这句话大意是:宣武景明初,太阳蛮首田育丘等二万八千户内附,诏置四郡十八县。

lǔ yáng mán lǔ běi yàn děng jù zhòng wàn yú gōng bī pín yáng qiǎn yòu wèi jiāng jūn li zōng tǎo píng zhī xǐ wàn yú jiā wū hé běi jí liù zhèn xún pàn nán zǒu suǒ zài zhuī tǎo bǐ jí hé shā zhī jiē jǐn

这句话大意是:鲁阳蛮鲁北燕等聚众万馀,攻逼频阳,遣右卫将军李宗讨平之,徙万馀家于河北及六镇,寻叛南走,所在追讨,比及河杀之皆尽。

zhèng shǐ èr nián liáng miǎn dōng tài shǒu tián qīng xǐ yōng qī jùn sān shí yī xiàn hù wàn jiǔ qiān nèi fù

这句话大意是:正始二年,梁沔东太守田清喜拥七郡三十一县户万九千内附。

yǒng píng chū dōng jīng zhōu tài shǒu huán shū xìng biǎo qián hòu zhāo wèi dà yáng mán guī zhě yī wàn qī bǎi hù qǐng zhì jùn shí liù xiàn wǔ shí zhào qián zhèn dōng fǔ zhǎng shǐ lì dào yuán jiǎn xíng zhì zhī

这句话大意是:永平初,东荆州太守桓叔兴表前后招慰大阳蛮归者一万七百户,请置郡十六县五十,诏前镇东府长史郦道元检行置之。

hòu èr jīng liǎng yǐng mán dà rǎo dòng duàn sān yā lù shā dū du kòu dào zhì wū xiāng chéng rǔ shuǐ bǎi xìng duō bèi qí hài

现代白话:后二荆两郢蛮大扰动,断三鵶路,杀都督,寇盗至于襄城、你水,百姓多被其害。

lián nián gōng tǎo sàn ér fù hé qí bào zī shén

这句话大意是:连年攻讨,散而复合,其暴滋甚。

yǒu rǎn shì xiàng shì tián shì zōu luò zuì shèng dà zhě wàn jiā xiǎo zhě qiān hù gēng xiāng chóng shù tiě chēng wáng hóu tún jù sān xiá duàn è shuǐ lù jīng shǔ xíng rén zhì yǒu jiǎ dào zhě

这句话大意是:有冉氏、向氏、田氏陬落最盛,大者万家,小者千户,更相崇树,僣称王侯,屯据三峡,断遏水路,荆、蜀行人至有假道者。

zhōu wén lüè dìng yī chán

这句话大意是:周文略定伊瀍。

shēng jiào nán bèi zhū mán wèi wēi mí rán xiàng fēng

这句话大意是:声教南被,诸蛮畏威,靡然向风。

hòu táng zhōu mán tián lǔ jiā pàn zì hào yù zhōu bó wáng xióng děng tǎo píng zhī

这句话大意是:后唐州蛮田鲁嘉叛,自号豫州伯,王雄等讨平之。

xún ér mán shuài zhōu lìng xián xiàng wǔ zǐ wáng děng fǎn gōng xiàn bái dì

这句话大意是:寻而蛮帅舟令贤、向五子王等反,攻陷白帝。

tiān hé chū kāi fēng lù téng tǎo zhǎn zhī yǐ qí hái gǔ wū shuǐ luó chéng cè wèi jīng guān hòu mán dàn jiàn zhé dà kū

这句话大意是:天和初,开封陆腾讨斩之,以其骸骨于水逻城侧为京观,后蛮蜑见辄大哭。

zì cǐ láng lì zhī xīn qù yǐ

现代白话:自此,狼戾之心去了!

lǐ

这句话大意是:○俚。

hòu hàn shū yuē jiàn wǔ shí èr nián jiǔ zhēn jiǎo wài mán lǐ zhāng yóu lǐ mán zhī bié hào jīn zé hū wèi lǐ rén

这句话大意是:《后汉书》曰:建武十二年,九真徼外蛮里张游,(里,蛮之别号,今则呼为俚人。

lǜ zhǒng rén mù huà nèi shǔ fēng wèi guī hàn lǐ jūn

这句话大意是:)率种人慕化内属,封为归汉里君。

chén huái yuǎn nán yuè zhì yuē jìn kāng jùn fu chún yīn chún xiàn rén yí yuē chì dài shì chǐ qiè

这句话大意是:沈怀远《南越志》曰:晋康郡夫陙(音纯)县人夷曰彳带(世尺切。

qí sú zhà jū shí wéi lǐ zhī chéng luò

这句话大意是:)其俗栅居,实惟俚之城落。

nán zhōu yì wù zhì yuē guǎng zhōu nán yǒu zéi yuē lǐ

这句话大意是:《南州异物志》曰:广州南有贼曰俚。

cǐ zéi zài guǎng zhōu zhī nán cāng wú yù lín hé pǔ níng pǔ gāo liáng wǔ jùn zhōng yāng dì fāng shù qiān lǐ

这句话大意是:此贼在广州之南,苍梧、郁林、合浦、宁浦、高凉五郡中央,地方数千里。

wǎng wǎng bié cūn gè yǒu cháng shuài wú jūn zhǔ shì zài shān xiǎn bù yòng chéng

这句话大意是:往往别村各有长帅,无君主,恃在山险,不用城。

zì gǔ jí jīn mí lì nián jì

这句话大意是:自古及今,弥历年纪。

mín sú chǔn yú wéi zhī tān lì wú yǒu rén yì dào lǐ

这句话大意是:民俗蠢愚,惟知贪利,无有仁义道理。

tǔ sú bù ài gǔ ròu ér tān bǎo huò jí niú dú

这句话大意是:土俗不爱骨肉,而贪宝货及牛犊。

ruò jiàn gǔ rén yǒu cái wù shuǐ niú zhě biàn yǐ qí zi yì zhī fu huò zhōu fù xiōng yì mài dì

这句话大意是:若见贾人有财物、水牛者,便以其子易之,夫或鬻妇,兄亦卖弟。

ruò lín lǐ yǒu fù qí jiā zhài bù shí hái zhě qí zǐ dì zhōng yú zhě wèi qí xiōng yuē wǒ wèi rǔ qǔ qián rǔ dàn dāng shàn bìn zàng wǒ ěr

现代白话:若邻里有负其家债不时还者,其子弟中愚者谓其兄曰:"我为你取钱,你但当善殡葬我耳!

qí chù duō yě gě wèi gōu wǎn shù cùn jìng dào zhài jiā mén xià wèi yuē rǔ fù wǒ qián bù kěn hái wǒ jīn dāng zì shā

现代白话:"其处多野葛,为钩挽数寸,径到债家门下,谓曰:"你负我钱,不肯还我,今当自杀。

yīn shí yě gě ér sǐ zhài jiā mén xià

这句话大意是:"因食野葛而死债家门下。

qí jiā biàn chēng yuàn zōng zú rén zhòng wǎng zhài jiā yuē rǔ bù hái wǒ qián ér shā wǒ zǐ dì jīn dāng jī rǔ

现代白话:其家便称怨,宗族人众往债家曰:"你不还我钱,而杀我子弟,今当击你!

zhài jiā cán jù yīn yǐ niú dú cái wù xiè zhī shù shí bèi sǐ jiā nǎi zì shōu sǐ zhě bà qù bù yǐ wèi hèn

这句话大意是:"债家惭惧,因以牛犊、财物谢之数十倍,死家乃自收死者罢去,不以为恨。

péi yuān guǎng zhōu jì yuē lǐ liáo guì tóng gǔ wéi gāo dà wèi guì miàn kuò zhàng yú fāng yǐ wéi qí

这句话大意是:裴渊《广州记》曰:俚獠贵铜鼓,惟高大为贵,面阔丈馀,方以为奇。

chū chéng xiàn wū tíng kè chen zhì jiǔ zhāo zhì tóng lèi lái zhě yíng mén

这句话大意是:初成,县于庭,克晨置酒,招致同类,来者盈门。

qí zhōng háo fù zǐ nǚ yǐ jīn yín wèi dà chā zhí yǐ kòu gǔ jìng liú yí zhǔ rén míng wéi tóng gǔ chāi

这句话大意是:其中豪富子女,以金银为大叉,执以叩鼓,竟留遗主人,名为铜鼓钗。

fēng sú hǎo shā duō gòu chóu yuàn

这句话大意是:风俗好杀,多构仇怨。

yù xiāng gōng jī míng cǐ gǔ jí zhòng dào zhě rú yún

这句话大意是:欲相攻击,鸣此鼓集众,到者如云。

yǒu shì gǔ zhě jí wéi háo qiáng

这句话大意是:有是鼓者,极为豪强。

✦ You read 四夷部·卷六·南蛮一

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.