太平御览 · 李昉 · Chapter 146 of 1000

皇亲部·卷十二

PinyinModern Translation
Size

tài zǐ yī bìng shì zi jiàn

这句话大意是:○太子一(并世子见)。

zhōu yì lí guà yuē huáng lí yuán jí

这句话大意是:《周易·离卦》曰:黄离,元吉。

lí nán fāng zhī guà lí wèi huǒ tǔ jì wèi yān

现代白话:(离南方之卦,离为火土记位呢。

tǔ sè huáng huǒ zhī zǐ yù zi yǒu míng dé néng fù lì yú qí fù zhī dào wén wáng tài zǐ fā shì yě

这句话大意是:土色黄,火之子,喻子有明德,能附丽于其父之道,文王太子发是也。

shèn chéng qí yè gù jí yǐ

现代白话:慎成其业,故吉了。

xiàng yuē míng liǎng zuò lí

这句话大意是:)《象》曰:明两作,离。

dà rén yǐ jì míng zhào yú sì fāng

这句话大意是:大人以继明照于四方。

wáng sù yuē liǎng lí xiāng xù jì míng zhī yì yě

这句话大意是:(王肃曰:两离相续,继明之义也。

zhōu yì dǐng guà yuē chū liù dǐng diān zhǐ lì chū fǒu

这句话大意是:《周易·鼎卦》曰:初六:鼎颠趾,利出否。

de qiè yǐ qí zi wú jiù

这句话大意是:得妾以其子,无咎。

zhèng xuán yuē diān bó yě

这句话大意是:(郑玄曰:颠,踣也。

zhǐ zú yě

这句话大意是:趾,足也。

wú shì yuē zhǐ shè chén yuē zú

这句话大意是:无事曰趾,设陈曰足。

yáo tǐ xuǎn wèi fú chū yáo zài fú zhī xià zú xiàng yě

这句话大意是:爻体选为服,初爻在服之下,足象也。

zú suǒ yǐ chéng zhèng dǐng yě

这句话大意是:足所以承正鼎也。

chū

这句话大意是:初,。

yīn yáo ér róu

这句话大意是:阴爻而柔,。

yǔ qián tóng tǐ

这句话大意是:与干同体,。

yǐ fǒu zhèng chéng qián

这句话大意是:以否正承干,。

qián wèi jūn

这句话大意是:干为君,。

yǐ yù jūn fū rén shì jūn

这句话大意是:以喻君夫人事君,。

ruò shī zhèng lǐ

这句话大意是:若失正礼,。

bó qí wèi zú zhī dào qíng wú yuàn zé dāng yǐ hé yì chū zhī

这句话大意是:踣其为足之道情无怨则当以和义出之,。

rán rú fǒu zhě

这句话大意是:然如否者,。

jià yú tiān zǐ

这句话大意是:嫁于天子,。

suī shī lǐ

这句话大意是:虽失礼,。

wú chū dào yuǎn zhī ér yǐ

这句话大意是:无出道远之而已,。

yuǎn zhī

这句话大意是:远之,。

zi fèi kūn wèi shùn

这句话大意是:子废坤为顺,。

yòu wèi zǐ mǔ niú

这句话大意是:又为子母牛,。

zài hòu fēi zhī páng cè

这句话大意是:在后妃之旁侧,。

qiè zhī lì yě

这句话大意是:妾之例也。

yǒu shùn dé zi bì xián xián ér lì yǐ wéi shì zǐ yòu hé jiù yě

这句话大意是:有顺德子必贤,贤而立以为世子,又何咎也。

zhōu yì zhèn guà yuē zhèn jīng bǎi lǐ bù sàng bǐ chàng

这句话大意是:《周易·震卦》曰:震惊百里,不丧匕鬯。

tuàn yuē zhèn jīng bǎi lǐ jīng yuǎn ér jù ěr yě

这句话大意是:《彖》曰:震惊百里,惊远而惧迩也。

chū kě yǐ shǒu zōng miào shè jì yǐ wéi jì zhǔ

现代白话:出能够守宗庙社稷,以为祭主。

wáng sù yuē zài yǒu líng ér zūn zhě mò ruò yú tiān

这句话大意是:(王肃曰:在有灵而尊者莫若于天,。

yǒu líng ér guì zhě mò ruò yú wáng

这句话大意是:有灵而贵者莫若于王,。

yǒu shēng ér wēi zhě mò ruò yú léi

这句话大意是:有声而威者莫若于雷,。

yǒu zhèng ér yán zhě mò ruò yú hóu

这句话大意是:有政而严者莫若于侯,。

shì yǐ tiān zǐ dāng qián

这句话大意是:是以天子当干,。

zhū hóu yòng zhèn de bù guò yī tóng léi bù guò bǎi lǐ

这句话大意是:诸侯用震地不过一同雷不过百里,。

zhèng xíng bǎi lǐ zé bǐ chàng

这句话大意是:政行百里则匕鬯,。

yì bù sàng jì sì

这句话大意是:亦不丧祭祀,。

guó jiā dà shì bù sàng

这句话大意是:国家大事不丧,。

zōng miào ān yǐ

现代白话:宗庙安了。

chù zé zhū hóu zhí qí zhèng chū zé zhǎng zǐ zhǎng qí sì

这句话大意是:处则诸侯执其政,出则长子掌其祀。

zhōu yì shuō guà yuē zhèn yī suǒ ér de nán gù wèi zhī cháng nán

这句话大意是:《周易·说卦》曰震一索而得男,故谓之长男。

yòu yuē zhèn wèi zhǎng zǐ

这句话大意是:又曰:震为长子。

yì jīng yuē zhèn xià qián shàng wú wàng tiān jīng qǐ

这句话大意是:《易经》曰:震下干上,无妄,天精起。

zhèng xuán zhù yuē qǐ yóu lì yě

这句话大意是:(郑玄注曰:起,犹立也。

qián wèi tiān wén zhèn wèi zhǎng zǐ shèng rén lì wèi tiān zǐ tiān xià zhī mín gè dé qí suǒ yě

这句话大意是:干为天文,震为长子,圣人立为天子,天下之民,各得其所也。

yòu yuē zhǔ qì zhě mò ruò zhǎng zǐ gù shòu zhī yǐ zhèn

这句话大意是:又曰:主器者莫若长子,故受之以震。

shàng shū dà chuán yuē wéi sì yuè tài zǐ fā shàng jì yú bì xià zhì yú méng jīn zhī shàng nǎi gào yú sī mǎ sī tú sī kōng zhū jié gāng cái

这句话大意是:《尚书大传》曰:惟四月,太子发上祭于毕下,至于盟津之上,乃告于司马、司徒、司空诸节:"亢才!

yǔ wú zhī yǐ xiān zǔ xiān fù zhī yǒu dé zhī chén zuǒ yòu xiǎo zi yǔ shòu xiān gōng lù lì shǎng fá yǐ dìng jué gōng míng yú xiān zǔ zhī yí

这句话大意是:予无知,以先祖先父之有德之臣,左右小子,予受先公,戮力赏罚,以定厥功,明于先祖之遗。

zhèng xuán zhù yuē sì yuè zhě zhōu sì yuè yě

这句话大意是:"(郑玄注曰:四月者,周四月也。

fā zhōu wǔ wáng yě

这句话大意是:发,周武王也。

zú fù yè gù chēng tài zǐ

这句话大意是:卒父业故称太子。

tài zǐ fā shēng yú zhōu zhōng liú bái yú rù yú zhōu wáng guì qǔ chū sì yǐ liǎo qún gōng xián yuē xiū zāi

现代白话:)太子发升于舟,中流,白鱼入于舟,王跪取出俟以燎,群公咸曰休啊。

shàng shū zhōng hóu yuē fèi kǎo lì fā wèi tài zǐ

这句话大意是:《尚书中侯》曰:废考,立发为太子。

zhèng xuán yuē dìng wáng yè yě

这句话大意是:(郑玄曰:定王业也。

yòu yuē wǒ zhōng zhī hòu héng chēng tài zǐ

这句话大意是:又曰:我终之后,恒称太子。

zhōng

这句话大意是:终;。

这句话大意是:卒。

héng cháng yě

这句话大意是:恒,常也。

chēng tài zǐ zhě míng fēi zhū hóu wáng shì wèi dìng yě

这句话大意是:称太子者,明非诸侯,王事未定也。

yòu yuē tài zǐ fā yǐ zhòu cún sān rén fù jí fù wèi bù chēng wáng

这句话大意是:又曰:太子发以纣存三仁,附即父位,不称王。

fā wǔ wáng míng yě

这句话大意是:(发武王名也。

sān rén jī zǐ bǐ gàn wēi zǐ

这句话大意是:三仁,箕子、比干、微子。

wén wáng de chì què dān shū gù hào yǐ yìng tiān dào wèi chéng ér bēng

这句话大意是:文王得赤雀丹书,故号以应天道,未成而崩。

wǔ wáng yǐ tiān zhū wèi xíng qiān bù zì chéng gù chēng tài zǐ fā ruò fù yè yǒu bù chéng zhě ér jiāng jūn

这句话大意是:武王以天诛未行,谦不自成,故称太子,发若父业有不成者而将军。

yòu yuē yǔ chēng tài zǐ fā míng shèn fù yǐ míng zú kǎo

这句话大意是:又曰:予称太子发,明慎父以名卒考。

yǔ wǒ yě

这句话大意是:(予,我也。

fù sǐ yuē kǎo

这句话大意是:父死曰考。

wén wáng mìng wǔ wáng wǒ zhōng zhī hòu héng chēng tài zǐ zhě míng shèn wén wáng zhī mìng yě

这句话大意是:文王命武王,我终之后,恒称太子者,明慎文王之命也。

jūn cún chēng shì zǐ hōng chēng tài zǐ jì zàng chēng zi yú nián chēng gōng jīn yú nián ér chēng tài zǐ fā ruò fù yè yǒu bù chéng zhě ér jiāng jūn

这句话大意是:君存称世子,薨称太子,既葬称子,逾年称公,今逾年而称太子,发若父业有不成者而将军。

zhōu shū yuē wén wáng shòu mìng jiǔ nián shí wéi mù chūn zài hào zhào tài zǐ fā yuē wū hū

这句话大意是:《周书》曰:文王受命九年,时维暮春,在鄗,召太子发曰:"呜呼!

wú yǔ rǔ suǒ bǎo suǒ shǒu zhī zāi

现代白话:我语你所保所守之啊。

hòu dé guǎng huì zhōng xìn zhì ài rén jūn zhī xíng

这句话大意是:厚德广惠,忠信志爱,人君之行。

sì zhě jūn dé

这句话大意是:(四者君德。

bù wéi jiāo chǐ bù wéi tài mǐ bù yín yú měi kuò zhù máo cí wèi mín ài fèi

这句话大意是:)不为骄侈,不为太靡,不淫于美,括柱茅茨,为民爱费。

yán wu jiǎn yě yīn jiù mù méi yuē kuò yě

这句话大意是:(言务俭也,因就木枚曰括也。

chūn qiū yǎn kǒng tú yuē shèng rén zài hòu wén wáng zǐ yě gù yuē zài hòu sì wén wáng yǐ

现代白话:《春秋演孔图》曰:圣人在后,(文王子也,故曰在后,嗣文王了。

yuē wàng yáng

这句话大意是:)曰望阳;。

bāo huái zhì dé jù shǎo yáng

这句话大意是:苞怀至德,据少阳。

jiǎ yì shū yuē wén wáng shǐ tài gōng wàng fu tài zǐ fā shì bào yú ér tài gōng fú yǔ yuē lǐ bào yú bù dēng yú zǔ

这句话大意是:贾谊《书》曰:文王使太公望傅太子发,嗜鲍鱼而太公弗与,曰:"礼,鲍鱼不登于俎。

qǐ yǒu fēi lǐ ér kě yǎng tài zǐ zāi

现代白话:岂有非礼而可养太子啊!

dì wáng shì jì yuē wǔ wáng nà tài gōng zhī nǚ yuē yì qiè xiū jiào yú nèi shēng tài zǐ sòng

这句话大意是:《帝王世纪》曰:武王纳太公之女曰邑妾,修教于内,生太子诵。

shàng shū gù mìng yuē ěr shàng míng shí zhèn yán yòng jìng hé yuán zǐ zhāo shí shì yě

现代白话:《尚书·顾命》曰:你尚明时朕言,用敬何元子钊,(时,是也。

yuán zǐ zhāo kāng wáng míng yě

这句话大意是:元子钊,康王名也。

hóng jì yú jiān nán

这句话大意是:)弘济于艰难。

mù tiān zǐ chuán yuē chéng jī zhī sàng xíng hóu cáo hóu lái diào nèi shǐ jiāng zhī yǐ jiàn tiān zi tiān zǐ gào bù yù ér cí yān

现代白话:《穆天子传》曰:成姬之丧,刑侯、曹侯来吊,内史将之以见天子,天子告不豫而辞呢。

xíng hóu cáo hóu nǎi diào tài zǐ tài zǐ kū chū miào mén yǐ sòng xíng hóu zài bài láo zhī hòu bù dá bài

这句话大意是:刑侯、曹侯乃吊太子,太子哭,出庙门以送刑侯,再拜劳之,侯不答拜。

qiān bù yǔ tài zǐ gāng yě

这句话大意是:(谦,不与太子亢也。

zhōu shū yuē jìn píng gōng shǐ shū yù yú zhōu jiàn tài zǐ jìn yǔ zhī yán shū yù shū xiàng wǔ chēng ér sān qióng wǔ chēng shuō wǔ shì suì zhōng yǐ

现代白话:《周书》曰:晋平公使叔誉于周,见太子晋,与之言(叔誉,叔向),五称而三穷,(五称,说五事遂终了。

qūn xún ér tuì qí yán bù suí

这句话大意是:)逡巡而退,其言不遂。

guī gào gōng yuē tài zǐ jìn xíng nián shí wǔ ér chén bù néng yǔ yán

这句话大意是:归,告公曰:"太子晋行年十五,而臣不能与言。

shī kuàng jiàn tài zǐ xiān chēng yuē wú wén tài zǐ zhī yǔ gāo yú tài shān yuàn yī yán

现代白话:"师旷见太子,先称曰:"我闻太子之语高于太山,愿一言。

wáng zǐ yīng zhī yuē wú wén tài shī jiāng lái wú xīn shén xǐ

现代白话:"王子应之曰:"我闻太师将来,我心甚喜。

jì jiàn zi xǐ ér yòu jù wú wén nǚ zhī rén nián zhǎng duǎn jí xiōng yě

现代白话:既见子,喜而又惧,我闻女知人年长短吉凶也。

kuàng duì yuē nǚ shēng qīng nǚ sè chì huǒ sè bù shòu

这句话大意是:"旷对曰:"女声清,女色赤火色,不寿。

tài zǐ yuē rán què hòu sān nián wú jiāng shàng bīn wū dì suǒ nǚ shèn wú yán yāng jiāng jí nǚ

现代白话:"太孔子说:"然,却后三年,我将上宾于帝所,女慎毋言,殃将及女。

shī kuàng guī wèi jí sān nián gào sǐ zhě zhì yě

这句话大意是:"师旷归,未及三年,告死者至也。

chūn qiū chuán yuē líng wáng èr shí yī nián gǔ luò dòu jiāng huǐ wáng gōng wáng yù yōng zhī tài zǐ jìn jiàn yuē bù kě

这句话大意是:《春秋传》曰:灵王二十一年,谷洛斗,将毁王宫,王欲壅之,太子晋谏曰:"不可。

jìn wén gǔ zhī cháng mín zhě bù huī shān bù chóng sǒu bù fáng chuān bù dòu zé

这句话大意是:晋闻古之长民者不隳山,不崇薮,不防川,不窦泽。

liè xiān chuán wáng zǐ qiáo zhōu líng wáng tài zǐ jìn yě

这句话大意是:《列仙传》:王子乔,周灵王太子晋也。

hǎo chuī shēng zuò fèng huáng míng yóu yī luò jiān yǒu dào shì fú qiū bó yǐn shàng sōng shān xiān qù

这句话大意是:好吹笙作凤凰鸣,游伊洛间,有道士浮丘伯引上嵩山,仙去。

shàng shū dà chuán yuē yáo wèi tiān zǐ zhū wèi tài zǐ shùn wèi zuǒ yòu

这句话大意是:《尚书大传》曰:尧为天子,朱为太子,舜为左右。

zhèng zhù yuē zuǒ yòu zhù yě

这句话大意是:(郑注曰:左右,助也。

ruò zhōu zhī zhǒng zǎi diǎn guó shì

这句话大意是:若周之冢宰典国事。

yáo zhī zhū zhī bù xiào bì jiāng huài qí zōng miào miè qí shè jì ér tiān xià tóng zéi zhī

这句话大意是:)尧知朱之不肖,必将坏其宗庙,灭其社稷,而天下同贼之;。

xiào shì yě

这句话大意是:(肖,似也。

yáo shòu yùn xíng zhī tiān mìng zài shòu

这句话大意是:尧受运行知天命在受。

yòu shēn zhì zhū zhī bù shì bù yù mìng wū tiān zhū rú jié zhòu yě

这句话大意是:又深知朱之不似,不欲命于天诛如桀、纣也。

gù yáo tuī zūn shùn ér shàng zhī shǔ zhū hóu zhì tiān xià wū dà lù zhī yě

这句话大意是:)故尧推尊舜而尚之,属诸侯,致天下于大麓之野。

yòu yuē gāo zōng yǒu qīn sàng jū lú sān nián rán wèi cháng yán guó shì ér tiān xià wú bèi pàn zhī xīn zhě hé yě

这句话大意是:又曰:高宗有亲丧,居庐三年,然未尝言国事而天下无背叛之心者何也?

jí qí wèi tài zǐ zhī shí jǐn yǐ zhī tiān xià rén mín zhī suǒ hào wù shì yǐ suī bù yán guó shì yě zhī tiān xià wú bèi pàn zhī xīn

这句话大意是:及其为太子之时尽以知天下人民之所好恶,是以虽不言国事也,知天下无背叛之心。

jiā yǔ yuē zi zhāng wèn yuē shū yún gāo zōng liàng ān sān nián bù yán

这句话大意是:《家语》曰:子张问曰:"《书》云高宗谅暗,三年不言。

yán nǎi yōng wáng sù yuē yōng quán mào

这句话大意是:言乃雍,(王肃曰:雍,权貌。

shū yún nǎi yōng yōng hé yě

这句话大意是:书云乃雍,雍,和也。

yǒu zhū

这句话大意是:)有诸?

kǒng zǐ yuē hú wéi qí bù rán gǔ zhě tiān zǐ bēng zé shì zǐ wěi zhèng wū zhǒng zǎi sān nián

现代白话:"孔孔子说:"胡为其不然,古者天子崩则世子委政于冢宰三年。

chéng tāng jì méi tài jiǎ tīng wū yī yǐn

这句话大意是:成汤既没,太甲听于伊尹;。

wǔ wáng jì sàng chéng wáng tīng wū zhōu gōng qí yì yī yě

这句话大意是:武王既丧,成王听于周公,其义一也。

shàng shū dà chuán yuē tài zǐ nián shí bā yuē mèng hòu

这句话大意是:《尚书大传》曰:太子年十八,曰孟侯。

mèng hòu zhě wū sì fāng zhū hóu lái cháo yíng wū jiāo zhě

这句话大意是:孟侯者,于四方诸侯来朝,迎于郊者;。

wèn qí suǒ bù zhī yě wèn rén mín zhī suǒ hào wù tǔ dì suǒ shēng měi zhēn guài yì shān chuān zhī suǒ yǒu wú

这句话大意是:问其所不知也,问人民之所好恶,土地所生,美珍怪异,山川之所有无。

jí fù zài shí jiē zhī zhī

这句话大意是:及父在时,皆知之。

zhèng xuán zhù yuē shí bā xiàng rù tài xué wèi chéng rén bó wèn zhù shì yě

这句话大意是:(郑玄注曰:十八,向入太学,为成人博问庶事也。

yòu yuē qì fǎ lǜ zhú gōng chén shā tài zǐ yǐ qiè wèi qī zé huǒ bù yán shàng

这句话大意是:又曰:弃法律,逐功臣,杀太子,以妾为妻,则火不炎上。

yòu yuē gǔ zhī dì wáng zhě bì lì tài xué xiǎo xué

这句话大意是:又曰:古之帝王者,必立太学、小学。

lǐ jì yuē xué zài gōng gōng zhī zuǒ tài xué zài jiāo

这句话大意是:(礼记曰:学在公宫之左,太学在郊。

shǐ gōng qīng dài fū yuán shì zhī dí zǐ shí yǒu sān nián shǐ rù xiǎo xué jiàn xiǎo jié yān jiàn xiǎo yì yān

现代白话:)使公、卿、大夫、元士之嫡子十有三年,始入小学,见小节呢,践小义呢。

nián èr shí rù tài xué jiàn dà jié yān jiàn dà yì yān

现代白话:年二十,入太学,见大节呢,践大义呢。

gù rù xiǎo xué zhī fù zǐ zhī dào cháng yòu zhī xù

这句话大意是:故入小学,知父子之道,长幼之序;。

rù tài xué zhī jūn chén zhī yí shàng xià zhī wèi

这句话大意是:入太学,知君臣之仪,上下之位。

xiǎo shī qǔ xiǎo xué zhī xián zhě dēng zhī dà xué dà shī qǔ dà xué zhī xián zhě dēng zhī tiān zǐ tiān zǐ yǐ wéi zuǒ yòu

这句话大意是:小师取小学之贤者登之大学,大师取大学之贤者,登之天子,天子以为左右。

tiān zǐ dāng wèi tài zǐ

这句话大意是:(天子当为太子。

lǐ zhì yuē zhōu gōng jū shè jiàn zuò ér zhì kàng shì zi fǎ wū bó qín shǐ zhī wèi chéng wáng jū yù shǐ chéng wáng zhī zhī fù zǐ jūn chén cháng yòu zhī yì suǒ yǐ shàn chéng wáng yě

这句话大意是:《礼志》曰:周公居摄,践祚而治,亢世子法于伯禽,使之为成王,居欲使成王之知父子、君臣、长幼之义,所以善成王也。

shàng shū hóng fàn wǔ xíng chuán yuē xīn zhī dà xīng tiān wáng yě

这句话大意是:《尚书洪范五行传》曰:心之大星,天王也。

qí qián xīng tài zǐ yě

这句话大意是:其前星,太子也;。

hòu xīng shù zǐ yě

这句话大意是:后星,庶子也。

jīng zhōu xīng zhān yuē shǎo wēi xīng yī míng chǔ shì xīng chǔ jūn fù zhǔ zhī gōng

这句话大意是:《荆州星占》曰:少微星,一名处士星,储君、副主之宫。

hán shī wài zhuàn yuē wǔ dì guān tiān xià sān wáng jiā tiān xià jiā yǐ chuán zi guān yǐ chuán xián

这句话大意是:《韩诗外传》曰:五帝官天下,三王家天下,家以传子,官以传贤。

gù zì táng yú yǐ shàng jīng zhuàn wú tài zǐ chēng hào

这句话大意是:故自唐虞已上,经传无太子称号。

xià yīn zhī wáng suī zé chuán sì qí wén lüè yǐ

现代白话:夏殷之王虽则传嗣,其文略了。

zhì zhōu shǐ jiàn wén wáng shì zǐ zhī zhì

这句话大意是:至周,始见文王世子之制。

yòu yuē zhào jiǎn zǐ tài zǐ míng bó lǔ xiǎo zi míng wú xù

这句话大意是:又曰:赵简子太子名伯鲁,小子名无恤。

jiǎn zǐ zì wèi èr shū dú qīn zì biǎo zhī shū yuē jié yòng tīng cōng jìng xián wù màn shǐ néng wù jiàn

这句话大意是:简子自为二书牍,亲自表之,书曰:"节用听聪,敬贤勿慢,使能勿贱。

yǔ èr zi shǐ sòng zhī

这句话大意是:"与二子,使诵之。

jū sān nián jiǎn zǐ zuò qīng tái zhī shàng wèn èr shū suǒ zài

这句话大意是:居三年,简子坐清台之上,问二书所在?

bó lǔ wàng qí biǎo lìng sòng bù néng de

这句话大意是:伯鲁忘其表,令诵不能得。

wú xù chū qí shū wū xiù lìng sòng xí yān

现代白话:无恤出其书于袖,令诵习呢。

nǎi chù bó lǔ ér lì wú xù

这句话大意是:乃黜伯鲁而立无恤。

yòu yuē wèi wén hòu fēng tài zǐ jī wū zhōng shān sān nián bù wǎng lái

这句话大意是:又曰:魏文侯封太子击于中山,三年不往来。

zhào cāng táng yuē jūn hé bù qiǎn rén shǐ dà guó

这句话大意是:赵仓唐曰:"君何不遣人使大国?

tài zǐ yuē yuàn zhī jiǔ yǐ wèi de kě shǐ zhě duì yuē chén yuàn fèng shǐ hóu hé hǎo

现代白话:"太孔子说:"愿之久了,未得可使者,"对曰:"臣愿奉使,侯何好?

tài zǐ yuē hóu shì chén fú hǎo běi quǎn

现代白话:"太孔子说:"侯嗜晨凫,好北犬。

wū shì qiǎn cāng xiè běi quǎn fèng chén fú xiàn zhī

这句话大意是:"于是遣仓𫄬北犬,奉晨凫献之。

hóu yuē jī ài wǒ zhī wǒ suǒ shì hào

这句话大意是:侯曰:"击爱我,知我所嗜好。

shuō yuàn yòu zài

这句话大意是:"(《说苑》又载。

shì jù fèng shǐ bù

这句话大意是:事具奉使部。

shuō yuàn yuē jīng hóu guò wèi tài zǐ zuǒ dài yǔ yù jù jiàn yòu dài huán pèi zuǒ guāng zhào yòu yòu guāng zhào zuǒ tài zǐ bù shì

这句话大意是:《说苑》曰:经侯过魏太子,左带羽玉具剑,右带环珮,左光照右,右光照左,太子不视。

jīng hóu yuē wèi guó yǒu bǎo hu

这句话大意是:经侯曰:"魏国有宝吗?

tài zǐ yuē zhǔ xìn chén zhōng bǎi xìng dài shang cǐ wèi guó zhī bǎo yě

现代白话:"太孔子说:"主信臣忠,百姓戴上,此魏国之宝也。

máo shī yuē wèi yáng kāng gōng niàn mǔ yě

这句话大意是:《毛诗》曰:《渭阳》,康公念母也。

kāng gōng zhī mǔ jìn xiàn gōng zhī nǚ

这句话大意是:康公之母,晋献公之女。

wén gōng zāo lí jī zhī nán wèi fǎn ér qín jī zú mù gōng nà wén gōng

这句话大意是:文公遭骊姬之难,未返而秦姬卒,穆公纳文公。

kāng gōng shí wéi tài zǐ zèng sòng wén gōng wū wèi zhī yáng niàn mǔ zhī bú jiàn yě

这句话大意是:康公时为太子,赠送文公于渭之阳,念母之不见也。

máo shī yuē xiǎo biàn cì yōu wáng yě tài zǐ zhī fu zuò yān

现代白话:《毛诗》曰:《小弁》,刺幽王也,太子之傅作呢。

biàn bǐ sī guī fēi tí tí

这句话大意是:"弁彼斯,归飞提提;。

xìng yě

这句话大意是:(兴也。

biàn lè yě

这句话大意是:弁,乐也。

bēi jū

这句话大意是:,卑居。

bēi jū yā niǎo yě

这句话大意是:卑居,鸦鸟也。

tí tí qún fēi mào

这句话大意是:提提,群飞貌。

jiān yún lè hu chì zhī yā niǎo chū shí zài yě qí bǎo qún fēi ér guī tí tí rán

这句话大意是:笺云,乐乎彳支,雅鸟出食在野,其饱群飞而归提提然。

xìng zhě yù fán rén fù zǐ xiōng dì chū rù gōng tíng xiāng yǔ yǐn shí yì tí tí rán lè shāng jīn tài zǐ dú bù rán

这句话大意是:兴者,喻凡人父子、兄弟出入宫庭,相与饮食亦提提然乐,伤今太子独不然。

mín mò bù gǔ wǒ dú yú lí

这句话大意是:)民莫不谷,我独于罹。

yōu wáng qǔ shēn nǚ shēng tài zǐ yi jiù yòu yuè bāo sì shēng zǐ bó fú lì yǐ wéi hòu

这句话大意是:"(幽王取申女,生太子宜咎,又悦褒姒,生子伯服,立以为后。

ér fàng yi jiù jiāng shā zhī

这句话大意是:而放宜咎,将杀之。

jiān yún gǔ yǎng yě

这句话大意是:笺云:谷,养也。

yú rì yě

这句话大意是:于,日也。

lí yōu yě

这句话大意是:罹,忧也。

tiān xià zhī rén wú bù fù zǐ xiāng yǎng zhě wǒ tài zǐ dú bù rán rì yǐ yōu yě

这句话大意是:天下之人,无不父子相养者,我太子独不然,日以忧也。

yòu yuē huái dé wéi níng zōng zǐ wéi chéng

这句话大意是:又曰:怀德维宁,宗子维城。

wú bǐ chéng huài wú dú sī wèi

这句话大意是:无俾城坏,无独思畏。

huái hé yě

这句话大意是:(怀,和也。

jiān yún sī lí yě

这句话大意是:笺云:斯,离也。

hé rǔ dé wú xíng kù nüè zhī zhèng

现代白话:和你德,无行酷虐之政。

yǐ ān rǔ guó shì yǐ wèi zōng zǐ zhī chéng shǐ miǎn wū nán

现代白话:以安你国,是以为宗子之城,使免于难。

suì xíng kù nüè zé huò jí zōng zǐ shì wèi chéng huài chéng huài zé guāi lí ér sàn rǔ dú jū ér wèi yǐ

现代白话:遂行酷虐,则祸及宗子,是谓城坏,城坏则乖离而散,你独居而畏了。

zōng zǐ dí zǐ yě

这句话大意是:宗子,嫡子也。

zhōu lǐ yuē wéi wáng jiàn guó biàn fāng zhèng wèi

这句话大意是:《周礼》曰:惟王建国,辨方正位。

gàn bǎo zhù yuē biàn fāng wèi bié dōng xī nán běi zhī míng yǐ biǎo yīn yáng yě

这句话大意是:(干宝注曰:辨方谓别东西南北之名以表阴阳也。

zhèng wèi wèi ruò jūn nán miàn dāng yáng chén běi miàn jí yīn jū wū běi gōng yǐ tǐ tài yīn jū tài zǐ wū dōng gōng yǐ wèi shǎo yáng zhī lèi

这句话大意是:正位谓若君南面当阳,臣北面即阴,居于北宫以体太阴,居太子于东宫以位少阳之类。

yòu yuē shàn fū zhǎng wáng zhī shí yǐn shàn xiū yǐ yǎng wáng jí hòu shì zǐ

这句话大意是:又曰:膳夫,掌王之食饮膳羞,以养王及后、世子。

suì zhōng zé huì wéi wáng jí hòu shì zǐ zhī shàn bú huì

这句话大意是:岁终则会,唯王及后、世子之膳不会。

bú huì jì duō shǎo yōu zūn zhě qí bān cì zhū chén zé jì zhī

这句话大意是:(不会计多少优尊者,其颁赐诸臣则计之。

yòu yuē fán qí sǐ shēng xiān gǎo zhī wù yǐ gōng wáng zhī shàn yǔ qí jiàn zhī wù jí hòu shì zǐ zhī shàn xiū

这句话大意是:又曰:凡其死生鲜槁之物,以供王之膳与其荐之物,及后、世子之膳羞。

zhèng sī nóng yún xiān wèi shēng ròu gǎo wèi gān ròu yě

这句话大意是:郑司农云:鲜谓生肉,槁谓干肉也。

yòu yuē nèi yōng zhǎng wáng jí hòu shì zǐ shàn xiū zhī gē pēng jiān hé zhī shì xuǎn bǎi xiū jiàng wù zhēn yì yǐ sì kuì gōng hòu jí shì zǐ zhī shàn xiū

这句话大意是:又曰:内饔,掌王及后、世子膳羞之割烹煎和之事,选百羞、酱物、珍异以俟馈,供后及世子之膳羞。

yòu yuē biān rén wèi wáng jí hòu shì zǐ gòng qí nèi xiū

这句话大意是:又曰:笾人,为王及后、世子共其内羞。

wū qí yǐn shí yǐ gōng fáng zhōng zhī xiū

这句话大意是:(于其饮食,以供房中之羞。

yòu yuē xī rén gōng hòu jí shì zǐ zhī jiàng jī zū

这句话大意是:又曰:醯人,供后及世子之酱齑菹。

yòu yuē wài fǔ zhǎng bāng bù zhī chū gōng wáng jí hòu shì zǐ zhī yī fú zhī yòng

这句话大意是:又曰:外府,掌邦布之出,供王及后、世子之衣服之用。

yòu yuē guó jūn guò shì zé xíng rén shè

这句话大意是:又曰:国君过市,则刑人赦。

fū rén guò shì fá yī mù

这句话大意是:夫人过市,罚一幕。

shì zǐ guò shì fá yī yì

这句话大意是:世子过市,罚一弈。

shì zhě rén zhī suǒ jiāo lì ér xíng xíng zhī chù jūn zǐ wú gù bù yóu guān yān

现代白话:(市者,人之所交利而行刑之处,有德行的人无故不游观呢。

ruò yóu guān zé huì shī yǐ wéi shuō yě

这句话大意是:若游观则惠施以为说也。

yòu yuē wáng zǐ zhū zǐ guó yǒu dà shì zé shuài guó zǐ ér zhì yú tài zǐ wéi suǒ yòng zhī

这句话大意是:又曰:王子诸子,国有大事,则帅国子而致于太子,惟所用之。

ruò yǒu jiá bīng zhī shì zé shòu zhī chē jiǎ hé qí zú wǔ zhì qí yǒu sī yǐ jūn fǎ zhì zhī sī mǎ fú zhèng

这句话大意是:若有甲兵之事,则授之车甲,合其卒伍,置其有司,以军法治之,司马弗正。

jūn fǎ bǎi rén wèi zú wǔ rén wéi wu

这句话大意是:(军法:百人为卒,五人为伍。

fú bù yě

这句话大意是:弗,不也。

guó zǐ shǔ tài zǐ sī mǎ suī yǒu jūn shì bù fù zhī yě

这句话大意是:国子属太子,司马虽有军事,不赋之也。

fán guó zhī zhèng shì guó zǐ cún yóu cuì shǐ zhī xiū dé xué dào chūn hé zhū xué qiū hé zhū shè yǐ kǎo qí yì ér jìn tuì zhī

这句话大意是:)凡国之政事,国子存游倅,使之修德学道,春合诸学,秋合诸射,以考其艺而进退之。

yóu cuì wèi shì zhě

这句话大意是:(游倅,未仕者。

xué tài xué yě

这句话大意是:学,太学也。

shè míng yě

这句话大意是:射,名也。

wáng zhì yuē chūn qiū jiào yǐ lǐ yuè dōng xià jiào yǐ shī shū

这句话大意是:王制曰:春秋教以礼乐,冬夏教以诗书。

wáng tài zǐ qún zǐ qīng dài fū yuán shì zi shì zǐ guó zhī hòu xuǎn jiē zào yān

现代白话:王太子群子卿大夫元士子适子,国之后选皆造呢。

yí lǐ pìn lǐ yuē zāo fū rén shì zǐ zhī sàng jūn bù shòu shǐ dài fū shòu wū miào qí tā rú zāo jūn sàng

这句话大意是:《仪礼·聘礼》曰:遭夫人、世子之丧,君不受,使大夫受于庙,其他如遭君丧。

fū rén shì zǐ sǐ jūn wèi sàng zhǔ shǐ dài fū shòu pìn lǐ bù yǐ xiōng jiē jí yě

这句话大意是:(夫人,世子死,君为丧主,使大夫受聘,礼不以凶接吉也。

qí tā wèi lǐ suǒ jiàng

这句话大意是:其他为礼所降。

dà dài lǐ yuē gǔ zhī wáng zhě tài zǐ shēng yīn jǔ zhī lǐ shǐ shì fù zhī

这句话大意是:《大戴礼》曰:古之王者,太子生,因举之礼,使士负之。

yǒu sī cān sù xīng duān miǎn jiàn zhī nán jiāo jiàn zhī tiān yě

这句话大意是:有司参,夙兴,端冕,见之南郊,见之天也。

guò quē zé xià guò miào zé qū xiào zǐ zhī dào yě

这句话大意是:过阙则下,过庙则趋,孝子之道也。

gù zì wèi chì zǐ zé jiào gù yǐ xíng yǐ

现代白话:故自为赤子,则教固以行了。

yòu yuē tài zǐ jì guān chéng rén miǎn wū bǎo fù zhī yán zé yǒu sī guò zhī shǐ yǒu kuī shàn zhī zǎi

这句话大意是:又曰:太子既冠,成人,免于保傅之严,则有司过之史,有亏膳之宰。

tài zǐ yǒu guò shǐ bì shū

这句话大意是:太子有过,史必书。

shǐ zhī yì bù dé bù shū guò bù shū guò zé sǐ

这句话大意是:史之义,不得不书过,不书过则死。

guò shū ér zǎi chè qí shàn

这句话大意是:过书而宰彻其膳。

zǎi zhī yì bù dé bù chè shàn bù chè shàn zé sǐ

这句话大意是:宰之义,不得不彻膳,不彻膳则死。

wū shì yǒu jìn shàn zhī jīng fěi bàng zhī mù gǎn jiàn zhī gǔ

这句话大意是:于是有进善之旌,诽谤之木,敢谏之鼓。

lǐ jì yuē dài fū shì zhī zǐ bù gǎn yǔ shì zǐ tóng míng

这句话大意是:《礼记》曰:大夫、士之子不敢与世子同名。

zhèng xuán zhù yuē bì tiě yá yě

这句话大意是:(郑玄注曰:避僣邪也。

shēng zé yì fú gǎi

这句话大意是:生则亦弗改。

yòu yuē wáng tài zǐ wáng zǐ qún hòu zhī tài zǐ qīng dài fū yuán shì zhī dí zǐ

这句话大意是:又曰:王太子、王子、群后之太子,卿、大夫、元士之嫡子。

fán rù xué yǐ chǐ

这句话大意是:凡入学,以齿。

jiē yǐ cháng yòu shòu xué zūn bēi bù tóng

这句话大意是:(皆以长幼受学,尊卑不同。

yòu yuē wén wáng zhī wèi shì zǐ cháo wū wáng jì rì sān

这句话大意是:又曰:文王之为世子,朝于王季日三。

jī chū míng ér yī fú zhì wū qǐn mén zhī wài wèn nèi shù zhī yù zhě yuē nèi shù xiǎo chén zhī shǔ zhǎng nèi wài zhī tōng lìng yě

这句话大意是:鸡初鸣而衣服,至于寝门之外,问内竖之御者曰:(内竖,小臣之属,掌内外之通令也。

rú jīn xiǎo shǐ zhí rì yǐ

现代白话:如今小史值日了。

jīn rì ān fǒu hé rú

现代白话:)"今日安否怎么样?

nèi shù yuē ān

这句话大意是:"内竖曰:"安。

wén wáng nǎi xǐ

这句话大意是:"文王乃喜。

xiào zǐ héng jīng jīng yě

这句话大意是:(孝子恒兢兢也。

jí rì zhōng yòu zhì yì rú zhī

这句话大意是:)及日中,又至,亦如之。

yòu fù

这句话大意是:(又,复。

jí mù yòu zhì yì rú zhī

这句话大意是:)及暮,又至,亦如之。

mù xī

这句话大意是:(暮,夕。

qí yǒu bù ān jié zé nèi shù yǐ gào wén wáng wén wáng sè yōu xíng bù néng zhèng lǚ

这句话大意是:)其有不安节,则内竖以告文王,文王色忧,行不能正履。

jié wèi jū chǔ gù shì lǚ dǎo yě

这句话大意是:(节谓居处故事履蹈也。

wáng jì fù shàn rán hòu yì fù chū

这句话大意是:)王季复膳,然后亦复初。

yōu jiě

这句话大意是:(忧解。

shí shàng bì zài shì hán nuǎn zhī jié

这句话大意是:)食上,必在视寒暖之节。

shí xià wèn suǒ shàn mìng shàn zǎi yuē mò yǒu yuán

这句话大意是:食下,问所膳,命膳宰曰:"末有原。

mò yóu wù yě

这句话大意是:"(末犹勿也。

yuán zài jìn yě

这句话大意是:原,再进也。

wù yǒu suǒ zài jìn wèi shī rèn

这句话大意是:勿有所再进为失饪。

chòu wèi è yě

这句话大意是:臭味恶也。

yīng yuē nuò

这句话大意是:)应曰:"诺。

rán hòu tuì

这句话大意是:"然后退。

tuì fǎn qí qǐn

这句话大意是:(退反其寝。

wǔ wáng shī ér xíng zhī bù gǎn yǒu jiā yān

现代白话:)武王师而行之,不敢有加呢。

shù jī chéng shì zhī shuài xún yě

这句话大意是:(庶几程式之帅循也。

yòu yuē yuè zhèng sī yè fù shī sī chéng yī yǒu yuán liáng wàn guó yǐ zhēn shì zǐ zhī wèi yě

这句话大意是:又曰:乐正司业,父师司成,一有元良,万国以贞,世子之谓也。

yòu yuē chéng wáng yòu bù néng lì zuò

这句话大意是:又曰:成王幼,不能莅阼。

zhōu gōng xiāng jiàn zuò ér zhì

这句话大意是:周公相,践阼而治;。

jiàn lǚ yě dài chéng wáng lǚ zuò jiē shè wáng wèi zhì tiān xià

这句话大意是:(践,履也,代成王履阼阶,摄王位治天下。

kàng shì zi fǎ wū bó qín yù lìng chéng wáng zhī zhī fù zǐ jūn chén cháng yòu zhī dào

这句话大意是:)抗世子法于伯禽,欲令成王之知父子、君臣、长幼之道。

kàng yóu jǔ yě wèi jǔ shì zi zhī fǎ shǐ yǔ chéng wáng jū ér xué zhī

这句话大意是:(抗犹举也,谓举世子之法,使与成王居而学之。

chéng wáng yǒu guò zé tà bó qín suǒ yǐ shì chéng wáng shì zǐ zhī dào

这句话大意是:)成王有过则挞伯禽,所以示成王世子之道。

yǐ chéng wáng zhī guò jī bó qín zé zú yǐ gǎn yù yān

现代白话:(以成王之过击伯禽则足以感喻呢。

fán xué shì zi jí xué shì bì shí

这句话大意是:)凡学世子及学士,必时。

sì shí gè yǒu yi

这句话大意是:(四时各有宜。

xué shì wèi sī tú lùn jùn xuǎn suǒ wài wū xué zhě

这句话大意是:学士谓司徒论俊选所外于学者。

chūn xià xué gān gē qiū dōng xué yǔ yuè jiē wū dōng xù

这句话大意是:)春夏学干戈,秋冬学羽籥,皆于东序。

yòu yuē fán sān wáng jiào shì zǐ bì yǐ lǐ yuè

这句话大意是:又曰:凡三王教世子,必以礼乐。

lè suǒ yǐ xiū nèi lǐ suǒ yǐ xiū wài yě lǐ yuè jiāo cuò wū zhōng fā xíng wū wài shì gù qí chéng yě yì gōng jìng ér wēn wén

这句话大意是:乐所以修内,礼所以修外也,礼乐交错于中,发形于外,是故其成也怿,恭敬而温文。

zhōng xīn zhōng yě

这句话大意是:(中,心中也。

yì yuè yì yě

这句话大意是:怿,悦怿也。

lì tài fù shǎo fù yǐ yǎng zhī yù qí zhī fù zǐ jūn chén zhī dào yě

这句话大意是:)立太傅、少傅以养之,欲其知父子、君臣之道也。

zhòng ní yuē xī zhě zhōu gōng shè zhèng jiàn zuò ér zhì kàng shì zi fǎ wū bó qín suǒ yǐ shàn chéng wáng yě

这句话大意是:仲尼曰:"昔者周公摄政,践阼而治,抗世子法于伯禽,所以善成王也。

wén zhī yuē wéi rén chén zhě shā qí shēn yǒu yì wū jūn zé wèi zhī

这句话大意是:闻之曰:为人臣者,杀其身,有益于君,则为之。

kuàng yú qí shēn yǐ shàn qí jūn hu

这句话大意是:况于其身以善其君乎!

zhōu gōng yōu wéi zhī

这句话大意是:周公优为之。

yú dú yuē yū yū yóu guǎng yě

这句话大意是:(于读曰迂,迂犹广也。

shì gù zhī wéi rén zi rán hòu kě yǐ wéi rén fù

现代白话:)是故知为人子,然后能够为人父;。

zhī wéi rén chén rán hòu kě yǐ wéi rén jūn

现代白话:知为人臣,然后能够为人君;。

zhī shì rén rán hòu néng shǐ rén

这句话大意是:知事人,然后能使人。

chéng wáng yòu bù néng lì zuò yǐ wéi shì zǐ zé wú wéi yě

这句话大意是:成王幼,不能莅阼,以为世子则无为也。

yǐ wéi shì zǐ ruò wéi shì zǐ shí yě

这句话大意是:(以为世子若为世子时也。

shì gù kàng shì zi fǎ wū bó qín shǐ zhī yǔ chéng wáng jū yì xué cǐ lǐ wū chéng wáng cè

这句话大意是:)是故抗世子法于伯禽,使之与成王居,(亦学此礼于成王侧。

yù lìng chéng wáng zhī zhī fù zǐ jūn chén cháng yòu zhī yì yě

这句话大意是:)欲令成王之知父子、君臣、长幼之义也。

jūn zhī wū shì zǐ yě qīn zé fù yě

这句话大意是:君之于世子也,亲则父也。

zūn zé jūn yě

这句话大意是:尊则君也。

yǒu fù zhī qīn yǒu jūn zhī zūn rán hòu jiān tiān xià ér yǒu zhī

这句话大意是:有父之亲,有君之尊,然后兼天下而有之。

shì gù yǎng shì zi bù kě bù shèn

这句话大意是:是故养世子不可不慎。

chù jūn fù zhī wèi lǎn hǎi nèi zhī shì ér jìn bù néng yǐ jiào qí zi zé qí yú bù zú guān yě

这句话大意是:(处君父之位,览海内之士而近不能以教其子,则其馀不足观也。

xíng yī wù ér sān shàn jiē de zhě wéi shì zǐ ér yǐ qí chǐ wū xué zhī wèi yě

这句话大意是:)行一物而三善皆得者,惟世子而已,其齿于学之谓也。

wù yóu shì yě

这句话大意是:"(物犹事也。

yòu shì zǐ zhī jì yuē zhāo xī zhì wū dà qǐn zhī mén wài wèn nèi shù yuē jīn rì ān fǒu hé rú

现代白话:又《世子之记》曰:朝夕至于大寝之门外,问内竖曰:"今日安否怎么样?

zhāo xī zhāo zhāo mù xī yě

这句话大意是:"(朝夕,朝朝暮夕也。

rì zhōng yòu cháo wén wáng wèi shì zǐ yě fēi lǐ zhī zhì shì zǐ zhī lǐ wáng cǐ cún qí jì

这句话大意是:日中又朝,文王为世子也,非礼之制,世子之礼亡,此存其记。

nèi shù yuē jīn rì ān

这句话大意是:)内竖曰:"今日安。

shì zǐ nǎi yǒu xǐ sè

这句话大意是:"世子乃有喜色。

qí yǒu bù ān jié zé nèi shù yǐ gào shì zǐ shì zǐ sè yōu bù mǎn róng

这句话大意是:其有不安节,则内竖以告世子,世子色忧不满容。

sè yōu yōu qiǎn bù jí wén wáng bù néng zhèng lǚ yě

这句话大意是:(色忧,忧浅不及,文王不能正履也。

nèi shù yán fù chū rán hòu yì fù chū

这句话大意是:)内竖言"复初",然后亦复初。

zhāo xī zhī shí shàng shì zǐ bì zài shì hán nuǎn zhī jié

这句话大意是:朝夕之食上,世子必在视寒暖之节。

shí xià wèn suǒ shàn xiū bì zhī suǒ jìn yǐ mìng shàn zǎi rán hòu tuì

这句话大意是:食下,问所膳羞,必知所进,以命膳宰,然后退。

xiū bì zhī suǒ jìn bì zhī qīn suǒ shí

这句话大意是:(羞,必知所进,必知亲所食。

ruò nèi shù yán jí zé shì zǐ qīn qí xuán guān ér yǎng

这句话大意是:)若内竖言疾,则世子亲齐,玄冠而养。

qīn yóu zì yě

这句话大意是:(亲,犹自也。

yǎng jí zhě xuán guān xuán duān

这句话大意是:养疾者玄冠玄端。

shàn zǎi zhī zhuàn bì jìng shì zhī chī zhě zhī shí qí hé suǒ yù huò yì

这句话大意是:)膳宰之馔,必敬视之(痴者之食齐,和所欲或异;。

jí zhī yào bì qīn cháng zhī

这句话大意是:)疾之药,必亲尝之。

shì dú wèi yě

这句话大意是:(试毒味也。

cháng zhuàn shàn zé shì zǐ yì néng shí

这句话大意是:)尝馔善,则世子亦能食;。

cháng zhuàn guǎ shì zǐ yì bù néng bǎo

这句话大意是:尝馔寡,世子亦不能饱。

yǐ zhì yú fù chū rán hòu yì fù chū yě

这句话大意是:以至于复初,然后亦复初也。

lǐ jì yuē guó jūn shì zǐ shēng gào yú jūn

这句话大意是:《礼记》曰:国君世子生,告于君。

jiē yǐ tài láo zǎi zhǎng jù

这句话大意是:接以太牢,宰掌具。

jiē dú rú jié jié shèng yě

这句话大意是:(接,读如捷,捷,胜也。

wèi shí qí mǔ shǐ zhī bǔ xū qiáng qì yě

这句话大意是:谓食其母使之补虚强气也。

fán jiē zi zé jí rì suī sān rì zhī nèi zūn bēi jiē bì xuǎn qí jí rì yě

这句话大意是:)凡接子择吉日,(虽三日之内,尊卑皆必选其吉日也。

zhǒng zǐ zé tài láo zhǒng dà yě

这句话大意是:)冢子则太牢冢,大也。

shù rén tè tún shì tè shǐ dài fū shào láo guó jūn shì zǐ tài láo

这句话大意是:庶人特豚,士特豕,大夫少牢,国君世子太牢。

jiē wèi zhǎng zǐ

这句话大意是:(皆谓长子。

yòu yuē shì zǐ shēng zé jūn mù yù cháo fú fū rén yì rú zhī jiē lì yú zuò jiē xī xiàng

这句话大意是:又曰:世子生,则君沐浴,朝服,夫人亦如之,皆立于阼阶,西向。

shì fù bào zǐ shēng zì xī jiē

这句话大意是:世妇抱子,升自西阶。

jūn míng zhī nǎi jiàng

这句话大意是:君名之,乃降。

zi shēng zì xī jiē zé rén jūn xiàn shì zi wū lù qǐn yě

这句话大意是:(子升自西阶,则人君见世子于露寝也。

shì zi shù zǐ jiàn wū wài qǐn

这句话大意是:)适子、庶子见于外寝。

cǐ shì zi wèi shì zǐ dì shù zǐ qiè zi yě

这句话大意是:(此适子谓世子、弟庶子、妾子也。

zhǒng zǐ wèi shí ér jiàn bì zhí qí yòu shǒu

这句话大意是:)冢子未食而见,必执其右手。

shì zi shù zǐ yǐ shí ér jiàn bì xún qí shǒu

这句话大意是:适子、庶子已食而见,必循其手。

wèi shí

这句话大意是:(未食。

yǐ shí jí zhèng huǎn zhù zhī yì

这句话大意是:已食,急正缓庶之义。

yòu yuē shì zǐ pèi yú yù ér qí zǔ shòu

这句话大意是:又曰:世子佩瑜玉而綦组绶。

zuǒ zhuàn huán gōng yuē běi róng fá qí qí hóu shǐ qǐ shī wū zhèng

这句话大意是:《左传·桓公》曰:北戎伐齐,齐侯使乞师于郑。

zhèng tài zǐ hū shuài shī jiù qí

这句话大意是:郑太子忽帅师救齐。

liù yuè dà bài róng shī huò qí èr shuài dà liáng xiǎo liáng jiá shǒu sān bǎi yǐ xiàn yú qí

这句话大意是:六月,大败戎师,获其二帅大良、小良,甲首三百,以献于齐。

wū shì zhū hóu zhī dài fū shù qí qí rén kuì zhī xì shǐ lǔ wèi qí bān hòu zhèng

这句话大意是:于是诸侯之大夫戍齐,齐人馈之饩,使鲁为其班,后郑。

zhèng hū yǐ qí gōng yě nù gù yǒu láng zhī shī

这句话大意是:郑忽以其功也,怒,故有郎之师。

gōng zhī wèi hūn yú qí yě qí hóu yù yǐ wén jiāng qī zhèng tài zǐ

这句话大意是:公之未婚于齐也,齐侯欲以文姜妻郑太子。

tài zǐ hū cí

这句话大意是:太子忽辞。

rén wèn qí gù tài zǐ yuē rén gè yǒu ǒu qí dà fēi wú ǒu yě

现代白话:人问其故,太孔子说:"人各有偶,齐大,非我偶也。

shī yún zì qiú duō fú

这句话大意是:《诗》云:自求多福。

zài wǒ ér yǐ dà guó hé wéi

这句话大意是:在我而已,大国何为?

jūn zǐ yuē shàn zì wéi móu

现代白话:"君孔子说:"善自为谋。

jí bài róng shī yě qí hóu yòu yù qī zhī gù cí

这句话大意是:"及败戎师也,齐侯又欲妻之,固辞。

rén wèn qí gù tài zǐ yuē wú shì wū qí wú yóu bù gǎn

现代白话:人问其故,太孔子说:"无事于齐,我犹不敢。

jīn yǐ jūn mìng bēn qí zhī jí ér shòu shì yǐ guī shì yǐ shī hūn yě

这句话大意是:今以君命奔齐之急,而受室以归,是以师婚也。

mín qí wèi wǒ hé

这句话大意是:民其谓我何?

suì cí zhū zhèng bó

这句话大意是:"遂辞诸郑伯。

yòu yuē jiǔ yuè yǐ mǎo zi tóng shēng

这句话大意是:又曰:九月乙卯,子同生。

fú qián zhù yuē huán tài zǐ zhuāng gōng tóng

这句话大意是:(服虔注曰:桓太子庄公同。

yǐ tài zi shēng zhī lǐ jǔ zhī jiē yǐ tài láo jiē zhě zi chū shēng jiē jiàn yú fù bǔ shì fù zhī shì qī shí zhī gōng yǔ wén jiāng zōng fù mìng zhī

这句话大意是:)以太子生之礼举之,接以太牢,(接者,子初生接见于父)卜士负之,士妻食之,公与文姜、宗妇命之。

yòu yuē cáo tài zǐ lái cháo cáo tài zǐ huán gōng zǐ zhuāng gōng shè gū

这句话大意是:又曰:曹太子来朝,(曹太子,桓公子庄公射姑。

bīn zhī shàng qīng zhī lǐ

这句话大意是:)宾之上卿之礼。

cáo bó yǒu gù shǐ qí tài zǐ shè ér cháo

这句话大意是:(曹伯有故,使其太子摄而朝。

qǔ lǐ yuē zhū hóu zhī shì zi shè qí jūn wèi shì wū tiān zǐ zé yǐ pí bó jì zǐ nán rú zhū hóu zhī shàng qīng lǐ yě

这句话大意是:《曲礼》曰:诸侯之适子摄其君未誓于天子,则以皮帛继,子男如诸侯之上卿礼也。

shàng qīng chū rù sān jī shí sān láo qiān èr nián yī xiǎng yī shí yàn zhī yě

这句话大意是:上卿出入三积食三牢牵二年一享一食宴之也。

xiǎng cáo tài zǐ chū xiàn lè zòu ér tàn

这句话大意是:)飨曹太子,初献,乐奏而叹。

chū xiàn jiǔ rú xiàn jué lè zòu rén shàng táng yě

这句话大意是:(初,献酒如献爵,乐奏,人上堂也。

chū xiàn jué zòu yuè tài zǐ tàn ér āi tàn yě

这句话大意是:初,献爵奏乐,太子叹而哀叹也。

shī fù yuē cáo tài zǐ qí yǒu yōu hu

这句话大意是:)施父曰:"曹太子其有忧乎!

fēi tàn suǒ yě

这句话大意是:非叹所也。

shī fù lǔ dài fū gǔ zhī xiǎng shí suǒ yǐ guān wēi yí shěng huò fú wú sàng ér qi yōu bì jí yān

现代白话:"(施父,鲁大夫,古之享食,所以观威仪,省祸福,无丧而戚,忧必及呢。

cáo tài zǐ lín lè ér tàn gù yuē qí yǒu yōu hu

这句话大意是:曹太子临乐而叹,故曰其有忧吗。

fù jiāng sǐ zhào xiān jiàn zhī yě

这句话大意是:父将死,兆先见之也。

yòu yuē jìn hóu shǐ tài zǐ shēn shēng fá dōng shān gāo luò shì lǐ kè jiàn yuē tài zǐ fèng zhǒng sì shè jì zhī zī chéng yǐ zhāo xī shì jūn shàn zhě gù yuē zhǒng zǐ

这句话大意是:又曰:晋侯使太子申生伐东山皋落氏,里克谏曰:"太子奉冢祀、社稷之粢盛,以朝夕视君膳者,故曰冢子。

jūn xíng zé shǒu yǒu shǒu zé cóng

这句话大意是:君行则守,有守则从;。

cóng yuē fǔ jūn shǒu yuē jiān guó gǔ zhī zhì yě

这句话大意是:从曰抚军,守曰监国,古之制也。

fu shuài shī zhuān xíng móu shì jūn lǚ jūn yǔ guó zhèng zhī suǒ tú yě fēi tài zǐ zhī shì

这句话大意是:夫帅师,专行谋,誓军旅,君与国政之所图也,非太子之事。

shī zài zhì mìng ér yǐ bǐng mìng zé bù wēi zhuān mìng zé bù xiào gù jūn zhī dí sì bù kě yǐ shuài shī

现代白话:师在制命而已,禀命则不威,专命则不孝,故君之嫡嗣不能够帅师。

jūn shī qí guān shuài shī bù wēi jiāng yān yòng zhī

现代白话:君失其官,帅师不威,将呢用之?

qiě chén wén gāo luò shì jiāng zhàn jūn qí shě zhī

这句话大意是:且臣闻皋落氏将战,君其舍之。

shě zhì zhì shēn shēng wù shǐ jiàng bīng yě

这句话大意是:(舍,置,置申生,勿使将兵也。

gōng yuē guǎ rén yǒu zi wèi zhī qí shuí lì yān

现代白话:")公曰:"寡人有子,未知其谁立呢?

lǐ kè bú duì ér tuì

这句话大意是:"里克不对而退。

tài zǐ shuài shī gōng yī zhī piān yī pèi zhī jīn jué

这句话大意是:太子帅师,公衣之偏衣,佩之金玦。

piān yī piān zhuāng zhī yī piān yì sè bó bù chún

这句话大意是:(偏衣,偏装之衣,偏,异色,驳,不纯。

zhuāng zài zhōng zuǒ yòu gè yì gù yuē piān

这句话大意是:装在中左右各异,故曰偏。

jīn jué yǐ jīn wèi jué

这句话大意是:金玦,以金为玦。

tài zǐ jiāng zhàn hú tū jiàn yuē bù kě

这句话大意是:)太子将战,狐突谏曰:"不可。

xī xīn bó shěn zhōu huán gōng yuē nèi chǒng bìng hòu wài chǒng èr zhèng bì zǐ pèi dí dà dū ǒu guó luàn zhī běn yě

这句话大意是:昔辛伯谂周桓公曰:内宠并后,外宠贰政,嬖子配嫡,大都耦国,乱之本也。

zhōu gōng fú cóng gù jí wū nán

这句话大意是:周公弗从,故及于难。

jīn luàn běn chéng yǐ lì kě bì hu

现代白话:今乱本成了,立可必吗?

xiào ér ān mín zi qí tú zhī

这句话大意是:孝而安民,子其图之。

yǔ qí wēi shēn yǐ sù zuì yě

这句话大意是:与其危身以速罪也。

sù zhào yě jí yě

这句话大意是:"(速,召也,疾也。

yán tài zǐ bù qù shēn bì wēi jí zhào zuì

这句话大意是:言太子不去,身必危,疾召罪。

hú tū zhī qí suī běn jì chéng ér tài zǐ jū wū yī jié bù dá zhì xiào zhī yì

这句话大意是:狐突知其虽本既成,而太子拘于一节,不达至孝之义。

yǔ gāo luò zhàn suī shèng ér guī yóu bù néng miǎn wū nán

这句话大意是:与皋落战,虽胜而归,犹不能免于难。

ér shǐ fù yǒu bèi huò shā zi zhī zuì

这句话大意是:而使父有悖惑杀子之罪。

gù chuán yuē bèi zhòng xián zhī yán yǐ xùn tài zǐ zhī suǒ yǐ sǐ yě

这句话大意是:故《传》曰:备众贤之言,以逊太子之所以死也。

jīng zài xī gōng wǔ nián jìn hóu shā qí shì zǐ shēn shēng

这句话大意是:《经》在僖公五年,晋侯杀其世子申生。

yòu yuē huì yú shǒu zhǐ huì wáng tài zǐ zhèng móu níng zhōu yě

这句话大意是:又曰:会于首止,会王太子郑,谋宁周也。

huì wáng yǐ huì hòu gù jiāng fèi tài zǐ zhèng ér lì wáng zǐ dài gù qí huán shuài zhū hóu huì wáng tài zǐ yǐ dìng qí wèi

这句话大意是:(惠王以惠后故,将废太子郑而立王子带,故齐桓帅诸侯会王太子,以定其位。

yòu yuē méng huì yú níng mǔ móu zhèng gù yě

这句话大意是:又曰:盟会于宁母,谋郑故也。

zhèng bó shǐ tài zǐ huá tīng mìng wū huì yán wū qí hóu yuē xiè shì kǒng shì zǐ rén shì sān zú shí wéi jūn mìng

这句话大意是:郑伯使太子华听命于会,言于齐侯曰:"泄氏、孔氏、子人氏三族,实违君命。

jūn ruò qù zhī yǐ wéi chéng wǒ yǐ zhèng wèi nèi chén jūn yì wú suǒ bù lì yān

现代白话:君若去之以为成,我以郑为内臣,君亦无所不利呢。

qí hóu jiāng xǔ zhī guǎn zhòng yuē jūn yǐ lǐ yǔ xìn shǔ zhū hóu ér yǐ jiān zhōng zhī wú nǎi bù kě hu

这句话大意是:"齐侯将许之,管仲曰:"君以礼与信属诸侯,而以奸终之,无乃不可吗?

zi huá yóu shì de zuì wū zhèng

这句话大意是:"子华由是得罪于郑。

zhèng bó zuì zhī yě

这句话大意是:(郑伯罪之也。

yòu yuē chū zhèng gōng zǐ lán chū bēn jìn gōng zǐ lán zhèng wén gōng jiàn qiè yàn jí zhī zǐ mù gōng yě

这句话大意是:又曰:初,郑公子兰出奔晋,(公子兰,郑文公贱妾燕姞之子穆公也。

zhèng zhú qún gōng zǐ gù bēn jìn yě

这句话大意是:郑逐群公子,故奔晋也。

cóng wū jìn hóu fá zhèng qǐng wú yǔ wéi zhèng

这句话大意是:)从于晋侯伐郑,请无与围郑。

jìn shàn lán bù wàng běn guó gù yě

这句话大意是:(晋善兰,不忘本国故也。

xǔ zhī gù shǐ dài mìng wū dōng

这句话大意是:)许之,故使待命于东。

dài mìng yú zhèng dōng yě

这句话大意是:待命于郑东也。

zhèng shí jiǎ fù hóu xuān duō nì yǐ wéi tài zǐ yǐ qiú chéng wū jìn jìn rén xǔ zhī

这句话大意是:郑石甲父、侯宣多逆以为太子,以求成于晋,晋人许之。

yòu yuē qín kāng gōng sòng gōng zǐ yōng wū jìn yě kāng gōng qín mù gōng tài zǐ yīng jìn chū yě

这句话大意是:又曰:秦康公送公子雍于晋也,(康公,秦穆公太子䓨,晋出也。

yuē wén gōng zhī rù yě wú wèi gù yǒu lǚ xì zhī nán

这句话大意是:)曰:"文公之入也无卫,故有吕、郤之难。

lǚ shēng què ruì yù fén gōng hài yě

这句话大意是:(吕甥却芮欲焚公,害也。

nǎi duō yǔ zhī tú wèi wèi tú bīng yě

这句话大意是:")乃多与之徒卫(卫徒兵也。

mù yíng rì bào tài zǐ mù yíng xiāng gōng fū rén tài zǐ líng gōng

这句话大意是:)穆嬴日抱太子(穆嬴,襄公夫人,太子灵公。

yǐ tí yú cháo yuē xiān jūn hé zuì

这句话大意是:)以啼于朝,曰:"先君何罪?

qí sì yì hé zuì

这句话大意是:其嗣亦何罪?

shě dí sì bù lì ér wài qiú jūn jiāng yān zhì cǐ cǐ tài zǐ

现代白话:舍嫡嗣不立,而外求君,将呢置此(此,太子)?

chū cháo zé bào yǐ shì zhào shì dùn shǒu wū xuān zi zhī mén yuē xiān jūn fèng cǐ zi ér shǔ zhū zǐ yuē cǐ zi ruò cái wú shòu zi zhī cì

现代白话:"出朝,则抱以适赵氏,顿首于宣子之门曰:"先君奉此子而属诸孔子说:此子若才,我受子之赐;。

rú zi wèi wú jiào huì cǐ zǐ shǐ zhī yǒu xián cái zhī rén jūn zhī dào yě míng wú shòu zi zhī cì

现代白话:(如子为我教诲,此子使之有贤才,知人君之道也,明我受子之赐。

cì yóu huì

这句话大意是:赐犹惠。

bù cái wú wéi zi zhī yuàn

现代白话:)不才,我惟子之怨。

cái ér shòu cì měi qí jiào yě bù cái yuàn zi è qí jiào bù zhì yě

这句话大意是:(才而受赐,美其教也,不才,怨子恶其教不至也。

jīn jūn suī zhōng yán yóu zài ěr ér qì zhī ruò hé

这句话大意是:)今君虽终,言犹在耳,而弃之,若何?

xuān zi yǔ zhū dài fū jiē huàn mù yíng qiě wèi bī yán zhū dài fū huàn mù yíng zhī yán yǐ jūn gù mìng zhī yán zé jǐ yě

这句话大意是:"宣子与诸大夫皆患穆嬴,且畏逼,(言诸大夫患穆嬴之言,以君顾命之言责己也。

wèi bī pò wú zhì líng gōng

这句话大意是:畏,逼迫无置灵公。

yī yuē wèi tā gōng gàn tú lái xiāng bī pò yǐ

现代白话:一曰畏他公干徒来相逼迫了。

nǎi bèi xiān miè ér lì líng gōng yǐ yù qín shī

这句话大意是:)乃背先蔑而立灵公,以御秦师。

yòu yuē chéng tài zǐ zhū rú zì ān fu zhōng zì ān yóu chù yě

这句话大意是:又曰:郕太子朱儒自安夫锺,(自安,犹处也。

fu zhōng chéng yì

这句话大意是:夫锺,郕邑。

guó rén fú xùn

这句话大意是:)国人弗徇。

shí èr nián chūn chéng bó zú chéng rén lì jūn

这句话大意是:十二年春,郕伯卒,郕人立君。

lì jūn gǎi lì jūn bù zhōu tài zǐ zhě

这句话大意是:(立君,改立君,不周太子者。

tài zǐ yǐ fu zhōng yǔ chéng guī lái bēn

这句话大意是:)太子以夫锺与郕邽来奔。

chéng guī yì yì míng yě

这句话大意是:(郕邽,亦邑名也。

yī yuē chéng bāng zhī bǎo guī

这句话大意是:一曰郕邦之宝圭。

tài zǐ fù zài ér zì ān yú fu zhōng guó rén yǐ wéi bù shùn gù chéng bó zú ér gēng lì jūn

这句话大意是:太子父在而自安于夫钟,国人以为不顺,故郕伯卒而更立君。

tài zǐ yǐ qí guó bǎo yǔ dì fu zhōng lái bēn yě

这句话大意是:太子以其国宝与地夫钟来奔也。

yòu yuē qí gāo hòu xiāng tài zǐ guāng yǐ xiān huì zhū hóu wū zhōng lí bù jìng

这句话大意是:又曰:齐高厚相太子光,以先会诸侯于锺离,不敬。

shì zhuāng bó yuē gāo hòu xiāng tài zǐ huì zhū hóu jiāng shè jì shì wèi ér jiē bù jìng qì shè jì yě qí jiāng bù miǎn hu

这句话大意是:士庄伯曰:"高厚相太子会诸侯,将社稷是卫,而皆不敬,弃社稷也,其将不免乎!

miǎn tuō yě

这句话大意是:"(免,脱也。

yán jiāng bù tuō zuì huò bù yǐ shòu zhōng yě

这句话大意是:言将不脱罪祸,不以寿终也。

chuán jǔ cǐ zhě wèi shí jiǔ nián qí shā qí dài fū gāo hòu

这句话大意是:《传》举此者,为十九年,齐杀其大夫高厚。

èr shí wǔ nián cuī zhù shì jūn guāng qǐ běn yě

这句话大意是:二十五年,崔杼弑君,光起本也。

yòu yuē qí hóu qǔ wū lǔ yuē yán yì jī wú zi

这句话大意是:又曰:齐侯娶于鲁,曰颜懿姬,无子。

qí zhí zōng shēng jī xiōng zǐ yuē zhí yì jī suǒ cóng yě

现代白话:其侄鬷声姬,(兄孔子说侄,懿姬所从也。

yán zōng jiē qí mǔ xìng yì shēng shì yě

这句话大意是:颜鬷皆其母姓,懿声谥也。

chuán jiā cóng hòu yán zhī gù jǔ shì yě

这句话大意是:传家从后言之,故举谥也。

shēng guāng yǐ wéi tài zǐ

这句话大意是:)生光,以为太子。

zhū zǐ zhū zǐ qiè shēng zǐ shì

这句话大意是:诸子(诸子,妾生子氏。

zhòng zǐ róng zi zi bì èr zi sòng nǚ

这句话大意是:)仲子、戎子,子嬖(二子宋女。

zhòng zǐ shēng yá gōng zǐ yá yě shǔ zhū róng zi

这句话大意是:)仲子生牙(公子牙也,)属诸戎子。

róng zi qǐng yǐ wéi tài zǐ xǔ zhī qí hóu xǔ zhī

这句话大意是:戎子请以为太子,许之(齐侯许之。

zhòng zǐ yuē bù kě

现代白话:)仲孔子说:"不可。

fèi cháng lì zhǎng wèi cháng ér fèi zhī wèi bù xiáng yě

这句话大意是:废常(立长为常而废之为不祥也。

bù xiáng jiān zhū hóu nán

这句话大意是:)不祥,间诸侯,难。

jiān fàn wèi guāng yǐ liè yú zhū hóu nán chéng

这句话大意是:(间,犯,谓光已列于诸侯难成。

guāng zhī lì yě liè wū zhū hóu yǐ

现代白话:)光之立也,列于诸侯了。

jīn wú gù ér fèi zhī shì zhuān chù zhū hóu yě

这句话大意是:今无故而废之,是专黜诸侯也。

zhuān dú yě

这句话大意是:(专,独也。

guāng bǐ yǔ zhū hóu liè wū méng bù kě chù yě

这句话大意是:光比与诸侯列于盟,不可黜也。

ér yǐ nán fàn bù xiáng

这句话大意是:)而以难犯不祥。

yǐ nán zhī shì fàn bù shàn

这句话大意是:(以难之事犯不善。

jūn bì huǐ zhī

这句话大意是:)君必悔之。

gōng yuē zài wǒ ér yǐ

这句话大意是:"公曰:"在我而已。

suì dōng tài zǐ guāng dōng xǐ zhī dōng chuí

这句话大意是:"遂东太子光,(东徙之东垂。

shǐ gāo hòu fu yá yǐ wéi tài zǐ

这句话大意是:)使高厚傅牙,以为太子。

sù shā wèi wèi shǎo fù

这句话大意是:夙沙卫为少傅。

qí hóu jí cuī zhù wēi nì wēi yǐn nì yě

这句话大意是:齐侯疾,崔杼微逆(微,隐匿也。

guāng jí bìng ér lì zhī

这句话大意是:)光,疾病而立之。

jí kùn yě ér lì wèi tài zǐ

这句话大意是:(疾,困也,而立为太子。

✦ You read 皇亲部·卷十二

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.