zhì zhèng èr
这句话大意是:○治政二。
shǐ jì yuē lǔ gōng bó qín chū shòu fēng zhī lǔ sān nián ér hòu bào zhèng zhōu gōng
这句话大意是:《史记》曰:鲁公伯禽初受封,之鲁三年,而后报政周公。
zhōu gōng yuē hé chí
这句话大意是:周公曰:"何迟?
bó qín yuē biàn qí sú gé qí lǐ sàng sān nián rán hòu chú zhī gù chí
这句话大意是:"伯禽曰:"变其俗,革其礼,丧三年然后除之,故迟。
tài gōng yì fēng wū qí wǔ yuè ér bào zhèng
这句话大意是:"太公亦封于齐,五月而报政。
zhōu gōng yuē hé jí yě
这句话大意是:周公曰:"何疾也?
yuē wú jiǎn qí jūn chén lǐ cóng qí sú wèi yě
现代白话:"曰:"我简其君臣礼,从其俗为也。
jí hòu wén bó qín bào zhèng chí nǎi tàn yuē wū hū
这句话大意是:"及后闻伯禽报政迟,乃叹曰:"呜呼!
lǔ hòu shì qí běi miàn shì qí yǐ
现代白话:鲁后世其北面事齐了。
fu zhèng bù jiǎn bù yì mín bù jìn
这句话大意是:夫政不简不易,民不近。
píng yì jìn mín mín bì guī zhī
这句话大意是:平易近民,民必归之。
yòu yuē qí wēi wáng zhào jí mò dài fū ér yǔ zhī yuē zì zi zhī jū jí mò yě huǐ yán rì zhì
这句话大意是:又曰:齐威王召即墨大夫而语之曰:"自子之居即墨也,毁言日至。
rán wú shǐ rén shì jí mò tián yě pì mín rén gěi guān wú liú shì dōng fāng yǐ níng
现代白话:然我使人视即墨,田野辟,民人给,官无留事,东方以宁。
shì zi bù shì wú zuǒ yòu yǐ qiú yù yě
现代白话:是子不事我左右以求誉也。
fēng zhī wàn jiā
这句话大意是:"封之万家。
zhào ā dà fu yǔ yuē zì zi zhī shǒu ā yù rì wén
这句话大意是:召阿大夫语曰:"自子之守阿,誉日闻。
rán shǐ rén shì ā tián yě bù pì mín rén pín kǔ
这句话大意是:然使人视阿,田野不辟,民人贫苦。
xī zhào shì gōng zhēn zi fú néng jiù
这句话大意是:昔赵氏攻甄,子弗能救;。
wèi qǔ xuē líng ér zi bù zhī
这句话大意是:卫取薛陵,而子不知。
shì zi yǐ bì hòu wú zuǒ yòu yǐ qiú yù yě
现代白话:是子以币厚我左右以求誉也。
shì rì pēng ā dà fu jí zuǒ yòu cháng yù zhě
这句话大意是:"是日,烹阿大夫及左右尝誉者。
wū shì qí guó zhèn jù rén rén bù gǎn shì fēi wu jǐn qí chéng
这句话大意是:于是齐国震惧,人人不敢饰非,务尽其诚。
qí guó nǎi dà zhì
这句话大意是:齐国乃大治。
yòu yuē gōng sūn yāng xi rù qín yīn xiào gōng chǒng chén jǐng jiān yǐ qiú jiàn xiào gōng
这句话大意是:又曰:公孙鞅西入秦,因孝公宠臣景监以求见孝公。
xiào gōng jì jiàn yāng yǔ shì liáng jiǔ
这句话大意是:孝公既见鞅,语事良久。
xiào gōng shí shuì fú yīng ba ér qù
这句话大意是:孝公时睡,弗应,罢而去。
xiào gōng nù jǐng jiān yuē zi zhī kè wàng rén ěr
这句话大意是:孝公怒景监曰:"子之客,妄人耳!
ān zú yòng yé
这句话大意是:安足用耶?
jǐng jiān yǐ ràng yāng
这句话大意是:"景监以让鞅。
yāng yuē wú shuō xiào gōng yǐ dì dào qí zhì bù kāi wù
现代白话:鞅曰:"我说孝公以帝道,其志不开悟。
hòu wǔ rì fù qiú jiàn yāng
这句话大意是:"后五日,复求见鞅。
yāng fù jiàn xiào gōng yì yù rán ér wèi zhōng zhǐ ba ér qù
这句话大意是:鞅复见孝公,益愈,然而未中旨,罢而去。
xiào gōng fù ràng jiān jiān yì ràng yāng
这句话大意是:孝公复让监,监亦让鞅。
yāng yuē wú shuō gōng yǐ wáng dào ér wèi rù yě
现代白话:鞅曰:"我说公以王道而未入也。
qǐng fù jiàn yāng
这句话大意是:请复见鞅。
yāng fù jiàn xiào gōng shàn zhī ér wèi shén yě
这句话大意是:"鞅复见,孝公善之而未甚也。
ba ér qù
这句话大意是:罢而去。
xiào gōng wèi jǐng jiān
这句话大意是:孝公谓景监。
yuē rǔ kè gài kě yǔ yǔ yǐ
现代白话:曰:"你客盖可与语了。
yāng yuē wú shuō xiào gōng yǐ bà dào qí yì yù yòng zhī yǐ
现代白话:"鞅曰:"我说孝公以霸道,其意欲用之了。
chéng fù jiàn wǒ wǒ zhī zhī yǐ
现代白话:诚复见我,我知之了。
yāng fù jiàn xiào gōng
这句话大意是:"鞅复见孝公。
gōng yǔ yǔ bù zì zhī xī zhī qián wū xí yě
这句话大意是:公与语,不自知膝之前于席也。
yǔ shù rì bù yàn
这句话大意是:语数日,不厌。
jǐng jiān yuē zi hé yǐ zhōng wú jūn
现代白话:景监曰:"子凭什么中我君?
wú jūn zhī huan shén yě
现代白话:我君之欢甚也。
yāng yuē wú shuō jūn yǐ dì wáng zhī dào ér zhào jūn yuē jiǔ yuǎn wú bù néng dài
现代白话:"鞅曰:"我说君以帝王之道,而召君曰:'久远,我不能待。
ān néng yì yì dài shù shí bǎi nián ér chéng wáng dào zhī yè hu
这句话大意是:安能邑邑待数十百年而成王道之业吗?
gù wú yǐ qiáng guó zhī shù shuō jūn jūn yuè zhī
现代白话:'故我以强国之术说君,君悦之。
rán yì nán yǐ bǐ dé wū yīn zhōu yǐ
现代白话:然亦难以比德于殷周了。
hàn shū yuē cáo cān xiāng qí zhào zhǎng lǎo zhū xiān shēng wèn yǐ ān jí bǎi xìng
这句话大意是:《汉书》曰:曹参相齐,召长老诸先生,问以安集百姓。
qí gù zhū rú yǐ bǎi shù yán rén rén shū
这句话大意是:齐故诸儒以百数,言人人殊。
cān wèi zhī suǒ dìng
这句话大意是:参未知所定。
wén jiāo xi yǒu gài gōng shàn zhì huáng lǎo jù yán zhī
这句话大意是:闻胶西有盖公,善治黄老,具言之。
cān yú shì bì zhèng táng shě gài gōng yān
现代白话:参于是避正堂,舍盖公呢。
qí zhì yào yòng huáng lǎo shù gù xiāng qí jiǔ nián qí guó ān jí dà chēng xián xiàng
这句话大意是:其治要用黄老术,故相齐九年,齐国安集,大称贤相。
jí cān qù qí shǔ qí hòu xiāng yuē yǐ qí yù shì wèi jì shèn wù rǎo yě
这句话大意是:及参去齐,属其后相曰:"以齐狱市为寄,慎勿扰也。
hòu xiāng yuē zhì wú dà yú cǐ hu
这句话大意是:"后相曰:"治无大于此吗?
cān yuē bù rán
这句话大意是:"参曰:"不然。
fu yù shì zhě suǒ yǐ bìng róng yě
这句话大意是:夫狱市者,所以并容也。
jīn jūn rǎo zhī jiān rén ān suǒ róng hu
这句话大意是:今君扰之,奸人安所容吗?
wú shì yǐ xiān zhī
现代白话:我是以先之。
yòu yuē lù gǔ shí shí shuō shī shū gāo dì mà zhī yuē nǎi gōng jū mǎ shàng de zhī ān shì shī shū
这句话大意是:又曰:陆贾时时说《诗》《书》,高帝骂之曰:"乃公居马上得之,安事《诗》《书》?
gǔ yuē mǎ shàng de zhī nìng kě yǐ mǎ shàng zhì hu
现代白话:"贾曰:"马上得之,宁能够马上治吗?
qiě tāng wǔ nì qǔ ér shùn shǒu wén wǔ bìng yòng cháng jiǔ zhī shù yě
这句话大意是:且汤、武逆取而顺守,文、武并用,长久之术也。
xī zhě wú wáng fū chāi zhì bó jí wǔ ér wáng
这句话大意是:昔者吴王夫差、智伯,极武而亡;。
fū chāi wú tiān hé lǘ zi yě
这句话大意是:(夫差,吴天阖闾子也。
hǎo yòng bīng zú wèi yuè suǒ miè
这句话大意是:好用兵,卒为越所灭。
zhì bó jìn qīng xún yáo yě
这句话大意是:智伯,晋卿荀瑶也。
gōng zhào xiāng zi xiāng zi yǔ hán wèi fǎn ér sàng zhī
这句话大意是:攻赵襄子,襄子与韩魏反而丧之。
qín rèn xíng fǎ bù biàn zú miè zhào shì
这句话大意是:)秦任刑法不变,卒灭赵氏。
qín zhī xiān fēng yú zhào
这句话大意是:(秦之先封于赵。
xiāng shǐ qín yǐ bìng tiān xià fǎ xiān shèng bì xià ān dé ér yǒu zhī
这句话大意是:)乡使秦已并天下,法先圣,陛下安得而有之?
yòu yuē jiǎ yì shàng shū yuē fu rén yì ēn hòu rén zhǔ zhī máng rèn yě
这句话大意是:又曰:贾谊上疏曰:"夫仁义恩厚,人主之芒刃也;。
quán shì fǎ zhì rén zhǔ zhī jīn fǔ yě
这句话大意是:权势法制,人主之斤斧也。
yòu yuē fu sān dài zhī suǒ cháng jiǔ zhě qí jǐ shì kě zhī yě
这句话大意是:又曰:夫三代之所长久者,其己事可知也。
yǐ shì yǐ wǎng zhī shì yě
这句话大意是:(已事,已往之事也。
rán ér bù néng cóng zhě shì bù fǎ shèng zhì yě
这句话大意是:)然而不能从者,是不法圣智也。
qín shì zhī suǒ yǐ jí jué zhě qí zhé jì kě jiàn yě
这句话大意是:秦世之所以亟绝者,其辙迹可见也。
rán ér bù bì shì hòu chē yòu jiāng fù yě
这句话大意是:然而不避,是后车又将覆也。
fu cún wáng zhī biàn zhì luàn zhī jī qí yào zài shì ér yǐ yǐ
现代白话:夫存亡之变,治乱之机,其要在是而已了。
fū rén zhī zhì néng jiàn yǐ rán bù néng jiàn jiāng rán
这句话大意是:夫人之智能见已然,不能见将然;。
fu lǐ zhě jìn yú jiāng rán zhī qián ér fǎ zhě jìn yú yǐ rán zhī hòu
这句话大意是:夫礼者禁于将然之前,而法者禁于已然之后。
shì zhī fǎ zhī yòng yì jiàn ér lǐ zhī suǒ yǐ wèi zhì nán zhī yě
这句话大意是:是知法之用易见,而礼之所以为至难知也。
ruò fú qìng shǎng yǐ quàn shàn xíng fá yǐ chéng è xiān wáng zhí cǐ zhī zhèng jiān ruò jīn shí xíng cǐ zhī lìng xìn rú sì shí
这句话大意是:若夫庆赏以劝善,刑罚以惩恶,先王执此之政,坚若金石,行此之令,信如四时。
jù cǐ zhī gōng wú sī rú tiān dì ěr
这句话大意是:据此之公无私,如天地耳。
qǐ gù bù tóng zāi
现代白话:岂顾不同啊!
gù fǎn yě
这句话大意是:(顾,反也。
wéi rén zhǔ jì zhě mò rú xiān shěn qǔ shě qǔ shě zhī jí dìng yú nèi ān wēi zhī méng yìng shì wài yǐ
现代白话:)为人主计者,莫如先审取舍,取舍之极定于内,安危之萌应是外了。
ān zhě fēi yī rì ér ān yě wēi zhě fēi yī rì ér wēi yě
这句话大意是:安者非一日而安也,危者非一日而危也。
yǐ lǐ yì zhì zhī zhě jī lǐ yì
这句话大意是:以礼义治之者积礼义;。
yǐ xíng fá zhì zhī zhě jī xíng fá
这句话大意是:以刑罚治之者积刑罚。
xíng fá jī ér mín yuàn bèi lǐ yì jī ér mín hé qīn
这句话大意是:刑罚积而民怨背,礼义积而民和亲。
gù shì zhǔ yù mín zhī shàn tóng ér suǒ yǐ shǐ mín shàn zhě huò yì
这句话大意是:故世主欲民之善同,而所以使民善者或异。
huò dào zhī yǐ dé jiào huò ōu zhī yǐ fǎ lìng
这句话大意是:或道之以德教,或殴之以法令。
dào zhī yǐ dé jiào zhě dé jiào qià ér mín qì lè
这句话大意是:道之以德教者,德教洽而民气乐;。
ōu zhī yǐ fǎ lìng zhě fǎ lìng jí ér mín fēng āi
这句话大意是:殴之以法令者,法令极而民风哀。
āi yuè zhī gǎn huò fú zhī yīng yě
这句话大意是:哀乐之感,祸福之应也。
qín wáng zhī yù zūn shè miào ér ān zǐ sūn tāng wǔ tóng rán
这句话大意是:秦王之欲尊社庙而安子孙,汤武同然。
ér tāng wǔ guǎng dà qí dé xíng liù qī bǎi suì ér bù shī
这句话大意是:而汤武广大其德行,六七百岁而不失;。
qín wáng zhì tiān xià shí yú suì zé dà bài
这句话大意是:秦王治天下十余岁,则大败。
cǐ wáng tā gù yǐ tāng wǔ zhī dìng qǔ shě shěn ér qín wáng zhī dìng qǔ shě bù shěn yě
现代白话:此亡他故了,汤武之定取舍审而秦王之定取舍不审也。
fu tiān xià dà qì yě
这句话大意是:夫天下,大器也。
lìng rén zhī zhì qì zhì zhū ān chǔ zé ān zhì zhū wēi chù zé wēi
这句话大意是:令人之置器,置诸安处则安,置诸危处则危。
tiān xià zhī qíng yǔ qì wú yǐ yì zài tiān zǐ zhī suǒ zhì zhī
这句话大意是:天下之情与器无以异,在天子之所置之。
tāng wǔ zhì tiān xià yú rén yì lǐ yuè ér dé zé qià yú qín shòu cǎo mù guǎng yù lèi zǐ sūn shù shí shì
这句话大意是:汤武置天下于仁义礼乐,而德泽洽于禽兽草木,广裕累子孙数十世;。
qín wáng zhì tiān xià yú fǎ lìng xíng fá dé zé wáng yī yǒu huò jǐ jí shēn zǐ sūn zhū jué
这句话大意是:秦王置天下于法令刑罚,德泽亡一有,祸几及身,子孙诛绝。
cǐ tiān xià suǒ gòng jiàn yě
这句话大意是:此天下所共见也。
yòu yuē dǒng zhòng shū duì cè yuē fū rén jūn mò bù yù ān cún ér è wēi wáng rán ér zhì luàn wēi zhě shén zhòng suǒ rèn zhě fēi qí rén ér suǒ yáo yīn yóu zhě fēi qí dào yě
这句话大意是:又曰:董仲舒对策曰:"夫人君莫不欲安存而恶危亡,然而致乱危者甚众,所任者非其人而所繇(音由)者非其道也。
shì yǐ zhèng rì yǐ pú miè yě
这句话大意是:是以政日以仆灭也。
fu zhōu dào shuāi yú yōu lì fēi dào wáng yě yōu lì bù yáo yě
这句话大意是:夫周道衰于幽、厉,非道亡也,幽厉不繇也。
zhì xuān wáng míng wén wǔ zhī gōng yè zhōu dào càn rán fù xīng shī rén měi zhī shàng tiān yòu zhī wéi shēng huò zuǒ xíng shàn zhī suǒ zhì yě
这句话大意是:至宣王,明文、武之功业,周道粲然复兴,诗人美之,上天佑之,为生货佐,行善之所致也。
kǒng zǐ yuē rén néng hóng dào fēi dào hóng rén
现代白话:孔孔子说:'人能弘道,非道弘人。
gù lǐ luàn xīng fèi zài yú jǐ fēi tiān jiàng mìng yě
这句话大意是:'故理乱兴废在于己,非天降命也。
chén wén tiān zhī suǒ dà fèng shǐ zhī wáng zhě bì yǒu fēi rén lì suǒ néng zhì ér zì zhì zhě
这句话大意是:臣闻天之所大奉使之王者,必有非人力所能致而自至者。
cǐ shòu mìng zhī fú yě
这句话大意是:此受命之符也。
tiān xià zhī rén tóng xīn guī fù mǔ gù tiān ruì yīng chéng ér zhì
这句话大意是:天下之人同心归父母,故天瑞应诚而至。
bái yú rù yú wáng zhōu yǒu huǒ fù yú wáng wū liú ér wèi wū fù guī yě
这句话大意是:白鱼入于王舟,有火复于王屋,流而为乌,(复,归也。
jiē jī shàn lèi dé zhī xiào yě
这句话大意是:)皆积善累德之效也。
jí hòu shì yín yì bù néng tǒng lǐ qún shēng fèi dé jiào ér rèn xíng fá
这句话大意是:及后世,淫逸不能统理群生,废德教而任刑罚。
xíng fá bù zhōng zé shēng xié qì xié qì jī yú xià yuàn è chù yú shàng
这句话大意是:刑罚不中则生邪气,邪气积于下,怨恶畜于上。
shàng xià bù hé yīn yáng lù lì ér yāo niè shēng yān
现代白话:上下不和,阴阳缪盭,而妖孽生呢。
cǐ zāi yì suǒ yuán qǐ yě
这句话大意是:此灾异所缘起也。
chén wén mìng zhě tiān zhī lìng yě
这句话大意是:臣闻:命者,天之令也;。
xìng zhě shēng zhī zhì yě
这句话大意是:性者,生之质也;。
qíng zhě rén zhī yù yě
这句话大意是:情者,人之欲也。
huò yāo huò shòu huò rén huò bǐ táo yě ér chéng zhī bù néng cuì měi yǒu zhì luàn zhī suǒ shēng gù bù qí yě
这句话大意是:或夭或寿,或仁或鄙,陶冶而成之,不能粹美,有治乱之所生,故不齐也。
yáo shùn xíng dé zé mín rén shòu
这句话大意是:尧、舜行德,则民仁寿;。
jié zhòu xíng bào zé mín bǐ yāo
这句话大意是:桀、纣行暴,则民鄙夭。
fu shàng zhī huà xià xià zhī cóng shàng yóu ní zhī zài jūn wéi zhēn zhě zhī suǒ wéi
这句话大意是:夫上之化下,下之从上,犹泥之在钧,惟甄者之所为;。
yóu jīn zhī zài róng wéi yě zhě zhī suǒ zhù
这句话大意是:犹金之在镕,惟冶者之所铸。
suí zhī sī lái dòng zhī sī hé yě
这句话大意是:绥之斯来,动之斯和也。
yòu yuē dǒng zhòng shū lùn shí zhèng yuē wéi zhèng bù xíng shèn zhě bì biàn ér gēng huà zhī
这句话大意是:又曰:董仲舒论时政曰:"为政不行甚者,必变而更化之。
pì zhū qín sè bù tiáo bì jiě ér gēng zhāng zhī
这句话大意是:譬诸琴瑟不调,必解而更张之。
dāng gēng zhāng ér bù gēng zhāng suī yǒu liáng gōng bù néng shàn diào yě
这句话大意是:当更张而不更张,虽有良工,不能善调也。
dāng gēng huà ér bù gēng huà suī yǒu dà xián bù néng shàn zhì yě
这句话大意是:当更化而不更化,虽有大贤,不能善治也。
yòu yuē xiāo wàng zhī shàng shū yuē fu mín hán yīn yáng zhī qì hán yǔ hán tóng
这句话大意是:又曰:萧望之上疏曰:"夫民函阴阳之气,(函与含同。
yǒu rén yì yù lì zhī xīn zài jiào huà zhī suǒ zhù suī yáo zài shàng bù néng qù mín yù lì xīn ér néng lìng qí yù lì bù shèng qí hǎo yì yě
这句话大意是:)有仁义、欲利之心,在教化之所助,虽尧在上,不能去民欲利心,而能令其欲利不胜其好义也;。
suī jié zài shàng bù néng qù mín hǎo yì zhī xīn ér néng lìng qí hǎo yì bù shèng qí yù lì yě
这句话大意是:虽桀在上,不能去民好义之心,而能令其好义不胜其欲利也。
gù yáo jié zhī fēn zài wū yì lì ér yǐ
这句话大意是:故尧、桀之分,在于义利而已。
gù dào mín bù kě bù shèn yě
这句话大意是:故道民不可不慎也。
yòu yuē kuāng héng shàng shū yán zhèng zhì yuē wǔ dì bù tóng lè sān wáng gè yì jiào
这句话大意是:又曰:匡衡上书言政治曰:"五帝不同乐,三王各异教。
mín sú shū wù suǒ yù zhī shí yì yě
这句话大意是:民俗殊务,所遇之时异也。
bǐ nián dà shè ér jiān xié bù wéi shuāi zhǐ gài bǎo mín zhě chén zhī yǐ dé yì shì zhī yǐ hào wù guān qí shī ér zhì qí yi yě
这句话大意是:比年大赦,而奸邪不为衰止,盖保民者陈之以德义,示之以好恶,观其失而制其宜也。
cháo tíng zhě tiān xià zhī zhēn gàn yě
这句话大意是:朝廷者,天下之桢干也。
gōng qīng dài fū xiāng yǔ xún lǐ gōng ràng zé mín bù zhēng
这句话大意是:公卿大夫相与循礼恭让,则民不争;。
hǎo rén lè shī zé xià bù bào
这句话大意是:好仁乐施,则下不暴;。
shàng yì gāo jié zé mín xīng xíng
这句话大意是:上义高节,则民兴行;。
kuān róu hé huì zé zhòng xiāng ài
这句话大意是:宽柔和惠,则众相爱。
sì zhě míng wáng suǒ yǐ bù yán ér chéng yě
这句话大意是:四者,明王所以不严而成也。
yòu yuē yuán dì shí jīng fáng wèn shàng yuē yōu lì zhī jūn hé yǐ wēi
现代白话:又曰:元帝时,京房问上曰:"幽、厉之君凭什么危?
suǒ rèn zhě hé rén yě
这句话大意是:所任者何人也?
shàng yuē jūn bù míng ér suǒ rèn zhě qiǎo nìng
这句话大意是:"上曰:"君不明而所任者巧佞。
fáng yuē zhī qí qiǎo nìng ér rèn zhī yě
这句话大意是:"房曰:"知其巧佞而任之也?
jiāng yǐ wéi xián yě
这句话大意是:"将以为贤也?
shàng yuē xián zhī
这句话大意是:上曰:"贤之。
fáng yuē rán zé jīn hé yǐ zhī qí bù xián yě
现代白话:"房曰:"然则今凭什么知其不贤也?
shàng yuē yǐ qí shí luàn ér jūn wēi zhī zhī
这句话大意是:"上曰:"以其时乱而君危知之。
fáng yuē ruò shì rèn xián bì zhì bù xiào bì luàn bì rán zhī dào yě
这句话大意是:"房曰:"若是,任贤必治,不肖必乱,必然之道也。
yōu lì hé bù jué wù ér gèng qiú xián hé wéi zú rèn bù xiào yǐ zhì wū shì
这句话大意是:幽、厉何不觉寤而更求贤,曷为卒任不肖以至于是?
shàng yuē lín luàn zhī jūn gè xián qí chén
这句话大意是:"上曰:"临乱之君,各贤其臣。
lìng jiē jué wù tiān xià ān dé wēi wáng zhī jūn
这句话大意是:令皆觉寤,天下安得危亡之君?
fáng yuē qí huán gōng qín èr shì yì cháng wén cǐ èr jūn ér fēi xiào zhī rán zé rèn shù diāo zhào gāo zhèng zhì rì luàn dào zéi mǎn shān
这句话大意是:"房曰:"齐桓公、秦二世亦尝闻此二君而非笑之,然则任竖刁、赵高,政治日乱,盗贼满山。
hé bù yǐ yōu lì zhī wáng ér jué wù hu
这句话大意是:何不以幽、厉之王而觉悟吗?
shàng yuē wéi yǒu dào zhě néng yǐ wǎng zhī lái ěr
这句话大意是:"上曰:"惟有道者能以往知来耳。
fáng yīn miǎn guān xiè yuē chūn qiū jì èr bǎi sì shí èr nián zāi yì yǐ shì wàn shì zhī jūn
这句话大意是:"房因免冠谢曰:"《春秋》记二百四十二年灾异,以示万世之君。
jīn bì xià jí wèi yǐ lái rì yuè shī míng xīng chén cuò xíng shān bēng quán yǒng dì zhèn shí yǔn xià shuāng dōng léi shuǐ hàn míng chóng mín rén jī yì dào zéi bù jīn xíng rén mǎn shì
这句话大意是:今陛下即位已来,日月失明,星辰错行,山崩泉涌,地震石陨,夏霜冬雷,水旱螟虫,民人饥疫,盗贼不禁,刑人满市。
chūn qiū suǒ jì zāi yì jǐn bèi
这句话大意是:《春秋》所记灾异尽备。
bì xià shì jīn wèi zhì yé
这句话大意是:陛下视今为治耶?
wéi luàn yé
这句话大意是:为乱耶?
shàng yuē yì jí luàn ěr shàng hé dào
这句话大意是:"上曰:"亦极乱耳,尚何道。
fáng yuē jīn suǒ rèn zhě shuí yú
这句话大意是:"房曰:"今所任者谁欤?
shàng yuē rán xìng qí yù wū bǐ yòu yǐ wéi bù zài cǐ rén yě
这句话大意是:"上曰:"然幸其愈于彼,又以为不在此人也。
yù shèng yě
这句话大意是:"(愈,胜也。
yán qí shèng yú bǐ yě
这句话大意是:言其胜于彼也。
fáng yuē fu qián shì zhī jūn yì jiē rán yǐ
现代白话:)房曰:"夫前世之君亦皆然了。
chén kǒng hòu zhī shì jīn yóu jīn zhī shì qián yě
这句话大意是:臣恐后之视今,犹今之视前也。
hòu hàn shū yuē huán tán shàng shū yuē guó zhī fèi xīng zài yú zhèng shì
这句话大意是:《后汉书》曰:桓谭上疏曰:"国之废兴,在于政事;。
zhèng shì dé shī yóu hu fǔ zuǒ fu yǒu guó zhī jūn jù yù xīng huà jiàn shàn
这句话大意是:政事得失,由乎辅佐,夫有国之君,俱欲兴化建善。
rán ér zhì dào wèi lǐ zhě qí suǒ wèi xián zhě yì yě
这句话大意是:然而治道未理者,其所谓贤者异也。
qiě shè fǎ jìn zhě fēi néng jǐn sāi tiān xià zhī jiān jiē hé zhòng rén zhī yù yě dà dǐ qǔ biàn guó lì mín duō zhě zé kě yǐ
现代白话:且设法禁者,非能尽塞天下之奸,皆合众人之欲也,大底取便国利民多者则可了。
fu zhāng guān zhì lì yǐ lǐ wàn mín
这句话大意是:夫张官置吏,以理万民;。
xuán shǎng shè fá yǐ bié shàn è
这句话大意是:悬赏设罚,以别善恶。
è rén zhū shāng zé shàn rén méng fú yǐ
现代白话:恶人诛伤,则善人蒙福了。
wèi zhì yuē yuán huàn zì yào qīng wèi liáng xiāng
这句话大意是:《魏志》曰:袁涣字曜卿,为梁相。
měi chì zhū xiàn yuē shì zhì zé lǐ bèi shì luàn zé lǐ jiǎn
这句话大意是:每敕诸县曰:"世治则礼备,世乱则礼简。
fāng jīn nán yǐ lǐ huà zài wú suǒ yǐ wéi zhèng
现代白话:方今难以礼化,在我所以为政。
yòu yuē tài zǔ pò yuán shì lǐng jì zhōu mù pì cuī yǎn wéi bié jià cóng shì
这句话大意是:又曰:太祖破袁氏,领冀州牧,辟崔琰为别驾从事。
wèi yǎn yuē zuó àn hù jí kě de sān shí wàn zhòng gù wèi dà zhōu yě
这句话大意是:谓琰曰:"昨案户籍,可得三十万众,故为大州也。
yǎn yuē jīn tiān xià fēn bēng jiǔ zhōu fú liè
这句话大意是:"琰曰:"今天下分崩,九州幅裂。
èr yuán xiōng dì qīn xún gān gē jì fāng zhēng zhù bào hái yuán yě
这句话大意是:二袁兄弟,亲寻干戈,冀方蒸庶,暴骸原野。
wèi wén wáng shī rén shēng xiān lù cún wèn fēng sú jiù qí tú tàn ér jiào jì bīng jiǎ wéi cǐ wèi xiān qǐ bǐ zhōu shì nǚ suǒ wàng wū míng gōng zāi
现代白话:未闻王师仁声先路,存问风俗,救其涂炭,而较计兵甲,惟此为先,岂彼州士女所望于明公啊?
tài zǔ gǎi róng xiè zhī
这句话大意是:"太祖改容谢之。
jìn shū wǔ dì chū shòu shàn fù mǎ dū wèi fu xuán shàng shū yuē xiān wáng zhī zhì tiān xià yě míng qí dà jiào zhǎng qí yì jié
这句话大意是:《晋书》武帝初受禅,驸马都尉傅玄上疏曰:"先王之治天下也,明其大教,长其义节;。
dào huà xíng wū shàng qīng yì lóng wū xià
这句话大意是:道化行于上,清议隆于下;。
shàng xià xiāng fèng rén huái yì xīn
这句话大意是:上下相奉,人怀义心。
wáng qín dàng miè xiān wáng zhī zhì yǐ fǎ shù xiāng yù ér yì xīn wáng yǐ
现代白话:亡秦荡灭先王之制,以法术相御,而义心亡了。
jìn zhě wèi wǔ hǎo fǎ shù ér tiān xià guì xíng míng wèi wén mù tōng dá ér tiān xià jiàn shǒu jié
这句话大意是:近者魏武好法术而天下贵刑名,魏文慕通达而天下贱守节。
qí hòu gāng wéi bù shè ér xū wú fàng dàn zhī lùn yíng wū cháo yě shǐ tiān xià wú fù qīng yì ér wáng qín zhī bì fù fā yān
现代白话:其后纲维不摄,而虚无放诞之论盈于朝野,使天下无复清议,而亡秦之弊复发呢。
cuī hóng chūn qiū qián liáng lù yuē zhāng tiān xī shí xiǎo fǔ zhǎng shǐ jì ruì shàng shū lùn shí zhèng yuē chén wén dōng yě shàn yù ér bài qí jià qín shì fù qiáng ér fù qí guó
这句话大意是:崔洪《春秋前凉录》曰:张天锡时,小府长史纪瑞上疏论时政曰:"臣闻东野善驭而败其驾,秦氏富强而覆其国。
mǎ lì yǐ jǐn qiú zhī fú xiū
这句话大意是:马力已尽,求之弗休;。
rén jì láo jié yì zhī wú yǐ gù yě
这句话大意是:人既劳竭,役之无已故也。
zào fù zhī yù bù jìn qí mǎ
这句话大意是:造父之御,不尽其马;。
yú shùn zhī zhì bù qióng qí rén gù zào fù wú shī yù yú shùn wú shī rén
这句话大意是:虞舜之治,不穷其人,故造父无失御,虞舜无失人。
táng shū yuē wèi zhēng shàng shū yuē jūn rén zhě chéng néng jiàn kě yù zé sī zhī zú yǐ zì jiè
这句话大意是:《唐书》曰:魏征上疏曰:"君人者,诚能见可欲,则思知足以自戒;。
jiāng yǒu zuò zé sī zhī zhǐ yǐ ān rén
这句话大意是:将有作,则思知止以安人;。
niàn gāo wēi zé sī qiān chōng ér zì mù
这句话大意是:念高危,则思谦冲而自牧;。
jù mǎn yì zé sī jiāng hǎi xià bǎi chuān
这句话大意是:惧满溢,则思江海下百川;。
lè pán yóu zé sī sān qū yǐ wéi dù
这句话大意是:乐盘游,则思三驱以为度;。
kǒng xiè dài zé sī shèn shǐ ér jìng zhōng
这句话大意是:恐懈怠,则思慎始而敬终;。
lǜ yōng bì zé sī xū xīn yǐ nà xià
这句话大意是:虑拥蔽,则思虚心以纳下;。
xiǎng chán xié zé sī zhèng shēn xīn yǐ chù è
这句话大意是:想谗邪,则思正身心以黜恶;。
ēn suǒ jiā zé sī wú xǐ yǐ miù shǎng
这句话大意是:恩所加,则思无喜以谬赏;。
fá suǒ jí zé sī wú nù yǐ làn xíng
这句话大意是:罚所及,则思无怒以滥刑。
rán hòu jiǎn néng ér rèn zhī zé shàn ér cóng zhī zhì zhě jǐn qí móu yǒng zhě jié qí lì rén zhě bō qí huì xìn zhě xiào qí zhōng
这句话大意是:然后简能而任之,择善而从之,智者尽其谋,勇者竭其力,仁者播其惠,信者效其忠。
wén wǔ zhēng chí zài jūn wú shì kě yǐ jǐn yù yóu zhī lè kě yǐ yǎng sōng qiáo zhī shòu míng qín chuí gǒng bù yán ér huà
现代白话:文武争驰,在君无事,能够尽豫游之乐,能够养松乔之寿,鸣琴垂拱,不言而化。
hé bì láo shén kǔ sī dài xià sī zhí yì cōng míng zhī ěr mù kuī wú wéi zhī dà dào yě
这句话大意是:何必劳神苦思,代下司职,役聪明之耳目,亏无为之大道也?
yòu yuē chén zǐ áng shàng shū yán zhèng lǐ yuē yuán qì zhě tiān dì zhī shǐ wàn wù zhī mǔ wáng zhèng zhī dà duān yě
这句话大意是:又曰:陈子昂上书言政理曰:"元气者,天地之始、万物之母、王政之大端也。
tiān zhī dào mò dà hu yīn yáng wàn wù zhī zūn mò dà hu qián shǒu wáng zhèng zhī guì mò dà hu ān rén gù rén ān zé yīn yáng hé tiān dì píng ér yuán qì zhèng yǐ
现代白话:天之道莫大乎阴阳,万物之尊莫大乎黔首,王政之贵莫大乎安人,故人安则阴阳和,天地平而元气正了。
shì yǐ gǔ xiān dì wáng jiàn rén zhī tōng wū tiān dì tiān rén xiāng gǎn yīn yáng xiāng hè zāi hài zhī suǒ bù shēng jiā xiáng zhī suǒ yǐ zuò yě
这句话大意是:是以古先帝王见人之通于天地,天人相感,阴阳相和,灾害之所不生,嘉祥之所以作也。
suì zé xiàng yú tiān zé chéng yú de fǔ xiāng tiān dì zhī yi yǐ zuǒ yòu mín yú shì yǎng chéng qún shēng fèng shùn tiān dé
这句话大意是:遂则象于天,则成于地,辅相天地之宜以左右民,于是养成群生,奉顺天德。
gù rén de ān qí sú lè qí yè gān qí shí měi qí fú yīn yáng dà hé yuán qì yǐ zhèng tiān dì jiàng ruì fēng yǔ yǐ shí yǐ
现代白话:故人得安其俗、乐其业、甘其食、美其服,阴阳大和,元气已正,天地降瑞,风雨以时了。
yòu yuē jǐng yún èr nián jiān chá yù shǐ jiě wǎn chén shí zhèng yuē chén wén guó zhī ān wēi zài wū wéi zhèng
这句话大意是:又曰:景云二年,监察御史解琬陈时政曰:"臣闻国之安危,在于为政。
ruò wéi zhèng yǐ fǎ suī zàn ān ér bì wēi
这句话大意是:若为政以法,虽暂安而必危。
wéi zhèng yǐ dé suī bù biàn ér zhōng zhì
这句话大意是:为政以德,虽不便而终治。
fu fǎ zhě zhì yě
这句话大意是:夫法者,智也。
zhì suǒ wèi quán yí
这句话大意是:智,所谓权宜;。
dào kě yǐ cháng jiǔ
现代白话:道,能够长久。
bì xià dēng wèi jīn yǐ yú nián
这句话大意是:陛下登位,今已逾年。
shàng fēng shì zhě duō yán míng shèng shù tài píng huò yuē gōng wēi wēi dé hè hè fēi wéi bù bì wū zhèng huà yì nǎi bì xià zhī yàn wén
这句话大意是:上封事者多言明圣、述太平,或曰功巍巍、德赫赫,非惟不裨于政化,亦乃陛下之厌闻。
chén yǐ wéi dāng jīn fēng sú wèi shén zhèn lǐ zhèng lìng wèi xi fán láo yīn yáng wèi tiáo hé tǎng cáng wèi chōng rèn liú lí zhě shàng xiāng wàng wū dào lù fàn jìn zhě yóu jì zhǒng wū bì láo
这句话大意是:臣以为当今风俗未甚振理,政令未息烦劳,阴阳未调和,帑藏未充牣,流离者尚相望于道路,犯禁者犹继踵于狴牢;。
ěr wèi wén kāng zāi zhī shēng mù wèi dǔ tài píng zhī shì
现代白话:耳未闻康啊之声,目未睹太平之事。
qiě zhēn guàn yǒng huī zhī tiān xià yì jīn rì zhī tiān xià xiāng qù jǐ hé
这句话大意是:且贞观、永徽之天下,亦今日之天下,相去几何?
ér fēng sú chún jì xiàng fǎn yóu lǐ zhī shī yě
这句话大意是:而风俗淳季相反,由理之失也。
fu bà zhě rèn zhì shī dé wū rén gù dà wěi yuán shēng yǐ
现代白话:夫霸者任智,失德于人,故大伪缘生了。
rán qiǎo zhì zhī shì fú guǐ zhī tú zhì zhōng zhě wèi lì shēn zhī jiē shi rén yì wèi bǎi xíng zhī běn tuō zhī yǐ qiú jìn jiǎ zhī yǐ qǔ róng kǒu shì ér xīn fēi yán tóng ér yì fǎn
这句话大意是:然巧智之士,浮诡之徒,智忠者为立身之阶,识仁义为百行之本,托之以求进,假之以取容,口是而心非,言同而意反。
míng jūn zhé hòu yì hé jǐn néng chá zāi
现代白话:明君哲后,亦何尽能察啊?
qū jìng zhī lì qiǎo zhī zhī rén yù mì wǎng yǐ wéi zhì gōng shū bù zhī wǎng mì ér fàn zhě zhòng
这句话大意是:趋竞之吏、巧知之人,欲密网以为至公,殊不知网密而犯者众;。
yòng kē xì wèi qín shì bù zhī shì xì ér rǎo yù fán
这句话大意是:用苛细为勤事,不知事细而扰愈烦。
shǎng tān mào yǐ qiáng néng bǐ zhēn zhèng ér gū jiè
这句话大意是:赏贪冒以强能,鄙贞正而孤介;。
suí bō fú chén zhě tí zhī yǐ xiá gāng yì zhèng zhí zhě mù zhī yuē yú
这句话大意是:随波浮沉者题之以黠,刚毅正直者目之曰愚。
suì yuè jiān zì rì zhì jiāo fú piáo sàn chún lí liú dàng wàng fǎn
这句话大意是:岁月渐渍,日致浇浮,朴散淳离,流宕忘反。
ruò bù kuāng jiù qí bì hé yóu shǐ fēng sú chún zhì jué rén yǐ kāng zāi
现代白话:若不匡救其弊,何由使风俗淳质、厥人以康啊?